Ժան-Պիեռ Մահե

Ժան-Պիեռ Մահե (, ), ֆրանսիացի կովկասագետ, հայագետ, Ֆրանսիայի Ասիական ընկերության () նախագահ: Հայ միջնադարյան հեղինակներին նվիրված բազմաթիվ ուսումնասիրությունների հեղինակ։ Ֆրանսերեն է թարգմանել Մովսես Խորենացու «Հայոց պատմությունը»։ Թարգմանության հիմքում Վիկտոր Լանգլուայի կատարած աշխատանքն է՝ վերախմբագրված և կատարելագործված Մահեի կողմից։ Հայերեն է հրատարակվել Մահեի՝ Գրիգոր Նարեկացուն նվիրված աշխատությունըԳրիգոր Նարեկացին և իր «Մատեան ողբերգութեան» երկը = Gregoire de Narek et le livre de lamentation / Ա. Մահե, Ժան-Պիեռ Մահե. - Gregoire de Narek et le livre de lamentation - Երևան։ Նաիրի, 2004. - 328 էջ։։

 Կենսագրություն 
1965 թվականին Ժան-Պիեռ Մահեն Սորբոնից ստացել է փիլիսոփայության, 1966 թվականին՝ դասական լեզուների բակալավրի աստիճան Х. Караделян, «Մահե, Ժան-Պիեր Հանրի Մարի» («Маэ, Жан-Пьер Анри Мари»), Армянская советская энциклопедия, т. VII, АН Армянской ССР, Ереван, 1981, с. 185: 1971 թվականին դարձել է լատինագիտության դոկտոր: 1975 թվականին հայոց լեզվի մասնագետի դիպլոմ է ստացել Արևելյան լեզուների և մշակույթների ազգային ինստիտուտից և միաժամանակ՝ հին արևելյան լեզուների (ղպտիերեն, հայերեն և վրացերեն) մասնագետի դիպլոմ՝ Փարիզի կաթոլիկ ինստիտուտիցMAHÉ Jean-Pierre, Henri, Marie .: 1981 թվականին դոկտորական ատենախոսություն է պաշտպանել՝ նվիրված նախկինում չուսումնասիրված ղպտիերեն և հայերեն հերմետիստական փաստաթղթերին: Հետազոտությունների մի մասը կատարել է Խորհրդային Հայաստանում, որտեղ ապրել է 1975-1977 թվականներին:

Մահեն՝ որպես մշտական կամ հրավիրված մասնագետ, դասավանդել է  տարբեր բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում, այդ թվում՝ Սորբոնում, Հարվարդի համալսարանում, Ստրասբուրգի համալսարանում, Արևելյան լեզուների և մշակույթների ազգային ինստիտուտում (որտեղ 1977-1991 թվականներին ղեկավարել է հայոց լեզվի ամբիոնը), Լավալի համալսարանում, Երևանի պետական համալսարանում։ 1988 թվականից մինչև 2013 թվականին թոշակի անցնելը նա եղել է École Pratique des Hautes Études-ի պրոֆեսոր։ 2001 թվականից Ֆրանսիայի ինստիտուտի անդամ է (այդտեղ 2012 թվականին եղել է Académie des Inscriptions et Belles Lettres-ի նախագահ), իսկ 2002 թվականից՝ Ֆրանսիայի Ասիական ընկերության նախագահ։ Մահեն նաև Հայաստանի և Վրաստանի գիտությունների ակադեմիաների արտասահմանյան անդամ էИностранные члены Академии наук Грузии, Լավալի համալսարանի պատվավոր դոկտոր, 2012 թվականից էլ՝ Բրիտանական ակադեմիայի թղթակից-անդամ։

Մահեի հիմնական հետազոտությունները նվիրված են կրոնների պատմությանը (հայրաբանություն, գնոսիս և հերմետիզմ, Կովկասում քրիստոնեության պատմություն), ինչպես նաև հին և միջնադարյան հայ և վրացական բանասիրության և պատմության հարցերին: 1990-ական թվականներից ի վեր նա սերտորեն համագործակցել է կովկասագետներ Յոսթ Գիպերտի, Վոլֆգանգ Շուլցեի և Զազա Ալեքսիձեի հետ՝ 1996 թվականին Սինայի թերակղզում հայտնաբերված աղվանական նամակի աղվաներեն գիրը վերծանելու գործում: Այդ աշխատանքի արդյունքը եղավ 2008 թվականին «Սինայ լեռան աղվանական պալիմսեստները» երկհատոր աշխատության հրատարակումը: Իր աշխատանքների զգալի մասը Մահեն հրատարակել է կնոջ՝ հայագետ Աննի Մահեի հետ համատեղ:

2015 թ. ՀՀ Նախագահի հրամանագրով պարգևատրվել է Բարեկամության շքանշանովԺ. Պ. ՄԱՀԵԻՆ ԲԱՐԵԿԱՄՈՒԹՅԱՆ ՇՔԱՆՇԱՆՈՎ ՊԱՐԳԵՎԱՏՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ։

 Այլ պարգևներ 
 Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետ
 Ակադեմիական արմավենի շքանշանի սպա 
 Վատիկանի Սուրբ Գրիգոր Մեծ շքանշանի ասպետhttp://www.vatican.va/archive/aas/documents/2016/acta-gennaio2016.pdf

 Աշխատություններ 
 Գրքեր 
 Tertullien, La chair du Christ, 2 vol., Sources chrétiennes 216-217, Paris (Cerf), 1975
 Hermès en Haute-Égypte, t. 1 : Les textes hermétiques de Nag Hammadi et leurs parallèles grecs et latins (Bibliothèque copte de Nag Hammadi, textes 3), Québec (PUL), 1978, 171 p. in 8°
 Hermès en Haute-Égypte, t. 2 : Le fragment du Discours parfait et les Définitions hermétiques arméniennes (Bibliothèque copte de Nag Hammadi, textes 7), Québec-Louvain (PUL, Peeters), 1982, L + 565 p. in 8°
 Tertullien, La résurrection des morts (traduction par Madeleine Moreau ; introduction et notes par Jean-Pierre Mahé), Paris (DDB), 1982.
 La Caverne des trésors (introduction, traduction du géorgien et notes), CSCO 527, Louvain (Peeters), 1992, XL + 120 p. in 8°
 La sagesse de Balahvar, une vie christianisée du Bouddha (introduction, traduction du géorgien et notes ; avec A. Mahé), Paris (Gallimard, Connaissance de l’Orient 60), 1993, 156 p. in 16°
 Moïse de Khorène, Histoire de l’Arménie (introduction, traduction de l’arménien et notes ; avec A. Mahé), Paris (Gallimard, L’Aube des peuples), 1993, 455 p. in 8°
 Histoire du Christianisme, T. IV, Évêques, moines et empereurs, Desclée de Brouwer, 1993
 Le Témoignage véritable (introduction, texte copte, traduction et notes ; avec A. Mahé), Bibliothèque copte de Nag Hammadi, textes 23, Québec-Louvain (Peeters), 1996, XVIII + 250 p. in 8°
 Des Parthes au Califat : quatre leçons sur la formation de l'identité arménienne, avec Nina G. Garsoyan, De Boccard, 1997.
 From Byzantium to Iran. Armenian Studies in Honour of Nina G. Garsoïan (avec R.W. Thomson), Atlanta (Scholars Press), 1997, 523 p. in 8°
 The Way of Hermes (avec C. Salaman et D. van Oyen), Londres (Duckworth), 1999 ; 4e|édition en livre de poche aux États-Unis, Rochester, Vermont, 2004, 124 p. in 16°
 Grégoire de Narek, Tragédie (introduction, traduction de l’arménien et notes, avec A. Mahé), CSCO 584, Louvain (Peeters), 2000, 838 p. in 8°
 Le nouveau manuscrit sinaïtique N Sin 50 (facsimilé et introduction par Z. Aleksidzé ; traduction française et notes complémentaires par J.-P. Mahé), CSCO 586, Louvain (Peeters), 2001, 286 p. in 8°
 Melchisédek (introduction et traduction de J.-P. Mahé ; texte copte établi par W.P. Funk ; commentaire de Cl. Gianotto), Bibliothèque copte de Nag Hammadi, textes 28, Québec-Louvain (Peeters), 2001, XX + 190 p. in 8°
 Le couvent de Horomos (avec A. Baladian et J.-M. Thierry), 223 p. in 4° (Monuments Piot 81), Paris, 2002
 Grégoire de Narek et le Livre de lamentation (avec A. Mahé), Erevan (éditions Naïri), 2004, VIII + 326 p. in 16° /  «Գրիգոր Նարեկացին և իր «Մատեան ողբերգութեան» երկը» (Աննի Մահեի հեղինակակցությամբ), Երևան, Նաիրի հրատարակչություն, 2004.

 Saint Grégoire de Narek, théologien et mystique (avec B.L. Zekiyan), Actes du colloque international, 20-date-|22 janvier 2005 (ACO 275), Rome (Pontificio Istituto Orientale), 2006, 390 p. in 8°
 Paroles à Dieu de Grégoire de Narek (introduction, traduction et commentaire ; avec A. Mahé), Paris (Peeters, La Procure), 2007, 486 p. in 16°

 Gippert (Jost), Schulze (Wolfgang), Aleksidze (Zaza), Mahé (Jean-Pierre) [edd.], The Caucasian Albanian Palimpsests of Mt. Sinai, MPMA (Monumenta Palaeographica Medii Aevi, Series Ibero-Caucasica), Turnhout (Brepols) 2008, vol. 1 (XXIV + 260 p.) in folio, 2008

 Trésor des fêtes. Hymnes et odes de Grégoire de Narek (introduction, traduction et notes, avec Annie Mahé), Paris (Peeters), 2014, 295 p.
 Łewond vardapet, Discours historique (traduit et commenté par B. Martin-Hisard), avec en annexe (p. 345-460), la Correspondance d’Omar et de Léon (traduite et commentée par J.-P. Mahé), Paris (ACHCByz), 2015
 Exposé du mythe valentinien et textes liturgiques NH XI, 2 (introduction, traduction et commentaire de J.-P. Mahé ; texte copte établi par W.P. Funk), Bibliothèque copte de Nag Hammadi, textes 36, Québec-Louvain (Peeters), 2016
 Deux frères caucasiens de Prométhée, Amiran et Abrsk’il (avec le concours de Zaza Aleksidze), Bibliothèque de l’Orient Chrétien (BOC) 2, Paris (Les Belles Lettres), 264 p. in 12°, 2017

 Hermès Trismégiste, tome V. Paralipomènes (grec, copte, arménien). Textes édités et traduits par Jean-Pierre Mahé, Collection des Universités de France, série grecque, Paris (Les Belles Lettres), 2019
 Gabriel de Chinon, Relations du Levant, Perses, Arméniens et Gaures, une aventure missionnaire au XVIIe siècle, Cravant, Histoire à la Carte, 2020
 Le monastère de Bagnayr (Xe-XIVe s.), archives de Toros Toramanian et inscriptions lapidaires (avec Ani Baladian et Philippe Dangles), Journal des Savants, Paris 2021
 La Conversion du Kartli, 2 vol. (texte, avec Zaza Aleksidze ; traduction par J.-P. Mahé), CSCO, 2022

 Ընտրված հոդվածներ 
 « Entre Moïse et Mahomet : réflexions sur l'historiographie arménienne », Revue des études arméniennes 23 (1992), p. 121-153
 « Structures sociales et vocabulaire de la parenté et de la collectivité en arménien contemporain », Revue des études arméniennes 18, p. 327-345, 1984
 « Un dieu guerrier à la campagne : l’exemple du Vahagn arménien », Comptes rendus de l’Académie des Inscriptions et Belles-Lettres (CRAI), p. 779-804, 1994
 « Le défi des gnoses », dans Jean-Robert Armogathe, Pascal Montaubin, Michel-Yves Perrin [dir.], Histoire générale du christianisme, t. 1 (des origines au XVe s.), Paris (PUF) 2010, p. 104-123 in 8° ; 2010. « L’Arménie et la Géorgie », ibidem, p. 652-674, 2010
 « Magie caucasienne : la secte albanienne des Coupeurs de pouces », dans Jean-Marie Durand et Antoine Jacquet [dir.], Magie et divination dans les cultures de l’Orient, Cahiers de l’Institut du Proche-Orient ancien du Collège de France 3, Paris (Jean Maisonneuve), 2010, p. 185-199 in 8°, 2010
 « Du temple de la nature au sanctuaire du cœur » (séance publique annuelle, 25 novembre 2016), CRAI 2016, p. 1539-1557, 2016
 « La tunique sans couture et la Conversion de la Géorgie », dans M. D. Findikyan, D. Galadze, A. Lossky [dir.], Sion, Mère des Églises, Mélanges offerts au Père Charles Athanase Renoux, Semaines d’études liturgiques Saint-Serge, Münster i. W. (Aschendorff), 2016, p. 205-216, 2016
 « Les tapis à dragons et le mythe arménien de l’orage », dans P. S. Filliozat, M. Zink [dir.], Tempus et tempestas, Paris (AIBL), 2016, p. 101-116, 2016
 « La mission en Arménie de Mâr Gabryab, disciple de Mani : histoire et fiction », dans Éric Crégheur, Julio Cesar Dias Chaves, Steve Johnston [dir.], Christianisme des origines. Mélanges en l’honneur du Professeur Paul-Hubert Poirier, JAOC (Judaïsme ancien et origines du christianisme) 11, Turnhout (Brepols) 2018, p. 387-392, 2018
 « L’évêque arménien Israyēl, missionnaire chez les Huns (681-682) : Pastorale et géopolitique dans le Nord-Est caucasien à la fin du VIIe siècle », Mélanges Bernard Flusin, Travaux et Mémoires 23/1, 2019.

 Աղբյուրներ 
 Պետրոս Հովհաննիսյան, Մովսես Խորենացին օտար թարգմանություններով, «Էջմիածին» ամսագիր, Զ, 2010։

 Ծանոթագրություններ 

 Արտաքին հղումներ 
 Notice on the site of the Académie des Inscriptions et Belles-Lettres
 Jean-Pierre MAHÉ on Monde Byzantin 
 Couleur du sang et de la vendange dans l’hymnographie arménienne, par Jean-Pierre Mahé

Կատեգորիա:Բարեկամության շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Բրիտանական ակադեմիայի թղթակից-անդամներ
Կատեգորիա:Գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի արևելագետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի հայագետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի պատմաբաններ