Մարկիոնականություն

Մարկիոնականություն, վաղ քրիստոնեական դուալիստական հավատք, որը հիմվել է  Հռոմում մոտ 144 թվականին՝ Մարկիոնի (85-180) վարդապետությունիցԸստ Տերտուղիանոսի «Մարկիոնի դեմ» (, XV) աշխատության՝ Քրիստոսի խաչելությունից 115 տարի և 6 ամիս անց։։ Մարկիոնը վաղ քրիստոնեական աստվածաբան, ավետարանիչ էր, որը կարևոր դեր է ունեցել վաղ քրիստոնեությունուն։ Նա Պոնտոսի Սինոպ քաղաքի եպիսկոպոսի որդին էր։ 2-րդ դարի կեսին (140-155) ճանապարհորդել է դեպի Հռոմ, որտեղ միացել է Սիրիացի գնոստիկ ԿերդոնինHistory of the Christian Church, Volume II: Ante-Nicene Christianity. A.D. 100–325. Marcion and his School by PHILIP SCHAFF ։

Մարկիոնը քարոզում էր, որ Ավետարանի բարերար Աստվածը, ով Հիսուս Քրիստոսին աշխարհ ուղարկեց որպես փրկիչ, ճշմարիտ Գերագույն Էակն էր, որը տարբերվում էր չար դեմիուրգից կամ արարիչ աստծուց՝ Հին Կտակարանի եբրայական Աստծուց։ Նա իրեն Պողոս առաքյալի հետևորդ էր համարում, որն իր կարծիքով Հիսուս Քրիստոսի միակ իրական առաքյալն էր։

Մարկիոնի կանոնը, հավանաբար երբևէ կազմված առաջին քրիստոնեական կանոնը, պարունակում էր տասնմեկ գրքից. մեկ ավետարանից, որը Ղուկասի ավետարանի կարճ տարբերակ էր և Պողոս առաքյալի տասը թղթերից։ Մարկիոնի կանոնը մերժում էր Հին կտակարանը ամբողջությամբ, ինչպես նաև բոլոր այն թղթերն ու ավետարանները, որոնք հետագայում դարձել են Նոր կատակարանի 27 կանոնական գրքերը, որն իր կյանքի ընթացքում դեռ չէր հավաքվել։ Պողոս առաքյալի թղթերը կարևոր դեր ունեին Մարկիոնական կանոնում, քանի որ Մարկիոնը համարում էր, որ Պողոսը Հիսուսի միակ ճշմարիտ առաքյալն է։

Եկեղեցու հայրերը մարկիոնականությունը հերետիկոսություն են համարել։ Մարկիոնականության դեմ կարևոր աշխատություններից է Տերտուղիանոսի 208 թվականի «Մարկիոնի դեմ»  հինգ գրքերից կազմված տրակտատը։ Հավատքի դեմ հակաճառություններ են գրել նաև Հուստինոսը, Թեոփիլոս Անտիոքցին, Իրենիոսը, Եզնիկ Կողբացիը և ուրիշներ։ Մարկիոնի աշխատությունները չեն պահպանվել, չնայած դրանք լայնորեն կարդացվել են և ենթադրաբար գոյություն են ունեցել բազմաթիվ ձեռագրեր։ Սակայն, հետազոտողները պնդում են, որ հնարավոր է վերակառուցել վաղ մարկիոնականության մեծ մասը՝ օգտվելով քննադատների, հատկապես Տերտուղիանոսի, աշխատությունների վրա։

Կոստանդինոս Մեծի օրոք (306-337) մարկիոնականությունը պաշտոնապես արգելվեց Հռոմեական կայսրությունում։ Արևելքում գոյատևեց մինչև 5-րդ դարի կեսը՝ աստիճանաբար ձուլվելով մանիքեությանը։

 Տես նաև 
 Բորբորիտներ
 Կաթարներ
 Գնոստիցիզմ
 Մանիքեություն
 Անտինատալիզմ
 Անտինոմիզմ

 Ծանոթագրություններ 

 Գրականություն 
 Baker, David L., Two Testaments, One Bible (second edn; Leicester: Inter-Varsity, 1991): pp. 35, 48–52.
 Legge, Francis, Forerunners and Rivals of Christianity, From 330 B.C. to 330 A.D.  (1914), reprinted in two volumes bound as one, University Books New York, 1964. LC Catalog 64-24125.

 Mead, G.R.S., Gospel of Marcion Fragments of a Faith Forgotten, London and Benares, 1900; 3rd Edition 1931.
 Price, Robert M. The Evolution of the Pauline Canon.
Riparelli, Enrico, Il volto del Cristo dualista. Da Marcione ai catari, Peter Lang, Bern – Berlin – Bruxelles – Frankfurt am Main – New York – Oxford – Wien 2008, 368 pp. 

 Արտաքին հղումներ 

The Marcionite Research Library

Կատեգորիա:Աշխարհի կրոններ
Կատեգորիա:Գնոստիկյան աղանդներ
Կատեգորիա:Գնոստիցիզմ
Կատեգորիա:Կրոնը Հին Հռոմում
Կատեգորիա:Հերետիկոսություն
Կատեգորիա:Քրիստոնեական աղանդներ
Կատեգորիա:Քրիստոնեական շարժումներ
Կատեգորիա:Քրիստոնեական տերմիններ
Կատեգորիա:Քրիստոնեության դավանանքի ընտանիքներ
Կատեգորիա:Քրիստոնեության պատմություն
Կատեգորիա:Քրիստոսաբանություն