Համախառն ազգային արդյունք

մինի|Աշխարհագրական բաշխումը ՀՆԱ (անվանական) մեկ շնչի հաշվով (միջազգային դոլար) 2019 թվական․ ըստ ԱՄՀ-ի (Արժույթի միջազգային հիմնադրամ):

 Համախառն ազգային արդյունք 
Համախառն ազգային արդյունք (), ազգային հաշիվների համակարգի հիմնական մակրոտնտեսական ցուցանիշներից մեկն է։ Շատ հաճախ ՀԱԱ-ն օգտագործվում է ՀՆԱ ցուցանիշի հետ, կամ փոխարինվում է դրանով, ինչն, ընդհանուր առմամբ, սխալ է։

Ի տարբերություն համախառն ներքին արդյունքի (ՀՆԱ), որն արտահայտում է տվյալ երկրի տարածքում ստեղծված բոլոր վերջնական ապրանքների և ծառայությունների ընդհանուր արժեքը,  համախառն ազգային արդյուքն արտացոլում է միայն երկրի բնակիչների կողմից ստեղծված ապրանքների ընդհանուր արժեքը ՝ անկախ դրանց գտնվելու աշխարհագրական դիրքից։

Ըստ 1993 թվականի ազգային հաշիվների հաշվարկման ՄԱԿ-ի Հանձնարարականներhttp://unstats.un.org/unsd/nationalaccount/sna1993.asp The System of National Accounts 1993, համախառն ազգային արդյունքի ցուցանիշը փոխարինվեց համախառն ազգային եկամտի ցուցիչով:en:Gross National Income, և այդ ժամանակից ի վեր այս տերմինը չի օգտագործվել վիճակագրական պրակտիկայում, այժմ առկա է միայն վաղ տարիների տպագրության մակրոտնտեսությանը վերաբերող դասագրքերում։

Համախառն ազգային արդյունքը բնութագրվում է մի շարք առանձնահատկություններով՝

 ՀԱԱ-ն պատկերացում է տալիս տվյալ երկրի քաղաքացիների սեփականությունը հանդիսացող արտադրական գործոնների միջոցով արտադրված արդյունքների մասին։ ՀԱԱ-ի մի մասը կարող է արտադրվել արտասահմանում։
 ՀԱԱ-ն առաջին հերթին դրամական ցուցանիշ է և նրա հաշվարկման ժամանակ կատարվում է միանգամայն տարասեռ ապրանքների ամփոփում մեկ միասնական տնտեսական ցուցանիշի մեջ։
 ՀԱԱ-ն ճիշտ հաշվարկելու համար անհրաժեշտ է խուսափել կրկնահաշվարկից, որպեսզի տվյալ տարում արտադրված արդյունքը հաշվարկվի մեկ անգամ։ Այդ պատճառով հաշվի է առնվում միայն վերջնական արդյունքների շուկայական արժեքը։

 ՀԱԱ որոշելու ձև 
Ըստ Մաքքոնելի և Բրյուի դասագրքի, համախառն ազգային արդյունքը տվյալ երկրի քաղաքացիների սեփականություն հանդիսացող արտադրության ռեսուրսների միջոցով արտադրված արդյունքների ընդհանուր շուկայական արժեքն է, որը կարող է արտադրված լինել նաև արտասահմանում։ Այսպիսով․ արտասահմանում արտադրված, սակայն տվյալ երկրի քաղաքացու սեփական միջոցներով արտադրված արտադրանքը ներառվում է երկրի ՀԱԱ-ի մեջ, բայց տվյալ երկրում սակայն այլ երկրի քաղաքացու միջոցներով արտադրված արտադրանքը՝ ոչ։

Համախառն ազգայի արդյունքը (ՀԱԱ) որոշվում է 2 եղանակով․
 անվանական համախառն ազգային արդյունք․ համախառն ազգային արդյունքն է, որը արտահայտված է ընթացիկ գներով տվյալ պահին, առանց գնի մակարդակի փոփոխությունները հաշվի առնելու.
իրական համախառն ազգային արդյունք․ համախառն ազգային արդյունքն է, որը ճշգրտվում է գների մակարդակի փոփոխությունների համար, այսինքն ՝ ՀՆԱ-ն ընթացիկ ժամանակահատվածում դեֆլյատորի վրա բաժանված ժամանակահատվածի համար։

 ՀԱԱ հաշվարկելու ձև 
ՀՆԱ-ի և ՀԱԱ-ի միջև եղած կապն արտահայտվում է հետևյալ բանաձևով․

ՀԱԱ = ՀՆԱ+ Δ,

որտեղ Δ = (արտասահմանում հայրենական արտադրության գործոններով արտադրված արդյունքի արժեք) -  (տվյալ երկրում արտասահմանյան արտադրության գործոններով ստեղծված արդյունքի արժեք), այսինքն ՝ առաջնային եկամտի փոխանակման սալդոն աշխարհի հետ։

 ՀԱԱ հաշվարկման մեթոդներ 
ՀԱԱ-ն հաշվելու ժամանակ օգտագործվում է հետևյալ բանաձևը․

ՀԱԱ = ՀՆԱ+ Δ, որտեղ Δ — վիճակագրական գործակիցն է, իսկ ՀՆԱ-ն կարելի է որոշել 3 տարբեր եղանակներով․

 Վերջնական արդյունքների մեթոդ
 Ըստ ավելացված արժեքի
 Ըստ եկամուտների

Բացի սրանից, եկամուտ ստանալու եղանակներից ՀԱԱ-ի մեջ առանձնացվում են հետևյալ եկամտի տեսակները Степанов В. Г. Статистика, ч. I․

 աշխատուժի վարձակալության դիմաց ստացված եկամուտ (աշխատավարձ, հավելավճար),
 սեփականությունից ստացված եկամուտ,
 վարձակալական վճար (ռենտային եկամուտ)
 կորպորացիայի շահույթ (առանձնացնում են․ բաժնետերերի դիվիդենտները, չբաշխված շահույթը և շահութահարկը),
 իրական տոկոսադրույք։

 Մեկնաբանում 
մինի|1) Երկրի ՀԱԱ-ն ավելի մեծ է քան կապույտով նշված ՀՆԱ-ն (եթե սալդոն<0) և ավելի փոքր է քան կարմիրով նշված ՀՆԱ-ն  (եթե սալդոն>0) 2) Եթե ՀՆԱ-ն գերազանցում է ՀԱԱ-ն, նշանակում է, որ տվյալ երկրի քաղաքացիները արտասահմանում ստանում են ավելի շատ գումար, քան արտասահմանցիները տվյալ երկրում։ 3) Եթե ՀՆԱ-ն փոքր է ՀԱԱ-ից, նշանակում է արտասահմանցիները տվյալ երկրում ավելի շատ են վաստակում, քան տվյալ երկրի քաղաքացիներն արտասահմանում

մինի|Երկրի ներսում և արտասահմանում ՀՆԱ-ի և ՀԱԱ-ի հարաբերակցության տեսապատկերը

մինի|500px|Կապը Ռուսաստանի ՀՆԱ-իGDP (current US$) | Data | Table (կապույտ գիծ) և ՀԱԱ-իGNI, Atlas method (current US$) | Data | Table (վարդագույն գիծ) միջև, ըստ Համաշխարհային բանկի տվյալների․ ներկայացված ԱՄՆ դոլլարով, առանց երկրի ներսում դոլլարի ինֆլյացիան հաշվի առնելու։

 Երկրների դասակարգում ըստ անվանական ՀՆԱ-ի (մլն ԱՄՆ դոլար) 
 Երկրների դասակարգումն ըստ անվանական ՀՆԱ-ի վարկանիշի (մլն. ԱՄՆ դոլար)․ առաջին 12 երկիրը (2015-2013)Տեղ2015201420130ԱշխարհԿաղապար:ԹիվԱշխարհԿաղապար:ԹիվԱշխարհԿաղապար:Թիվ11 799 414 6041 764 057 0941 696 735 25921 087 539 8501 026 490 343922 378 8623465 633 399532 886 931588 786 1464373 979 230386 114 729382 832 6375282 657 288283 678 728286 296 8986270 847 752282 758 324	271 559 3847209 176 680242 986 093248 687 4008204 710 961209 883 835212 901 1339199 502 681209 651 334212 596 20310170 423 086202 449 130194 797 42911167 598 540183 458 973184 793 46812142 851 840151 620 133151 426 892

 Երկրների դասակարգումն ըստ անվանական ՀՆԱ-ի վարկանիշի (մլն. ԱՄՆ դոլար)․ առաջին 10 երկիրը (2010-2008)Տեղ2010200920081Կաղապար:ԹիվԿաղապար:ԹիվԿաղապար:Թիվ2581 091 252490 616 735483 555 3463537 963 199479 798 424410 600 714	4366 252 419358 845 163360 176 4835284 770 324283 155 314299 294 8686259 786 353273 611 649280 086 4277223 279 289222 610 803222 038 5218191 625 992157 243 141149 097 4749150 993 152151 933 887148 286 109	10150 785 912144 885 740142 742 923	

 Տես նաև 
 Համախառն ներքին արդյունք
 Տնտեսական աճ
 Համախառն ազգային եկամուտ

 Ծանոթագրություններ 

 Արտաքին հղումներ 
 Ըստ Համաշխարհային բանկի տվյալների ՝ ՀՆԱ-ի տարեկան գրաֆիկը

Կատեգորիա:Բիզնես
Կատեգորիա:Եկամուտ
Կատեգորիա:Մակրոտնտեսագիտություն
Կատեգորիա:Տնտեսագիտական տերմիններ
Կատեգորիա:Տնտեսական ցուցանիշներ
Կատեգորիա:Տնտեսություն