Հայոց ցեղասպանության ճանաչում

Հայոց ցեղասպանության ճանաչում, ճանաչման գործընթացը սկսվել է 1915 թվականի մայիսի 24-ի ֆրանս-բրիտանա-ռուսական համատեղ Հռչակագրի հրապարակմամբ և մինչ օրս չի ավարտվելSamuel Totten, Paul Robert Bartrop, Steven L. Jacobs. Dictionary of Genocide: A-L, p. 21:The Armenian Genocide Institute-Museum was opened in Yerevan, Armenia, in 1995, as part of the events commemorating the eightieth anniversary of the beginning of the Armenian genocide (1915-1923) at the hands of the Young Turk regime.Israel W. Charny. Encyclopedia of genocide, vol. 1, p. 161France, Great Britain and Russia Joint Declaration, մայիսի 24, 1915, View image of Document և վերսկսվել 1965 թվականից, երբ Ուրուգվայը պետականորեն առաջինը պաշտոնապես ճանաչեց Հայոց ցեղասպանությունը։

Սկսած 1915 թվականից տարբեր պետություններ ընդունել են բանաձևեր, որոնք դատապարտում են հայերի կոտորածը։

ԱՄՆ-ն երեք անգամ (1916U.S. Senate Concurrent Resalution 12, փետրվարի 9, 1916, 1919U.S. Congress Act to Incorporate Near East Relief, August 6, 1919, 1920U.S. Senate Resolution 359, մայիսի 11, 1920) ընդունել է նմանատիպ բանաձևեր, սակայն դրանք չեն կարողացել կանգնեցնել Օսմանյան կայսրության գործողությունները։ 1915 թվականին մայիսի 24-ին Ֆրանսիան, Մեծ Բրիտանիան և Ռուսական կայսրությունը հանդես են եկել համատեղ հռչակագրով, որը նույնպես քննադատում էր այդ կոտորածները։

Հայկական սփյուռքը գրեթե ամբողջությամբ ներկայացված է ցեղասպանության զոհերի ուղղակի ժառանգներով և ունի բավարար նյութական միջոցներ, որպեսզի դիմադրի Թուրքիայի ճնշումներին։ Հայոց ցեղասպանության ճանաչման հարցի ամերիկյան ուսումնասիրող Հիթըր Գրեգի կարծիքով՝ ԱՄՆ-ում գործող հայ լոբբիստական ընկերությունների գլխավոր նպատակն է Թուրքիայի կողմից հայոց ցեղասպանության ճանաչումը և տարածքների վերադարձը։ Ըստ Գրեգի՝ ամերիկահայ լոբբիստներն, իրենց նպատակին հասնելու համար, իրենց կողմն են գրավում զանազան քաղաքական գործիչների, ճնշում գործադրում տարբեր պետությունների կառավարությունների վրա, զբաղվում Հայոց ցեղասպանության հարցի լայնամասշտաբ լուսաբանմամբ, հիմնադրում այդ ցեղասպանության հարցերով զբաղվող կառույցներ։

Սակայն Թուրքիան պաշտոնապես չճանաչեց Հայոց ցեղասպանությունը։

 Պետություններ 
Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչել են շատ պետություններ և միջազգային կազմակերպություններ։ Պաշտոնապես առաջինն ընդունել է Ուրուգվայը 1965 թվականին։ Իսկ 2021 թվականի Ապրիլի 24 ԱՄՆ-ի նախագահ Ջո Բայդենը ևս պաշտոնապես ընդունեց Հայոց ցեղասպանությունը։ Առաջին անգամ օգտագործելով «Հայոց ցեղասպանություն» եզրույթը։ Նրա ելույթում նշվում է։

«Ամեն տարի այս օրը մենք հիշում ենք բոլոր նրանց կյանքը, ովքեր զոհվել են Օսմանյան դարաշրջանի Հայոց ցեղասպանության ժամանակ և հանձն ենք առնում կանխել նման վայրագության կրկնությունը»։

ժողովրդի կոտորածը պաշտոնապես դատապարտել և ճանաչել են որպես ցեղասպանություն (34 երկիր` 2019թ. նոյեմբերի դրությամբ) ըստ միջազգային իրավունքի հետևյալ երկրները՝

ԵրկիրՃանաչման տարեթիվըԾանոթագրություն2019
2021ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատը ձայների գերակշիռ մեծամասնությամբ 2019 թվականի հոկտեմբերի 30-ին ճանաչեց 1,5 մլն հայերի ցեղասպանությունը Օսմանյան կայսրությունում։ Հանրապետականների և դեմոկրատների հեղինակած թիվ 296 բանաձևն ընդունվեց 405 կողմ և 11 դեմ ձայներով։
2019 թվականի դեկտեմբերի 12-ին, ԱՄՆ Սենատը ընդունեց` Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչող և դատապարտող բանաձևըԱՄՆ Սենատը միաձայն ընդունեց Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչող և դատապարտող բանաձևը։ Իսկ 2021 թվականին ԱՄՆ նախագահ Ջո Բայդենը ընդունեց Հայոց Ցեղասպանությունը։2015Парламент Австрии осудил Геноцид армянԱվստրիայի խորհրդարանի բոլոր վեց խմբակցությունները 2015 թվականի ապրիլի 22-ին մեկ րոպե լռությունից հետո ընդունել են համատեղ հայտարարություն՝ ճանաչելով ու դատապարտելով Հայոց ցեղասպանությունը։1988, 1993, 2004, 2005, 2006, 2007, 20152 օրենք, 5 բանաձևArgentina Senate Declaration, March 31, 2004Argentina Law, January 15, 20071998Belgium Senate Resolution, մարտի 26, 1998Belgium Senate Resolution, March 26, 1998, 2015Բելգիայի Սենատը 1988 թվականին 1915 թվականի ցեղասպանությունը ճանաչող բանաձև է ընդունել և դիմել է ներկայիս Թուրքիայի կառավարությանը` Հայոց  ցեղասպանությունն ընդունելու կոչով։ Բելգիայում Հայոց ցեղասպանության պատմական փաստը ժխտելու համար քրեական պատասխանատվություն է սահմանված։ Պատիժը՝ 45 հազար եվրոյից մինչև մեկ տարվա ազատազրկում։
Բելգիայի Ներկայացուցիչների պալատը 2015 թվականի հուլիսի 23-ի լիագումար նիստին բացարձակ մեծամասնությամբ Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչող բանաձև է ընդունել։2014Բոլիվիայի Սենատի փոխնախագահ. Մեր զորակցությունն ենք հայտնում հայ ժողովրդին, 2015https://www.armenian-genocide.org/Affirmation.456/current_category.7/affirmation_detail.htmlՀռչակագիրը միաձայն ընդունվեց Սենատի և Խորհրդարանի ստորին պալատի կողմից՝ Արտաքին գործերի նախարարության հավանությամբ։ 20152015-ի մայիսի 27-ին Բրազիլիայի Դաշնային Սենատը միաձայն ընդունել է Սենատի Արտաքին հարաբերությունների և ազգային պաշտպանության հանձնաժողովի նախագահ, դաշնային սենատոր Ալոիզիո Նունես Ֆերեյրա Ֆիլյոյի և դաշնային սենատոր Ժոզե Սերայի հեղինակած № 550/2015 բանաձևը, որով պաշտոնապես ճանաչվում է Հայոց ցեղասպանությունը։ 2015Парламент Болгарии принял резолюцию с признанием "массовых убийств" армян («զանգվածային սպանություններ» ձևակերպմամբ)Բուլղարիայի խորհրդարանը ձայների 157 կողմ և 36 դեմ հարաբերակցությամբ ընդունել է Հայոց ցեղասպանության մասին բանաձևը, ուր մասնավորապես նշված է, որ խորհրդարանը ճանաչում է 1915-1922 թվականներին Օսմանյան կայսրության՝ հայ ժողովրդի նկատմամբ գործած ցեղասպանությունը։ Բուլղարիայի խորհդարանը նաև ապրիլի 24-ը հռչակել է «հայ զոհերի հիշատակի օր»։

Բուլղարիայի վարչապետ Բոյկո Բորիսովը խորհրդարանում կայացած մամլո ասուլիսում հայտարարել է. «Պետք է ճանաչել ցեղասպանությունը, որին ենթարկվեցին հայերը»։  2005, 2016Бундестаг подавляющим числом голосов одобрил резолюцию о Геноциде армянGerman Bundestag passes resolution calling Ottoman-era Armenian killings 'genocide'Բանաձևն առաջին ընթերցումն ավարտվեց 2015-ի ապրիլին։ 2016-ի հունիսի 2-ին, գերմանական Բունդեսթագը գրեթե միաձայն (մեկ դեմ և մեկ ձեռնպահ ձայների հարաբերակցությամբ) ընդունեց բանաձև, որը որակեց օսմանյան դարաշրջանում հայերի սպանությունները «ցեղասպանություն»։2015 («արյունոտ և ողբալի իրադարձություններ» ձևակերպմամբ)Բանաձևով խորհրդարանը վերահաստատել է 2015 թվականի մայիսի 19-ի իր որոշումը, որը դատապարտում էր «հայերի նկատմամբ իրականացված ջարդերը և այլ բռնությունները»։

Սա այն բանաձևն է, որտեղ օգտագործված էր «Արևելյան Անատոլիա» (մյուս նախագծում՝ «Օսմանյան կայսրություն էր), և «ողբերգական և արյունալի իրադարձություններ» ձևակերպումները (մյուս նախագծում՝ «ջարդեր և բռնի տեղահանություններ»)։ Բանաձևին կողմ է քվեարկել  89 պատգամավոր, դեմ՝ 9, ձեռնպահ՝ 11, ընդհանուր առմամբ քվեարկությանը մասնակցել է 109 պատգամավոր։2000Italy Chamber of Deputies Resolution, նոյեմբերի 16, 2000Italy Chamber of Deputies Resolution, November 16, 2000, 2019Ընդունվել է ցեղասպանության ժխտումը քրեականացնող օրենք։

 Ըստ 2015 թվականի օրենքի՝ պատժվում է 3 տարի ազատազրկմամբ

2019 թվականի ապրիլի 10-ին Իտալիայի խորհրդարանը 382 կողմ ձայնով (պատգամավորների ընդհանուր թիվը 432 է) հավանության է արժանացրել Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչող բանաձևը։2021Saeima deklarācijā atzīst un nosoda Osmaņu impērijas laikā īstenoto armēņu genocīdu, Sanita Upleja, Delfi, 2021Լատվիայի Սեյմայի դեկլարացիա 2005Poland Parliament Resolution, ապրիլի 19, 2005Poland Parliament Resolution, April 19, 2005Եվրախորհրդարանի փոխնախագահ Ռիչարդ Չարնեցկին ասել է, որ հպարտ է, քանզի Լեհաստանը ճանաչել և դատապարտել է Հայոց ցեղասպանությունը։1997Lebanon Chamber of Deputies Resolution, ապրիլի 3, 1997РИА «Новости». Страны, признавшие геноцид армян 1915—1923 гг. в Османской Турции, 2000ՃանաչումԼիբանանի Ազգային խորհուրդը 1997 թվականի ապրիլի 3-ին բանաձև է ընդունել, որում ապրիլի 24-ը ճանաչել է հայ ժողովրդի ողբերգական կոտորածի հիշատակման օր։ Բանաձևը կոչ է անում Լիբանանի ժողովրդին ապրիլի 24-ին միասնական լինելու հայ ժողովրդի հետ։ Իսկ 2000 թվականի մայիսի 12-ին Լիբանանի խորհրդարանը ճանաչել և դատապարտել է Օսմանյան Թուրքիայի իրականացրած ցեղասպանությունը։2019 Լիբիայի արևելյան շրջանի ժամանակավոր կառավարության նախարարների խորհուրդը որդեգրել է միջազգային հարաբերությունների և արտաքին գործերի նախարար Աբդուլ Հատի Հուեյճի առաջարկը՝ ընդունել 1915 թվականին Օսմանյան կայսրությունում իրագործված Հայոց ցեղասպանության պատմական իրողությունըԼիբիայի ժամանակավոր կառավարությունը Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչող բանաձև է ընդունել։2005Lithuania Assembly Resolution, դեկտեմբեր 15, 2005Lithuania Assembly Resolution, December 15, 2005Լիտվայի Սեյմը (խորհրդարանը) 2005 թվականի դեկտեմբերի 15-ին ձայների մեծամասնությամբ ընդունել է Օսմանյան կայսրությունում 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանությունը դատապարտող բանաձև։ 2015Reconnaissance du génocide de l'Empire ottoman contre la nation arménienneԼյուքսեմբուրգը Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչող բանաձև է ընդունելԼյուքսեմբուրգը ճանաչել է Հայոց Ցեղասպանությունը։ Լյուքսեմբուրգի Մեծ Դքսության խորհրդարանը Ցեղասպանությունը ճանաչող բանաձևը միաձայն ընդունել է մայիսի 6-ին։1996Canada House of Commons Resolution, April 23, 1996, 2002Canada Senate Resolution, հունիսի 13, 2002, 2004Canada House of Commons Resolution, April 21, 2004, 2006Կանադայի խորհրդարանը 1996 թվականի ապրիլի 23-ին Քվեբեկի խորհրդարանականների խմբի ներկայացմամբ՝ ցեղասպանությունը դատապարտող բանաձև է ընդունել։ Իսկ արդեն 2004 թվականին Կանադայի խորհրդարանի հանրային պալատը ճանաչել է Օսմանյան Թուրքիայի իրագործած Հայոց ցեղասպանությունը։1975Cyprus House of Representatives Resolution, ապրիլի 29, 1982, 1982բանաձևի տեքստը, 1990Առաջին երկիրը, որ հարցը բարձրացրեց ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայում։ Ընդունվել է ցեղասպանության ժխտումը քրեականացնող օրենք։1988[Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության Օրենքը «Օսմանյան Թուրքիայում հայերի 1915 թվականի ցեղասպանությունը դատապարտելու մասին», Հայկական ԽՍՀ Գերագույն Խորհրդի Տեղեկագիր, 1988, նոյեմբերի 30, № 22, էջ 312][Закон Армянской Советской Социалистической Республики "Об осуждении геноцида армян 1915 года в Османской Турции", Ведомости Верховного Совета Армянской ССР, 1988, 30 ноября, № 22, с. 312], 1990Հայաստանի Հանրապետության 1990թ. օգոստոսի 23-ին ընդունված Անկախության հռչակագրի 11-րդ կետի համաձայն` Հայաստանի Հանրապետությունը հանդես է գալիս Օսմանյան Թուրքիայում և Արևմտյան Հայաստանում 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչման օգտին։1996Greece (Hellenic Republic) Parliament Resolution, ապրիլի 25, 1996Ընդունվել է ցեղասպանության ժխտումը քրեականացնող օրենք։
 Ըստ 2014 թվականի օրենքի՝ պատժվում է 3 տարի ազատազրկմամբ կամ մինչև 30 000 եվրո տուգանքովGreece parliament ratifies bill criminalizing Armenian genocide denial. Jurist, 10 September 2014.Greece (Hellenic Republic) Parliament Resolution, April 25, 1996։Մեքսիկա2023Մեքսիկայի Սենատը ճանաչել է Հայոց Ցեղասպանությունը 2023 թ. փետրվարի 8-ին։2004Netherlands Parliament Resolution, դեկտեմբեր 21, 2004Netherlands Parliament Resolution, December 21, 2004, 2015, 20182018 թվականի փետրվարի 22-ին Նիդերլանդների Ներկայացուցիչների պալատի կողմից ընդունվել են որոշումներ, որոնք վերահաստատում են դեռևս 2004թ. Հայոց ցեղասպանության ճանաչումը։2000, 2010Швеция признала геноцид армян в Османской империиШвеция признала геноцид армян в Османской Турции, մարտի 11,  20102010 թվականի մարտի 11-ին Շվեդիայի խորհրդարանը` Ռիկսդագը ընդունել է Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչող բանաձը։2003Switzerland (Helvetic Confederation) National Council Resolution, դեկտեմբերի 16, 2003Switzerland (Helvetic Confederation) National Council Resolution, December 16, 2003At around the same time, on March 29, 2000, the Swedish Parliament passed a formal resolution recognizing the Armenian Genocide, this after a Swedish parliamentary report asserted that «An official statement and recognition of the genocide of the Armenian is important and necessary.» Sweden urged Turkey to do so as well. Canada also recognized the genocide. (The Italian and Austrian parliaments as well as the Swiss and the German parliaments recognized and debated this issue of the Armenian Genocide without a conclusion.) — Ազգային խորհուրդ (պարլամենտի ստորին պալատ)Ընդունվել է ցեղասպանության ժխտումը քրեականացնող օրենք։ 2015, 20172017 թվականի ապրիլի 26-ին Չեխիայի խորհրդարանի Պատգամավորների պալատը ընդունել է Հայոց ցեղասպանության և մարդկության դեմ գործած այլ հանցագործությունները ճանաչող և դատապարտող բանաձև։2007Ռիա Նովոստի։ Сенат Чили принял осуждающий геноцид армян документРИА «Новости». 20:19 06/06/2007. Сенат Чили принял осуждающий геноцид армян документ, 2015Սենատի որոշումը - 7 հուլիսի, 2007թ.:

Պատգամավորների պալատի բանաձև - 14 ապրիլի, 2015թ.Ճանաչում. ճանաչման գործընթաց: 2015 2015 թվականի հոկտեմբերի 29-ին Պարագվայի Սենատը միաձայն ընդունել է Հայոց ցեղասպանությունը դատապարտող և ընդունող բանաձև։ 2019Պորտուգալիայի խորհրդարանը ճանաչել է Հայոց ցեղասպանությունըՊորտուգալիայի խորհրդարանը ճանաչել է Հայոց ցեղասպանությունը 2019 թվականի ապրիլի 26-ին Պորտուգալիայի խորհրդարանը ճանաչել է Հայոց ցեղասպանությունը։1995Заявление Государственной Думы Федерального Собрания РФ «Об осуждении геноцида армянского народа в 1915-1922 годах» от 14 апреля 1995 гЗаявление Государственной Думы Федерального Собрания РФ «Об осуждении геноцида армянского народа в 1915—1922 годах» от 14 апреля 1995 г, 2005, 2015Ռուսաստանի Պետդուման 1995 թվականի ապրիլի 14-ին` 1915-1922 թթ. ցեղասպանություն իրագործողներին դատապարտող և ապրիլի 24-ը Հայոց ցեղասպանության զոհերի Հիշատակի օր ճանաչող հռչակագիր է ընդունել, իսկ 2005 և 2015 թվականներին ընդունել է նմանատիպ հռչակագրեր 90-րդ և համապատասխանաբար՝ 100-րդ տարելիցների կապակցությամբ։20152015 թվականի մարտի 17-ին Սիրիայի խորհրդարանը ճանաչել է Հայոց ցեղասպանությունը։2004Slovakia Resolution, November 30, 2004Ընդունվել է ցեղասպանության ժխտումը քրեականացնող օրենք։

 Ըստ 2011 թվականի օրենքի՝ պատժվում է 5 տարի ազատազրկմամբ

Սլովակիայում Հայոց ցեղասպանությունը ժխտելու համար այսուհետ կդատապարտվեն 5 տարվա ազատազրկման։2004Podané poslancom Františkom Mikloškom v rozprave o návrhu stanoviska Slovenskej republiky k začatiu prístupových rokovaní Európskej únie s Tureckou republikou (tlač 962)Ընդունվել է ցեղասպանության ժխտումը քրեականացնող օրենք։

 Ըստ 2009 թվականի օրենքի՝ պատժվում է 3 տարի ազատազրկմամբ

։, «Սուրբ Աթոռ»2000Vatican City Communiqué, նոյեմբերի 10, 2000Vatican City Communiqué, November 10, 2000, 2015Հովհաննես Պողոս 2-րդը դարձավ Հռոմի առաջին պապը, որը ճանաչեց և դատապարտեց 1915թ. Օսմանյան կայսրությունում Հայոց ցեղասպանությունը։ 2005Venezuela National Assembly Resolution, հուլիսի 14, 2005Venezuela National Assembly Resolution, July 14, 2005Վենեսուելայի խորհրդարանը 2005թ.-ի հուլիսի 14-ին բանաձև ընդունեց Հայոց ցեղասպանության ճանաչման մասին։ Երկրի հայ համայնքի նախաձեռնած փաստաթուղթը քննարկման էր դրվել խորհրդարանի պատգամավոր Հուգո Մորալեսի և իրավաբան Ժանետ Մադրիսի կողմից։1965Uruguay Senate and House of Representatives Resolution, ապրիլի 20, 1965, 2004Uruguay Law, Մարտ 26, 2004Հայոց ցեղասպանությունն առաջինն ընդունեց և դատապարտեց Ուրուգվայը։ 1965թ.-ի ապրիլի 20-ին Ուրուգվայի սենատի գլխավոր վեհաժողովը և Ներկայացուցիչների պալատն ընդունեց «Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակի օրվա մասին» օրենքը։1998France National Assembly Law, մայիսի 28, 1998, 20002012 France Senate Law, November 7, 2000, 2001France Law, հունվարի 29, 2001, 2006[ Proposition de loi complétant la loi n° 2001-70 du 29 janvier 2001 relative à la reconnaissance du génocide arménien de 1915 ]Национальная ассамблея Франции одобрила законопроект, в соответствии с которым отрицание геноцида армянского народа в Османской империи в 1915-17 годах объявляется уголовным преступлением2019 թվականին նախագահ Էմանուել Մակրոնի որոշման համաձայն ապրիլի 24-ը Ֆրանսիայում նշելու են որպես Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակի օր։

 Կազմակերպություններ 
Հայոց ցեղասպանությունն ընդունել են այնպիսի կազմակերպություններ, ինչպիսիք են Եվրոպայի Խորհուրդը (1998Council of Europe Parliamentary Assembly Resolution, April 24, 1998, 2001Council of Europe Parliamentary Assembly Resolution), Եվրախորհրդարանը (1987European Parliament Resolution, 2000European Parliament Resolution, 2002European Parliament Resolution, 2015Եվրախորհրդարանը Հայոց ցեղասպանության շուրջ բանաձև է ընդունել, 2016), ՄԱԿ-ի մի քանի հանձնաժողովներПодкомиссия ООН по предотвращению дискриминации и защите меньшинств, 2 июля, 1985United Nations War Crimes Commission Report, Եկեղեցիների համաշխարհային խորհուրդը և այլն։
ԿազմակերպությունՃանաչման թվականԾանոթագրություն30pxԵվրոպական միություն1987, 2000, 2002, 2015, 2016Արդարադատության միջազգային կենտրոն2002The Applicability of the UN Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide to Events which Occurred During the Early Twentieth CenturyՑեղասպանագետների միջազգային ընկերակցություն2007Ամերիկայի հրեական համայնքների միություն198920pxԵվրոպայի խորհուրդ1998, 2001Recognition of the Armenian genocideՄարդու իրավունքների միացյալ հանձնախումբ1998The Armenian Genocide (1915-1923)Եկեղեցիների համաշխարհային խորհուրդ2013Minute on 100th Anniversary of the Armenian Genocide
2016 թվականի ապրիլի 15-ին Եվրախորհրդարանը 554 կողմ ձայնով բանաձև ընդունեց, որով կոչ էր անում Թուրքիային ընդունել Հայոց ցեղասպանությունը և վերահաստատեց 1987 թվականի ընդունած բանաձևը, որով 1915-1917 թվականներին Օսմանյան կայսրությունում հայերի հանդեպ իրականացվածը ճանաչվել էր ցեղասպանություն՝ ՄԱԿ-ի՝ ցեղասպանության մասին 1948 թվականի կոնվենցիայի դրույթների համապատասխան։

 Տարածքային ինքնակառավարման մարմիններ 
մինի|աջից|Հռոմի պապ Ֆրանցիսկոսը 2015 թվականի ապրիլի 12-ին Վատիկանի Սուրբ Պետրոսի տաճարում Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին նվիրված պատարագի ժամանակ օգտագործեց «ցեղասպանություն» եզրույթը

 Նոր Հարավային Ուելս նահանգ
 Հարավային Ավստրալիա

 Կորդոբայի նահանգ
 Բուենոս Այրեսի նահանգ

 Բրիտանական Կոլումբիա
 Օնտարիո (ներառյալ Տորոնտո քաղաքը)
 Քվեբեկ (ներառյալ Մոնրեալ քաղաքը)

 Ժնևյան կանտոն
 Վոդ կանտոն

 Ուելս
 Շոտլանդիա
 Հյուսիսային Իռլանդիա

 Բերտիոլոլի քաղաքային խորհուրդ
 Ուդինեի քաղաքային խորհուրդ
 Սեստո Սան Ջիովանիի քաղաքային խորհուրդ
 Սալգարեդայի քաղաքային խորհուրդ
 Բելլունոյի քաղաքային խորհուրդ
 Հռոմի քաղաքային խորհուրդ
 Մասսա Լոմբարդայի քաղաքային խորհուրդ
 Մոնտանա Ֆելտրինայի քաղաքային խորհուրդ
 Ջենովայի քաղաքային խորհուրդ
 Թիենեի քաղաքային խորհուրդ
 Կաստելսիլանոյի քաղաքային խորհուրդ
 Ֆիրենցեի քաղաքային խորհուրդ
 Ռավեննայի քաղաքային խորհուրդ
 Ֆելտրեի քաղաքային խորհուրդ
 Վենետիկի քաղաքային խորհուրդ
 Իմոլայի քաղաքային խորհուրդ
 Ֆաենցայի քաղաքային խորհուրդ
 Պարմայի քաղաքային խորհուրդ
 Սոլառոլոյի քաղաքային խորհուրդ
 Վիլլաֆրանկա Պադովանայի քաղաքային խորհուրդ
 Միլանի քաղաքային խորհուրդ
 Պոնտե դի Պիավեի քաղաքային խորհուրդ
 Կոնսելիչեի քաղաքային խորհուրդ
 Լուջոյի քաղաքային խորհուրդ
 Ս. Ստինո Լիվենցայի քաղաքային խորհուրդ
 Կոտինյոլայի քաղաքային խորհուրդ
 Ասիաոյի քաղաքային խորհուրդ
 Ագաթա Սուլ Սանտեռնոյի քաղաքային
 Մոնտեռֆոռտե ԴըԱլպոնեի քաղաքային
 Պադովայի քաղաքային խորհուրդ
 Մոնտորսո Վիչենտինոյի քաղաքային խորհուրդ
 Ֆուսինյանոյի քաղաքային խորհուրդ
 Բանյակավալլոյի քաղաքային խորհուրդ
 Ռոսսիի քաղաքային խորհուրդ, 17 հուլիսի, 1997 թվական
 Սանգուինետտոյի քաղաքային խորհուրդ
 Կամպոնոգարայի քաղաքային խորհուրդ

 Ալաբամա
 Ալյասկա
 Այովա
 Արիզոնա
 Արկանզաս
 Արևմտյան Վիրջինիա
 Կալիֆոռնիա
 Կոլորադո
 Կոնեկտիկուտ
 Դելավեր
 Ֆլորիդա
 Ջորջիա
 Այդահո
 Ինդիանա
 Իլինոյս
 Կանզաս
 Կենտուկի
 Լուիզիանա
 Մեն
 Մերիլենդ
 Մոնտանա
 Մասաչուսեթս
 Միչիգան
 Մինեսոտա
 Միսսուրի
 Նեբրասկա
 Նևադա
 Նյու Հեմփշիր
 Նյու Ջերսի
 Նյու Մեքսիկո
 Նյու Յորք
 Հյուսիսային Կարոլինա
 Հյուսիսային Դակոտա
 Օհայո
 Օկլահոմա
 Օրեգոն
 Փենսիլվանիա
 Ռոդ Այլենդ
 Հարավային Կարոլինա
 Հավայի
 Թենեսի
 Տեխաս
 Յուտա
 Վերմոնտ
 Վիրջինիա
 Վաշինգտոն
 Վայոմինգ
 Վիսկոնսին
 Հարավային Դակոտա

 Ռիո դե Ժանեյրոյի նահանգային խորհրդարան

Հայերի ցեղասպանության ընդունումը պաշտոնապես պարտադիր պայման չէ Թուրքիայի՝ ԵՄ-ին անդամակցելու համար, բայց որոշ հեղինակներ կարծում են, որ Թուրքիան պետք է կատարի այդ քայլը ԵՄ-ին անդամակցելու ճանապարհին։

 Նշումներ 

 Ծանոթագրություններ 

Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանություն