Շախմատային օլիմպիադա

Շախմատային օլիմպիադան շախմատի ազգային հավաքականների մրցաշար է, որը կազմակերպվում է երկու տարին մեկ Շախմատի միջազգային ֆեդերացիայի (ՖԻԴԵ-ի) կողմից։ Հավաքականները պայքարում են Համիլթոն Ռասելի (տղամարդիկ) և Վերա Մենչիկի (կանայք) անվան փոխանցիկ ոսկե գավաթների համար։ Բացի այդ, առաջին, երկրորդ և երրորդ հորիզոնականները զբաղեցրած հավաքականների շախմատիստներից յուրաքանչյուրը ստանում է համապատասխանաբար ոսկե, արծաթե և բրոնզե մեդալներ։ Յուրաքանչյուր հանդիպում տեղի է ունենում չորս խաղատախտակի վրա։ Հավաքականում լինում են չորս հիմնական և մեկ պահեստային խաղացողներ (1950 — 2006 թվականներին՝ երկու պահեստային)։ Շախմատային օլիմպիադան պաշտոնապես առաջին անգամ կայացել է 1927-ին։ Մինչև 1939-ը շախմատային օլիմպիադային մասնակցել են միայն եվրոպական երկրները, բացառությամբ Արգենտինայի, ԱՄՆ-ի և Պակիստանի։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի պատճառով Շախմատային օլիմպիադան չի անցկացվել 1939 — 1950-ին։

 Օլիմպիադայի ծագումը 
Շախմատային առաջին օլիմպիադան ոչ պաշտոնական բնույթի էր։ 1924-ին շախմատն օլիմպիական մարզաձևերի ցանկում ներառելու փորձ էր արվել, որը, սակայն, ձախողվել էր պրոֆեսիոնալ և սիրողական խաղացողներին տարբերելու հետ կապված խնդիրների պատճառով ։ Քանի որ 1924–ի ամառային Օլիմպիական խաղերը տեղի էին ունենում Փարիզում, առաջին ոչ պաշտոնական Շախմատային օլիմպիադան նույնպես անցկացվեց Փարիզում։ ՖԻԴԵ-ն ձևավորվել էր 1924-ի հուլիսի 20-ին, 1-ին ոչ պաշտոնական Շախմատային օլիմպիադայի փակման օրըFIDE History by Bill Wall. Retrieved 2 May 2008. ։

ՖԻԴԵ-ի կազմակերպած առաջին պաշտոնական Շախմատային օլիմպիադան տեղի ունեցավ 1927-ին, Լոնդոնում։ Օլիմպիադաները անցկացվում էին տարին մեկ կամ այլ ոչ կանոնավոր պարբերությամբ մինչև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը, իսկ 1950-ից սկսած դրանք տեղի են ունենում ամեն երկու տարին մեկ։
+Շախմատային օլիմպիադայի տարածումthumb|left|340px|1927-ին, Առաջին Շախմատային օլիմպիադային մասնակցել է 16 երկիր։thumb|left|340px|2006-ին, 37-րդ Շախմատային օլիմպիադային, մասնակցել է 133 երկիր։

 Կարգավիճակը 
Շախմատը Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի (ՄՕԿ) կողմից պաշտոնապես ճանաչված է որպես մարզաձևRecognized Sports of the International Olympic Committee
Միջազգային օլիմպիական կոմիտե պաշտոնական կայք։ Վերցված է 2008-ի մայիսի 2։ , իսկ 1999-ի հունիսին Շախմատի միջազգային ֆեդերացիան` ՖԻԴԵ–ն, ճանաչվել է Միջազգային մարզական ֆեդերացիաInternational Federation (IF) for chess. Միջազգային օլիմպիական կոմիտե պաշտոնական կայք։ Վերցված է 2008-ի մայիսի 2։ FIDE - Uniting the Chess World ՖԻԴԵի պաշտոնական կայք։ Վերցված է 2008-ի մայիսի։ ARISF Members ՄՕԿ ճանաչված Միջազգային մարզական Ֆեդերացիաների միություն (Association of Recognized IOC International Sports Federation)։ Վերցված է 2008-ի մայիսի 2։ ։
ՄՕԿ-ի անդամ լինելով, ՖԻԴԵ-ն հետևում է նրա կանոններին, այդ թվում` դոպինգ թեստերի պահանջին, ինչը միարժեքորեն չի ընդունվում շախմատային աշխարհումComplete FIDE Anti-Doping Documents ՖԻԴԵի պաշտոնական կայք։ Վերցված է 2008-ի մայիսի։ Controversy over FIDE doping check ChessBase.com Վերցված է 2008-ի մայիսի։ The Insanity of Drug Testing in Chess  by Jeremy Silman Վերցված է 2008-ի մայիսի։ Chess Olympiad in Dresden 2008  chinaorbit.com Վերցված է 2008-ի մայիսի։ ։ Շախմատի՝ օլիմպիական մարզաձև դառնալու հավանականությունը մնում է անորոշ։ «Շախմատային օլիմպիադա» անվան գործածումը պայմանավորված է պատմական ավանդույթով և որևէ կապ չունի Օլիմպիական խաղերի հետ։

 Շախմատային օլիմպիադայի մրցանակակիր երկրները 
 Տղամարդիկ 

 Թվական  №  Անցկացման վայր  Ոսկի  Արծաթ  Բրոնզ  Մասնակից հավաքականներիքանակը 1924  Առաջին ոչ պաշտոնական Շախմատային օլիմպիադա Շախմատային օլիմպիադա (անհատական)  , Փարիզ  Չեխոսլովակիա  Հունգարիա  Շվեյցարիա   1926  2-րդ ոչ պաշտոնական Շախմատային օլիմպիադա Թիմային մրցաշար  , Բուդապեշտ  Հունգարիա  Հարավսլավիա  Ռումինիա  4 1927  Առաջին Շախմատային օլիմպիադա  , Լոնդոն  Հունգարիա  Դանիա  Անգլիա  16 1928  2-րդ Շախմատային օլիմպիադա  , Հաագա  Հունգարիա  ԱՄՆ  Լեհաստան  17 1930  3-րդ Շախմատային օլիմպիադա  , Համբուրգ  Լեհաստան  Հունգարիա  Գերմանիա  18 1931  4-րդ Շախմատային օլիմպիադա  , Պրահա  ԱՄՆ  Լեհաստան  Չեխոսլովակիա  19 1933  5-րդ Շախմատային օլիմպիադա  , Ֆոլքսթոն  ԱՄՆ  Չեխոսլովակիա  Շվեդիա  15 1935  6-րդ Շախմատային օլիմպիադա  , Վարշավա  ԱՄՆ  Շվեդիա  Լեհաստան  20 1936  3-րդ ոչ պաշտոնական Շախմատային օլիմպիադա  , Մյունխեն  Հունգարիա  Լեհաստան  Գերմանիա  21 1937  7-րդ Շախմատային օլիմպիադա  , Ստոկհոլմ  ԱՄՆ  Հունգարիա  Լեհաստան  19 1939  8-րդ Շախմատային օլիմպիադա  , Բուենոս Այրես  Գերմանիա  Լեհաստան  Էստոնիա  27 1950  9-րդ Շախմատային օլիմպիադա  , Դուբրովնիկ  Հարավսլավիա  Արգենտինա  Արևմտյան Գերմանիա  16 1952  10-րդ Շախմատային օլիմպիադա  , Հելսինկի  ԽՍՀՄ  Արգենտինա  Հարավսլավիա  25 1954  11-րդ Շախմատային օլիմպիադա  , Ամստերդամ  ԽՍՀՄ  Արգենտինա  Հարավսլավիա  26 1956  12-րդ Շախմատային օլիմպիադա  , Մոսկվա  ԽՍՀՄ  Հարավսլավիա  Հունգարիա  34 1958  13-րդ Շախմատային օլիմպիադա  , Մյունխեն  ԽՍՀՄ  Հարավսլավիա  Արգենտինա  36 1960  14-րդ Շախմատային օլիմպիադա  , Լայպցիգ  ԽՍՀՄ  ԱՄՆ  Հարավսլավիա  40 1962  15-րդ Շախմատային օլիմպիադա  , Վառնա  ԽՍՀՄ  Հարավսլավիա  Արգենտինա  38 1964  16-րդ Շախմատային օլիմպիադա  , Թել Ավիվ  ԽՍՀՄ  Հարավսլավիա  Արևմտյան Գերմանիա  50 1966  17-րդ Շախմատային օլիմպիադա  , Հավանա  ԽՍՀՄ  ԱՄՆ  Հունգարիա  52 1968  18-րդ Շախմատային օլիմպիադա  , Լուգանո  ԽՍՀՄ  Հարավսլավիա  Բուլղարիա  53 1970  19-րդ Շախմատային օլիմպիադա  , Զիգեն  ԽՍՀՄ  Հունգարիա  Հարավսլավիա  60 1972  20-րդ Շախմատային օլիմպիադա  , Սկոպյե  ԽՍՀՄ  Հունգարիա  Հարավսլավիա  63 1974  21-րդ Շախմատային օլիմպիադա  , Նիցցա  ԽՍՀՄ  Հարավսլավիա  ԱՄՆ  75 1976  22-րդ Շախմատային օլիմպիադա *  , Հայֆա  ԱՄՆ  Նիդերլանդներ  Անգլիա  48 1976  4-րդ ոչ պաշտոնական Շախմատային օլիմպիադա  , Տրիպոլի  Սալվադոր  Թունիս  Պակիստան  34 1978  23-րդ Շախմատային օլիմպիադա  , Բուենոս Այրես  Հունգարիա  ԽՍՀՄ  ԱՄՆ  66 1980  24-րդ Շախմատային օլիմպիադա  , Վալետա  ԽՍՀՄ  Հունգարիա  ԱՄՆ  82 1982  25-րդ Շախմատային օլիմպիադա  , Լյուցեռն  ԽՍՀՄ Չեխոսլովակիա  ԱՄՆ  92 1984  26-րդ Շախմատային օլիմպիադա  , Սալոնիկ  ԽՍՀՄ  Անգլիա  ԱՄՆ  88 1986  27-րդ Շախմատային օլիմպիադա  , Դուբայ  ԽՍՀՄ  Անգլիա  ԱՄՆ  108 1988  28-րդ Շախմատային օլիմպիադա  , Սալոնիկ  ԽՍՀՄ  Անգլիա  Նիդերլանդներ  107 1990  29-րդ Շախմատային օլիմպիադա  , Նովի Սադ  ԽՍՀՄ  ԱՄՆ  Անգլիա  108 1992  30-րդ Շախմատային օլիմպիադա  , Մանիլա  Ռուսաստան  Ուզբեկստան  Հայաստան  102 1994  31-րդ Շախմատային օլիմպիադա  , Մոսկվա  Ռուսաստան  Բոսնիա և Հերցեգովինա  Ռուսաստան-2  124 1996  32-րդ Շախմատային օլիմպիադա  , Երևան  Ռուսաստան  Ուկրաինա  ԱՄՆ  114 1998  33-րդ Շախմատային օլիմպիադա  , Էլիստա  Ռուսաստան  ԱՄՆ  Ուկրաինա  110 2000  34-րդ Շախմատային օլիմպիադա  , Ստամբուլ  Ռուսաստան  Գերմանիա  Ուկրաինա  126 2002  35-րդ Շախմատային օլիմպիադա  , Բլեդ  Ռուսաստան  Հունգարիա  Հայաստան  135 2004  36-րդ Շախմատային օլիմպիադա  , Կալվիա  Ուկրաինա  Ռուսաստան  Հայաստան  129 2006  37-րդ Շախմատային օլիմպիադա  , Թուրին  Հայաստան  Չինաստան  ԱՄՆ  148 2008  38-րդ Շախմատային օլիմպիադա  , Դրեզդեն  Հայաստան  Իսրայել  ԱՄՆ  147 2010  39-րդ Շախմատային օլիմպիադա  , Խանտի Մանսիյսկ  Ուկրաինա  Ռուսաստան  Իսրայել  149 2012  40-րդ Շախմատային օլիմպիադա  , Ստամբուլ  Հայաստան  Ռուսաստան  Ուկրաինա  149 2014  41-րդ Շախմատային օլիմպիադա  , Տրոմսյո Չինաստան  Հունգարիա  Հնդկաստան 177 (172) 2016  42-րդ Շախմատային օլիմպիադա  , Բաքու ԱՄՆ  Ուկրաինա  Ռուսաստան 18042nd Olympiad Baku 2016 Open 2018  43-րդ Շախմատային օլիմպիադա  , Բաթում Չինաստան ԱՄՆ Ռուսաստան  185 2022  44-րդ Շախմատային օլիմպիադա  , Չեննայ Ուզբեկստան Հայաստան Հնդկաստան-2  188 2024 45-րդ Շախմատային օլիմպիադա , Բուդապեշտ Հնդկաստան ԱՄՆ Ուզբեկստան197 2026  46-րդ Շախմատային օլիմպիադա  , Տաշքենդ    
* Խորհրդային Միության և սոցիալիստական ճամբարի այլ երկրների հավաքականները քաղաքական պատճառներով չեն մասնակցել 1976 թվականի օլիմպիադային։

 Ընդհանուր թիմային դասակարգումը 
Այս ցուցակում ներկայացված են տղամարդկանց Շախմատային օլիմպիադայում մեդալ վաստակած երկրները։

 Տեղ  Երկիր  Gold Silver Bronze Ընդամենը 1   18  1  0  19 2   6  7  9  22 3   6  3  3  12 4   3  7  2  12 5   3  1  3  7 6   2  2  3  7 7   2  1  0  3 8   1  6  5  12 9   1  2  3  6 10  *  1  1  3  5 11   1  1  1  3 12  **  1  0  2  3 13   0  3  3  6 14   0  3  2  5 15   Չեխոսլովակիա 0  2  1  3 16   0  1  1  3 16   0  1  1  3 16   0  1  1  3 17   0  1  0  1 17   0  1  0  1 18   0  0  1  1 18   0  0  1  1
 Հաշվարկված են ԳՖՀ-ի և ԳԴՀ-ի արդյունքները։
 Բրոնզե մեդալներից մեկը 2022 թվականի օլիմպիադայում նվաճել է Հնդկաստանի 2-րդ հավաքականը։

 Տես նաև 
 Շախմատային օլիմպիադա 2012
 Հայաստանի շախմատի տղամարդկանց հավաքական
 Տիգրան Պետրոսյան
 Ռաֆայել Վահանյան
 Լևոն Արոնյան

 Ծանոթագրություններ 

 Արտաքին հղումներ 
 ՖԻԴԵ–ի պաշտոնական կայք՝
 ՖԻԴԵ-ի ձեռնարկ. Շախմատի օլիմպիադաներ 
 ՖԻԴԵ-ի ձեռնարկ. Պատանեկան օլիմպիադաներ 
 Տվյալներ և արդյունքներ «ՕլիմփԲեյզ» (OlimpBase) կայքում՝
 Տղամարդկանց արդյունքների ամփոփում 
 Կանանց արդյունքների ամփոփում 
 Շախմատի պատանեկան օլիմպիադա և արդյունքներ 

Կատեգորիա:Շախմատ
Կատեգորիա:Շախմատային մրցաշարեր