Ստաբատ մատեր

Ստաբատ մատեր ( < Stabat Mater dolorosa, միջին լատիներեն, կանգնած է մայրը վշտագին), կաթոլիկական պոեմ, որտեղ խաչված Որդու տառապանքը սգացող Տիրամայրը արտահայտում է ընդհանրապես որդեկորույս մոր վիշտն ու հուսահատությունը։ Ունի aab-ccb կառուցվածք, 20×3 տող ոտանավոր տեքստ։ Վերագրվում է Ֆրանցիսկյան միաբանության ներկայացուցիչ բանաստեղծ Յակոպո դա Տոդիին։

 Երաժշտության մեջ 
14-րդ դարում եղանակ և այնուհետև «Ստաբատ մատերը» գոյատևել է որպես սեքվենցիա։ Արարողության մեջ կատարվել է «Տիրամոր յոթ վշտերը» կոչվող տոնին (սեպտեմբերի 15), հետագայում Ավագ Ուրբաթին և այլ տոների։ Գրական տեքստը, որոշ դեպքերում նաև մեղեդին, սկսած 15-րդ դարից նշանավոր շատ կոմպոզիտորների ստեղծագործության համար նյութ են ծառայել։ Համանուն գործեր են գրել Ժոսքեն Դեպրեն, Պալեստրինան, Պերգոլեզին, Ռոսինին, Վերդին, Սկարլատտին, Հայդնը, Շուբերտը, Դվորժակը, Շիմանովսկին, Պուլենկը, Պենդերեցկին և ուրիշները։

Գրիգոր Նարեկացուն վերգրվող հայկական միջնադարյան նշանավոր տաղ «Տիրամայրն» յուրահատուկ հայկական «Ստաբատ մատեր» է։

Ստաբատ մատեր կազմել է երաժշտական ժանր, սակայն չի մնացել հոգևոր երաժշտության սահմաններում, այլ աշխարհականացել է բովանդակությամբ։

 Լատիներեն տեքստը 
Stabat mater dolorosa juxta Crucem lacrimosa, 
dum pendebat Filius.Cuius animam gementem, 
contristatam et dolentempertransivit gladius.

O quam tristis et afflictafuit illa benedicta, 
mater Unigeniti!Quae maerebat et dolebat, 
pia Mater, dum videbatnati poenas inclyti.

Quis est homo qui non fleret,Christi matrem si videret
in tanto supplicio?
|Quis non posset contristari
Christi Matrem contemplaridolentem cum Filio?

Pro peccatis suae gentisvidit Iesum in tormentis, 
et flagellis subditum.Vidit suum dulcem Natum
moriendo desolatum,dum emisit spiritum.

Eia, Mater, fons amorisme sentire vim doloris
fac, ut tecum lugeam.Fac, ut ardeat cor meum
in amando Christum Deumut sibi complaceam.Sancta Mater, istud agas,crucifixi fige plagas
cordi meo valide.Tui Nati vulnerati, 
tam dignati pro me pati,poenas mecum divide.

Fac me tecum pie flere,crucifixo condolere, 
donec ego vixero.Iuxta Crucem tecum stare, 
et me tibi sociarein planctu desidero.

Virgo virginum praeclara,mihi iam non sis amara, 
fac me tecum plangere.
|Fac, ut portem Christi mortem, 
passionis fac consortem,et plagas recolere.

Fac me plagis vulnerari,fac me Cruce inebriari, 
et cruore Filii.Flammis ne urar succensus, 
per te, Virgo, sim defensusin die iudicii.

Christe, cum sit hinc exire,da per Matrem me venire
ad palmam victoriae.Quando corpus morietur, 
fac, ut animae doneturparadisi gloria. Amen.

Կատեգորիա:Քրիստոնեական օրհներգեր