Երևման սուրբ Խաչ եկեղեցի (Ախալցխա)

Երևման Սուրբ Խաչ եկեղեցի (նաև՝ Սուրբ Նշան եկեղեցի կամ Կոկոլայի եկեղեցի), Հայ Կաթոլիկ եկեղեցու տաճար Վրաստանի Սամցխե-Ջավախքի մարզի Ախալցխա քաղաքի հին՝ Ռաբաթ կոչված թաղամասի ամենաբարձր մասում։ Դրա մասին է վկայում հետևյալ աղբյուրը. «Հին քաղաքի մէջ եղած Հայ կաթոլիկաց եկեղեցիներէն Ս. Նշան կամ Երևման Ս. Խաչ, կառուցուած է բարձր բլրան վրայ, Հայոց միջին դարու եկեղեցեաց ձևով, ոչ այնչափ սրածայր կաթողիկէիւ, որ բաւական հնութեան նշան է...: Զանազան ժամանակաց մէջ նորոգուած է եկեղեցիս...»Էփրիկեան Ս., Պատկերազարդ բնաշխարհիկ բառարան, հ. 1, Վենետիկ, 1903-1905, էջ 60։

 Պատմություն 
Ինչպես ավանդույթը, այդպես էլ որոշ աղբյուրներ վերաբերում են եկեղեցում կառուցմն Հայոց կաթողիկոս Ներսես Գ ՏայեցունԳեղամեանց Յ., Նամակ Ախալցխայից, «Փորձ», 1876, N 1, էջ 443«Սուրբ Խաչ, Ներսէս Շինող կաթողիկոսից հիմնարկած»։ Ցավոք, սոն ավանդությունը ո՛չ հերքելու և ո՛չ էլ հաստատելու հիմքեր չունենք։ Անկասկած, ավանդապատում կամ նույնիսկ մտացածին է նաև 1872 թվականի հետևյալ վկայությունը.

...բոլորը գտնվում են միմյանցից ոչ հեռու''։ Ամենից բարձր տեղը զբաղեցնում է Սուրբ Խաչ եկեղեցին։ Ակադեմոկոս Բրոսեն վկայում է, թե այս եկեղեցին կոչվում էր նաև,, կոկոլա,, այսինքն Նիկոլայի եկեղեցի, որն իր անունը ստացել էր հիմնադրի՝ վրացի Նիկոլայ Շալիկովի անունից։ Կառույցի արձանագրությունները ներկայումս եկեղեցին Շալիկովին վերագրելու հիմք չեն տալիս։ Հին արձանագրությունները հայերեն ենЗагурский Л., Поездка в Ахалцихский уезд в 1872 г., “Записки Кавказскаго отдела императорскаго русскаго географическаго общества”, книжка VIII, Тифлис, 1873, էջ 18

18-րդ դարի առաջին կեսից տիրել են հայ կաթողիկեները։ Շնորհիվ տարբեր դարերում պարբերաբար իրականացված մի շարք նորոգությունների, որոնց հետքերը որմերի՝ տակավին կանգուն հատվածների վրա ցարդ հայտնի են, միանգամայն կանգուն և անվնաս է եղել մինչև ռուսների՝ Ախալցխան գրավելըՍամվել Կարապետյան, Ախալցխա, Երևան, 2008, էջ 150-160։

 Ճարտարապետություն 

 Տես նաև 
 Հայ Կաթոլիկ եկեղեցի
 Վրաստանի հայկական տաճարների ցանկ

 Արտաքին հղումներ 
 old.hetq.am՝ Ախալցխայում սկսել են վերանորոգել Երևման Սուրբ Խաչ եկեղեցին
 ankakh.com՝ Ախալցխայի Երևման Սուրբ Խաչ եկեղեցու գոյությունը վտանգված է 
 akhaltskha.net՝ ԱԽԱԼՑԽԱՅՈւՄ ՔԱՆԴՈւՄ ԵՆ ՀԱՅ ԿԱԹՈՂԻԿԵ ԵՐԵՎՄԱՆ ՍՈւՐԲ ԽԱՉ ԵԿԵՂԵՑԻՆ
 news.am՝ Ախալցխայի Երևման Ս. խաչ եկեղեցու խաչքարերը հանվել են և փոխադրվել գավառագիտական թանգարան

 Բլոգեր 
 Հակոբ Սիմոնյանը հանդես է գալիս է Ախալցխայի Երևման Սուրբ Խաչ եկեղեցու պաշտպանությամբ

 Ծանոթագրություններ 

Կատեգորիա:13-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Ախալցխայի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ախալցխայի շրջանի հայկական կաթողիկե վանքեր և եկեղեցիներ