Լիտր

Լիտր (լ, l, L, ℓ), ծավալի չափման միավոր մետրիկ համակարգում։ Լիտրը չի պատկանում ՄՀ-ի չափման միավորներին, սակայն այնպիսի միավորների հետ մեկտեղ, ինչպիսին են ժամը կամ օրը սահմանվում է, որպես «չափման միավոր, որը չի պատկանում ՄՀ-ին, սակայն կարող է օգտագործվել ՄՀ-ի միավորների հետ միասին»։ ՍԻ համակարգում ծավալի չափման միավորն է խորանարդ մետրը (մ³)Bureau International des Poids et Mesures, 2006, p. 124. («Days» and «hours» are examples of other non-SI units that SI accepts.)։

 Լիտրի մեծությունը 
մինի|Ապակե բանկաներ ձախից աջ` 250 մլ, 1 լ, 2 լ, 3լ
1 լիտրը հավասար է 1 խորանարդ դեցիմետրի` 1 լ = 1 դմ³ = 0,001 մ³։
Այս սահմանումը ընդունվել է 1964 թվականին Չափումների և կշիռների ընդհանուր համաժողովի 12-րդ նիստում։

Մինչ այդ, 1901 թվականին, 3-րդ Չափումների և կշիռների ընդհանուր համաժողովի որոշմամբ, լիտրը սահմանվել էր, որպես 1 կգ մաքուր ջրի ծավալ նորմալ մթնոլորտային ճնշման (760 մմ. ս. ս.) և ջրի առավելագույն խտության ջերմաստիճանի (3,98 °C) պայմաններում։ Այսպիսով, 1 լիտրի ծավալը ընդունվել էր 1,000028 դմ³։

 Անվանման ծագումը 
Պատմականորեն «լիտր» անվանումը ծագում է հին ֆրանսիական ծավալի չափման միավորից՝ «լիտրոն»-ից (), որը հավասար էր ժամանակակից լիտրի 0,831018-ին։ «Լիտրոն» անվանումը, իր հերթին, ծագել է լայնորեն ընդունված հունա-լատինական «litra» արմատից։

 Այլ միավորների հետ հարաբերությունը 
 Մետրական միավորներ 
Հայաստանում, որպես օրենք, օգտագործվում է լիտրի ածանցյալներ՝ միլիլիտրը (մլ, ml), դեկալիտր (դալ, dal), ինչպես նաև մետրական միավորները՝ խորանարդ մետրը և այլն։

 Միավորի աստիճաններ  Անվանումը  Նշանը  Համարժեք ծավալը Միավորի մասեր  Անվանումը  Նշանը  Համարժեք ծավալը 100 L  լիտր  l (ℓ)  L  դմ3  խորանարդ դեցիմետր      101 L  դեկալիտր (դալ)  dal  daL  101 դմ3  10 խորանարդ դեցիմետր 10−1 L  դեցիլիտր  dl  dL  102 սմ3  100 խորանարդ սանտիմետր 102 L  հեկտոլիտր   hl (Հլ)  hL  102 դմ3  100 խորանարդ դեցիմետր 10−2 L  սանտիլիտր  cl  cL  101 սմ3  10 խորանարդ սանտիմետր 103 L  կիլոլիտր (խորանարդ մետր)  kl  kL  մ3  խորանարդ մետր 10−3 L  միլիլիտր  ml  mL  սմ3  խորանարդ սանտիմետր 106 L  մեգալիտր  Ml  ML  դամ3  խորանարդ դեկամետր 10−6 L  միկրոլիտր  µl  µL  Մմ3  խորանարդ միլիմետր 109 L  գիգալիտր  Gl  GL  հմ3  խորանարդ հեկտոմետր 10−9 L  նանոլիտր  nl  nL  106 µմ3  միլիոն խորանարդ միկրոմետր 1012 L  տերալիտր  Tl  TL  կմ3  խորանարդ կիլոմետր 10−12 L  պիկոլիտր  pl  pL  103 µմ3  հազար խորանարդ միկրոմետր 1015 L  պետալիտր  Pl  PL  103 կմ3  հազար խորանարդ կիլոմետր 10−15 L  ֆեմտոլիտր  fl  fL  µմ3  խորանարդ միկրոմետր 1018 L  էկզալիտր  El  EL  106 կմ3  միլիոն խորանարդ կիլոմետր 10−18 L  ատտոլիտր  al  aL  106 նմ3  միլիոն խորանարդ նանոմետր 1021 L  զետալիտր  Zl  ZL  Մմ3  խորանարդ մեգամետր 10−21 L  զեպտոլիտր  zl  zL  103 նմ3  հազար խորանարդ նանոմետր 1024 L  յոտալիտր  Yl  YL  103 Մմ3  հազար խորանարդ մեգամետր 10−24 L  յոկտոլիտր  yl  yL  նմ3  խորանարդ նանոմետր

 Ոչ մետրիկ միավորներ 
Մետրիկ Մոտավոր արժեքը Ոչ մետրիկ Չափման համակարգը Ոչ մետրիկ Համարժեքը մետրիկում1 լ ≈ 0.87987699 կվարտ անգլիական 1 կվարտ≡ 1,1365225 լ1 լ ≈ 1.056688 կվարտ ամեր. ամերիկյան 1 կվարտ ամեր.≡ 0,946352946 լ1 լ ≈ 1.75975326 պինտ անգլիական 1 պինտ≡ 0,56826125 լ1 լ ≈ 2.11337641պինտ ամեր. ամերիկյան 1 պինտ ամեր.≡ 0,473176473 լ1 լ ≈ 0.21997 գալլոն անգլիական 1 գալլոն≡ 4,54609 լ1 լ ≈ 0,2642 գալլոն ամեր. ամերիկյան 1 գալլոն ամեր.≡ 3,785 լ1 լ ≈ 0.0353146667 խորանարդ ֆուտ 1 խորանարդ ֆուտ≡ 28,316846592 լ1 լ ≈ 61.0237441 խորանարդ դյույմ 1 խորանարդ դյույմ≡ 0,01638706 լ1 լ ≈ 33.8140  օունս ամեր. ամերիկյան 1 օունս ամեր.≡ 29,5735295625 մլ1 լ ≈ 35.1950  օունս  անգլիական  1 օունս≡ 28,4130625 մլ

 Ծանոթագրություններ 

Կատեգորիա:Ծավալի չափման միավորներ