Թվանճ

Թվանճ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Էրզրումի գավառում։ Գտնվում էր Էրզրում քաղաքից 10-12 կմ հյուսիս-արևելք։

 Անվան ստուգաբանություն 
Ըստ ավանդության մի գյուղացի կարգադրել է գյուղի մոտ բլուր սարքելու համար պարկերով հող բերել։ Բլուրը կանգնեցվում է, սակայն պարկերով բերված հողը քանակից անցնում է և գյուղացիներն ասում են «Թիվն անցավ» և դադարեցնում են աշխատանքը։ Գյուղի անվանումը դրանից հետո մնում է Թիվանց, որն էլ աղավաղվելով դառնում է Թվանճ։

 Պատմություն 
Գյուղի բնակչության մի մասը գաղթել և բնակություն է հաստատել Ախալքալաքի գավառի Վարևան գյուղում։ 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ գյուղի հայերը զանգվածաբար կոտորվեցին Կամախի կիրճում։

 Բնակչություն 
XX դարի սկզբին ուներ 60 տուն հայ, թուրք և հույն բնակիչ։

 Պատմամշակութային կառույցներ 
Թվանճն ուներ Ս. Ամենափրկիչ հայկական և մեկ այլ հունադավան եկեղեցի։ Մոտակայքում գտնվում է Ս. Գեորգ վանքը։

 Կրթություն 
Հայերն ուներին երկսեռ վարժարան։

 Գրչություն 
Միջին դարերում գյուղն եղել է գրչության կենտրոն։ Պահպանվել են այստեղ գրված XVI-XVII դարերի ձեռագրեր«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան», հտ 2, էջ 485։

 Տես նաև 
 Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

 Ծանոթագրություններ 

 Աղբյուրներ 
 «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
 Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն 

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Յաքութիեի շրջանի համայնքներ