Դեմոսթենես

Դեմոսթենես (), Աթենքի և Հին Հունաստանի նշանավոր հռետոր, աթենական պետական գործիչ։ Հետևողականորեն հանդես էր գալիս Հունաստանի քաղաք-պետությունների նկատմամբ հզորացող Մակեդոնիայի գերիշխանության հաստատման դեմ։ Իր մի շարք ճառերում քննադատել է Մակեդոնիայի թագավոր Փիլիպոս II նվաճողական քաղաքականությունը, դատափետել Աթենքի ներսում մակեդոնամետ հոսանքի գործիչներին, նպաստել Մակեդոնիայի դեմ հունական քաղաքների համախմբմանը և միասնական ճակատով հանդես գալուն։

Մ.թ.ա 338 թ. մակեդոնական զորքերը ջախջախում են Աթենքի և նրա դաշնակիցների միասնական ուժերը Քերոնեայի մոտ տեղի ունեցած ճակատամարտում, ինչի հետևանքով Հունաստանն անցնում է Մակեդոնիայի փաստացի գերիշխանության տակ։ Փիլիպոս II-ի որդին Ալեքսանդր Մակեդոնացին իր ուշադրությունը կենտրոնացնում է Աքեմենյան Պարսկաստանի նվաճման վրա, ինչը թույլ է տալիս Դեմոսթենեսին մնալ Աթենքում և շարունակել իր հակամակեդոնական գործունեությունը։

Ալեքսանդր Մակեդոնացու մահից հետո Աթենքը նորից ընդվզում է, սակայն մ.թ.ա. 322 թ. Կրանոնի մոտ տեղի ունեցած ճակատամարտում հակամակեդոնական կոալիցիայի զորքերը ջախջախվում են մակեդոնական զորավար Անտիպատրոսի կողմից, որն Աթենքից պահանջում է իրեն հանձնել դիմադրության առաջնորդներին, այդ թվում՝ նաև Դեմոսթենեսին։ Հռետորը սկզբում փախնում է քաղաքից, բայց, տեսնելով Անտիպատրոսի կողմից իրեն հետապնդելու համար ուղարկված մարդկանց, ինքնասպան է լինում։

Դեմոսթենեսի անվան տակ մեզ է հասել 61 քաղաքական և դատական ճառ, որոնցից առավել նշանավորներն են՝ օլիմպոսյան երեք ճառերը, Փիլիպոս արքայի դեմ ուղղված երեք ճառերը, «Պսակի մասին» ճառը։ Ճառերն արտահայտիչ են, գրված են պարզ լեզվով, ձևը ենթարկվում է բովանդակությանը, փաստարկները տրամաբանված են, զգացմունքները՝ հուժկու։ Կիկերոնն ու Քվինտիլիանոսը նրան ճանաչել են առաջին և մեծագույն հույն հռետոր։ Դեմոսթենեսի ճառերը մեծ ժողովրդականություն էին վայելում Բյուզանդիայում, Վերածննդի դարաշրջանում և Նոր ժամանակների Եվրոպայում, դրանց ոճը նմանակում էին Բոսյուեն, Ֆենելոնը, Մոնտեսքյոն և Միրաբոն։

 Ծանոթագրություններ 

 Աղբյուրներ 
 Античные писатели, словарь, СПб., 1999

Կատեգորիա:Հին Հունաստանի հռետորներ
Կատեգորիա:Հռետորներ
Կատեգորիա:Հին Հունաստանի պետական գործիչներ