Ուսուցիչ

Ուսուցիչ, (որոշ կոնտեքստներում նաև՝ դաստիարակ), անձ, որի օգնությամբ աշակերտները ձեռք են բերում գիտելիքներ, ունակություններ և առաքինություն։ Ըստ «Հանրակրթության մասին» ՀՀ օրենքի, ուսուցիչն ուսումնական հաստատությունում սովորողների կողմից առարկայական ծրագրերի յուրացումը դասապրոցեսի միջոցով ապահովող և այդ գործընթացի համար անմիջականորեն պատասխանատու մանկավարժական աշխատողն է։

Ոչ ֆորմալ ուսուցչի դերը կարող է ստանձնել ցանկացած մարդ (օրինակ՝ աշխատակցին ներկայացնելով որևէ առաջադրանքի կատարման եղանակը)։ Որոշ երկրներում դպրոցական տարիքի պատանիների կրթումը դպրոցների կամ քոլեջների փոխարեն կարող է իրականացվել ոչ ֆորմալ պայմաններում, օրինակ՝ տանը։ 
Շատ երկրներում ֆորմալ կրթությունն իրականացվում է մասնագիտացված ուսուցիչների կողմից, որոնք վճարվում են կատարած աշխատանքի դիմաց։

 Պարտականություններ և գործառույթներ 
Տարբեր մշակույթներում ուսուցչի դերը տարբեր է։ Ուսուցիչը կարող է դասավանդել գրագիտություն, արհեստ, կրոն, հասարակագիտություն, կյանքի հմտություններ և այլն։
Ֆորմալ կրթության մեջ ուսուցչի դերը մտնում է դասերի պատրաստումը՝ համաձայն ուսումնական պլանի, դասավանդում և աշակերտների առաջադիմության գնահատում։
Ֆորմալ կրթության սահմաններից դուրս ուսուցչի դերը կարող է ընդլայնվել։ Դասապրոցեսից դուրս նրանք աշակերտների հետ այցելում են կրթական համալիրներ, էքսկուրսիաներ, աշակերտները օգնում են կազմակերպչական տարբեր հարցերում։
Որոշ կրթական ծրագրերում ուսուցիչները պատասխանատու են նաև կարգապահության համար։

 Ուսուցիչների կողմից պահանջվող կոմպետենցիաներ և որակ 
Դասավանդումը շատ բարդ գործընթաց էFor a review of literature on competences required by teachers, see F Caena (2011) 'Literature review: Teachers’ core competences:  
requirements and development' accessed January 2017 at ։ Պատճառն այն է, որ դասավանդումը հասարակական գործունեություն է, որն իրականանում է հատուկ կոնտեքստում (ժամանակ, վայր, մշակույթ ր այլն) և, հետևաբար, ձևավորվում է այդ հատուկ համատեքստի արժեքների համաձայնfor a useful discussion see, for example: Cochran-Smith,  M.  (2006): 'Policy,  Practice,  and  Politics  in  Teacher  Education',  Thousand  Oaks,  CA:  Corwin Press։ Գործոնները, որոնք ազդում են ուսուցչից սպասելիքների (կամ պարտականությունների) վրա, ներառում են պատմությունն ու ավանդույթը, կրթության նպատակի հանդեպ նրանց սոցիալական տեսակետները, ուսման վերաբերյալ ընդունված տեսությունները և այլնsee for example Cummings, W.K. (2003) 'The   Institutions   of   Education.  A   Comparative   Study   of   Educational Development in the Six Core Nations', Providence, MA:
Symposium Books.։

 Կոմպետենցիաներ 
Ուսուցչի կողմից պահանջվող կոմպետենցիաների վրա ազդում են աշխարհում ուսուցչի դերը հասկանալու տարբեր եղանակները։ Ընդհանուր առմամբ, գոյություն ունի չորս մոդել. 
ուսուցիչը՝ որպես ուսուցման ղեկավար
ուսուցիչը՝ որպես հոգատար անձնավորություն
ուսուցիչը՝ որպես փորձառու սովորող, և
ուսուցիչը՝ որպես մշակութային և քաղաքացիական անձF Caena (2011) 'Literature review: Teachers’ core competences: requirements and development' accessed January 2017 at  citing Altet et al., 1996; Conway et al., 2010; Hansen, 2008; Seifert, 1999; Sockett, 2008։
Տնտեսական համագործակցության և զարգացման կազմակերպությունը պնդում է, որ անհրաժեշտ է մշակել ուսուցիչների կողմից պահանջվող հմտությունների և գիտելիքների ընդհանուր սահմանում` ուսուցիչներին կրթությանն ու մասնագիտական զարգացմանն ուղղորդելու համար'Teachers  Matter:  Attracting,  Developing  and  Retaining  Effective Teachers', 2005, Paris: OECD publications ։ Որոշ ապացույցների վրա հիմնված միջազգային քննարկումները փորձել են հասնել նման ընդհանուր փոխըմբռնման։ Օրինակ՝ Եվրամիությունը սահմանել է ուսուցիչների պահանջած կոմպետենցիաների երեք ոլորտ.
 : Աշխատանք ուրիշների հետ
 : Աշխատանք գիտելիքի, տեխնոլոգիայի և տեղեկատվության հետ, և
 : Աշխատանք հասարակության մեջ և հասարակության հետF Caena (2011) 'Literature review: Teachers’ core competences: requirements and development' accessed January 2017 at ։

Գիտական համաձայնություն է ստեղծվում, որ այն, ինչ պահանջվում է ուսուցիչներից, կարող է խմբավորվել երեք վերնագրերի ներքո.
գիտելիքներ (օրինակ՝ բուն առարկան և գիտելիքներ այն դասավանդելու մասին, ուսումնական ծրագրեր, կրթական գիտությունների, հոգեբանության, գնահատման և այլնի մասին գիտելիքներ) 
 : Աշխատանքային հմտություններ (ինչպիսիք են դասերի պլանավորումը, ուսուցման տեխնոլոգիաների օգտագործումը, ուսանողների և խմբերի կառավարումը, ուսուցման մոնիտորինգը և գնահատումը և այլն) և 
տրամադրվածություն (ինչպիսիք են էական արժեքներն ու վերաբերմունքը, համոզմունքները և նվիրվածությունը)Williamson  McDiarmid, G.  &  Clevenger-Bright  M.  (2008) 'Rethinking  Teacher  Capacity', in  Cochran-Smith,  M.,  Feiman-Nemser,  S.  &  Mc  Intyre,  D.  (Eds.).  'Handbook  of  Research  on  
Teacher  Education. Enduring questions in changing contexts'. New York/Abingdon: Routledge/Taylor & Francis cited in F Caena (2011)։

 Որակ 
 Ոգևորություն 

մինի|Նոր Զեելանդիայի դպրոցներից մեկի ուսուցիչը շփվում է հին աշակերտների հետ
Պարզվել է, որ դասընթացների նյութերի նկատմամբ ոգևորություն ցուցաբերած ուսուցիչները և ուսանողները կարող են ուսման և կրթելու գործում դրական առաջադիմություն ցուցաբերելTeaching Patterns: a Pattern Language for Improving the Quality of Instruction in Higher Education Settings by Daren Olson. Page 96։ Այս ուսուցիչները փորձում են ամեն օր աշխուժացնել դասընթացների նյութերի ուսուցումըMotivated Student: Unlocking the Enthusiasm for Learning by Bob Sullo. Page 62։ Միևնույն ուսումնական ծրագիրը բազմիցս կրկնող ուսուցիչները դժվարանալ պահպանել իրենց խանդավառությունը։ Ոգևորված ուսուցիչներն իրենց ուսանողների կողմից գնահատվում են ավելի բարձր, քան այն ուսուցիչները, ովքեր մեծ խանդավառություն չեն ցուցաբերել դասընթացի նյութերի նկատմամբBarkley, S., & Bianco, T. (2006). The Wonder of Wows. Kappa Delta Pi Record, 42(4), 148-151.։
մինի|Հիմնական դպրոցի ուսուցչուհին իր աշակերտների հետ խնջույքի էր մասնակցում, Կոլումբիա, 2014

Ոգևորություն ցուցաբերող ուսուցիչներն, ամենայն հավանականությամբ, ներգրավված, հետաքրքրված և եռանդուն ուսանողներ ունեն, ովքեր հետաքրքրված են ուսումնասիրել առարկան։ Վերջին ուսումնասիրությունները պարզել են, որ ուսուցիչների խանդավառությունը և աշակերտների դասարանում սովորելու ներքին դրդապատճառը և կենսունակությունը փոխկապակցվածություն ենPatrick, B.C., Hisley, J. & Kempler, T. (2000) "What's Everybody so Excited about?": The Effects of Teacher Enthusiasm on Student Intrinsic Motivation and Vitality", The Journal of Experimental Education, Vol. 68, No. 3, pp. 217-236։

 Ծանոթագրություններ 

Կատեգորիա:Կրթություն և ուսուցչի մասնագիտություն
Կատեգորիա:Հմտություններ
Կատեգորիա:Ուսուցիչներ
Կատեգորիա:Ուսուցում