Ոլոռ

Ոլոռ (), բակլազգիների (թիթեռնածաղկավորներ) ընտանիքի միամյա և բազմամյա խոտաբույսերի
ցեղ։ Հայտնի է 6-7 տեսակ։ Սննդի մեջ օգտագործվում են ինչպես ոլոռի հատիկները, այնպես էլ մատղաշ ունդերը։

 Հայաստանում 
մինի|ձախից|Ծաղիկները
Հայաստանում՝ 2 տեսակ՝
 Ոլոռ բարձր (P. elatius), հանդիպում է Կոտայքի, Սյունիքի մարզերում (ստորինից մինչև վերին լեռնային գոտի) և Երևանի շրջակայքում, աճում է թփուտներում, մարգագետիններում ու ցանքսերում,
 Ոլոռ ցանովի (P. sativum), որն ունի 2 ենթատեսակ՝
 Ոլոռ սովորական կամ ցանովի (P. sativum),
 Ոլոռ դաշտային (P. arvense)
Մշակվում են Արագածոտնի, Շիրակի, Լոռու, Տավուշի, Կոտայքի, Գեղարքունիքի, Սյունիքի մարզերում։

 Կենսաբանական նկարագիր 
Ցողունը անկյունավոր է, փռվող-կառչող, երբեմն՝ կանգուն, բարձրություն՝ 20 սմ - 2,5 մ։ Տերևները զույգփետրաձև են, ձվաձև, կլորավուն կամ երկարավուն տերևիկներով, վերջանում են բեղիկներով։ Ծաղկաբույլը ողկույզ է կամ կեղծ հովանոց, ծաղիկները՝ սպիտակ կամ կարմրամանուշակագույն երանգավորումներով։ Ծաղկում է հունիսի կեսերին։ Ինքնափոշոտվող է (սակայն չոր ու տաք պայմաններում փոշոտվում է նաև խաչաձև)։ Պտուղը սրաձև ունդ է, ուղիղ համրիչանման։ Սերմերը (3-10 հատ) ձվաձև են, կլորավուն, անկյունավոր, հարթ կամ կնճռոտ, տարբեր գույների։ Ցրտադիմացկուն է, խոնավասեր։

 Քիմիական կազմ 
Համեմատած այլ բանջարային մշակաբույսերի հետ՝ ոլոռը սպիտակուցային նյութերով ամենահարուստն է և սննդարժեքի տեսակետից գրավում է առաջին տեղերից մեկը։ Տարբեր տեսակներ բնակլիմայական տարբեր պայմաններում տարբեր քիմիական կազմ են ունենում, սակայն ոլոռի չոր նյութի մեջ սպիտակուցային նյութերը միջին հաշվով կազմում են մոտ 22-32%, շաքարները՝ 16-27%, օսլան՝ 10-31%, ճարպերը՝ 1,6-2%, թաղանթանյութը՝ 2-6%։ Կալորիականությամբ ոլոռը 1,5-2 անգամ ավելի բարձր է, քան մյուս բանջարեղենները։ Ոլոռը հարուստ է նաև A, B և C վիտամիններով։

 Կիրառում 
Պարենային, կերային, ագրոտեխնիկական մշակաբույս է։

Սերմերն օգտագործվում են սննդի մեջ, կանաչ սերմերը նաև պահածոյացնում են։

 Գրականություն 
 European Association for Grain Legume Research (AEP). Pea. http://www.grainlegumes.com/default.asp?id_biblio=52 .
 Hernández Bermejo, J. E. & León, J., (1992). Neglected crops: 1492 from a different perspective, Food and Agricultural Organization of the United Nations (FAO) Contents 
 Muehlbauer, F. J. and Tullu, A., (1997). Pisum sativum L. Purdue University. Pea
 Oelke, E. A., Oplinger E. S., et al. (1991). Dry Field Pea. University of Wisconsin.Dry Field Pea

 Արտաքին հղումներ 
 plantnames.unimelb.edu.au
 USDA-ի (ԱՄՆ Գյուղդեպարտամենտի) պրոֆիլ
 Sorting Pisum names
 USDA plant profile
 http://www.nal.usda.gov/fnic/foodcomp/search/ 

Կատեգորիա:Ընդավորներ
Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր