Էդիպյան բարդույթ

Էությունը
Ըստ Զիգմունդ Ֆրոյդի՝ այս բարդույթն ունի ունիվերսալ, համընդհանուր բնույթ։ Այն դրսևորվում է և՛ տղաների, և՛ աղջիկների մոտ։ Բայց առավել ցայտուն է տղաների մոտ։ Դեռևս 1897 թվականին Վիլհելմ Ֆլիսին ուղարկված նամակում Ֆրոյդը գրում է. 

Ուսումնասիրելով երեխաների վարքն ու համադրելով չափահաս մարդկանց հիշողությունները՝ Ֆրոյդը վերջնականապես հաստատեց իր տեսությունը։ Բարդույթը դրսևորվում է երեքից հինգ տարեկան հասակում։ Ցանկացած երեխայի մոտ առաջանում է կենսական խնդիր՝ հաղթահարել բարդույթը։

Բարդույթ

 Տղաների մոտ 
Տղաներն այդ տարիքում սեռական հակումներ են ունենում դեպի իրենց մայրը և հակառակ՝ թշնամական, խանդի զգացողություններ հոր նկատմամբ։ Բարդույթը տղաների մոտ հաղթահարվում է հինգից վեց տարեկան հասակում, երբ առաջ է գալիս հոր կողմից պատժի՝ կրման վախ։ Այդ տարիքում տղաների մոտ ձևավորվում է այսպես կոչված Գեր-Եսը, որի շնորհիվ երեխան սկսում է ճնշել իր հակումները մոր նկատմամբ և սկսում է իրեն նմանեցնել հորը։

Աղջիկների մոտ
Չնայած Ֆրոյդն ընդգծում է բարդույթի համընդհանրությունը, այնուամենայնիվ այն տարբեր դրսևորումներ է ունենում աղջիկների մոտ։ Երկուսից երեք տարեկան հասակում աղջիկները նույնպես սեռական հակումներ են ունենում դեպի մայրը, սակայն նկատելով իրենց մոտ առնանդամի բացակայությունը, նրանց մոտ սկսվում է այսպես կոչված խանդ առնանդամի նկատմամբ, որից էլ նրանց մոտ ուժեղանում է կախվածությունը հորից, և խանդն ու ատելությունը մոր նկատմամբ։

Դրական և բացասական Էդիպյան բարդույթ
Բարդույթն, ըստ հոգեվերլուծության հիմնադրի, կարող է ունենալ նաև դրական և բացասական բնույթ։ Քանի որ մարդն ունի բիսեքսուալ բնույթ, ուստի երեխան նույնպես կարող է սիրել ծնողներից մեկին և խանդ ու ատելություն տածել մյուսի նկատմամբ։ Եթե երեխայի սեքսուալ հակումն ուղղված է հակառակ սեռի ծնողին, ապա Ֆրոյդի տեսանկյունից, դա համարվում է պոզիտիվ բարդույթ։ Սակայն լինում են դեպքեր, երբ երեխան սեռական հակում է ունենում միևնույն սեռի իր ծնողի նկատմամբ և ատում հակառակ սեռի ծնողին։ Այստեղ արդեն ի հայտ է գալիս բարդույթի նեգատիվ բնույթը։

Գրականություն
В. Словарь-справочник по психоанализу, 2010 г.
d'Œdipe

Կատեգորիա:Բարդույթներ
Կատեգորիա:Հոգեվերլուծություն
Կատեգորիա:Հոգեբանություն
Կատեգորիա:Ֆրոյդական հոգեբանություն
Կատեգորիա:Զիգմունդ Ֆրոյդ
Կատեգորիա:Նարցիսիզմ
Կատեգորիա:Զարգացման հոգեբանություն
Կատեգորիա:Հոգեբանական հասկացություններ
Կատեգորիա:Հոգեբանական տեսություններ
Կատեգորիա:Հունահռոմեական անտիկ աշխարհը արվեստում և մշակույթում