Սելենգա (գետ)

Սելենգա ( (; Карта М-48-Б,Г ОХУ, МОНГОЛ УЛС Төв, Дархан-Уул ба Сэлэнгэ аймаг 1:500 000 «ЗУГАР ЗҮЙ» ХХК-д шинэчлэн хэвлэв. 2003 он.), գետ Ռուսաստանում և Մոնղոլիայում։ Կազմավորվում է Իդեր և Մուրեն գետերի միախառնումով։ Պատկանում է Ենիսեյի ավազանին և թափվում Բայկալ լիճը։ Այդ լիճը սնուցող գետերից խոշորագույնն է և ապահովում է այնտեղ ջրի ներհոսքի մոտավորապես կեսը։ Երկարությունը 1024 կմ էССГН|Селенга, իսկ ավազանի տարածքը՝ 447 060 կմ²։ Ջրի միջին ծախսը գետաբերանում 1000 մ³/վրկ է։

Գլխավոր վտակներն են էգին Գոլը, Օրխոնը, Խիլոկը, Ուդան։ Հիմնականում հարթավայրային գետ է։ Վարարում է ամռանը և աշնանը, սառցակալում նոյեմբերից ապրիլ: Նավարկություն կա մինչև Սուխե Բատոր (ՄԺՀ)։ Սելենգայի ափին է Ուլան Ուդեն։

Գետի անվան հետ կապված կան մի քանի տեսակետներ։ Մի տարբերակում նշվում է, որ բուրյաթերենում «սել» նշանակում է լիճ, իսկ մյուս տարբերակում նշվում է, որ տունգուսերենում «sele» կամ «սելե» նշանակում է «երկաթ», իսկ սելենգա - «երկաթե»։

1751, 1783, 1830, 1869 թվականներին գետի մեծ հեղեղումներ են տեղի ունեցելСообщение действительного члена А. П. Орлова о бывших в 1869 году чрезмерных наводнениях в Забайкальской области // Известия Сибирского отдела Императорского русскаго географического общества. Том 1. № 1. 10 августа 1870 года. стр. 16։

 Ծանոթագրություններ 

 Գրականություն 
 Старицкий А. К. Река Селенга в Забайкальской области / А. К. Старицкий // Материалы для описания русских рек. — СПб., 1913. — Т. L, вып. 2. — С. 1-119.
 Ламакин В. В. Старинная рукописная карта Селенги и Гусиного озера и история вопроса о его происхождении // История геолого-географических наук. Выпуск 2 (Труды Института истории естествознания и техники, том 37). М., 1961. С. 277—289.


 Эколого-географический атлас-монография «Селенга — Байкал» : Труды Байкальской экспедиции. Выпуск 1 / авторский коллектив; гл. ред. Н. С. Касимов; отв. ред.: Н. Е. Кошелева, М. Ю. Лычагин, С. Р. Чалов; картогр. ред. М. К. Тарасов. — Москва : Геогр. фак. МГУ, 2019. — ISBN 978-5-9500502-4-4.

 Արտաքին հղումներ 



Կատեգորիա:Ասիայի միջազգային գետեր
Կատեգորիա:Ենիսեյ գետի վտակներ
Կատեգորիա:Մոնղոլիայի գետեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր