Հայոց մաղխազ

Հայոց մաղխազ (նաև՝ Մեծ Հայքի արքունի թիկնապահապետ), արքունի գործակալ, արքունական պահակազորի և թիկնազորի (Մաղխազություն) պետը Մեծ Հայքում, որը ժառանգաբար ընտրվում էր Խորխոռունիների նախարարական տոհմից։

 Պատմություն 
Ըստ Մովսես Խորենացու Խորխոռունիների նահապետ ու անվանադիրը համարվում է Հայկ նահապետի Խոռ Հայկազունի որդին, ում սերունդներից՝ Մաղխազ Խորխոռունուն Վաղարշակ թագավորը դարձնում է նախարար և կարգում է «Մեծ Հայքի արքունի թիկնապահապետ», որը Խորխոռունիների նախարարական տոհմը վարում է մինչև Արշակունիների թագավորության անկումը (428)«Հայոց անձնանունների բառարան», Հրաչյա Աճառյան, Երևան, 1942, Հատոր 3, Ցուցակ 1, Էջ 176․։ Արքունի թիկնապահապետի պաշտոնը հետագայում Մաղխազ Խորխոռունու անունով անվանվում է նաև՝ «մաղխազ» և դրանից հետո էլ շարունակում է վարել։ Ենթադրվում է, որ 546-556 թվականներին պարսիկները վերցրել են այդ պաշտոնը Խորխոռունիներից ու վերացրել, քանի որ այդ ժամանակներից հետո Խորխոռունիների անվանը կից չի հիշատակվում «մաղխազ» տիտղոսը«Ուսումնասիրություններ հայ նախարարներու մասին», Համազասպ Ոսկյան, Վիեննա, 1955, Էջ 9-10։։

 Հայոց մաղխազներ 
 Մաղխազ Խորխոռունի (մ.թ.ա. 247 - մ.թ.ա. 3-րդ դարի վերջ)
 անհայտ մաղխազներ 
 անհայտ (2-րդ դարի վերջ - 3-րդ դարի սկիզբ)
 Գարջույլ Խորխոռունի (330-ական թվականներ)
 Մանասպ Խորխոռունի (340-ական թվականներ)
 Հմայակ Խորխոռունի (350-ական թվականներ)
 Գարջույլ Խորխոռունի (360-ական թվականներ - 364)
 Սուրեն Խորխոռունի (364-386)
 անհայտ (386 - 5-րդ դարի սկիզբ)
 Վրիվ Խորխոռունի (5-րդ դարի սկիզբ - 449)
 Գադիշո Խորխոռունի (449-480), զուգահեռ` Խորեն Խորխոռունի (450-451)
 Գարջույլ Խորխոռունի (480-481)
 Արտաշիր Խորխոռունի (481 - 6-րդ դարի սկիզբ)
 Գարջույլ Խորխոռունի (6-րդ դար)
 Վրիվ Խորխոռունի (6-րդ դարի սկիզբ - 6-րդ դարի կես)

 Ծանոթագրություններ 

Կատեգորիա:Արշակունիների թագավորության գործակալներ