Գոմք

Գոմք, գյուղ Հայաստանի Վայոց ձորի մարզի Վայքի տարածաշրջանումՎայոց մարզի մարդահամար, 2008 ՝ հայ-ադրբեջանական շփման գծի հարևանությամբՀայաստանի Հանրապետության կառավարության որոշում «Հայաստանի Հանրապետության սահմանամերձ համայնքների ցանկը հաստատելու մասին» 17 նոյեմբերի 1998 թվականի N 713, քաղ. Երևան։։

Մարզկենտրոնից 35 կմ հեռավորության վրա, Ախտա գետի ափամերձ լանջերին։ Սահմանակից է Զառիթափ և Արտավան համայնքներին և Նախիջևանին։

Գոմք է վերանվանվել 1991 թ.-ի ապրիլի 3-ին։

 Պատմություն 
Հանդիսանում է Հայոց հին բնակավայրերից մեկը, որտեղ մշտապես բնակվել են հայեր, այդ մասին են վկայում գյուղմում գտնվող ներքոհիշյալ պատմամշակութային արժեքները, գտածոները, խաչքարերը: 1989 թվականին գյուղ են եկել Սումգայիթից, Բաքվից, Կիրովաբադից և այլ վայրերից ադրբեջանական գարդերց մազապուրծ   եղած բազմաթիվ հայեր, մի քանիսն էլ եկել են աղետի գոտուց։
Գոմք գյուղը գրով հիշատակված է Ստեփանոս Օրբելյանի «Սյունիքի Պատմությունը» մեծարժեք երկում։ Մեծանուն պատմիչը պարզել է, որ Գոմք գյուղը վեց չափ հարկ է տվել Տաթևի վանքին, որն էլ նշանակում է, որ շենը եղել է ոչ շատ մեծ։

Գյուղն այդպես էլ հիշատակված է՝ «Գոմք», և հիմնազուրկ է այն ենթադրությանը, թե դա հին Գոմեր գյուղն է։

Շենը եղել է ոչ շատ մեծ, սակայն աչքի է ընկել իր մի հրաշալի զարդով, որը մեր բազմադարյան ճարտարապետության եզակի նմուշներից է։ Դա որմնափակ խաչքար-մատուռն է, որն իր կառուցվածքով, մտահաղացմամբ, քանդակներով և վիմագիր հիշատակարաններով մի անգնահատելի կոթող է։ Ըստ պահպանված արձանագրության՝ Խաչքար-մատուռը կառուցվել է 1263 թվականին։

Գյուղամիջում գտնվում է եկեղեցու ավերակներ, որն իր ոճով ավելի շատ առնչվում է 16-17-րդ դարերին։

 Բնակչություն 
Նախնիների մի մասը 1828 թ.-ին գաղթել են Խոյի գյուղերից։

Ըստ Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Գոմքի մշտական բնակչությունը կազմել է 138, առկա բնակչությունը՝ 135 մարդ, բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

 Տարի 1831 1897 1926 1939 1959 1970 1979 1989 2001 2011 Բնակիչ 27 353 200 386 381 590 745 102 232 138

 Տնտեսություն 
Գյուղում առկա է հետևյալ հողատեսքերը՝ ընդամենը՝ 3834.4 հեկտար, գյուղատնտեսական հողեր՝ 3671 հեկտար։ Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է անասնապահությամբ ու հողագործությամբ։

 Պատմամշակութային կառույցներ 
Գոմքում կա 1263 թ.-ի մատուռ, XVI-XVII դարերի եկեղեցի և XI-XVII դարերի խաչքարեր։

 Հասարակական կառույցներ 
Գյուղում գործում է միջնակարգ կրթության դպրոց, բուժկետ։

 Տես նաև 
 Գոմքի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Վայոց ձորի մարզ)

 Պատկերներ 

 Ծանոթագրություններ 

Կատեգորիա:Հայ-ադրբեջանական շփման գծի բնակավայրեր հայկական կողմից
Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի գյուղեր
Կատեգորիա:Վայք համայնքի բնակավայրեր