Ռադիկ Մարտիրոսյան

Ռադիկ Մարտիրոսի Մարտիրոսյան (գյուղ Մատաղիս, ), ռադիոֆիզիկոս, ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր 1980, պրոֆեսոր (1982), ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս (1990, թղթակից անդամ 1986)։

 Կենսագրություն 
1958 թ. ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի ֆիզիկամաթեմատիկական ֆակուլտետը՝ աստղաֆիզիկոսի որակավորմամբ։ 1960-1960 թթ. սովորել է ԽՍՀՄ ԳԱ Մոսկվայի Պ. Լեբեդևի անվան ֆիզիկայի ինստիտուտի ասպիրանտուրայում։ 1964-1968 թթ. եղել է ՀԽՍՀ ԳԱ ռադիոֆիզիկայի և էլեկտրոնիկայի իսնտիտուտի ավագ գիտաշխատող,
1968-1970 թթ.՝ լաբորատորիայի բաժնի վարիչ, 1970-1980 թթ.՝ գիտական աշխատանքների գծով փոխտնօրեն, 1980-2006 թթ.՝ տնօրեն։ 1965 թվականից դասավանդել է ԵՊՀ-ում, 1983-1993 թթ.՝ ԵՊՀ գերբարձր հաճախությունների ֆիզիկայի ամբիոնի վարիչ, 1993-2006 թթ.՝ ԵՊՀ ռեկտոր։ 2006 թվականից իր ստեղծած ԳԲՀ ռադիոֆիզիկայի և հեռահաղորդակցության ամբիոնի վարիչն է, 2006-2021 թվականներին՝ Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի նախագահ։ Մարտիրոսյանը ԵՊՀ-ում գործող գիտական աստիճաններ շնորհող մասնագիտական խորհրդի նախագահն է։

 Հետազոտությունների բնագավառը 
Քվանտային ռադիոֆիզիկա, գերհաղորդականության կիրառական պրոբլեմներ, տիեզերական հետազոտություններ, ռադիոաստղագիտություն, Երկրի բնական պաշարների ուսումնասիրություններ ռադիոֆիզիկական մեթոդներով։

Մարտիրոսյանը հեղինակ է ավելի քան 200 գիտական աշխատանքների, որոնք վերաբերում են դեցիմետրական տիրույթի քվանտային ուժեղացուցիչների ստեզծմանը և դրանց ռադիոաստղագիտական կիրառություններին, քվանտային էլեկտրոնիկայի համար արհեստական բյուրեղների ստեղծման տեխնոլոգիաների կատարելագործմանը, բարձր զգայնությամբ ընդունիչ համակարգերի մշակմանն ու ներդրմանը։ Մասնավորապես առաջարկել է մակարդակների շրջման սխեմա, որը թույլ է տալիս միաժամանակ ուժեղացնել տարբեր հաճախություններով երկու ազդանշաններ։ Փորձնականորեն այդ սխեման իրականացրել է 21 սմ և 3 սմ ալիքի երկարությունների համար։

Մարտիրոսյանի մշակած ալիքատարային քվանտային ուժեղացուցիչը РАТАМ-600 մեծ ռադիոաստղադիտակի ընդունող համակարգի զգայունությունը մեծացրել է 14 անգամ, որը թույլ է տվել հետազոտել տիեզերական մի շարք լազերային աղբյուրների ռադիոճառագայթումը։ Նրա գիտական ղեկավարությամբ Ռադիոֆիզիկայի և էլեկտրոնիկայի ինստիտուտում ստեղծված բարձր զգայնության ռադիոընդունիչ սարքերը լայնորեն կիրառվել են բնական պաշարների հետազոտման «Պրիրոդա» և «Օկեան» տիեզերական ծրագրերում, ինչպես նաև ռադիոաստղագիտական և բժշկակենսաբանական հետազոտություններում։

Հանձին Ռադիկ Մարտիրոսյանի՝ տիեզերական կապի մշտական խնդիրները ունեցան իրենց գիտական ճշգրիտ լուծումները՝ շնորհիվ նոր ընդունիչ համակարգերի կիրառման թե՛ միութենական և թե՛ միջազգային տիեզերական կարևորագույն ծրագրերում։

 Աշխատություններ 
 ԳԲՀ քվանտային պարամագնիսական ուժեղացուցիչներ․- Երևան։ Երևանի համալս. հրատ., 1984.- 32 էջ ;
 Երևանի պետական համալսարան։ Երեկ, այսօր և վաղը.- Երևան։ ԵՊՀ հրատ., 1999.- 88 էջ ;
 Հաշվետվություն 1999/2000 ուստարի.- Երևան։ Ա. հ., 2000.- 295 էջ ;
 Հաշվետվություն 2000/2001 ուստարի.- Երևան։ Ա. հ., 2001.- 317 էջ ;
 Հաշվետվություն 2001/2002 ուստարի.- Երևան։ Ա. հ., 2002.- 363 էջ ;
 Հաշվետվություն 2002/2003 ուստարի.- Երևան։ Ա. հ., 2003.- 361 էջ ;
 Հաշվետվություն 2004/2005 ուստարի.- Երևան։ Ա. հ., 2005.- 403 էջ ;
 Միջազգային գիտաժողով՝ նվիրված Հայ գրերի գյուտի և Ամարասի դպրոցի հիմնադրման 1600-ամյակին նվիրված կրթական միջազգային գիտաժողով.- Երևան։ Եր. համալս. հրատ., 2005.- 180 էջ ;
 Միջազգային գիտաժողովի նյութեր։ Պրակ 1.- Ստեփանակերտ։ Դիզակ պլյուս, 2009․- 299 էջ ;
 Հայաստանի Հանրապետության գիտությունների ազգային ակադեմիան 70 տարում․- Երևան։ Գիտություն, 2013.- 293 էջ ;
 ՀՀ ԳԱԱ 2015 թ. գիտական և գիտակազմակերպական գործունեության հիմնական արդյունքներ․- Երևան։ Գիտություն, 2016.- 302 էջ ;
 Пороговые характеристики фотодетекторов, ИК-радиометры и основные материалы современной фотоэлектроники.- Ереван: Изд-во ЕГУ, 2000.- 156 с. ;
 Methods and materials for remote sensing.- Boston: Kluwer Academic Publishers, 2004.- vi, 160 p. ։

 Մամուլ 
 Հոդվածների մատենագիտություն

 Պարգևներ 
 Ուկրաինայի և ՀԽՍՀ պետական մրցանակների դափնեկիր
 Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշան
 «Պատվո նշան» շքանշան
 Ժողովուրդների բարեկամության շքանշան
 Գագարինի անվան ոսկե մեդալ
 «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալ (2012)Հայաստանի Հանրապետության մեդալներով պարգևատրելու մասին
 «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի  շքանշան, 2017

 Ծանոթագրություններ 

Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալակիրներ
Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ դասախոսներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գիտնականներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ նախագահներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայ ռադիոֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով