Ուֆա

Ուֆա (,  )), Ռուսաստանի խոշորագույն քաղաքներից մեկը, Բաշկորտոստանի հանրապետության մայրաքաղաքը, Ուֆա քաղաքի և Ուֆայի մունիցիպալ շրջանի (որի կազմի մեջ չի մտնում) քաղաքային օկրուգի վարչական կենտրոնը։

Բնակչության թիվը 2015 թվականի դրությամբ կազմում էր 1 105 667 մարդ։

Ուֆա քաղաքը Ռուսաստանի խոշորագույն տնտեսական, մշակութային, սպորտային, գիտական և կրոնական կենտրոնն է, կարևոր տրանսպորտային հանգույց է։ 2015 թվականին քաղաքն ընդունել է Շանհայի համագործակցության կազմակերպության և ԲՐԻԿՍ-ի գագաթնաժողովները։

 Պատմություն 
Հիմնվել է որպես ամրոց Իվան Ահեղի կողմից՝ 1574 թվականին։ Քաղաքի կարգավիճակ ունի 1586 թվականից։

 Ֆիզիկաաշխարհագրական բնութագիր 
 Աշխարհագրական դիրք 
Ուֆա քաղաքը գտնվում է Բելայա գետի ափին, նրա մեջ Ուֆա և Դյոմա գետերի թափվելու վայրում, Հարավային Ուրալ լեռնաշղթայից 100 կմ դեպի արևմուտք։ Քաղաքի մակերեսը կազմում է 707,9 կմ²։ Ձգվածությունը հյուսիսից հարավ 53,5 կմ է, իսկ արևմուտքից արևելք՝ 29,8 կմ (ամենալայն հատվածում)։ Ուֆան իր ձգվածությամբ Ռուսաստանի չորրորդ քաղաքն է Սոչիից, Վոլգոգրադից և Պերմից հետո, մտնում է Ռուսաստանի խոշոր տարածք ունեցող քաղաքների ցանկի մեջ։ Ուֆան Ռուսաստանի ամենաընդարձակ քաղաք-միլիոնատերն է, 2010 թվականի դրությամբ մեկ մարդուն բաժին էր ընկնում քաղաքային տարածքի 698 մ²։

 Հարևան քաղաքներ 
Ուֆա քաղաքը սահմանակցում է հետևյալ քաղաքների հետ.
 հյուսիս-արևմուտք - Իժևսկ 390 կմ, Կիրով 780 կմ
 հյուսիս - Պերմ ~522 կմ, Սիկտիվկար ~1204 կմ
 հյուսիս-արևելք - Եկատերինբուրգ 550 կմ, Տյումեն 810 կմ
 արևմուտք - Կազան 529 կմ, Սամարա 460 կմ
 արևելք - Չելյաբինսկ 420 կմ, Օմսկ 1350 կմ
 հարավ-արևմուտք - Սարատով 928 կմ, Վոլգոգրադ 1310 կմ
 հարավ - Օրենբուրգ 370 կմ,  Ակտոբե ~630 կմ
 հարավ-արևելք - Մագնիտոգորսկ 350 կմ, Կոստանայ 730 կմ, Աստանա 1420 կմ


 Երկրաբանություն 
Քաղաքի տակ գտնվում է 20 բնական քարանձավներից և բովանցքներից բաղկացած համակարգ գիպսի մշակման համար։ Ամենաերկար քարանձավը Դուդկինսկայա քարանձավն է, ունի ավելի քան 2,5 կմ երկարություն։ Մնացած քարանձավների երկարությունը չի գերազանցում 800 կմ* ։

 Կլիմա 
Ուֆա քաղաքը գտնվում է չափավոր կլիմայի հյուսիսա-անտառատափաստանային ենթագոտում։ Կլիման չափավոր ցամաքային է, բավականին խոնավ, ամառը տաք է, ամիսների ընթացքում ոչ մեծ ջերմաստիճանային տատանումներով, ձմեռը չափավոր ցուրտ է և երկարատև։ Հունվարի միջին ջերմաստիճանը կազմում է −12,4 °C, նվազագույնը՝ −48,5 °C, հուլիսին՝ +19,7 °C (1979 թվական), առավելագույնը՝ +38,6 °C (1952 թվական)։ Օդի միջին տարեկան ջերմաստիճանը կազմում է +3,8 °C: Տեղումների միջին քանակությունը՝ 589 մմ։

 Ժամային գոտի 
Ուֆա քաղաքը գտնվում է Եկատերինբուրգի ժամային գոտում։ Համաշխարհային կոորդինացված ժամանակից՝ UTC, շեղումը կազմում է +5։00:

 Բնակչություն 
2015 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ քաղաքը Ռուսաստանի Դաշնության 1114 քաղաքների թվում բնակչության թվով գտնվում է 11-րդ տեղում։

Ուֆայի ագլոմերացիայի բնակչության թիվը կազմում է 1 444 549 մարդ (2016 թվականի դրությամբ)։

2010 թվականի համառուսական մարդահամարի տվյալների համաձայն քաղաքի ազգային կազմը հետևյալն էր՝ ռուսներ – 48,9 %, թաթարներ – 28,3 %, բաշկիրներ – 17,1 %, ուկրաինացիներ – 1,2 %, այլ ազգերի ներկայացուցիչներ – 4,5 %:
19961997199819992000200120022003200420051 094 0001 080 0001 084 0001 087 0001 089 0001 088 8001 042 4371 043 3061 040 6231 036 02620062007200820092010201120122013201420151 029 6161 022 5751 021 4581 024 8421 062 3191 065 6021 072 2911 077 7191 096 7021 105 667
 Թվականներ  Բնակչության թիվը (մարդ)  այդ թվում ռուսներ  բաշկիրներ  թաթարներ  ուկրաինացիներ 1897  49 275 42 062  3 151  2 524  43 1920  92 800  69 900  1 200  10 000  1 700 1923  85 300  64 000  3 600  12 500  1926  98 537  74 785  4 632  14 331  534 1939  250 000  175 400  15 400  39 000  6 200 1959  546 878  355 192  30 321  115 146  15 131 1970  770 905  475 480  54 368  183 326  19 257 1979  976 858 568 504  92 678  240 881  25 739 1989  1 079 765  585 337  122 026  291 190  28 107 2002  1 049 479  530 136  154 928  294 399  17 772 2010  1 071 640  494 723  172 794  286 409  12 485

 Ծանոթագրություններ 

 Արտաքին հղումներ 
 Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:1574 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Բաշկորտոստան
Կատեգորիա:Բաշկորտոստանի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքներ