Սինատիբեթյան լեզուներ

Սինատիբեթյան լեզուներ, Չին–Տիբեթական լեզուներ ցեղակից 270 լեզուների լեզվաընտանիք, խոսվում են Չինաստանում, Բիրմայում, Հիմալայներում և Հնդկաստանի հյուսիս–արևելքում։ Ըստ ամերիկյան գիտնական Ռ․ Շեյֆերի դասակարգման՝ հիմնական ճյուղերն են․ 
 չինականը, որ ներկայանում է չինարենով, 
 տիբիթականը, որի մեջ մտնում են տիբեթերենը, արևմտյան, արևմտա-կենտրոնական ու արրելյան հիմալայան լեզուները, 
 բիրմայական ճյուղը, որի մեջ մտնողներից առավել հայտնի են բիրմաներենը, տանգուտերենը, լոլո լեզուները, կաչիներենը, կուկի խումբը ևն, 
 բարիականը, որի մեջ մտնում են ջալպայգուրյան, բոդո, չուտիա, նագա և այլ լեզուներ, 
 կարենյանը, որի մեջ մտնում է կարեներենը և այլ լեզուներ։ 

Սինատիբեթյան լեզուներին են պատկանում նաև ոչ մեծ լեզվախմբեր, առանձին՝ չխմբավորված որոշ լեզուներ։ Ռ․ Շեյֆերը այս ընտանիքի մեջ է մտցնում նաև թաի լեզվախումբը, թեև ոմանք դա չեն ընդունում։ Ըստ ամերիկյան գիտնական Պ․ Բենեդիկտի վարկածի՝ թաի լեզուները հեռավոր ցեղակցություն ունեն մալայա-պոլինեզյան լեզուների հետ։

Սինատիբեթյան լեզուները անջատական են, ունեն վերլուծական կառուցվածք։ Առանձին լեզուներ զարգացրել են կցման (ագլյուտինացիայի) տարրեր։ Քերականական արտահայտության հիմնական միջոցներն են բառերի դասավորությունը, օժանդակ բառերի օգտագործումը, շեշտը և հնչերանգը։ Բառի հնչյունաբանական կազմում առաջին պլանում է միավանկությունը։ Սովորաբար վանկը և ձևույթը (կամ բառը) համընկնում են։ Որոշ լեզուներում տոների (երաժշտական շեշտի տեսակների) թիվը հասնում է 6-ի։ 

Բնական խոսողների թվով սինատիբեթյան լեզուները զբաղեցնում են առաջին տեղը աշխարհում։ Սինատիբեթյան լեզվաընտանիքի ներքին դասակարումը դեռ քննարկման առարկա է։

 Գրականություն 
 Shafer R․, Classification of the Sino-Tibetan Languages, -«Word», 1955, v․ 11, № 1
 Shafer R․ Introduction to Sino-Tibetan, pt 1–4, Wiesbaden, 1966–67․

 Արտաքին հղումներ 
 James Matisoff, Tibeto-Burman languages and their subgrouping -
 MultiTree, The Linguist List MultiTree Project։ Sino-Tibetan Family Trees

*
Նախասինատիբեթյան
Կատեգորիա:Լեզվաընտանիքներ այբբենական կարգով