Առանձնացած մարմին

Առանձնացած մարմիններ, մարմինների դինամիկ դաս է արտաքին Արեգակնային համակարգում Նեպտունի ուղեծրից այն կողմ։ Այս մարմինների ուղեծրերի ամենամոտ կետը Արեգակին (պերիհելին) զգալիորեն հեռու է Նեպտունի ձգողական ազդեցությունից, և նրանք փաստորեն չեն փոխազդում Նեպտունի կամ այլ մոլորակների հետ, որը և դարձնում է նրանց "առանձնացած" Արեգակնային համակարգիցD.Jewitt, A.Delsanti The Solar System Beyond The Planets in Solar System Update : Topical and Timely Reviews in Solar System Sciences , Springer-Praxis Ed., ISBN 3-540-26056-0 (2006) Preprint of the article (pdf)։

Այսպիսով, նրանք տարբերվում են հայտնաբերված տրանսնեպտունային մարմինների մեծամասնությունից, որոնք կազմում են խստորեն սահմանված խմբեր, որոնք բերվել են իրենց այժմյան ուղեծրերի գազային հսկաների ձգողության դաշտերի ազդեցության տակ, հիմնականում Նեպտունի։ Առանձնացած մարմինները ունեն ավելի մեծ պերիհելի քան բոլոր այլ տրանսնեպտունային մարմինների խմբերը, ներառյալ Նեպտունի հետ ուղեծրային ռեզոնանսի մեջ գտնվող մարմինները, այնպիսիք, ինչպիսին են Պլուտոնը, քյուբիվանոները, և ցրված սկավառակի մարմինները։

Գիտական գրականությունում առանձնացած մարմինները անվանում են նաև հեռավոր ցրված սկավառակի մարմիններ (E-SCO)Evidence for an Extended Scattered Disk?, հեռավոր առանձնացած մարմիններ (DDO), կամ ցրված-հեռավոր մարմիններ, ինչպես պաշտոնապես դասակարգված է Խավարածրի խորքային հետազոտություն ծրագրում։ Սա արտացոլվում է ցրված սկավառակի և առանձնացած մարմինների ուղեծրային տվյալների դինամիկ դասակարգման վրա։

Ամենաքիչը ինը այսպիսի մարմինների գոյությունը վերջնականապես հաստատվել է, որոնցից ամենամեծը, ամենահեռավորը և ամենահայտնին Սեդնան է։

 Ուղեծրերը 
Առանձնացած մարմինները ունեն Նեպտունի ապոհելիից չափազանց մեծ պերիհելի։ Նրանք հաճախ ունեն չափազանց մեծ էլիպտիկ, շատ մեծ ուղեծրեր, որոնց մեծ կիսաառանցքները կազմում են մի քանի հարյուր աստղագիտական միավորներ։ Այսպիսի ուղեծրերը չէին կարող առաջանալ գազային հսկաների (մասնավորապես, Նեպտունի) ձգողական ցրման հետևանքով։ Դրա փոխարեն, մի քանի բացատրություններ են առաջարկվել, ներառյալ մոտ անցնող աստղի կամ հեռավոր մոլորակի չափերի մարմնի պատճառով։ Խավարածրի խորքային հետազոտություն ծրագրի կողմից առաջարկված դասակարգումը ներկայացնում է պաշտոնական բաժանում ցրված-մոտ մարմինների (որոնք կարող էին ցրվել Նեպտունի կողմից) և ցրված-հեռավոր մարմինների (օր՝ (90377) Սեդնա) օգտագործելով Տիսերանի չափանիշի արժեքը սկսած 3-ից։

 Դասակարգում 

Առանձնացած մարմինների խումբը մեկն է չորս տրանսնեպտունային մարմինների սահմանված դասերից, մյուս երեք դասերն են՝ դասական Կոյպերի գոտու մարմինները, ռեզոնանսային տրանսնեպտունային մարմինները և ցրված սկավառակի մարմինները։ Առանձնացած մարմինները սովորաբար ունեն 40 ա. մ.-ից մեծ պերիհելի, խուսափելով Նեպտունի հետ ուժեղ փոխազդեցություններից, որը ունի մոտավորապես շրջանաձև ուղեծիր 30 ա. մ. հեռավորությամբ Արեգակից։ Այնուամենայնիվ, պարզ սահմանված սահմաններ չկան ցրված և առանձնացած տարածքների միջև, քանի որ, երկուսն էլ կարող են գոյություն ունենալ միջանկյալ գոտում պերիհելիի հեռավորության 37 - 40 ա. մ. միջակայքում։ Այսպիսի միջանկյալ մարմնի օրինակ է -ը։

(90377) Սեդնայի և մի քանի այլ մարմինների հայտնաբերումը (ինչպես՝  և , որը հայտնի է նաև որպես "Բաֆֆի") առաջացրեց քննարկումներ հեռավոր մարմինների նոր կատեգորիայի մասին, որը կարող է լինել նաև ներքին Օորտի ամպի մարմինների խումբ կամ (ավելի հավանականորեն) միջանկյալ մարմինների խումբ ցրված սկավառակի և Օորտի ամպի միջև։

Չնայած այն հանգամանքին, որ Սեդնան ՓՄԿ-ի կողմից պաշտոնապես ճանաչվել է որպես ցրված սկավառակի մարմին, նրա հայտնաբերող Մայքլ Բրաունը առաջարկել է ընդունել այս մարմինը որպես ներքին Օորտի ամպի մարմին, քանի որ նրա պերիհելին գտնվում է 76 ա. մ. հեռավոշրության վրա, և արտաքին մոլորակները չեն ազդում նրա վրա։ This classification of Sedna as a detached object is accepted in recent publications.D.Jewitt, A. Moro-Martın, P.Lacerda The Kuiper Belt and Other Debris Disks to appear in Astrophysics in the Next Decade, Springer Verlag (2009). Preprint of the article (pdf)

Այս տրամաբանությունը ենթադրում է, որ արտաքին մոլորակների կողմից նշանակալի ազդեցության բացակայության դեպքում մարմինները դասվում են հեռավոր-ցրված խմբին, նրանք սկսվում են մոտավորապես Սեդնայից (պերիհելին՝ 76 ա. մ.) մինչև արտահայտված ցրված սկավառակի մարմին  (պերիհելին՝ 35 ա. մ., դասվում է մոտ-ցրված մարմինների խմբին) եղած տարածությունում։

Հեռավոր-ցրված դասի սահմանման հետ կապված խնդիրներից մեկն այն է, որ թույլ ռեզոնանսները կարող են գոյություն ունենալ և շատ դժվար կլինի նրանց հայտնաբերել մոլորակների քաոտիկ փոխազդեցությունների և այս մարմինների մասին եղած տվյալների անճշտության պատճառով։ Այս մարմինները ունեն ավելին քան 300 տարի ուղեծրային պարբերություններ և մեծամասնությունը դիտարկվել են ընդամենը շատ կարճ ուղեծրի աղեղի վրա, ընդամենը մի քանի տարի։ Նրանց մեծ հեռավորության և ֆոնային աստղերի նկատմամբ շարժման ցածր արագության պատճառով, կարող են անցնել տասնամյակներ մինչև այս մարմինների ուղեծրերը վերջնականորեն կհաստատվեն, որը թույլ կտա հաստատելու կամ հերքելու ուղեծրային ռեզոնանսի առկայությունը։ Այս մարմինների ուղեծրերի հետագա ճշտումը կարող է օգնել պարզելու հսկա մոլորակների շարժումը և Արեգակնային համակարգի ձևավորումը։ Օրինակ Եմելյանենկոյի և Կիսելյովայի կատարած մոդելավորումները 2007 թվականին ցւոյց տվեցին, որ հեռավոր մարմիններից շատերը կարող են ունենալ ռեզոնանս Նեպտունի հետ։ Նրանք ցույց տվեցին, որ կա 10% հավանականություն, որ  ունի 20:1 ռեզոնանս, 38% հավանականություն, որ  ունի 10:3 ռեզոնանս, և 84% հավանականություն, որ  ունի 8:3 ռեզոնանս Նեպտունի հետ(subscription required)։ Գաճաճ մոլորակի թեկնածուի  մոտ կա 1% հավանականություն ունենալու 4:1 ռեզոնանս։

 Թեկնածուներ 
Հայտնի մարմինների ցանկը (նվազող պերիկենտրոններով), որոնք չեն կարող շեղվել իրենց ուղեծրերից Նեպտունի ազդեցության տակ և հավանական է որ հանդիսանում են առանձնացված մարմիններ.
 Նշանակում Անուն Տրամագիծ(կմ) H Պերիհելի(ա. մ.) Ապոհելի(ա. մ.) Հայտնաբերմանտարին Հայտնաբերող(ներ) Տրամագծի հաշվմանմեթոդը"Ենթադրված"՝ նշանակում է, որ մարմնի ալբեդոն ընդունվել է 0,04, և մարմնի տրամագիծը հաշվվել է այս տվյալով։ Տեսակը 90377 Սեդնա 1200–1600 1,6 76,1 975,5 2003 Բրաուն, Տրուխիլյո, Ռաբինովից ջերմայինՍպիտզեր տիեզերական աստղադիտակով կատարված ինֆրակարմիր չափումներով։ առանձնացած (arxiv.org)   335–850 4,5 52,3 61,8 2004 Լին Ջոնս և ընկ. ենթադրված առանձնացած Discovery paper. Preprint   130–300 6,4 47,3 614 2004 Սերրո Տոլոլո աստղադիտարան ենթադրված առանձնացած 145480  ~500 4,7 46,2 106,5 2005 Ա. Ս. Բեկեր և ըն. ենթադրված առանձնացած 148209  ~250 6,1 44,3 397 2000 Լոուելի աստղադիտարան ենթադրված առանձնացած   ~150 7,3 41,2 57,1 2003 Ժ. Պիտիչովա և ըն. ենթադրված քյուբիվանո? 82075  ~500 4,7 41,0 73,9 2000 Սփեյսուոչ ծրագիր ենթադրված 8:3 48639  ~350 5,2 40,0 64,5 1995 Ա. Գլիսոն ենթադրված առանձնացած   440–980 3,9 39,1 52,5 2010 Ա. Ուդալսկի և ըն. ենթադրված առանձնացած կամ քյուբիվանո   ~180 6,9 38,4 98,5 2003 Ջ. Էլիոտ և ըն. ենթադրված առանձնացած   ~150 7,3 38,0 85,6 2003 Մաունա Կիա աստղադիտարան ենթադրված առանձնացած 134210  ~200 6,7 37,6 87,6 2005 Սերրո Տոլոլո աստղադիտարան ենթադրված առանձնացած   ~765 3,8 37,6 97,0 2006 Սերրո Տոլոլո աստղադիտարան ենթադրված առանձնացած կամ 5:1? 120132  ~440 4,8 37,0 61,7 2003 N.E.A.T. ենթադրված առանձնացած   ~290 5,9 36,4 102,6 2006 Մարկ Բույի ենթադրված առանձնացած կամ 7:2?

 Տես նաև 
 Տրանսնեպտունային մարմիններ
 Ցրված սկավառակ
 Կոյպերի գոտի
 Օորտի ամպ
 Քյուբիվանո

 Ծանոթագրություններ 

Կատեգորիա:Տրանսնեպտունային մարմիններ