Սուրբ Ամենափրկիչ վանք (Նուկզար)

Սուրբ Ամենափրկիչ վանք, հայկական առաքելական վանական համալիր ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության Շամքորի շրջան Նուկզար գյուղի հարավարևմտյան մասումՍամվել Կարապետյան, Հյուսիսային Արցախ, Երևան, 2004, էջ 500։

 Պատմություն 
Սուրբ Ամենափրկիչ վանքի հիմնադրման ստույգ ժամանակը հայտնի չէ։ Ժամանակակից տեղագրական գրականության մեջ թվագրվում է ԺԲ դարով«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան», հ. 4, Երևան, 1988, էջ 36։

Վանական համալիրի վերաբերյալ չի պահպանվել մատենագրական ոչ մի տեղեկություն։ Միայն նախկինում հրատարակված արձանագրությունները հիմք են տալիս ենթադրելու, որ արդեն ԺԷ դարում վանքը եպիսկոպոսանիստ էր։

1984 թվականին ՀՃՈւԿ-ի մասնագետների մի խմբի այցելության ժամանակ վանքում գտնվել միայն մեկ արձանագրություն, բարեբախտաբար, մյուս երկու վիմագրերը նախկինում հրատարակվել էինՍամվել Կարապետյան, Հյուսիսային Արցախ, Երևան, 2004, էջ 503։

1853 թ. սեպտեմբերի 28-ին վանքի մասին կազմված տեղեկագրից պարզվում է, որ վանքն արդեն չէր գործում և գտնվում էր անմխիթար վիճակում.

Վանքի կիսավեր վիճակը մատնանշել են նաև տեղագիր հեղինակները ԺԹ դարի վերջին.

 Ճարտարապետություն 
Համալիրը բաղկացած է եղել եկեղեցուց, կից գավթից, միաբանության խցերից, օժանդակ կառույցներից ու շրջապարսպից, ինչպես նաև՝ հիմնական հուշարձանախմբից ոչ հեռու՝ բլրալանջին տարածվող գերեզմանոցից, որտեղից մի քանի խաչքարեր տեղափոխվել և ագուցվել են եկեղեցու ու գավթի որմերի մեջ։ 1984 թվականի դրությամբ վանքի մյուս շինություններն ավերված էինՍամվել Կարապետյան, Հյուսիսային Արցախ, Երևան, 2004, էջ 501-502։

 Կալվածքներ 
ԺԹ դարասկզբին Սբ. Ամենափրկիչ վանքի իրավասության տակ էին գտնվում Գյուլամբար գյուղի Կարմիր վանքը և մոտակա գյուղերըՀայաստանի ազգային արխիվ, ֆ. 53, ց. 1, գ. 596, թ. 1։

1840 թ. վանքի դրության և կալվածքների մասին նշվել է. 

1853 թ. կազմված մի վկայագրում կարդում ենք.


1860-1862 թթ. վանքի կալվածքը բաղկացած էր վարելահողից և անտառից։ Նույն դրությունն էր նաև 1886 թվականինՀայաստանի ազգային արխիվ, ֆ. 53, ց. 1, գ. 3834, թ. 25-26, գ. 3836, թ. 45-46Հայաստանի ազգային արխիվ, ֆ. 56Պ, ց. 18, գ. 138։

1910 թ. կազմված Գանձակի վանական կալվածքների տեղեկագրում նշված է.

 Ծանոթագրություն 

Կատեգորիա:Շամքորի շրջանի վանքեր և եկեղեցիներ
ա
Կատեգորիա:Վանքեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ադրբեջանում ոչնչացված հայկական հուշարձաններ