Դդում

Դդում (), դդմազգիների ընտանիքի միամյա և բազմամյա, մշակովի և վայրի բույսերի ցեղ է։ Հայտնի է 13, Հայաստանում մշակության մեջ՝ 3 տեսակ՝ խոշորապտուղ, կարծրակեղև կամ սովորական և մուշկային։

 Նկարագիրը 
Արմատային համակարգն առանցքային է։ Ցողունը մագլցող է, գետնատարած, ճյուղավորվող։ Տերևները հերթադիր են, ամբողջական կամ թաթաձև-բլթակավոր, խոշոր, երկար տերևակոթերով, թավոտ։ Ծաղիկները բաժանասեռ են, խոշոր, դեղին, մեկական։ Ծաղկում է մինչև ուշ աշուն։ Պտուղը կեղծ հատապտուղ է, մսալի, տարբեր մեծության, ձևերի և գույների։ Պտուղները պարունակում են շաքարներ, հանքային և պեկտինային նյութեր, կարոտին (A-նախավիտամին), օսլա, վիտամիններ և այլն։ Դդմի սերմերից ստանում են յուղ, պատրաստում հակաճիճվային դեղամիջոց։ Օգտագործում են սննդի մեջ (եփած, տապակած մուրաբա)։ Դդումը ջերմասեր է, երաշտա- և չորադիմացկուն։

 Տեսակներ և հայրենիք 
C. moschata- ն համարվում է է Լատինական Ամերիկայի հիմնական դդմատեսակը, սակայն ծագման ճշգրիտ վայրն անորոշ է։ Այն 4000-6000 տարի աճել է Մեքսիկայում, Բելիզում, Գվատեմալայում և Պերուում, հետագայում տարածվել է Բոլիվիայի, Էկվադորի, Պանամայի, Պուերտո Ռիկոյի և Վենեսուելայի մշակովի բույսերի ցանկում։ 
Այն, ընդհանուր առմամբ, աճում է հորդառատ անձրևներով տաք կլիմատներում ցածր բարձրությունների վրա, սակայն որոշ սորտեր հայտնաբերվել են ավելի քան 2200 մետր (7200 ֆ) բարձրություններում։ Ֆլորիդայում է մշակվել հայտնի Սամինոլ դդմատեսակը, դեռևս մինչև Կոլոմբոսի ժամանումը։  Տերևները աճում են 20-30 սանտիմետր Groups of C. moschata include Cheese, Crookneck (C. moschata), and Bell.:

C. pepo- ն ամենատարեցն է, եթե ոչ ամենահին կենցաղային տեսակը, որն աճել է ամենահին հայտնի վայրերում. 8,000-10,000 տարի առաջ Օահակա, Մեքսիկա և Օքեմպո, իսկ մոտ 7000 տարի առաջ Թոմայլոպոս, Մեքսիկա բնակավայրերում։ 
Հայտնի է, որ այն առաջին անգամ հանդիպել է Միսուրիում (ԱՄՆ), առնվազն 4000 տարի առաջ։ C. pepo- ի ծագման մասին բանավեճերը շարունակվում են դեռևս 1857 թվականից։ Ավանդաբար եղել են երկու հակադիր տեսություններ ծագման մասին.
1) որ դա C. texana- ի ուղիղ ժառանգորդն է 
2) որ C. texana- ն ուղղակիորեն նույն C. pepo-ն է։ Կա մեկ ո՛չ ուտելի տեսակ` C. pepo var ՛՛ օվիֆերա՛՛:

 Մշակովի բույսերի սորտավորում 
 Կուլտիվաացիոն խումբ  բույսի անունը  նկար  Նկարագրություն Աքորն   տուրբինատա  100px|alt=Green acorn squashes  Ցրտադիմացկուն,
սողացող թփերով, կոնաձև գլխիկ նաև Աքորն սքաշ Քոքոզալլ   Իոնգա  100px|alt=Slender green Cocozzelle squash  Ամառային սքաշ (squash), ունի երկար փափուկ ցողուն, որի  ծայրերին փոքր ծաղիկներ են, ցողունի ծայրը շատ փխրուն է, նախկին անվանումը՝ արագաշարժ Cocozelle von tripolis: Քրոքնեք    տոտիկոլիա  (նաև  թորթիքալիս (torticollis) )  100px|alt=Yellow curved squash  Ամառային սքաշ (Summer squash), որի պտուղները լինում են դեղին, սպիտակ կամ ոսկեգույն, աճում է գորշ ծածկույթ ունեցող թփի վրա, որը կարող է շատ երկարել և ունի փոքր-ինչ աղեղնաձև տեսք (wart-covered) Crookneck squash<ref name="mbccp" Դդում   պեպո  75px|alt=Round orange pumpkin  Ձմեռային ցնցուղ, սողացող բույս, կլոր, տափակ կամ օվալաձև, և կլոր կամ հարթ Դդում;, կորիզերն օգտագործում են յուղ ստանալու համար (pumpkin seed oil)Սքալոփ  քլայփետ; կոչվում է C. melopepo by Linnaeus 100px|alt=Whitish round squash  Ամառային սաղավարտով, հանդիպում է կիսակլոր, կեղևը փոքր-ինչ ճեղքերով, ստորին մասը դեկորատիվ եզրերով նաև Pattypan squashՈւղղակի պարանոց (Straightneck)  տնտեսական  100px|alt=Yellow straight squashes Ամառային սաղավարտ, թուփ, դեղին կամ ոսկե պտուղ, աղեղնաձև, նման  տոտիկոլիային , բայց ծայրահմասում նեղանում է։ Ուղղակի պարանոցով սաղավարտ Մշակովի դդմիկ  fastigata  100px|alt=White oval squash  Ամառային և ձմեռային դդմիկներ, երկարացվող կամ փոքր թփերով, կլորավուն, պղտոր սպիտակից մինչև գորշ կանաչ գույնի դդմիկներ, որոնք ստորին հատվածում փոքր-ինչ երկարավուն են; Զուքինի / Կուրգեթտե   ցիլինդրիկա  100px|alt=Slender green squash  Ամառային սորտ, որն ամենատարածվածն է, գլանաձև պտուղներ, որոնք աճում են շուրջ 19 երկրներում կոչվում է նաև ֆաստիգաթա (fastigata), նախկինում Զուքինի Դեկորատիվ բանջարեղեն   օվիֆերա  100px|alt=Squash that is that half yellow and half green  Ոչ-ուտելի բարակ, փռվող թուփ է, կանաչ կոշտ դդմիկներով, որոնք լինում են երեք տեսակի

 Օգտագործում 
Դդումն ունի բազմաթիվ տեսակներ, որոնք օգտագործվում են որպես սնունդ<ref></ref>: Քուքուրբիտա (Cucurbita) տեսակները նրանցից ամենապահանջվածներն են, օգտագործվում են սննդային արդյունաբերության մեջ, տարբեր եղանակներով կերակուների պատրաստման համար։ Չնայած կեղևը ամուր է և դառն, սակայն պտղամիսը քաղցրահամ է և շատ օգտակար,: Ուտելի են այս մշակովի սորտերի թ՛ե պտղամիսը, և թ՛ե կորիզները։ Շնորհիվ իրենց ամուր կեղևի, շատ դդմատեսակներ հնարավոր է պահպանել երկար ժամանակ, կորիզները ևս պահպանվում են երկար ժամանակ։ Ամառային դդմատեսակն ունի նուրբ, բարակ, ուտելի կեղև։ Մեծ կիրառություն ունեն նաև կորիզները (սերմերը), որոնք կիրառվում են ամբողջական և աղացած, բուսայուղերի պատրաստման համար, քաղցրավենիքի, սննդի և կերակուրների պատրաստման համար։ ՄԱԿ-ի Պարենի և գյուղատնտեսության կազմակերպությունը (FAO) հաղորդում է, որ 2005 թ.-ի և 2009 թ-ի միջև ընկած ժամանակահատվածում առաջատարը հինգ երկրներում դդումն ունի կայուն վարկանիշ։ 
Այդ երկրներն են` Չինաստանը, Հնդկաստանը, Ռուսաստանը, Միացյալ Նահանգները և Եգիպտոսը։ 2012 թ. Իրանը տեղափոխվել է 5-րդ տեղ, Եգիպտոսը` 6-րդ տեղ։ Ներկայացված են այն առաջատար երկրները, որտեղ դդումի կիրառությունն անհամեմատ շատ մեծ է։

+ Տաս առաջատար երկրներ — 2012 Երկիր Արտադրություն(տոննա)6,140,840 4,424,200 988,180778,630 695,600 658,234 522,388 516,900 508,075 430,402Top 10 total15,663,449

 Պատկերասրահ 

 Ծանոթագրություններ 

 Արտաքին հղումներ 
 Դդումով բաղադրատոմսեր

Կատեգորիա:Դդմազգիներ
Կատեգորիա:Հայաստանի բույսեր
Կատեգորիա:Հայաստանի բուսական աշխարհ