Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (ավերված, Դիլիջան)

Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի, Հայ Առաքելական եկեղեցու ավերված տաճար Հայաստանի Տավուշի մարզի Դիլիջան քաղաքում։ Քանդվել է 1936 թվականին։

Քաղաքում կա նաև համանուն մեկ այլ եկեղեցի, որը նախկինում Պողոսքիլիսա գյուղի տարածքում էր գտնվում։

 Պատմություն 
1842 թվականին Սարգիս Հասան Ջալալյանը նշում է, որ քաղաքում կա ավերված մի եկեղեցի, որի հիմնադրման մասին տեղեկություններ չկան․Դիլի է քաղաքագյուղ վկայեալ է ի հին նշանաց, և այժմ են ի սմա տունք 20 զետեղեալք ի մէջ երկուց ճանապարհաց Ծաղկաձորոյ և Բազկի ձորոյ, ունի ազնուահամ ջուր լի կարմրախայթ ձկամբք, գոն ի սմա տեղիք աւերեալ եկեղեցւոյ և բաղանեաց»։Եկեղեցու ավերակները պահպանվել են մինչև 1930-ականները՝ Շամլուղի գետամերձ ձախ տարածքում Դիլիջանի ավտոկայանի տեղումՀՀՊՊԿ արխիվ, ֆ․ 56, գ․ 5851, ց․ 1, և ՀԽՍՀ պատմության և գրականության ինստիտուտի Խորհրդային Հայաստանի պատմական հուշարձանները, սերիա 1, էջ 23-24։

Մեկ այլ եկեղեցի գործել է Դիլիջանի հեռագրատան մերձավորությամբՀՀՊՊԿ արխիվ, ֆ. 56, գ. 5851, ց. 1, որը խարխլված է եղել 1870-ականների դրությամբ, ինչի մասին վկայում է մի փաստաթուղթ՝ գավառի Հայոց վանքերի կալվածքների կառավարիչ և Հաղարծնի վանահայր Պողոս վարդապետ Տեր-Մարգարյանի 1870 թվականի էջմիածնին հղած խարխլված Նուրբ Աստվածածին եկեղեցու մասին գրությունը և այն քանդելու վերաբերյալ նահանգապետի առաջարկի 1872 թվականի էջմիւսծնի կողմից մերժումը։ Այս գրությունից մենք տեղեկանում ենք, որ դեռևս եկեղեցու պատերը կանգուն են, իսկ նրա չափսերն են՝ արևելքից արևմուտք՝ 7 սաժեն երկուս ու կես արշին կամ, ըստ էփրիկյանի տրված չափսերի՝ 14 մետր, լայնությունը՝ 3 սաժեն մեկ արշին կամ 7 մ տասնմեկ սանտիմետր։

Նոր եկեղեցին կառուցվել է 1862 թվականին այլ վայրում՝ ներկայիս «Դիլիջան» կինոթատրոնի տեղում ու կրկին օծվում է որպես Սուրբ Աստվածածին։ Այն հասարակ քարով ու կրով կառուցված շինություն էր, որի միայն սեղանն էր սրբատաշ քարից։ Մի քանի տասնամյակ անց կրկին խախլվում է։

Հինի կողքին նոր եկեղեցի է կառուցվում շուշեցի մեծահարուստ Հաբեթ Տեր-Հակոբյանի այրի Եվայի կողմից։ Նախագծերը պատրաստ են լինում 1896, կառուցումը մեկնարկում է 1899 թվականին ու օծվում է 1900 թվականի օգոստոսի 12-ին՝ որպես Սուրբ Աստվածածին։ Ընդհանուր առմամբ ծախսվում է շուրջ 20 000 ռուբլի։

Այս եկեղեցին փակվեց խորհրդային իշխանությունների կողմից 1929 թվականին և արգելվեց այնտեղ կատարելու որևիցե հոգևոր միջոցառում, այնուհետև ինչ-որ ժամանակ վերածվեց պահեստի, իսկ 1935-1936 թվականներից եկեղեցին քանդվեց։ Տեղում կառուցվեց Շիրվանզադեի անվան մշակույթի տունը, որը տարիներ անց նույնպես քանդվեց ու նրա փոխարեն կառուցվեց ներկայիս «Դիլիջան» կինոթատրոնը։

 Տես նաև 
 Տավուշի մարզ

 Գրականություն 



 Ծանոթագրություններ 

ա
ա
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:19-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ