Հայոց իշխան

Հայոց իշխան, Հայաստանի կառավարիչների կոչումն ու պաշտոնը 5-9-րդ դարերում։

 Պատմություն 
Հայաստանի բյուզանդական մասի կառավարիչները 5-6-րդ դարերում կոչվում էին Հայոց իշխան, Բարձր Հայքի կառավարիչը՝ Մեծ Հայքի իշխանՀայաստանի պաշտպանության նախարարության պաշտոնաթերթ։ 591 թվականից հետո, երբ Հայաստանի մեծ մասն անցել է Բյուզանդիային, կառավարիչները կոչվում էին Պատրիկ Հայոց։

7-րդ դարում Հայոց իշխան էր կոչվում միավորված Հայաստանի անկախ կառավարիչը, որին ընտրում էր նախարար-իշխանների ժողովը։ Արաբական տիրապետության շրջանում Հայոց իշխան (՝ բատրիկ) էր Հայաստանի կառավարիչը, որը ենթակա էր Արմինիայի ոստիկանին։ Հսկում էր հարկերն ու անձամբ բանակցում խալիֆայի հետ։

9-րդ դարում կեսին Հայոց իշխան կոչվում էր Իշխանաց իշխան (՝ բատրիկ ալ-բատարիկա), որին ենթակա էր ամբողջ Արմինիան (Հայաստան, Վիրք, Աղվանք)։

 Ցանկ Հայոց իշխանների 
  Անուն
  Տոհմ
  Իշխել է
  Նշումներ
   Թեոդորոս 
  Ռշտունի
  639-654
  սպարապետ, Հայոց իշխան
   Մուշեղ

  654-654
  Հայոց իշխան
   Համազասպ

  654-661
  Մուշեղ Մամիկոնյանի ծոռ, Հայոց իշխան
   Գրիգոր

  661-685
  Հայոց իշխան
   Աշոտ

  685-689
  Սմբատ Բագրատունու որդի, Հայոց իշխան
   Ներսեհ

  689-693
  Հայոց իշխան
   Սմբատ

  693-726
  Հայոց իշխան
   Արտավազդ

  726-732
  Հայոց իշխան
   Աշոտ Կուրացյալ

  732-745, 746-748
  Վարազ-Տիրոց Բ Բագրատունու ծոռ, Հայոց իշխան
   Գրիգոր

  745-746, 748-748

   Մուշեղ

  748-753
  Հայոց իշխան
   Սահակ

  753-770
  Աշոտ Կուրացյալի հորեղբոր՝ Բագրատի որդի, Հայոց իշխան
   Սմբատ

  770-775
  Աշոտ Կուրացյալի որդի, Հայոց իշխան
   Տաճատ
  Անձևացի
  781-785
  Հայոց իշխան
   Աշոտ Մսակեր

  790-826 
  Սմբատի որդի, Հայոց իշխան


  804-826 
  Իշխանաց իշխան
   Բագարատ

  826-851
  Աշոտ Մսակերի որդի, Իշխանաց իշխան
   Սմբատ Խոստովանող

  852-855
  Աշոտ Մսակերի որդի, Հայոց իշխան
   Աշոտ

  855-862
  Սմբատ Խոստովանողի որդի, Հայոց իշխան

  862-884
  Սմբատ Խոստովանողի մահից հետո՝ Իշխանաց իշխան

  885-890
  Թագավոր հայոց


 Տես նաև 

 Մարզպանական Հայաստան
 Բյուզանդական Հայաստան
 Արմինիա կուսակալություն

 Ծանոթագրություններ 

Կատեգորիա:Հայոց իշխաններ