Դեյվ Շափել

Շափելի երգիծական արվեստը բնորոշվում է որպես «պոետիկ տեսակետից չզտված ու խորաթափանց, հասարակական-քաղաքական տեսակետից ներհայեցական (ինտերոսպեկտիվ) ու նաև՝ ունակ լուսաբանելու և քննելու տագնապալի և սուր թեմաներ»։ Շափելն արժանացել է բազմաթիվ մրցանակների, այդ թվում՝ չորս «Էմմի»-ի, երեք «Գրեմմի»-ի, հումորի ասպարեզում ամերիկյան ամենաբարձր պարգևներից մեկին՝ Մարկ Տվենի անվան մրցանակի։ Նրան մեծ համբավ են բերել հատկապես Chappelle's Show ընդհանուր խորագիը կրող երգիծական մանրապատումների շարքերը (2003–2006): Այդ շարքերն ավարտելուց հետո նա վերստին անցել է սթենդ-ափ կատակերգությանը (stand-up comedy)՝ շրջագայելով Միացյալ Նահանգներով։ 2006 թվականին Esquire ամսագիրը Շափելին բնորոշել է իբրև «ամերիկյան կատակերգական հանճարի»  ("comic genius of America"), 2013-ին Billboard ամսագիրը՝ «լավագույն գրողի», 2017-ին Rolling Stone-ը նրան 9-րդ տեղն է հատկացրել իր կազմած «Բոլոր ժամանակների 50 լավագույն սթենդ-ափ կատակերգակներ» ("50 Best Stand Up Comics of All Time") ցանկում։

2016 թվականին Շափելը $20 միլիոն դոլարի հատուկ պայմանագիր է կնքել Netflix-ի հետ և, իրականացնելով այդ պայմանագրի պահանջները, 2019 թվականի դեկտեմբերի դրությամբ արդեն թողարկել էր հինգ հատուկ սթենդ-ափ։

Իր առաջին «Էմմի» մրցանակին Շափելն արժանացել է 2017 թվականին՝ «Շաբաթ երեկոյան ուղիղ եթերում» (անգլ.՝ Saturday Night Live) ամերիկյան երաժշտական հումորային հեռուստաշոուում ունեցած ելույթների համար։ 2018-ին «Գրեմմի» մրցանակ է ստացել Netflix-ի պատվերով թողարկած The Age of Spin & Deep in the Heart of Texas խորագիրը կրող կատակերգական ալբոմի համար։ Netflix-ի համար հատուկ պատրաստած մեկ այլ ալբոմ՝ Equanimity-ն 2018 թվականին «Էմմի»-ի առաջադրվել երեք անվանակարգում և հաղթող է ճանաչվել ու շահել մրցանակը Outstanding Variety Special (Pre-Recorded) անվանակարգում։ Հաջորդ տարում հենց Շափելն է արժանի համարվել պարգևատրվելու Քեննեդու կենտրոնի սահմանած՝ Մարկ Տվենի անվան մրցանակով, որը համարվում է Ամերիկայի բարձրագույն պատվավոր պարգևը կատակերգականի ասպարեզում (America's highest comedy honor): Շափելին հերթական «Գրեմմի»-ն բերել է 2019 թվականին թողարկած Sticks & Stones-ը, որն այդ հեղինակավոր մրցանակը շահել է «Լավագույն կատակերգական ալբոմ» (Best Comedy Album) անվանակարգումGrammy Winners 2020 by Zoe Haylock, Vulture.com, January 26, 2020.։

 Անձնական կյանք 
2001 թվականին Շափելն ամուսնացել է Էլեն Մենդոսա Էրֆի հետ։ Ունեն երկու որդի՝ Սուլեյման, Իբրահիմ և մեկ դուստր՝ Սանաա անունով։ 1991 թվականին Շափելն իսլամ է ընդունել։

2004 թվականին նա շատ ժամանակ ու ջանքեր է նվիրել Մեն նահանգի Օթիսֆիլդ քաղաքում կազմակերպված «Խաղաղության սերմեր» (Seeds of Peace) միջազգային ճամբարին, որտեղ ի մի էին եկել կոնֆլիկտներ ունեցող համայնքների երիտասարդ առաջնորդներ։

ԱՄՆ-ի 2020 թվականի նախագահական ընտրություններում Շափելն աջակցել է Էնդրյու Յանգին։

 Ֆիլմագրություն 
 Կինո 
 Տարին Վերնագիրը Դերը Նշումներ 1993 Robin Hood: Men in Tights/Ռոբին Հուդ. տրիկոյով տղամարդիկ Հափչի՜ Undercover Blues/Գաղտնի գործակալներ Օզի 1994 Getting In/Մուտք Ռոն 1996 The Nutty Professor/Խփնված պրոֆեսորը Ռեգգի Ուորիգտոն Joe's Apartment/Ջոյի բնակարանը Խավարասեր (հնչյունավորումը) 1997 Con Air/Օդեղեն բանտ Բիլյարդի գնդակ The Real Blonde/Իսկական շիկահեր Damn Whitey/Անիծյալ Ուայթի Դեյվ Կարճամետրաժ Bowl of Pork Սև Ֆորեսթ Գամփ Կարճամետրաժ 1998 Half Baked/Կիսաթխված Թըրգուդ Ջենկինս / Սըր Շատ եմ ծխում Նաև սցենարիստն ու պրոդյուսերն է։ Woo'
| Լեննի
|
|-
| You've Got Mail/Նամակ ձեզ համար
| Քևին Ջեքսոն
|
|-
| rowspan=2 | 1999
| 200 Cigarettes/200 գլանակ
| Դիսկո տաքսիստ
|
|-
| Blue Streak/Ադամանդե ոստիկանը
| Թալլի
|
|-
| 2000
| Screwed/Առևանգվածը
| Ռըսթի Փի Հեյես
|
|-
| 2002
| Undercover Brother/Գաղտնի եղբայր
| Դավադրության եղբայր
|
|-
| 2006
| Dave Chappelle's Block Party| Մարմնավորել է հենց իրեն։
| Նաև սցենարիստն ու պրոդյուսերն է։
|-
| 2015
| Chi-Raq|Մորիս
|
|-
| 2018
| A Star Is Born/Աստղ է ծնվել
| Նուդլս
| 
|}
 Հեռուստատեսություն 
{| class="wikitable"
|-
!scope="col"| Տարին
!scope="col"| Վերնագիրը
!scope="col"| Դերը
!scope="col"| Նշումներ
|-
|1992-95
|Def Comedy Jam| Մարմնավորել է հենց իրեն
| 2 դրվագում
|-
| 1995
| Home Improvement/Տան վերանորոգում
|Դեյվ
| "Talk to Me" դրվագում
|-
| 1996
| Buddies| Դեյվ Քարլիսլ
| 14 դրվագում, գլխավոր դեր
|-
| 1997
| Dr. Katz, Professional Therapist| Դեյվ (հնչյունավորում)
| "Electric Bike" դրվագում
|-
| 1997
| Happily Ever After: Fairy Tales for Every Child| Սարդ (հնչյունավորում)
| "Mother Goose" դրվագում
|-
| 1998
| The Larry Sanders Show| Dave Chappelle
| "Pilots and Pens Lost" դրվագում
|-
| 1998
| HBO Comedy Half-Hour| Մարմնավորել է հենց իրեն
| "Dave Chappelle" դրվագում
|-
| 2002–07
| Crank Yankers| Ֆրենսիս (հնչյունավորում)
| 2 դրվագում
|-
| 2003
| Wanda at Large' Վինսենթ "The Favor" դրվագում 2003–04 Chappelle's Show Մարմնավորել է հենց իրեն (հյուրընկալվող)  28 դրվագում։ Նաև համահեղինակ սցենարիստն ու պրոդյուսերն է։ 2016  2019  2020 Saturday Night Live Մարմնավորել է հենց իրեն (հյուրընկալվող)  Մարմնավորել է հենց իրեն (հյուրընկալող)  Մարմնավորել է հենց իրեն (հյուրընկալվող) Dave Chappelle/A Tribe Called Quest դրվագում  Eddie Murphy/Lizzo դրվագում Dave Chappelle/Foo Fighters դրվագում2018Comedians in Cars Getting CoffeeՄարմնավորել է հենց իրեն "Nobody Says, “I Wish I Had A Camera" դրվագում	202022nd Mark Twain Prize for American HumorՄարմնավորել է հենց իրեն (մեծարվող)Հեռուստատեսային հատուկ թողարկում

 Հատուկ սթենդ ափ թողարկումներ 
 Տարին Վերնագիրը Հարթակը Ref. 2000 Dave Chappelle: Killin' Them Softly HBO 2004 Dave Chappelle: For What It's Worth Showtime հեռուստացանց 2017 The Age of Spin: Dave Chappelle Live at the Hollywood PalladiumNetflix 2017 Deep in the Heart of Texas: Dave Chappelle Live at Austin City Limits 2017 Dave Chappelle: Equanimity 2017 Dave Chappelle: The Bird Revelation 2019 Dave Chappelle: Sticks & Stones 2020 Dave Chappelle: 8:46 YouTube 2020 Dave Chappelle: UnforgivenIGTV 2021 Dave Chappelle: Redemption Song

 Ծանոթագրություններ 

 Արտաքին հղումներ 


 "Transcripts: Interview with Dave Chappelle". Anderson Cooper 360, July 7, 2006. CNN.



Կատեգորիա:1973 ծնունդներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգիծաբաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կատակերգուներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Աուդիոգիրք կարդացողներ
Կատեգորիա:Իսլամ ընդունածներ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան դերասաններ
Կատեգորիա:Օգոստոսի 24 ծնունդներ