Շոն Փեն

Շոն Փեն (, ), ամերիկացի դերասան, ռեժիսոր, սցենարիստ և պրոդյուսեր։ Ամուսնացած է եղել հայտնի երգչուհի Մադոննայի ու դերասանուհի Ռոբին Ռայթի հետ։

 Կենսագրություն 
Շոն Փենը ծնվել է 1960 թվականի օգոստոսի 17-ին Սանտա Մոնիկա քաղաքում (Կալիֆորնիայի նահանգ)՝ ռեժիսոր Լեո Փենի և դերասանուհի Այլին Ռայանի ընտանիքում։ Նրա հոր՝ Լեո Փենի (Leo Z. Penn, 1921-1998) ծնողները հրեա ներգաղթյալներ էին Լիտվայից և Ռուսաստանից, ովքեր ԱՄՆ էին եկել 1898 և 1914 թվականներինՓեն ընտանիքի ծագումնաբանությունը։ Նրա փոքր եղբայրը` Կրիս Փենը, նույնպես դարձել է դերասան։ Նրան մեծ ճանաչում բերեց «Վատ տղաներ» ֆիլմում խաղացած դերը։ Դերասանի պապը՝ Մոյշե Փինոն (Մորիս Դանիել Փեն, 1897-1981), ԱՄՆ ներգաղթել է 1914 թվականին Մերկինեից, տատիկը՝ (Լեյա (Էլիզաբեթ Մերիոն) Մելնիկով, 1895—?), ծնողների հետ գաղթել է 1898 թվականին Ռուսական կայսրությունից։Келли, Ричард Т., «Шон Пенн, Жизнь и времена», 2004 год. С. 9-10. ISBN 1-84195-623-6։ Շոնի մայրը՝ Այլին Ռայան (Eileen Ryan, ծննդյան անունը՝ Անուչի, ծնվ․ 1928), իտալական և իռլանդական ծագմամբ կաթոլիկ է։ Փենը մեծացել է աշխարհիկ ընտանիքում և համարվում է ագնոստիկ։ Դպրոցում Փենը սովորել է Էմիլիո Էստևեզի, Չառլի Շինի և Ռոբ Լոուի հետ, ովքեր հետագայում դարձան դերասաններ։ Նրա փոքր եղբայրը՝ Քրիս Փենը, նույնպես դարձավ դերասան։

19 տարեկանում Փենը տեղափոխվում է Նյու Յորք։ 1985 թվականին ԶԼՄ-ների ուշադրությունը գրավեց նրա ամուսնությունը փոփ երգչուհի Մադոննայի հետ։ 1989 թվականին նրանք ամուսնալուծվեցին։ 1996 թվականին Փենն ամուսնանում է դերասանուհի Ռոբին Ռայթի հետ։ 2010 թվականին լրագրողի ծեծելու համար 3 տարի պայմանական ազատազրկման է դատապարտվել։

 Ֆիլմագրություն 
Իր կինոկարիերան սկսել է հեռուստասերիալներում նկարահանվելով։ 1991 թվականին Փենը հանդես է գալիս որպես ռեժիսոր՝ իր իսկ սցենարի հիման վրա նկարահանելով «Վազող հնդկացի» ֆիլմը։ 1995 թվականին նա Սյուզան Սարանդոնի հետ խաղում է Թիմ Ռոբբինսի «Մեռյալն է գալիս» դրամայում, և այդ դերի համար արժանանում է «Օսկար» մրցանակի։ Նրա ռեժիսորական հաջորդ ֆիլմը եղել է «Դիրքապահը խաչմերուկում»-ը, որում գլխավոր դերը կատարել է Ջեք Նիկոլսոնը։ 1997 թվականին Փենը Կաննի կինոփառատոնում մրցանակ է ստանում լավագույն դերասան անվանակարգում Նիկ Կասսավետեսի «Նա հիասքանչ է» ֆիլմում խաղացած դերի համար։ Այդ ֆիլմում նրա հետ խաղում էին կինը՝ Ռոբին Ռայթը, և Ջեն Տրավոլտան։ 1999 թվականին Փենը ստանում է երկրորդ Օսկարը Վուդի Ալենի «Քաղցր և զզվելի» ֆիլմի դերի համար։ 2003 թվականին Վենետիկյան կինոփառատոնի Վոլպի գավաթ մրցանակն է ստանում տղամարդու լավագույն դեր անվանակարգում՝ «21 գրամ» ֆիլմում խաղացած դերի համար։ Նա իր կինոկարիերայի ընթացքում 54 տարբեր կինոմրցանակ է ստացել։
Խաղացել է մոտ 50 ֆիլմում, 8-ական ֆիլմերի ռեժիսոր և պրոդյուսեր է, 4 ֆիլմի սցենարի հեղինակ։ 
Առավել նշանավոր ֆիլմերից են՝

 1988 - «Գույներ»
 1989 - «Մենք հրեշտակներ չենք»
 1993 - «Կառլիտոյի ուղին»
 1995 - «Մեռյալն է գալիս»
 1997 - «Խաղը»
 1997 - «Շրջադարձ»
 1998 - «Բարակ կարմիր գիծ»
 2001 - «Ես Սեմն եմ»
 2003 - «21 գրամ»
 2003 - «Խորհրդավոր գետը»
 2005 - «Թարգմանչուհին»
 2006 - «Ողջ թագավորական շքախումբը»
 2008 - «Միլք»
 2010 - «Արդար խաղ»
 2011 - «Կենաց ծառը»

54 տարբեր կինոմրցանակ է ստացել, ներկայացված է եղել ևս 57-ի, որոնց թվում՝
 5 անգամ ներկայացվել է Օսկարի, ստացել 2-ը, 1-ը Օսկար լավագույն դերասանի համար անվանակարգում։
 5 անգամ ներկայացվել է Ոսկե Գլոբուսի, ստացել 1-ը
 2-ական անգամ ներկայացվել է BAFTA-ի և Սեզարի
 մեկական անգամ ստացել է Կաննի և Բեռլինի կինոփառատոնի մրցանակ
 3 անգամ ստացել է Վենետիկի կինոփառատոնի մրցանակ
 1 անգամ ներկայացվել է նաև Ոսկե Ազնվամորի հակամրցանակին։

 Ծանոթագրություններ 

Կատեգորիա:1960 ծնունդներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղա երեխա դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ թատերական դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական սերմամբ
Կատեգորիա:Լավագույն դերասան Օսկարի մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Հակապատերազմական ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան դերասաններ
Կատեգորիա:Օգոստոսի 27 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոսցենարիստներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքական գործիչներ