Արսիա

Արսիա լեռ ()
1:20 000 000 մասշտաբի Մարսի քարտեզ, ռուսերեն անվանումներով, կազմված է МИИГАиК 1982 թվականինԺ. Ֆ. Ռոդիոնովա, Յու. Ա. Իլյուխինա «Մարսի ռելիեֆի նոր քարտեզը», հանգած վահանաձև հրաբուխ Մարս մոլորակի վրա, տեղակայված է Թարսիս նահանգում։ Այս շրջանի երեք հրաբուխներից ամենահարավայինը։ Արեգակնային համակարգի ամենաբարձր լեռը, Օլիմպոսը, գտնվում է Արսիայից հյուսիս-արևմուտք։ Հրաբուխը նավանել են առասպելական հռոմեական անտառի, Արսիա Սիլվայի անունով։

Արսիայի տրամագիծը կազմում է մոտ 435 կմ, բարձրությունը՝ համարյա 19 կմ (Օլիմպոս հրաբուխը ընդամենը 2 կմ-ով է ավելի բարձր), ինչը ավելին քան 9 կմ-ով բարձր է նրան շրջապատող սարահարթիցԱրսիա հրաբուխի լուսանկարը ՆԱՍԱ/ՌՇԼ-ի կայքում։ Հրաբուխի կալդերան ունի համարյա 110 կմ լայնությունԱրսիա հրաբուխի կալդերայի լուսանկարը ՆԱՍԱ/ՌՇԼ-ի կայքում։ Մթնոլորտային ճնշումը գագաթի մոտ ցածր է քան 107 պասկալՄարսի եղանակի դիտարկումներ  ՆԱՍԱ-ի MGS տվյալները 9.2° Հվ. լայն; 238.2° արլ. երկ., 17757 մ, 1.07 մբար։ Օլիմպոսից հետո, սա մոլորակի երկրորդ հրաբուխն է բարձրությամբ։

Ամեն տարի, հարավային մարսյան ձմեռվա սկզբում Արսիայի վրա դիտարկվում է հետաքրքիր եղանակային երևույթ։ Այդ ժամանակ Արեգակի ճառագայթները հաքացնում են լեռան ստորոտները, օդը բարձրանում է, տանելով իր հետ փոքր քանակով փոշի։ Արդյունքում, բարձրացող օդը իջնում է հրաբուխի կալդերա, և մանր նստվածքները, որոնք քշվել էին լեռան ստորոտներից, ձևավորում են պտտվող փոշու ամպ, բավականին խիտ, որպեսզի հնարավոր լինի այն դիտարկել ուղեծրից։ Ամեն տարի այդ երևույթը դիտարկվում է միայն բավականին կարճ ժամանակի ընթացքում։ Արսիայի վրա փոշու ամպը կարող է բարձրանալ մինչև 15-30 կմՓոշու ամպի լուսանկարը Արսիա լեռան վրա ՆԱՍԱ/ՌՇԼ-ի կայքում։

Արսիայի կալդերան ձևավորվել է այն բանից հետո, երբ լեռը մագմայի ժայթքումից հետո կոլապս է ապրել։ Հրաբուխի ստորոտներին կան այլ երկրաբանական ձևավորումներԱրսիա լեռան ստորոտների լուսանկար ՆԱՍԱ/ՌՇԼ-ի կայքում։

 Հնարավոր քարանձավներ 
2007 թվականին Արսիա լեռան ստորոտների վրա արբանյակային լուսանկարների միջոցով հայտնաբերվեցին յոթ հնարավոր քարանձավների մուտքերThemis-ը գտել է հնարավոր քարանձավների մուտքեր Մարսի վրա. Գ. Ե. Քուշինգ, Տ. Ն. Տիտուս, Ջ. Ջ. Ուեյնա, Պ. Ռ. Քրիստենսեն։ Լուսնի և մոլորակային գիտություններ XXXVIII (2007)։ Նրանք ստացել են հետևյալ ոչ պաշտոնական անվանումները՝ Դենա, Քլոե, Վենդի, Էննի, Էբբի, Նիկկի և Ջին։ Նրանք հիշեցնում են «դիտահորեր», որոնք առաջացել են քարանձավների առաստաղների քանդվելու արդյունքում։
մինի|250px|THEMIS: Մարսյան քարանձավների մուտքերի լուսանկարները
մինի|Արսիայի խճանկարային պատկերը

 Դենա ()
 Քլոե ()
 Վենդի ()
 Էննի ()
 Էբբի և Նիկկի ()
 Ջին ()

Այս շրջանաձև օբյկտների ցերեկվա և գիշերվա ջերմաստիճանների տարբերությունը ընդամենը շրջապատող միջավայրում ջերմաստիճանի տարբերության ընդամենը երրորդ մասն է կազմում։ Չնայած այն բանին, որ այս տարբերությունը ավելի մեծ է քան Երկրի քարանձավների համար, սա միայն ապացուցում է խորը ճեղքերի առկայությունը։ Այնուամենայնիվ, չափազանց բարձր լինելու պատճառով այս օբյեկտները դժվար թե լինեն ապաստարաններ մարսյան կյանքի ձևերի համար։

Օբյեկտներից մեկի ավելի նոր լուսանկարի վրա երևում է, թե ինչպես է Արևը լուսավորում կողքի պատը, որը ենթադրում է միայն ուղղահայաց փոսի առկայությունը, այլ ոչ թե մուտք ավելի մեծ ստորերկրյա տարածք։ Այնուամենայնիվ, օբյեկտի մթությունը խոսում է այն մասին, որ նրա խորությունը պետք է լինի ոչ պակաս քան 78 մետր։

 Տես նաև 
 Օլիմպոս (Մարս)

 Ծանոթագրություններ 

 Արտաքին հղումներ 
 Հրախային գործունեությունը Մարսի վրա  
 Մոլորակների վրա հրաբխային գործունեության մասին հանրամատչելի հոդված 

Կատեգորիա:Մարսի լեռներ
Կատեգորիա:Մարսի հրաբուխներ