Գյուղատեղի Քաղենի

Քաղենի բնակավայր (նաև՝ Քաղենի բնակատեղի, Քաղենի ամրոց, Դաշտադեմի ամրոց, Քաղենի քաղաք«Դաշտադեմ համայնքի 2016-2021 թվականների զարգացման հնգամյա ծրագիր», (արխիվացված 07․02․2022թ․)։, Քաղենի գյուղատեղի«Արագածոտնի մարզի պատմության և անշարժ հուշարձանների պետական ցուցակը հաստատելու մասին Հայաստանի կառավարության 29 մայիսի 2002 թվականի N 628», (արխիվացված 07․02․2022թ․)։), ընդարձակ բնակատեղի-ամրոց Հայաստանի Արագածոտնի մարզի Դաշտադեմ գյուղում։ Ներառում է հնագույն բնակատեղիի ավերակները, Սուրբ Քրիստափորի վանքը, Դաշտադեմի ամրոցը և վերջինի ներսում գտնվող միջնաբերդը, եկեղեցին ու այլ կառույցներ։

Ընդգրկված է Հայաստանի Արագածոտնի մարզի պատմության և անշարժ հուշարձանների ցանկում որպես տեղական նշանակության հուշարձան։

 Պատմություն 
Ենթադրվում է, որ բնակավայրը գոյություն է ունեցել դեռևս Վանի թագավորության ժամանակներում։ Այդ ժամանակ է հիմնադրվել Դաշտադեմի ամրոցի տարածքում նախկինում կառուցված ամրոցը։ Ըստ Հայաստանի պետական պահպանության հուշարձանների ցանկի՝ բնակատեղին թվագրվում է 7-ից 18-րդ դարերով։

 Դաշտադեմի ամրոց 
Դաշտադեմի ամրոցը, որը անվանում են նաև Քաղենի ամրոց, գտնվում է Քաղենի հնավայրի հյուսիսային կողմում։ Այն Հայաստանի խոշորագույն ամրոցներից մեկն է։ Ենթադրվում է, որ այն կառուցվել է Վանի թագավորության ժամանակներում կառուցված ամրոցի տեղում՝ Կամսարականների օրոք։ Ամրոցի մասին հիշատակություն կա Ղևոնդ պատմիչի աշխատության մեջ, ով նկարագրում է դեպի Հայաստան արաբների կատարած արշավանքների առաջին շրջանը։

 Սուրբ Քրիստափորի վանք 
Սուրբ Քրիստափորի վանքը գտնվում է բնակատեղիի հարավում։ Վանքը բաղկացած է Սուրբ Աստվածածին եկեղեցուց, որը կառուցվել է 7-րդ դարում, նրանից հյուսիս՝ քառակուսի հատակագծով եռահարկ դամբանատուն-զանգակատնից, միաբանության բնակելի շենքերի ավերակներից, անմշակ քարով շարված պարսպից և 10-14-րդ դարերի խաչքարերով հարուստ գերեզմանատնից, որտեղ գտնվում է նաև մ․թ․ա․ 2-րդ հազարամյակով թվագրվող վիշապաքար։

 Տես նաև 
 Դաշտադեմի ամրոց
 Սուրբ Քրիստափորի վանք
 Դաշտադեմի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ

 Ծանոթագրություններ 

Կատեգորիա:7-րդ դարի ամրաշինական կառույցներ
Կատեգորիա:7-րդ դարի հայկական բերդեր և ամրոցներ
Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի հայկական բերդեր և ամրոցներ
Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի տեսարժան վայրեր