Խաչարձան

Խաչարձան, գյուղ Հայաստանի Տավուշի մարզի Դիլիջան համայնքում, Տավուշի մարզի մարզկենտրոն Իջևանից մոտ 18 կմ հարավ-արևմուտք, Երևանից՝ 124 կմ, Խաչարձան գետի գետաբերանի մոտ, ծովի մակերևույթից բարձրությունը 1050 մ։

 Աշխարհագրություն 
 Կլիմա 
Գտնվում է բարեխառն կլիմայական գոտում, ամռանը միջին ջերմաստիճանը +20 C է, ձմռանը՝ -2 C։

 Բնակչություն 
Խաչարձանի ներկայիս բնակչությունը այստեղ են բռնագաղթվել 1988-1989 թվականներին, նախկին Ադրբեջանի ԽՍՀ-ի տարբեր շրջաններից և քաղաքներից, մասնավորապես Շամախիի, Դաշքեսանի, Շահումյանի, Իսմայիլի, Ղազախի, Խանլարի շրջաններից, Բաքու, Սումգայիթ և Կիրովաբադ քաղաքներից։ Խաչարձան գյուղը մինչև 1988 թվականի հայ-ադրբեջանական ազգամիջյան բախումները կրել է Փոլադ անվանումը և բնակեցված է եղել ադրբեջանցիներով։ Փոլադի տնտեսության հետ միևնույն վարչական տարածքում է գտնվել Աղքիլիսա և Մուրթել փոքր գյուղերը (ներկայումս Ճերմակավան և Գեղատափ), որոնք նույնպես ադրբեջանաբնակ են եղել։ Գյուղը Խաչարձան է վերանվանվել 1991 թվականի ապրիլի 3-ին։ Գեղատափ գյուղը ադրբեջանցիների հեռանալուց հետո բնակեցվել է Շահումյանի շրջանից բռնագաղթվածներով։

Խաչարձանի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

 Տարի 1873 1897 1926 1939 1959 1970 1979 1989 2001 2011 Բնակիչ 290 220 362 565 543 755 750 195 383 352

 Տնտեսություն 
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, դաշտավարությամբ և բանջարաբոստանային կուլտուրաների մշակությամբ։

 Պատմամշակութային կառույցներ 
Խաչարձանի հարավային մասում կա «Խաչի տափ» մատուռ, իսկ 1 կմ հյուսիս՝ մ.թ.ա. 2-րդ-1-ին հազարամյակների դամբարանադաշտ։

 Տես նաև 
 Խաչարձանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Տավուշի մարզ)

 Ծանոթագրություններ 

Կատեգորիա:Տավուշի մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Տավուշի մարզի գյուղեր