Պասիոնարության տեսություն

Պասիոնարություն (կամ էթնոգենեզի պասիոնարության տեսություն), Լև Գումիլյովի կողմից առաջարկված տեսություն, որը նկարագրում է զարգացող էթնոսների և տեղական լանդշաֆտի ու այլ էթնոսների հետ փոխներգործության պատմական գործընթաց։ Առաջին անգամ տեսությունը հրապարակվել է պարբերականներում մի քանի հոդվածների տեսքով, հետագայում ներկայացվել է որպես ատենախոսություն։ Գումիլյովի տեսությունը սահմանում է և նկարագրում է էթնոսի (ավելի ճիշտ մի քանի էթնիկական համակարգերի) եզրերը, մտցնում է պասիոնարության եզրը, նկարագրում է էթնոգենեզին բնորոշ և էթնոսների փոխներգործության գործընթացները։

 Էթնոգենեզ 
 Սկզբնական պայմանները 
Էթնոգենեզի սկիզբ է հանդիսանում տվյալ տարածքում կայուն և տարածվելու հնարավորություն ունեցող ազգաբնակչության ձևավորումը, որը ունի հարևաններից իրեն տարբերվող առանձնահատուկ վարվելաձևի կարծրատիպ։

Նման իրադարձության համար հարկավոր է հետևյալ պայմանների համընկնումը.
 տվյալ տարածքի պասիոնար զարկի գծում լինելը կամ էթնոգենեզի սկսման վայրում պասիոնարության հզոր գենետիական դրեյֆ,
 մեկ տարածքի վրա երկու կամ ավելի լանդշաֆտների զուգակցություն,
 մեկ տարածքի վրա երկու կամ ավելի ազգերի առկայություն։

 Ընթացում 
Տիպիկ էնթոգենեզը կազմված է հետևյալ փուլերից.
+ԺամկետԱնվանումԾանոթագրություն0 տարի (հաշվառման սկիզբ)Զարկ կամ դրեյֆ  Որպես կանոն, պատմության մեջ լուսաբանված չէ։0—150 տարիԻնկուբացիոն շրջանՊասիոնարության աճ։ Պատկերված է առասպելներում։150—450 տարիՎերելքՊասիոնարության արագ աճ։ Զուգակցվում է ծանր պայքարով և տարածքի դանդաղ լայնացումով։450—600 տարիԱկմատիկ փուլ կամ գերտաքացումՊասիոնարության տատանումները առավելագույն կետի մոտ, օպտիմալ կետի գերազանցում։ Հզորության արագ աճ։600—750 տարիՃեղքումՊասիոնարության կտրուկ նվազում։ Քաղաքացիական պատերազմներ, էթնիկական միավորի պառակտում։750—1000 տարիԻներցիոն շրջանՊասիոնարության դանդաղ նվազումը օպտիմալ կետի մակարդակին։ Ընդհանուր ծաղկում։1000—1150 տարիՕբսկուրացիաՊասիոնարության նվազումը նորմալ կետի մակարդակից ծածր։ Նվազում և դեգրադացիա։1150—1500 տարիՀուշային շրջանՄիայն էթնոսի կյանքի մասին հիշողության պահպանումը։1150 տարի—անորոշ երկարՀոմեոսթազԳոյություն բնության հետ հավասարակշռության մեջ։

 Ծանոթագրություններ 

Կատեգորիա:Պասիոնարության տեսություն
Կատեգորիա:Պատմության փիլիսոփայություն