Կանեփ

Կանեփ (), կանեփազգիների ընտանիքին (Cannabaceae) պատկանող միամյա խոտաբույս։ 
Ընդգրկում է մեկ պոլիմորֆ տեսակ՝ Cannabis sativa L. (ցանովի կանեփ)The Plant List: Cannabis, ավելի ուշ առանձնացրեցին նաև հետևյալ տեսակները.






Կենսաբանական նկարագիր
Ցողուն
Ցողունի բարձրությունը 0,5-4 մ է, հաստությունը՝ 8-30 մմ։ Արական բույսերի վեգետացիան ավելի կարճ է, ցողունները՝ նուրբ, դրանցից ստացվում է փափուկ և ամուր, իսկ իգականից՝ կոպիտ, ամուր, ջրում չփտող թել։ Արական բույսերի թելը կազմում է չոր ցողունի 20-25%, իգականինը՝ 12-20%։ Թելից պատրաստում են ճոպան, պարան, լարան, ուռկան, պարուսին, բրեզենտ են։ 
Պտուղ
Կանեփի պտուղները պարունակում են 30-35% յուղ, որն օգտագործվում է սննդի մեջ և տեխնիկական (օլիֆ, ներկեր,թմրանյութ) նպատակներով։ Քուսպն արժեքավոր կեր է, պարունակում է 22-25% սպիտակուցներ, 5-8% ճարպեր։ Նախկին Խորհրդային Միությունում թելի բերքը առաջավոր տնտեսություններում 11-12 ց/հա էր, սերմի բերքը՝ 4-6 ց/հա։ Պտուղը երկփեղկանի ընկույզիկ է։ 
Արմատ
Արմատն առանցքային է, ցողունի բարձրությունը՝ 0,5-4 մ։ 
Տերև
Տերևները մատնաձև են՝ թաթաձև հատվածավոր։ 
Ծաղիկ
Արական ծաղիկները ողկույզանման-հուրանանման ծաղկաբույլերով են, իգականները հասկանման ճյուղավորված են տերևանութներում։ Ծաղկում է օգոստոսին։

Տեսակներ
Հայտնի է կանեփի 53, Հայաստանում՝ 3 տեսակ. մշակովի կամ սովորական, որից ստացվում են թել ու սերմ, հնդկական, որից ստանում են թմրանյութեր (հաշիշ, մարիխուանա), և մոլախոտային, որը գարնանացան բույսերի ցանքերի մոլախոտ է։ Հայաստանում տարածված է և մշակում են ցանովի կանեփը (C. sativa), որը միամյա, երկտուն, խաչաձև փոշոտվող բույս է։ Ստացված են նաև միատուն սորտեր։

Հայտնի են կանեփի 3 ինքնուրույն տեսակներ՝

 Սովորական կանեփ (Cannabis Sativa L.)
 Հնդկական կանեփ (Cannbis Indica Lam.)
 Մոլախոտային կանեփ (Cannabis ruderalis janisch.)

 Օգտագործում 
Կանեփը մշակում են թել ստանալու համար։ Կանեփի թելն աչքի է ընկնում իր ամրությամբ և փտման գործընթացի նկատմամբ դիմացկունությամբ։ Այդ թելը օգտագործվում է պարուսին, բրեզենտ, նավագնացային և ձկնորսական հանդերձանքներ, ճոպան, թոկ, լարան և տարբեր իրեր պատրաստելու համար։
 Որպես թմրանյութ 

Կանեփը (այլ կերպ՝ մարիխուանա, գանջա, հայերեն ժարգոնում՝ պլան, քոլ) երբեմն օգտագործվում է որպես թմրամիջոց։ Կանեփի ծաղիկը պարունակում է ՏՀԿ (տետրահիդրականաբիրոլ) կոչվող քիմիական բաղադրիչը։ Այն ծխող կամ նույնիսկ ուտող մարդկանց մտցնում է ընդարմության մեջ։ Կանեփի ռեկրեացիոն օգտագործումը պետականորեն արգելված է բազմաթիվ երկրներում։ Չնայած դրան, բազմաթիվ երկրներում և երկրամասերում տվյալ թմրամիջոցի օգտագործումն օրինականացված է։

Բուժիչ նշանակություն 

Հնդկաստանում և Չինաստանում այն աճեցրել են որպես դեղաբույս։

Բորբոքային բնույթի ուռուցքը փափկացնելու և այրող ցավը թեթևացնելու համար օգտագործում են կանեփի արմատների եփուկից պատրաստած թրջոցներ։

Ժողովրդական բժշկության մեջ գործածում են ոչ միայն սերմերը և տերևները, որոնք ունեն հակաջղաձգային և թմրադեղային ազդեցություն, այլ նաև կանեփի յուղը, որը վերացնում է բորբոքային գոյացումները։

Ժողովրդական բժշկության մեջ կանեփի կաթն օգտագործում են  կերակրող մայրերի մոտ կաթի արտազատության բարձրացման համար։ Այն օգնում է հազի և բրոնխիալ ասթմայի ժամանակ։

Ծաղկող կանեփի շիվերի թուրմն ունի հանգստացնող և քնաբեր ազդեցությունԲնությունը՝ հարուստ դեղատուն, 2007

 Ծանոթագրություններ 

 Գրականություն 
On the Preparations of the Indian Hemp, or Gunjah (Cannabis Indica)

 Արտաքին հղումներ 
Մարիխուանա (կանաբիս, կանեփ) - Մեդեքս
ԿԱՆԵՓ ԱՃԵՑՆԵԼՈՒ ՀԵՌԱՆԿԱՐԸ

Կատեգորիա:Կանեփազգիներ
Կատեգորիա:Թմրամիջոցներ