Թավա

Թավա, տապակ կամ կոթավոր տապակ հարթ հատակով կաթսա է, որն օգտագործվում է կերակուրները տապակելու, եփելու և մթերքներին կարմրություն հաղորդելու համար։ Այն սովորաբար ունի 20-ից 30 սմ (8-ից 12 դյույմ) տրամագիծ, համեմատաբար ցածր կողմեր, որոնք բռնվում են դեպի դուրս, երկար բռնակ և առանց կափարիչի է։ Ավելի մեծ կաթսաները կարող են ունենալ փոքր բռնակ՝ հիմնական բռնակի դիմաց։ Նմանատիպ չափերի տապակ, բայց ուղղահայաց կողմերով և հաճախ նաև կափարիչով,  կոչվում է կաթսա։ Թեև կաթսան կարող է օգտագործվել որպես տապակ, այն նախատեսված է ցածր ջերմության վրա եփելու համար։

 Պատմություն 
մինի|Պղնձե տապակ, որը թվագրվում է մ․թ․ա․ 5-րդ դարի վերջից մինչև 4-րդ դարի սկիզբը, Սալոնիկի հնագիտական թանգարան։ Բռնակը զարդարված է ծաղկային փորագրությամբ և ավարտվում է սագի գլխի տեսքով։
Միջագետքում օգտագործվել են պղնձե տապակներ ։ Տապակները հայտնի էին նաև Հին Հունաստանում, որտեղ նրանք կոչվում էին ( հունարեն․՝ τάγηνοντάγηνον, Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon, on Perseus) և Հռոմում, որտեղ նրանց անվանում էին patella կամ sartago։ Pan բառը ծագում է հին անգլերեն panna-ից։ Մինչև խոհանոցի վառարանի ներդրումը 19-րդ դարի կեսերին, սովորաբար օգտագործվող թուջե տապակը, որը կոչվում էր "սարդ", ուներ բռնակ և երեք ոտքեր՝ կրակի ածուխների և մոխրի մեջ կանգնելու համար։ Հարթ հատակով կաթսաները և թավաները, առանց ոտքերի, նախագծվել են այն ժամանակ, երբ խոհանոցային վառարանները դառնում են հանրաճանաչ։ 19-րդ դարի վերջին շրջանը տեսավ հարթ թուջե կաթսայի ներդրումը։

 Տապակի տեսակները 
Բազմակողմանի տապակը, որը համատեղում է թե՛ տապակի և թե՛ կաթսայի լավագույնը, ունի ավելի բարձր, թեք կողմեր, որոնք հաճախ մի փոքր կորացած են։ Սա կոչվում է sauteuse (բառացիորեն թավա իգական սեռով), evasée (նշում է թեք կողմերով թավան) կամ fait-tout (բառացիորեն "ամեն ինչ անում է"): Պրոֆեսիոնալ խոհանոցներից շատերն ունեն այս պարագաներից մի քանիսը՝ տարբեր չափերի։

"Ռեփի թավա" թավա է, որն օգտագործվում է ռեփի կարկանդակ պատրաստելու համար։ Այն կարտոֆիլով ուտեստ։ Թավան պատրաստված է ալյումինից կամ չժանգոտվող պողպատիցPamela Goyan Kittler, Kathryn Sucher Food and CultureCengage Learning, 2007 , page 519։

 Կառուցվածք 
մինի|Նրբերշիկներ տապակի մեջ
Ավանդաբար, տապակները պատրաստվում էին չուգունից, ածխածնային պողպատից կամ պղնձից, որոնք պատված էին թիթեղով, իրենց տարբեր որակների և հատկությունների համար։ Պղնձե տապակները շատ ջերմահաղորդական են, ինչը նրանց դարձնում է օգտակար հավասարապես տապակելու համար։ Այնուամենայնիվ, դրանք նաև շատ ռեակտիվ են մթերքների մեծ մասի նկատմամբ, ուստի այսօր մեծ քանակությամբ պղնձե տապակներ վաճառվում են թիթեղյա երեսպատմամբ, որը կարող է փոխարինվել, երբ այն մաշվում է։ Չուգունից պատրաստված տապակները օգտագործվում են, քանի որ թեև դրանք հավասարապես չեն փոխանցում ջերմությունը, բայց  բավականին լավ են պահում այն, ինչը դրանց օգտակար է դարձնում միսը և բանջարեղենը տապակելու համար։ Ածխածնային պողպատից պատրաստված սպասքը օգտագործվում է, քանի որ ժամանակի ընթացքում այն կարող է ձևավորել պոլիմերացված յուղի բարձր չկպչուն պատինա՝ համեմունք։ Այն   օգտակար է սպիտակուցի պատրաստման համար, որը հակված է կպչելուն, ինչպիսիք են ձուկը և ձուն։ Թեև այս բոլոր նյութերը դեռ սովորաբար օգտագործվում են պրոֆեսիոնալ խոհանոցներում, շատ ժամանակակից նյութեր դրանց փոխարինել են սպառողական շուկայում։ Մեր օրերում տապակների մեծ մասն այժմ պատրաստված է մետաղներից, ինչպիսիք են ալյումինը կամ չժանգոտվող պողպատը։ Ժամանակակից տապակների մեջ օգտագործվող նյութերը և կառուցման մեթոդը շատ տարբեր են, և որոշ նյութեր ներառում են․

 Ալյումին կամ անոդացված ալյումին
 Չուգուն
 Պղինձ
 Չժանգոտվող պողպատ
 Ալյումինե կամ պղնձի միջուկով պատված չժանգոտվող պողպատ

Երբեմն թավայի մակերեսին ծածկույթ է կիրառվում, որպեսզի այն չկպչի։ Մերկ չուգունից կամ ածխածնային պողպատից պատրաստված տապակները կարող են նաև չկպչող հատկություն ձեռք բերել համեմունքների և օգտագործման շնորհիվ։

 Տարբերակներ 
 Չկպչուն 
Թեֆլոնը քիմիական կոշտացված ալյումինին միացնելու գործընթացը արտոնագրվել է Ֆրանսիայում 1954 թվականին, Մարկ Գրեգուարի կողմից։ 1956 թվականին նա ստեղծել է ընկերություն, որը վաճառում է չկպչող ճաշատեսակներ "Tefal" ապրանքանիշով։ Վաղ ծածկույթների երկարակեցությունը սկզբում թույլ էր, բայց արտադրության բարելավումները այս ապրանքները դարձրեցին խոհանոցային ստանդարտ։ Մակերևույթը մետաղի նման կոշտ չէ, և մետաղական պարագաների (օրինակ` մածկիչները) օգտագործումը կարող է մշտապես վնասել ծածկույթը և քայքայել դրա չկպչուն հատկությունը։

Խոհարարության որոշ պատրաստուկների համար չկպչող տապակը տեղին չէ, հատկապես ապակեպատման համար, որտեղ կարմրելու մասը պետք է ներառվի ավելի ուշ փուլերում, օրինակ՝ թավայի սոուսում։ Քանի որ քիչ կամ որևէ մնացորդ կարող է կպչել մակերեսին, սոուսը կձախողվի՝ իր առաջնային բուրավետ նյութի բացակայության պատճառով։

 Էլեկտրական 
մինի|Էլեկտրական տապակ
Էլեկտրական տապակը կամ էլեկտրական թավան ներառում է էլեկտրական տաքացուցիչ, տարր հենց տապակի մեջ և այդպիսով կարող է աշխատել՝ անկախ կերակուրից։ Համապատասխանաբար, այն ունի ջերմամեկուսացված ոտքեր՝ սեղանի վրա կանգնելու համար։ (Ոտքերը սովորաբար ամրացվում են բռնակներին)։ Էլեկտրական տապակները սովորական ձևերով են, որոնք անսովոր են "չաշխատող" տապակների համար, հատկապես քառակուսի և ուղղանկյուն։ Շատերը նախագծված են ավելի ուղիղ կողքերով, քան իրենց "զարմիկները" և ներառում են կափարիչ։ Այս կերպ դրանք խաչվում են տապակի և թավայի միջև։

Ժամանակակից էլեկտրական կաթսան ունի լրացուցիչ առավելություն վառարանի տարբերակի նկատմամբ՝ ջերմակարգավորում։ Անջատվող հոսանքի լարը ներառում է թերմոստատիկ հսկողություն՝ ցանկալի ջերմաստիճանը պահպանելու համար։

Թերմոստատիկ կառավարման կատարելության շնորհիվ էլեկտրական կաթսան դարձավ հանրաճանաչ խոհանոցային սարք։

 Տես նաև 
 Կարմրեցում (խոհարարություն)
 Գրիդլ
 Խոհարարական անոթների ցանկ
 Թավայի տապակում

 Ծանոթագրություններ 

 Արտաքին հղումներ 


Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր