Սուրբ Գևորգ եկեղեցի (Անագա)

Սուրբ Գևորգ եկեղեցի, հայկական եկեղեցի Վրաստանի Կախեթի մարզի Սիղնաղի շրջանի Անագա (ანაგა) գյուղում։

 Պատմություն 
1839 թվականին վերաբերվող մի վավերագրում հիշվում է Սուրբ Գևորգ փայտաշեն եկեղեցինՀայաստանի ազգային արխիվ, ֆ. 53, ց. 1, գ. 457, թ. 26-27։ 1840 թվականից մի փաստաթղթից պարզ է դառնում, որ Անագա և Վաքիր գյուղերի միջև ընկած ազատ հողակտորը, որը պատկանում էր վրաց քահանա Ստեփան Բալինովին, անագացիներն իրենց եկեղեցու գումարներով (500 ռուբլի) գնել էին, որպեսզի տեղում ավելի ընդարձակ նոր եկեղեցի կառուցեին։ Հայտնի է, որ «ըստ ժամանակին բերման չկարելով շինել վասն իւրեանց զքարեայ և զընդարձակ եկեղեցի, ունին շինեալ ի վաղուց հետէ զտախտակապատ եկեղեցի, որ որպէս գիտեն անվայելուչ է բնակութեան տեառն, այժմ պատուելի երեցփոխ եկեղեցւոյ նոցա գնել զշրջակայ վայրս նոյն եկեղեցւոյ շնորհեաց նովին գնով եկեղեցւոյն յընդարձակութիւն նորա»Հայաստանի ազգային արխիվ, ֆ. 56, ց. 1, գ. 810, թ. 1։ Կառուցվելիք եկեղեցու ճակատների և հատակագծի գծագրերը պատրաստ են եղել 1841 թվականի մայիսին։ 1842 թվականի օգոստոսին եկեղեցին կառուցման ընթացքում էր և հասել էր մինչև «ցվերջին կարնիզ կամարակապ տեղին...»։ Աշխատանքները գլխավորել էին անագացիներ Զաքարիա Խաչատրյանը և Մովսես Դավթյանը։ Շինարարությունն ընթացել է ընդհատումներովՀայաստանի ազգային արխիվ, ֆ. 56, ց. 1, գ. 810, թ. 8, 15, 46։ 1845 թվականին Զաքարիա Խաչատրյանը և ՄովսեսԴավթյանը արդեն հայտնել էին, որ «սույն եկեղեցի ունի պարտս 706 րուբլի ի վերա շինութեան եկեղեցւոյն»Հայաստանի ազգային արխիվ, ֆ. 53, ց. 1, գ. 3825, թ. 60-61։ 1849 թվականին մոտակա Վաքիր գյուղի հայերի մասնակցությամբ արդեն կառուցված էր նոր եկեղեցին. «Երկոքին այս գիւղքն ի նորումս շինեցին զմի հոյակապ և երևելի եկեղեցի»։ Այն կրում էր նախորդ եկեղեցու՝ Սուրբ Գևորգ անունը։ Այդ անվամբ եկեղեցի է հիշվում նաև 11-րդ դարի սկզբներին«Բազմավէպ», 1851, № 20, էջ 317։
մինի|ձախից|250px|Անագա գյուղն այսօր
Հայտնի է, որ 1923 թվականին, խորհրդային իշխանությունների ներկայացուցիչները նախատեսել էին եկեղեցին վերածել թատրոնի շենքի։ Այդ մասին տեղեկանում ենք Սիղնաղի գործակալ Հարություն քահանա Տեր-Նիկողոսյանի՝ Սիղնաղի հոգևոր իշխանություններին հղած գրությունից. «...ջրօրհնեաց օրը Անագա գիւղի հասարակութիւնը հաւաքուելով նոյն գիւղի հայոց Սուրբ Գէորգ եկեղեցւոյ գաւիթը, վայր են ձգել զանգակատան խաչն ու զանգերը և եկեղեցին փեչատել, յայտնելով թէ ուզում են այդ եկեղեցին դարձնել գիւղի թատրօն»։ Նույնն է վկայել նաև Սիղնաղի Սուրբ Գևորգ եկեղեցու միաբան Հովսեփ քահանան. «...եկեղեցին գրաւում են իրենք որպես թատրոնական շէնք»։ 1924 թվականի հունվարի 11-ին եկեղեցին արդեն ամբողջովին վերանորոգված էր և հարմարեցված թատերական ներկայացումներինՀայաստանի ազգային արխիվ, ֆ. 57, ց. 3, գ. 463, թ. 5, 9, գ. 525, թ. 105։

Սբ. Գևորգ եկեղեցին այսօր գոյություն ունի։ Անագա գյուղի հետ միավորված են եղել մոտակա Կարդանախ, Բակուրցիխե (հյուսիս-արևմուտքում) և Վաքիր (հարավ-արևելքում) գյուղերի սակավաթիվ հայերը։ Թվարկված գյուղերում երբևէ հայոց եկեղեցի չի եղել, և դրանց հայ բնակիչները օգտվել են եկեղեցուցՍամվել Կարապետյան, Հայերը Կախեթում, Երևան, 2004, էջ 160։

 Ճարտարապետություն 
Այն կառուցված է սրբատաշ քարով, աղյուսով, կղմինդրածածկ է։ Արտաքին չափերն են՝ 26 x 11,95 մ։ Մինչև 1989 թվականը օգտագործվում էր որպես կինոթատրոնի շենքՍԿ160։

 Ծանոթագրություններ 

Կատեգորիա:Հայկական առաքելական կիսավեր վանքեր և եկեղեցիներ (Վրաստան)
գ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Սիղնաղի շրջանի հայկական առաքելական վանքեր և եկեղեցիներ