Լեսյա Ուկրաինկա

Լեսյա Ուկրաինկա (, իսկական անունը Լարիսա Պետրովնա Կոսաչ-Կվիտկա (), փետրվարի 25 1871 - հունիսի 19 1913), ուկրաինացի բանաստեղծուհի, թարգմանչուհի, մշակութային գործիչ։ Ստեղծագործել է բազմապիսի ժանրերում։ Զբաղվել է նաև ժողովրդագրական ստեղծագործության հավաքչությամբ՝ 220 ժողովրդական երգ ձայնագրվել է նրա կատարումից։ Ուկրաինայի ազգային շարժման ակտիվ մասնակից էր։

 Կենսագրություն 
Ծնվել է ազնվականի ընտանիքում։ Վատառողջ լինելու պատճառով ստիպված է եղել շատ տարիներ ապրել Ղրիմում, Վրաստանում, Իտալիայում, Եգիպտոսում։ Կրթություն ստացել է տանը։ Տպագրվել է 13 տարեկանից։ 1902 թվականին ուկրաիներեն է թարգմանել «Կոմունիստական կուսակցության մանիֆեստը»։

Պոեզիայում և դրամատուրգիայում Ուկրաինկան շարունակել ու զարգացրել է Տարաս Շևչենկոյի ավանդույթները։ «Երգերի թևերով» (1893), «Խոհեր ու երազանքներ» (1899) և «Արձագանքներ» (1902) բանաստեղծությունների գրքերը տոգորված են պայքարի ոգով։ Ուկրաինկայի ստեղծագործությանը բնորոշ է հետևողական ինտերնացիոնալիզմը («Ռոբերտ Բրյուս, արքա շոտլանդական», 1894)։ «Գերության երգեր» (1895-1896) և «Ազատության երգեր» (1905) բանաստեղծական շարքերում զինված ապստամբության ուղղակի կոչ է արվում։

Ուկրաինկայի դրամաններն ու դրամատիկ պոեմները գրված են առավելապես պատմական ու դիցաբանական սյուժեներով, բայց արտահայտում են 20-րդ դարի համար արդիական գաղափարներ ու տրամադրություններ՝ «Դիվահարը» (1901), «Բաբելոնյան գերություն» (1903), «Ավերակների վրա» (1904), «Կատակոմբներում» (1905)։ 1905-1907 թվականների հեղափոխություններին համահունչ են «Աշնանային հեքիաթ» (1905, հրատարակվել է 1928 թվականին) «ֆանտաստիկ դրամայի» այլաբանությունները։ Ձևով առավել ազգային է «Անտառի երգը» (1912, բեմադրվել է 1918 թվականին) հեքիաթ-դրաման, որի մոտիվներով ստեղծված են բալետ, օպերա, կինոնկար։ Ուկրաինկային են պատկանում նաև «Կասանդրա» (1908), «Քարե տիրակալը» (1912) և այլ դրամաներՀայկական Սովետական Հանրագիտարան, հատոր 12, էջ 238։

Ուկրաինկան գրել է գրաքննադատական հոդվածներ, թարգմանել Հոմերոսի, Վիկտոր Հյուգոյի, Ջորջ Բայրոնի, Շիլլերի, Ադամ Միցկևիչի և այլոց գործերից։ Նրա լավագույն թարգմանությունը Հայնրիխ Հայնեի «Երգերի գիրքն» է (1892)։

 Հիշատակ 
 Լեսյա Ուկրաինկայի անունով կոչվել են բազմաթիվ փողոցներ ԽՍՀՄ տարբեր քաղաքներում, հրապարակ Կիևում։ 
 Մոսկվայում գործում է Լեսյա Ուկրաինկայի անվան գրադարանԼեսյա Ուկրաինկայի անվան № 268 գրադարանը  ։ 
 Լուցկի ազգային համալսարանը կրում է Լեսյա Ուկրաինկայի անունըВолинський національний університет імені Лесі Українки  ։ 
 Թատրոններ
 Կիևի Լեսյա Ուկրաինկայի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնԼեսյա Ուկրաինկայի անվան ազգային ակադեմիական թատրոն ։ 
 Դնեպրոպետրովսկի Լեսյա Ուկրաինկայի անվան երաժշտական դրամատիկական թատրոնԼեսյա Ուկրաինկայի անվան երաժշտական դրամատիկական թատրոն ։ 
 Ուկրաինայում Լեսյա Ուկրաինկայի չորս թանգարան կա՝ Կիևում, Յալտայում, Նովոգրադ-Վոլինսկում և Կոլոդյաժնիում։ 
 Մոսկվայում, Տորոնտոյում և Բալակլավում տեղադրված են Ուկրաինկայի հուշարձանները։

 Փոստային նամականիշեր նվիրված Լեսյա Ուկրաինկային 

 Հայերեն թարգմանություններ 
 Լեսյա Ուկրաինկա, Լիրիկա, Երևան, «Հայաստան», 1971, 119 էջ։

 Ծանոթագրություններ 

Կատեգորիա:19-րդ դարի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:Անձինք թղթադրամների վրա
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:Կին դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Կոմունիստ կին գրողներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Սոցիալիստ ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Տուբերկուլոզից մահացածներ