Անտիպոնտական լեռնահամակարգ

Անտիպոնտական լեռնահամակարգ, հայտնի նաև որպես Հյուսիսային Հայկական Տավրոս կամ Անտիպոնտական պար, լեռնահամակարգ Հայկական լեռնաշխարհում, ամբողջությամբ ներառված է Թուրքիայի տարածքում՝ Սևծովյան և Կենտրոնական Անատոլիա տարածաշրջաններում։

 Բնութագիր 
Լեռնահամակարգը տեղակայված է Գայլ (Քելքիթ), Ճորոխ և Արևմտյան Եփրատ գետերի միջև: Ձգվում է Սեբաստիայի գոգավորությունից մինչև Կոպդաղի լեռնանցքը: Երկարությունը մոտ 650 կմ է, բարձրությունը՝ մինչև 3537 մ (Անահտա աթոռ լեռ): Սկիզբ է առնում Կիլիկյան Տավրոսից, իսկ հյուսիսում՝ Երզնկայից հյուսիս-արևմուտք, անցնում է Էրզրումի (Բարձր Հայքի) հյուսիսային սահմաններով, հասնում է Թորթումի լեռնաշղթային, ապա շարունակվում է արևելք մինչև Կարսի սարահարթի սահմանները, և ձգվելով հյուսիս-արևելք՝ հասնում է մինչև Դիշդաղ գագաթը։

 Լեռնագրություն 
Հյուսիսային և հյուսիսարևմտյան կողմում նրանք միանում են Հայկական լեռնաշխարհին։ Իջնելով հարավ, նրանք կազմում են Վանանդի (Սողանլուի կամ Մեծրաց լեռներ) շղթան, որը Կարսի սարահարթը բաժանում է Բասենից։ Այստեղով է անցնում Կարս-Էրզրում երկաթուղին։

Անտիպոնտական լեռնահամակարգի դեպի արևելք ձգվող գլխավոր մասերն են՝
 Օլթու բել լեռնաշղթա՝ այստեղի լեռնանցքով է անցնում Դերջանի դաշտից դեպի Ճորոխ գետի վերնագավառ և Փաբևրդ քաղաք տանող ճանապարհը,
 Սիպկոր կամ Սուրբ Գրիգոր՝ արևելքում կտրվում է Եփրատի խորը կիրճով,
 Չարդակլի կամ Եդդիդարալար լեռնանցք և լեռնաճյուղ՝ Երզնկա-Սեբաստիա ճանապարհին՝ Կամախ քաղաքից մոտ 33 կմ հյուսիս։

Բարձր Հայքի հյուսիսում ընկած շղթաներից նշանավոր են Դումլու-Դաղը, Թորթումի և Սպերի լեռները։ Թորթումի լեռների ճյուղավորություններում է գտնվում հրաբխային մի լեռ, որը ներկա քարտեզներում հայտնի է Վեսերչե Դաղ անվամբ, ունի 3300 մետր բարձրություն։ Հայկական քարտեզներում այն հայտնի է Միխչիկ անվամբ։ Ճանապարհորդները նրա խառնարանը համեմատում են Վեզուվի խառնարանի հետ։

 Ջրագրություն 
Անտիպոնտական լեռնահամակարգի տարբեր ճյուղավորումներից են սկիզբ առնում Թորթում, Եփրատ, Հասանկալա (Մուրց) գետերը։

 Օգտակար հանածոներ 
Կազմված է կավճի և պալեոգենի խիստ ծալքավոր և բեկորազատված կրաքարերից, մարմարներից, մերգելներից և ավազաքարերից: Այս լեռները պատած են անտառներով։ Օգտակար հանածոներից կան բազմամետաղներ, շինանյութեր, հանքային ջրեր:

 Աղբյուրներ 
 Ավետիսյան Կ.Մ., Ավետիսյան Ա.Ա., Հայրենագիտական էտյուդներ։ «Սովետական գրող» հրատարակչություն, Երևան, 1979

 Ծանոթագրություններ 

Կատեգորիա:Լեռնաշղթաներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Անտիպոնտական լեռնահամակարգ