Ուիլյամ Ուայլեր

Ուիլյամ Ուայլեր (, ), ամերիկացի ռեժիսոր, պրոդյուսեր, սցենարիստ։ Հոլիվուդյան ամենահաջողակ ռեժիսորներից մեկը, բազմաթիվ հայտնի ֆիլմերի հեղինակ։

Կինոյի պատմության մեջ ամենաշատ Օսկարի ներկայացված ռեժիսորն է՝ ռեկորդային 12 անգամ, ստացել է 3 Օսկար լավագույն ռեժիսորի համար։ Ընդհանուր թվով ստացել է մոտ 20 կինոմրցանակ, ներկայացված է եղել ևս 34-ի։

Նրա նկարահանած ֆիլմերում մասնակցած դերասանները և դերասանուհիները 36 անգամ ներկայացվել են Օսկարի, հաղթել 14-ում։

 Կենսագրություն 
Ուիլյամ Ուայլերը (իսկական անուն ազգանունը՝ Վիլհելմ Ուայլեր) ծնվել է Գերմանիայում։ Հայրը՝ Լեոպոլդը, գաղթական էր Շվեյցարիայից և աշխատում էր որպես բեռնափոխադրող։ Մայրը՝ Մելանին, գերմանուհի էր, ում ազգականը Կառլ Լեմլեն էր, Universal Pictures-ի հիմնադիրներից մեկը։

Կառլը հաճախ էր Ուիլյամին և նրա ավագ եղբորը՝ Ռոբերտին տանում կինո, թատրոն և համերգների։ Տեսնելով նրա հակումը կինոարվեստի նկատմամբ Կառլի հետ միասին նա 1921 թվականին մեկնում է ԱՄՆ, Նյու Յորք և աշխատանքի անցնում Universal Pictures-ում որպես սուրհանդակ։

Իսկ 1923 թվականից արդեն աշխատում է նույն կինոընկերության Լոս Անջելեսի մասնաճյուղում որպես ֆիլմերի դեկորների ձևավորող։ 1925 թվականից սկսում է աշխատել որպես ռեժիսոր՝ նկարահանելով կարճամետրաժ վեստեռներ։

1928 թվականին ստանում է ԱՄՆ-ի քաղաքացիություն և հանդիսանում էր ընկերության ամենաշահութաբեր ռեժիսորը։ Մասնակցում է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին՝ ծառայելով հակաօդային զինված ուժերում։ Պատերազմի ընթացքում կյանքը վտանգելով՝ նկարահանում է «Մեմֆիս Բելլ. թռչող ամրոցի պատմությունը» վավերագրական կինոնկարը, որի նկարահանումների ժամանակ թռչում է ռազմական օդանավով՝ անգամ հակառակորդի դիրքերում, որոնցից մեկի ժամանակ սպանվում է նրա օպերատորը։ Իսկ նրա մի ականջը խլանում է ինքնաթիռների շարժիչի ձայնից։

Կյանքում Ուայլերը եղել է համեստ անձնավորություն և երբեք չի բարձրաձայնել իր ռեժիսուրայում իր հաջողությունների և ձեռքբերումների մասին, իսկ նրան հարցնում էին այն մասի, որ իր աշխատանքներում չկա աշխատանքային միանման ոճ, նա պատասխանում էր «Ես կարծում եմ, որ ֆիլմի ոճը ձևավորում է սյուժեն»։

 Անձնական կյանք և մահ 
Ուիլյամ Ուայլերը ամուսնացել է 2 անգամ։ Առաջին ամուսնությունը կարճ է եղել՝ դերասանուհի Մարգարետ Սալլավանի հետ (25.11.1934 - 13.03.1936): 2-րդ անգամ ամուսնացել է դերասանուհի  Մարգարետ Տոլիչետի հետ 1938 թվականի հոկտեմբերի 23-ին և ամունացած է եղել մինչև իր մահը։ Նրանք ունեցել են 5 երեխա՝ Քեթրին, Ջուդիթ, Ուիլյամ կրտսեր, Մելանի և Դավիթ։

Քեթրինը նույնպես դարձել է դերասանուհի և հարցազրույցներից մեկի ժամանակ ասել է, որ մայրը կարևոր դեր է ունեցել իր կարիերայում և եղել է իր օգնականը"Catherine Wyler Talks the Oscars and Growing Up with Hollywood Royalty", 6 min.։

1981 թվականի հուլիսի 24-ին, Ուայլերը հարցազրույց է տվել Քեթրինի մոտ «Ռեժիսոր Ուիլյամ Ուայլեր» անունով, «PBS» հեռուստատեսությամբ՝ իր կյանքի և գործունեության մասին"Directed by William Wyler", PBS։

Մահացել է 1981 թվականին սրտամկանի ինֆարկտի հետևանքով, թաղված է Գլենդել քաղաքի Ֆորեսթ Լաուն գերեզմանատանըWilliam Wyler: The Life and Films of Hollywood's Most Celebrated Director։

 Ֆիլմագրություն 
Մոտ 70 ֆիլմի ռեժիսոր է, ևս 12 ֆիլմի պրոդյուսեր, 4 ֆիլմում խաղացել է որպես դերասան, 2 ֆիլմի սցենարի հեղինակ։

Առավել նշանավոր ֆիլմերն են

 տարեթիվ  ֆիլմ  դերասաններ 1933  «Փաստաբան»  Ջոն ԲերիմորՄելվին ԴուգլասԹելմա Թոդ 1936  «Դոդսվորտ»  Ուոլտեր ՀյուսթոնՌութ ՉաթերթոնՊոլ ԼուկասՄերի ԱսթորԴևիդ ՆիվենՄարիա Ուսպենսկայա 1936  «Արի և տիրիր»  Ուոլտեր Բրեննան 1937  «Փակուղի»  Համֆրի ԲոգարտՍիլվիա ՍիդնիՈւորդ Բոնդ 1938  «Հեզաբել»  Հենրի ՖոնդաԲեթ Դևիս 1939  «Մոլեգին հողմերի դարավանդ»  Լոուրենս ՕլիվիեՄերլ ՕբերոնԴևիդ Նիվեն 1941  «Նամակ»  Ջեյմս ՍթիվենսոնԲեթ ԴևիսՀերբերտ Մարշալ 1940  «Մարդը Արևմուտքից»  Գերի ԿուպերՈւոլտեր Բրեննան 1941  «Փոքրիկ աղվեսուհիները»  Բեթ Դևիս 1942  «Միսսիս Մինիվեր»  Գրիր ԳարսոնՈւոլտեր ՊիջոնՀենրի Տրևերս 1946  «Մեր կյանքի լավագույն տարիները»  Ֆրեդրիկ Մարչ 1949  «Ժառանգորդուհին»  Օլիվիա դե ՀևիլլենդՄոնտգոմերի ԿլիֆտՌալֆ ՌիչարդսոնՄիրիամ Հոփքինս 1951  «Դետեկտիվ պատմություն»  Քըրք ԴուգլասԷլինոր ՓարքերՖրենկ Ֆայլեն 1953  «Հռոմեական արձակուրդներ»  Գրեգորի ՊեքՕդրի Հեփբերն 1955  «Հուսալքման ժամեր»  Համֆրի ԲոգարտՖրեդրիկ Մարչ 1956  «Ընկերական հորդոր»  Գերի ԿուպերԷնթոնի Պերկինս 1958  «Մեծ երկիր»  Գրեգորի ՊեքՋին ՍիմոնսՉառլթոն ՀեսթոնՉարլզ ԲիքֆորդՔերոլ Բեյքեր 1959  «Բեն Հուր»  Չառլթոն ՀեսթոնՀյու ԳրիֆիտՄարինա Բերտի 1961  «Մանկական ժամ»  Օդրի ՀեփբերնՇիռլի ՄակլեյնՄիրիամ ՀոփքինսՋեյմս Գարներ 1965  «Կոլեկցիոները»   1966  «Ինչպես գողանալ միլիոն»  Պիտեր Օ'ԹուլՕդրի ՀեփբերնՀյու ԳրիֆիտԷլի ՈւոլլակՇառլ Բուայե 1968  «Զվարճալի աղջիկը»  Օմար ՇարիֆԲարբարա ՍթրեյզանդՖրենկ Ֆայլեն

 Գրականություն 


 Արտաքին հղումներ 
 In Loving Memory Of William Wyler 
 William Wyler papers, Margaret Herrick Library, Academy of Motion Picture Arts and Sciences

 Ծանոթագրություններ 

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Լավագույն ռեժիսոր Օսկարի մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան փառքի ծառուղի
Կատեգորիա:Գերմանացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Գերմանացի սցենարիստներ