Խտաչափ

մինի
Խտաչափ, հեղուկների կամ գազերի խտությունը չափելու սարք։ Տարբերում են կշռային (պիկնոմետր), ստատիկ (արեոմետր) և դինամիկ խտաչափեր։ Կշռային խտաչափի գործողության սկզբունքը հիմնված է որոշակի ծավալի հեղուկի անմիջական կշռման վրա։ Ստատիկ խտաչափում միջավայրի խտությունը որոշվում է նրա մեջ ընկղմված լողանը դուրս մղող արքիմեդյան ուժով։ Դինամիկ խտաչափի աշխատանքը հիմնված է արտահոսման օրենքի վրա (գազերի խտությունները հակադարձ համեմատական են միևնույն ճնշման և ջերմաստիճանի դեպքում բարակ պատի նեղ անցքերից արտահոսող գազերի արագությունների քառակուսուն)։ Հեղուկների խտությունը չափելու համար կիրառվում են նաև ռադիոիզոտոպային, վիբրացիոն և ուլտրաձայնային խտաչափեր։

 Արեոմետր 
մինի|528x528փքս|Մշտական զանգվածի արեոմետր
Արեոմետր, հեղուկների և պինդ մարմինների խտության չափման սարք, որի աշխատանքի սկզբունքը հիմնված է Արքիմեդի օրենքի վրա։ Կարծիք կա, որ արեոմետրը հայտնագործել Հիպատիան։

Արեոմետրը ապակե խողովակ է, որի ստորին մասը, տրամաչափման ժամանակ, լցվում է սնդիկով՝ անհրաժեշտ զանգված ունենալու համար։ Վերին՝ նեղ մասում գտնվում է սանդղակը, որը նշագրված է լուծույթի խտության արժեքով կամ լուծված նյութի խտության արժեքով։ Լուծույթի խտությունը հավասար է արեոմետրի զանգածի և նրա ծավալի հարաբերությանը, ինչ չափով որ այն իջեցվում է հեղուկի մեջ։ Համապատասխանաբար՝  կան հաստատուն ծավալի և հաստատուն զանգվածի արեոմետրեր։
 Հաստատուն զանգվածի արեոմետրով հեղուկի խտությունը չափելու համար չոր և մաքուր արեոմետրը իջեցնում են այդ հեղուկի մեջ այնպես, որ այն ազատ լողա նրանում։ Խտության արժեքը կարդում են արեոմետրի սանդղակից՝ մենիսկի ստորին ծայրից։
 Հաստատուն ծավալով արեոմետրով չափելու համար փոխում են նրա զանգվածը նրա սուզումը հասցնելով որոշակի չափի։ Խտությունը որոշվում է բեռի զանգվածով և դուրս մղված հեղուկի ծավալով։
մինի|251x251px|Յոթ լողանից կազմված արեոմետր, որը նախատեսված է մեքենայի մարտկոցների էլեկտրոլիտի խտությունը չափելու համար|ձախից
Գործնական կիրառության համար արեոմետրը աստիճանավորում են ըստ լուծվող նյութի խտության, օրինակ՝
 Սպիրտաչափ ֊ աստիճանավորում են ալկոհոլի տոկոսներով խմիչքի թնդությունը չափելու ամար,
 Լատոմետր ֊ աստիճանավորում են յուղի տոկոսներով՝ կաթի որակը որոշելու համար,
 Աղաչափ ֊ Լուծույթի աղիությունը չափելու համար,
 Շաքարաչափ ֊ լուծված շաքարի խտությունը որոշելու համար։
Քանի որ հեղուկների խտությունը կախված է ջերմաստիճանից, խտության չափումները պետք է կատարվեն որոշակի ջերմաստիճանում, որի համար արեոմետրին օժտում են նաև ջերմաչափով։

Գոյություն ունեն արեոմետրերի հետևյալ տեսակները՝
 Ընդհանուր նշանակության արեոմետր,
 արեոմետր կաթի համար,
 արեոմետր նավթամթերքների համար,
 արեոմետր մեզի համար,
 սպիրտի արեոմետր,
 էլեկտրոլիտի արեոմետր,
 գրունտի արեոմետր,
 շաքարի արեոմետր,
 արեոմետր-ջրաչափ ջերմաչափով։

 Ծանոթագրություններ 

Կատեգորիա:Խտություն
Կատեգորիա:Չափիչ սարքեր