Էրիխ Ֆրոմ

Էրիխ Ֆրոմմ (, ), հրեական ծագում ունեցող գերմանացի սոցիոլոգ, փիլիսոփա, հոգեբան, հոգեվերլուծաբան, ֆրանկֆուրտյան հոգեբանական դպրոցի ներկայացուցիչ, նեոֆրոյդիզմի և ֆրոյդոմարքսիզմի հիմնադիրներից մեկը։ Համառորեն և հետևողականորեն պայքարել է տոտալիտարիզմի կապանքներից աշխարհի ազատագրման համար, հաստատել է համամարդկային արժեքների հավերժականությունը և անսասանությունը։

 Կենսագրություն 
Էրիխ Ֆրոմմը ծնվել է հրեական ընտանիքում 1900 թվականին։ Նրա պապը և նախապապը եղել են ռաբբիներ (հրեական քահանաներ), հայրը զբաղվել է առևտրով՝ միաժամանակ պահպանելով կրոնական սովորույթներն ընտանիքում։ Կրթություն է ստացել Հեյդելբերգյան համալսարանում՝ մասնագիտանալով սոցիոլոգիայի և հոգեբանության ոլորտներում։ Ուսանել է Մաքս Վեբերի, Կառլ Յասպերսի և Գ. Ռիկերտի մոտ, խորապես ուսումնասիրել է Զիգմունդ Ֆրոյդ և Կառլ Մարքսի ուսմունքները։ 1925 թվականին դարձել է կիրարկող հոգեվերլուծող։

1932 թվականին կազմակերպել է լայն սոցիալական խմբերի վարքի անգիտակցական դրդապատճառներին վերաբերող հետազոտություն։ Արդյունքում եկել է այն եզրակացության, որ գերմանական հասարակությունը ցույց չի տալու դիմադրություն ֆաշիստական ռեժիմին։ 1933 թվականին Հիտլերի իշխանության գլուխ անցնելուց հետո Ֆրոմմը (Ֆրանկֆուրտյան դպրոցի այլ ներկայացուցիչների պես) հեռացել է Գերմանիայից և բնակություն հաստատել ԱՄՆ-ում։ Այնտեղ նա գրել է իրեն լայն ճանաչում բերած ուսումնասիրությունների մեծ մասը։ 1941 թվականին լույս է տեսել նրա առաջին գիրքը՝ «Փախուստ ազատությունից», որտեղ մերկացվում էին ֆաշիզմի տարբեր վերափոխված տեսակները։ Ամերիկայում հրատարակված նրա մյուս գրքերից են. «Մարդը իր համար» (1947 թ.), «Հեքիաթներ, լեգենդներ և երազատեսություն» (1951 թ.), «Առողջ հասարակություն» (1955 թ.), «Սիրելու արվեստը» (1956 թ.), «Ունենա՞լ, թե՞ լինել» (1976 թ.) և շատ ուրիշներ։

 Սոցիալ-հոգեբանական գաղափարը 
Ըստ Ֆրոմի դասական հոգեվերլուծությունը նպաստում է մարդու մասին գիտելիքների հարստացմանը, սակայն այն չի ավելացնում գիտելիքն այն մասին, թե ինչպես պետք է մարդ ապրի և գործի։ Ֆրոմի կարծիքով Ֆրեյդը փորձել է ներկայացնել հոգեվերլուծությունը որպես բնական գիտություն, սակայն սխալ է գործել՝ բավարար ուշադրություն չհատկացնելով էթիկայի խնդիրներին։ Ֆրոմը փորձել է հոգեվերլուծությունում մարդկային պահվածքի կենսաբանական շարժառիթներից շեշտը տեղափոխել սոցիալական գործոնների վրա, ցույց տալ, որ «մարդկային էությունը՝ նրա կրքերն ու վախերը, մշակույթի արդյունք ենБегство от свободы. Пер. с англ. А. Лактионова. — М.: АСТ; АСТ Москва, 2009. — С. 17.։

 Հինգ հիմնական ուղղություններ 
Իր «Մարդն իր համար» գրքում Ֆրոմը խոսել է «բնավորության կողմնորոշման» մասին։ Նա իր բնավորության տեսությունը տարբերակում է Ֆրոյդի տեսությունից՝ կենտրոնանալով անհատի աշխարհի հետ հարաբերվելու երկու եղանակի վրա։ Ֆրոյդը վերլուծել է բնավորությունը լիբիդոյի կազմակերպման տեսանկյունից, մինչդեռ Ֆրոմն ասում է, որ կյանքի ընթացքում մենք աշխարհի հետ հարաբերվում ենք՝ 1) ձեռք բերելով և յուրացնելով իրերը՝ «ձուլվելով», և 2) մարդկանց արձագանքելով՝ «սոցիալականացմամբ»։ Ֆրոմը պնդում էր, որ աշխարհի հետ հարաբերվելու այս երկու եղանակները բնազդային չեն, այլ անհատի արձագանքն է իր կյանքի յուրահատուկ հանգամանքներին. նա նաև կարծում էր, որ մարդիկ երբեք բացառապես մեկ տեսակի կողմնորոշում չունեն։ Կյանքի հանգամանքների հետ հարաբերվելու այս երկու եղանակները հանգեցնում են բնավորության հիմնական կողմնորոշումների։

 Ծանոթագրություններ 

 Արտաքին հղումներ 

 Էրիխ Ֆրոմ. Մարդկանց դժբախտ ճակատագիրը իրենց իսկ չարած ընտրության հետևանքն է
 Էրիխ Ֆրոմ. Մարդկանց համար դրախտը նման է մի մեծ սուպերմարկետի
 Խորաթափանց մեջբերումներ Էրիխ Ֆրոմի «Սիրելու արվեստը» գրքից

Կատեգորիա:Գերմանացի հոգեբաններ
Կատեգորիա:Ֆրանկֆուրտ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սոցիալիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հումանիստներ
Կատեգորիա:Հայդելբերգի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Գերմանացի աթեիստներ
Կատեգորիա:Գերմանացի սոցիոլոգներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի աթեիստներ
Կատեգորիա:Նյու Յորքի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Գերմանացի հումանիստներ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Մյունխենի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի հրեաներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հոգեբաններ
Կատեգորիա:Հրեա փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփաներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Գերմանացի ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Գերմանացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Գերմանացի ուսուցիչներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գիտնականներ