Հայ բառարանագրություն

Հայ բառարանագրություն է կոչվում ժամանակի ընթացքում հայերենի թարգմանական (երկլեզվյան ու բազմալեզվյան), բացատրական, դիցաբանական, եզրութաբանական, դարձվածաբանական, արմատական և այլ նպատակների ու կարգի բառարանների կազմելըՀեղինակի կողմից։ ։

 Պատմություն 
Բառարանագրությունը սկզբնավորվել է մ.թ.ա. Գ հազարամյակում՝ Միջագետքում, շումերների կողմից։

Ոսկեդարում՝ Ե դարում հայ գրականության ծնունդին, ոչ մի հայկական բառարանագիտական աշխատանք գոյություն չուներ։ Զ-Ժ դարերում իմաստասիրական, բնախոսական և այլ բառեր հայտնվեցին՝ իրենց բացատրություններով։ Այս ժամանակից մնացել է հայատառ մի հունարեն բառացանկ և լատին-հայերեն մի բառացանկ՝ հայերեն բառերի նաև լատինատառ գրությամբ, որոնցից ոչ մեկը այբբենացված չենՋահուկյան, Գևորգ։ Հայ բառարանագրություն։ ։

ԺԱ-ԺԶ դարերում հայ բառարանագիտությունն սկսում է զարգանալ։ Հայերեն առաջին հայտնի բառարանը Արիստակես Գրչի ուղղագրական բառարանն է՝ «Գրչութեան արուեստէ կոչւող երկը», որը գրվել է ԺԲ դարում։

ԺԷ-Ի դարերում մատենակից բառարաններից բացի, երկրագնդի 45 հայագիտական կենտրոններում ավելի քան 280 հայագետներ հրատարակել են 320 բառարան։ Առաջին հայերեն տպագիր բառարանը եղել է Ֆրանչեսկոս Ռիվոլայի հայերեն-լատիներեն բառարանը, որը լույս է տեսել 1621 թվականին։ Սակայն ըստ արդի գիտության հայ բառարանագրության հայրն է համարվում Վենետիկի Մխիթարյան միաբանության հիմնադիր Մխիթար Սեբաստացին, ով 1749-ին հրատարակել է «Բառգիրք հայկազեան լեզուի» առաջին հատորը, ապա 1769 թվականին՝ երկրորդ հատորը։ ԺԹ դարի 80-ական թվականներին Կ.Պոլիսը դառնում է հայ բառարանագիտության կենտրոն։ Միայն 1880 - 1914 թվականներին Կ.Պոլսում հրատարակվում և վերահրատակվում են 49 բառարան։ 20-րդ դարի վերջին կեսում միայն Երևանում լույս է տեսել 63 բառարան։

 Տպագիր հայերեն բառարաններ 
+Հայերեն բառարանների առաջին հրատարակությունների ցանկ Անուն Բառահոդվածներ Հրատարակմանտարի Հեղինակ(ներ) Հրատարակիչ/Տպարան Վայր Բացատրություն Բառգիրք հայոց(Dictionarium Armeno-Latinum)   1621 (Ա. հրատարակութիւն)1633 (Բ. հրատարակութիւն)  Ֆրանչիսկո Ռիվոլա  Քոլեջիում Ամբրոսիանում(Collegium Ambrosianum)  Միլան (Ա. հրատարակութիւն), 
Փարիզ (Բ. հրատարակութիւն)  Առկա է առցանց Բառգիրք լատինացւոց և հայոց ի վերայ Աստուածաշունչ և ժամակարգութեան գրոց հայոց եկեղեցւոյն(Dictionarium Latino-Armenum super sacram scripturam, et libros divini officii ecelesiae armenae)   1695  Աստվածատուր Ներսեսովիչ  Սուրբ Ժողով Տարածման Հաւատոյ (Sacra Congregatio de Propaganda Fide)  Հռոմ  Առկա է առցանց Բառգիրք Հայոց արարեալ ի Ս. Էջմիածին, Երեմիայ վարդապետի  շուրջ 10,000 բառ  1698 (Ա. հրատարակութիւն)  Երեմիա Մեղրեցի  Սարգիս Եվդոկիացի Սահեթտշի  Լիվոռնո  Առկա է առցանց (անբեռնելի) Արամեան լեզուին գանձ (Thesaurus linguae Armenicae antiquae et hodiernae)   1711  Joachim J. Schroeder (Յոհան Յոախիմ Շրյոդեր)   Amstelodami  Հայերէնի քերականութեան գիրք է լատիներէնով և ունի 40 էջնոց հայերէն բառարան ետևը։ Հասանելի է առցանց Google Books ի միջոցաւ Dictionarium novum latino-armenum expraecipuis armeniane linguae scriptoribus concinnatum (Բառգիրք հայկական լեզուի)   1714  Jacobus Villotte (Յակոբ Վիլլոտ)  Սուրբ Ժողով Տարածման Հաւատոյ (Sacra Congregatio de Propaganda Fide)  Հռոմ  լատիներեն-հայերեն Դուռն քերականութեան և բառգիրք   1727  Մխիթար Սեբաստացի  Անտոն Բորտոլի  Վենետիկ  արդի արևմտահայերենի առաջին քերականություն,հայերեն և թուրքերեն՝ հայատառ ուղղագրությամբ Բառգիրք հայոց  10,000 բառ  1728 (Բ. հրատարակութիւն)  Երեմիա Մեղրեցի   Կոստանդինուպոլիս  Գիրք սահմանաց և բառարան   1749  Արսեն Դպիր  Հովհաննես  Կոստանդինուպոլիս  առաջին հայերեն հանրագիտարան Բառգիրք հայկազեան լեզուի  հատոր Ա՝ 37000  1749 (Ա հատոր)1769 (Բ հատոր)  Մխիթար Սեբաստացի  Անտոնի Բորտոլի  Վենետիկ  Ընհդանուր կը պարունակէ վեց տարբեր բառարան երկու հատորի մէջ։ Առցանց (անբեռնելի)՝ Հատոր Ա և Հատոր Բ Գիրք որ կոչի սաւիղ լեզուագիտեան  մոտ 2000 - 2500  1788  Գրիգոր Խալդարյան, Կ. Սարաֆյան  Գրիգոր Խալդարյանց  Սանկտ Պետերբուրգ  ռուս-հայերեն, հայ-ռուսերեն Բժշկարան համառօտ և բառարան   1793  Պետրոս Քալանթարյան  Սուրբ Խաչ վանքի տպարան  Նոր Նախիջևան  Առկա է առցանց (անբեռնելի) Բառարան   1794  Պողոս Թորոսյան Թյուրիկեցի  Սբ. Խաչ վանքի տպարան  Նոր Նախիջևան  թուրքերեն և հայերեն. առկա է առցանց (անբեռնելի) Հայ-Լատին բառագիր   ԺԸ դար  Ստեփանոս Ռոշքա     Բառարան յԻտալական Լեզուէ ի Հայ և ի Տաճիկ բարբառ (Dizionario Italiano-Armeno-Turco)   1804  Մանուէլ Ջախջախեան  Մխիթարեան տպարան (Սուրբ Ղազար)  Վենետիկ   Ռուս-հայերէն բառարան  9000  1821  Հարություն Ալամդարյան   Մոսկվա  Առկա է առցանց  Բառարան անգղիերէն և հայերէն   1821  Հայր Յարութիւն վարդապետ Աւգերեան   Վենետիկ  Առկա է առցանց Բառարան հայերէն և անգղիական   1825  Հայր Յարութիւն վարդապետ Աւգերեան   Վենետիկ   Բառարան պարսկերէն ըստ կարգի հայկական այբուբենից  30000  1826  Գևորգ Դպիր Պալատեցի   Կոստանդնուպոլիս  առաջին պարսկերեն-հայերեն բառարան Համառօտ Բառարան Յիտալականէ ի հայ և ի տաճիկ (Nuovo dizionario italiano-armeno-turco)   1829  Հայր Մանուէլ վարդապետ Ջախջախեան  Մխիթարեան գործարան  Վենետիկ   Նոր բառգիրք հայկազեան լեզուի (Նոր Հայկազեան, բառարան երկհատոր)  57000  1836-1837  Գաբրիէլ Աւետիքեան, Խաչատուր Սիւրմէլեան, Մկրտիչ Աւգերեան  Մխիթարեան տպարան ի Սրբոյն Ղազարու  Վենետիկ  հայերէնէ հայերէն, լատիներէն և յունարէն, Առցանց և որոնելի գլխաբառերով Բառգիրք ի բարբառ հայ և իտալական (երկհատոր)   1837  Մանուէլ Ջախջախեան  Մխիթարեան տպարան (Սուրբ Ղազար)  Վենետիկ  հայերէնէ հայերէն և իտալերէն։ Առցանց և որոնելի գլխաբառերով։ Նաև ներբեռնելի՝ Ա հատոր և Բ հատոր Բառարան 'ի հայկական լեզուէ 'ի ռուսաց բարբառ   1838  Ալէքսանդր Մակարեան Խուդաբաշխեանց  Լազարեան Ճեմարան  Մոսկով  Երկու հատորով։ Առցանց հասանելի է Բաւարիայի Պետական Գրադարանի կողմէ այստեղ։ Բառգիրք ի գաղղիականէ ի հայ և ի տաճիկ բարբառս (Dictionnaire français-arménien-turc)   1840  Հայր Յարութիւն վարդապետ Աւգերեան  Մխիթարեան տպարան (Սուրբ Ղազար)  Վենետիկ   Համառօտ բառարան անգղիերէն, հայերէն և տաճկերէն (եռահատոր)Ա. Համառօտ բառարան յանգղիականէ ի հայ եւ ի տաճիկԲ. Համառօտ բառարան ի հայէ յանգղիական եւ ի տաճիկԳ. Համառօտ բառարան ի տաճկերենէ յանգղիական եւ ի հայ բարբառ  1843  Հայր Սուքիաս Սօմալեան  Մխիթարեան տպարան (Սուրբ Ղազար)  Վենետիկ  Առկայ է առցանց և որոնելի գլխաբառերով։ Ա. հատորԲ. հատորԳ. հատոր Բարգիրք Հայկազեան Լեզուի   1844 (Ա հատոր)1846 (Բ հատոր)  Գրիգոր Փեշտիմալճյան  տպարան Պօղոսի Արապեան Ապուչեխցւոյ  Կոստանդնուպօլիս   Առձեռն Բառարան Հայկազնեան Լեզուի(Ա հրատարակութիւն)  1846  Հայր Մկրտիչ Աւգերեան  Մխիթարեան տպարան (Սուրբ Ղազար)  Վենետիկ   A vocabulary of words used in modern Armenian but not found in the ancient Armenian lexicons  6,000  1847  Elias Riggs  W. Griffitt  Զմիւռնիա  Հայերէն-անգլերէն։ Առաջին աշխարհաբար բառարաններէն մէկը։ Կը ներառնէ թրքերէնէ փոխառեալ բառեր։ Առցանց և որոնելի իր գլխաբառերով Նոր բարբառարան համառօտ հայերէն-տաճկերէն  1850  Հայր Եփրեմ Չագըճեան  Մխիթարեան տպարան  Վիէննա   Համառօտ բառարան ի պէտս նորավարժից  1859   Մխիթարեան տպարան (Սուրբ Ղազար)  Վենետիկ   Բառգիրք հայ-գաղղիարէն   1861 (վերահրատարակուած է 1872, 1881, 1893, 1972)  Ամբրոսիոս Գալֆայեան  Գրավաճառանոց Լ. Հաշէթի  Փարիզ  Հասանելի է առցանց և որոնելի իր գլխաբառերով Առձեռն Բառարան Հայկազնեան Լեզուի(Բ հրատարակութիւն) 56,410 բառ 1865  Հայր Գրիգոր Ճէլալեան  Մխիթարեան տպարան (Սուրբ Ղազար)  Վենետիկ  (Ա հրատարակութեան վրայ աւելցուած է 5000 բառ)։ Առցանց և որոնելի իր գլխաբառերով Բառարան անգղիարէն եւ հայերէն    1868, II տպագրութիւն  Յարութիւն Վարդապետ Աւգերան  Մխիթարեան տպարան (Սուրբ Ղազար)  Վենետիկ  Առցանց և որոնելի իր գլխաբառերով Բառգիրք յաշխարհաբառէ ի գրաբառ   1869  Գերապայծառ Եդուարդ Հիւրմիւզեան  Մխիթարեան տպարան (Սուրբ Ղազար)  Վենետիկ  Արևմտեան աշխարհաբարէ գրաբար։ Առաջին ծաւալուն արևմտահայերէն բառարաններէն մէկը։ Պատկերահանուած տարբերակը հասանելի է սռցանց և որոնելի իր գլխաբառերով։ Ռուս-հայերեն բառարան   1870  Ռափայել Պատկանյան   Պետերբուրգ   Ժողովածու օտարազգի բառերի, նոր-նախիջևանցոց լեզուի մեջ մտած   1870  Ռափայել Պատկանյան   Պետերբուրգ  Երեքլեզուեան բառագիրք գաղղիերէն-հայերէն-տաճկերէն   1871 (Բ. տպագրութիւն)  Հայր Սրապիոն վարդապետ Էմինեան  Մխիթարեան տպարան  Վիեննա  Առցանց և որոնելի իր գլխաբառերով Բառարան 'ի ռուսաց լեզու 'ի հայ   1876 (2-րդ հր.)  Գաբրիել Երեցփոխյան   Թիֆլիս  Առկա է առցանց  Նոր բառգիրք հայ-անգլիարէն   1875-79  Հայր Մատաթեայ Վարդապետ Պետրոսեան  Մխիթարեանց տպարան  Վենետիկ  Առցանց և որոնելի ըստ գլխաբառերու։ Նաև է այստեղ Բառարան սուրբ գրոց հանդերձ պատկերոք   1881  Յակոբ Ա. Պօյաճեան   Կոստանդնուպոլիս  Աստվածաշնչի բառարան, առկա է առցանց Բառգիրք ի գաղղիերէն լեզուէ ի հայերէն   1884  Նորայր Բիւզանդացի  Տպարան Ա. Յ. Պօյաճեան  Կոստանդնուպոլիս  Ֆրանսերէն-հայերէն բառարան, առկա է առցանց և որոնելի գլխաբառերով։ Նաև ներբեռնելի այստեղ Առձեռն բառագիրք հայերէն-լատիներէն ի պէտս դպրոցաց (Manuale lexicon Armeno-Latinum ad usum scholarum)   1887  Յովհաննէս վարդապետ Միսքճեան  Սուրբ Ժողով Տարածման Հաւատոյ (Sacra Congregatio de Propaganda Fide)  Հռովմ   Երեքլեզուեան ընդարձակ բառարան տաճկերէն-հայերէն-գաղղիերէն   1888  Միհրան Աբիկյան   Կոստանդնուպոլիս  Առկա է առցանց Բառարան ֆրանսերէնէ հայ աշխարհիկ   1889 (Ա. հրատարակութիւն)  Մեսրոպ Նուպարյան   Կոստանդնուպոլիս  Բառագիրք գերմաներէնէ-հայերէն   1889  Աւետիք Կոյլաւեան (Կոյլաւ)  Մխիթարեան  Վիեննա   Ընդարձակ բառարան տաճկերէն-հայերէն   1891  Միհրան Աբիկյան   Կոստանդնուպոլիս  Առկա է առցանց Բառգիրք արուեստից եւ գիտութեանց եւ գեղեցիկ դպրութեանց   1891-1892  Հայր Մանուէլ Քաջունի  Սուրբ Ղազարի տպարան  Վենետիկ  Ֆրանսերէն-հայերէն հանրագիտական բառարան։ Առկա է առցանց և որոնելի գլխաբառերով։ Ունի նաև հայերէն-ֆրանսերէն համառօտ բառգիրք գիտութեանց եւ արուեստից եւ գեղեցիկ դպրութեանց որ նաև որոնելի է գլխաբառերով։ Բառարան ֆրանսերէնէ հայ աշխարհիկ   1892 (Բ. բարելաւուած հրատարակութիւն)  Մեսրոպ Նուպարյան   Կոստանդնուպոլիս  Նոր բառգիրք հայերէն լեզուի  մոտ 60000  1892  Սիմոն Գաբամաճյան   Կոստանդնուպոլիս   Առեռն բառագիրք հայերէն-գաղղիերէն   1893  Կոմիտաս Ա. Ոսկեան  Յ. Մատթէոսեան  Կոստանդնուպոլիս   Առձեռն բառագիրք լատիներէն-հայերէն ի պէտս դպրոցաց (Manuale lexicon latino-armenum)   1893  Յովհաննէս վարդապետ Միսքճեան  Սուրբ Ժողով Տարածման Հաւատոյ (Sacra Congregatio de Propaganda Fide)  Հռովմ   Գործնական բառարան տակերէնէ հայերէն   1893  Միհրան Աբիկյան   Կոստանդնուպոլիս  Առկա է առցանց Հայբուսակ կամ հայկական բուսաբառութիւն  ավելի քան 3400  1895  Ղևոնդ Ալիշան  Մխիթարեան տպարան  Վենետիկ  Առկա է առցանց և որոնելի իր գլխաբառերով։ Նաև այստեղ Գիտական բառգրքոյկ   1895  Միհրան Աբիկյան   Կոստանդնուպոլիս  Առկա է առցանց Բառարան ֆրանսերէնէ հայերէն   1896 (Ա. հրատարակութիւն)  Եղիա Տեմիրճիպաշյան   Կոստանդնուպոլիս  Առկա է առցանց Նոր բառգիրք պատկերազարդ ֆրանսահայ   1900-1903,1909-1910 (Բ. հրատարակութիւն)  Ամբրոսիոս Գալֆայան (Գուիտոն Լուսինեան)  ՓարիզՊօլիս (Բ. հրատարակութիւն)  Երկհատոր։ Առկայ է առցանց և որոնելի իր գլխաբառերով Առձեռն բառարան հայերէն-անգղիերէն   1902  Մ. Գ. Մինասեան   Կոստանդինուպոլիս  Թուրքերէնէ փոխառեալ բառերը Պօլսի հայ ժողովրդական լեզուին մէջ համեմատութեամբ Վանի, Ղարաբաղի եւ Նոր-Նախիջեւանի բարբառներուն  4,200 փոխառեալ բառ  1902  Հրաչյա Աճառյան  Լազարեան Ճեմարան Արևելեան Լեզուաց  Մոսկուա-Վաղարշապատ  Առկայ է առցանց և որոնելի իր գլխաբառերով Պատկերազարդ բնաշխարհիկ բառարան   1903, 1905  Հայր Սուքիաս Էփրիկեան  Մխիթարեան տպարան (Սուրբ Ղազար)  Վենետիկ  Երկու հատոր (երրորդ հատորը չէ տպուած հեղինակի մահի պատճառաւ) Բառգիրք Արարատեան բարբառի  Մօտ 5000 բառ ու ոճ  1903  Տիգրան Նաւասարդեանց  Տպարան Մովսէս Վարդանեանցի  Տփխիս  Առկայ է առցանց և որոնելի իր գլխաբառերով Գործնական Բառարան Հայերէն-Անգղիերէն   1905  Զ. Տ. Ս. Փափազեան  Տպագրութիւն Յ. Մատթէոսեան  Կոստանդինուպոլիս  Առկայ է առցանց և որոնելի իր գլխաբառերով (ուրիշ տարբերակ մըն ալ այստեղ) Լիակատար բառարան ռուսերէնից հայերէն   1906  Յարութիւն Դաղբաշեան   Թիֆլիս  Առկա է առցանց Հանրագրութիւն   1907  Աթանաս Տիրոյան  Մխիթարեան տպարան (Սուրբ Ղազար)  Վենետիկ  Մեծ բառարան հայերէնէ օսմաներէն  50,000 բառ, ոճ և ասութիւն  1907  Պետրոս Զէքի Կարապետեան  Վ. և Հ. Տէր Ներսէսեան  Կոստանդնուպոլիս  Առկայ է առցանց և որոնելի գլխաբառերով Նոր բառարան անգլիերէնէ հայերէն (A Dictionary English and Armenian)   1907 (Բ. տպագրութիւն)  պրոֆ. Վ.Յ. Յակոբեան   Կոստանդնուպոլիս  Բառարան անգղիերէն, հայերէն և հայատառ թուրքերէն   1908 (Բ. տպագրութիւն)  Մ. Գ. Մինասեան  Հրատարակիչ Եղիա Մալխասեան  Կոստանդնուպոլիս  Հանրամատչելի բառարան օտարազգի բառերի եւ գործածութեան մէջ մտած մտքերի ու դարձւածքների   1908  Ա. Տէր-Ղազարեան  Տպարան «ԷՊՕԽԱ»  Թիֆլիս  Առկայ է առցանց և որոնելի իր գլխաբառերով Նոր Բառագիրք Հայերէն Լեզուի   1910 (Բ. հրատարակութիւն)  Սիմոն Գաբամաճյան  Տպագրութիւն Ռ. Սագաեան  Կոստանդինուպոլիս  Առկայ է առցանց և որոնելի իր գլխաբառերով Պատկերազարդ Գործնական Բառարան Անգլիերէնէ Հայերէն   1910  Զ. Տ. Ս. Փափազեան  Տպագրութիւն Յ. Մատթէոսեան  Կոստանդինուպոլիս  Առկայ է առցանց և որոնելի իր գլխաբառերով Առձեռն բառարան ֆրանսերէնէ հայ-աշխարհիկ   1911  Մեսրոպ Նուպարյան  Տպագրութիւն Գ. Պաղտատլեան  Կոստանդնուպոլիս  Առկայ է առցանց և որոնելի իր գլխաբառերով Լիակատար բառարան հայերէնից ռուսերէն  Մօտաւորապէս 70.000 բառ, 200.000 ոճեր, դարձուածքներ, առածներ և ասացուածքներ  1911  Յարութիւն Դաղբաշեան   Թիֆլիս   Հայոց բառ ու բան  14,000 բառ  1912  Սահակ Ամատունի  Տպարան Մայր Աթոռոյ ս. Էջմիածնի  Վաղարշապատ  Առկայ է առցանց և որոնելի իր գլխաբառերով Բացատրական բառգիրք - Օտարազգի բառերի եւ օտարագիր բառերի ու դարձւածքների   1912  Մարտիրոս Յարութիւնեանց  Տպարան Յ. Սանոյեանցի  Ալէքսանդրապօլ  Առկայ է առցանց և որոնելի իր գլխաբառերով Բառարան գաղղիերէն-հայերէն-տաճկերէն   1912 (Բ. հրատարակութիւն)  Հայր Սամուէլ վարդապետ Գանթարեան  Սուրբ Ղազար  Վենետիկ  Առկայ է առցանց և որոնելի իր գլխաբառերով Մեծ բառարան օսմաներէնէ հայերէն  50,000է աւելի  1912  Պետրոս Զէքի Կարապետեան  Տպագրութիւն Արշակ Կարօեան  Կոստանդնուպոլիս  Առկայ է առցանց և որոնելի իր գլխաբառերով Contributo alla Flora dell' Armenia   1912  Ներսէս Տիրացուեան  Մխիթարեան տպարան  Վենետիկ  Հայերէն Գաւառական Բառարան  30,000 բառ  1913  Հրաչյա Աճառյան  Լազարեան Ճեմարան Արևելեան Լեզուաց  Թիֆլիս  Բառարանը հասանելի է առցանց և որոնելի է իր գլխաբառերով։ Նաև հոս որպէս PDF։ Առձեռն բառարան հայերէն աշխարհիկ լեզուէ ֆրանսերէն (Dictionnaire portatif armenien moderne français)   1915  Ամբրոսիոս Գալֆայան (Գուիտոն Լուսինեան), Կարապետ Բասմաջյան  Գրատուն Պ. Պալենց  Կոստանդնուպոլիս  Բառարանը հասանելի է առ ցանց Ընդարձակ Բառարան Անգլիերէնէ-Հայերէն   1922  Փրոֆեսօր Յարութիւն Յովհաննէս Չաքմագճեան  Երան Գրատուն  Պոսթըն  Այս բառարանը հասանելի է առցանց և որոնելի է իր գլխաբառերով։ Ռուս-լատին-հայ բժշկագիտական բառարան   1924  Վահան Արծրունի   Երևան  Ռուս-հայերեն իրավաբանական բառարան   1924     Ռուս-հայերեն ռազմական բառարան   1925  Մանուկ Աբեղյան   Երևան  Բառարան հայերէն-ֆրանսերէն  50000  1925  Միհրան Յովհաննէսեան  Libraire-editeur Bemen Zartarian  Կոստանդնուպոլիս  Այս բառարանը հասանելի է առցանց և որոնելի է իր գլխաբառերով։ Բառարան Հայերէն-Գաղղիերէն   1926  Հայր Գէորգ Պայեան  Սուրբ Ղազար - Մխիթարեան Տպարան  Վենետիկ  Այս բառարանը հասանելի է առցանց և որոնելի է իր գլխաբառերով։ Երկաթուղային տերմինների ռուս-հայերեն բառարան   1926-27     Ռուս-հայերեն բառարան շինարարական կառուցվածքների   1928     Բառարան ֆրանսերէնէ-Հայերէն   1930 (Բ. հրատարակութիւն)  Եղիա Տէմիրճիպաշեան  Տպագրութիւն Յ. Մ. Սէթեան  Կոստանդնուպոլիս  1896ի տպագրութեան հիման վրայ բարեփոխուած։ Առկա է առցանց և որոնելի իր գլխաբառերով Ռուս-հայերեն աշխատանքային բառարան   1931  Վարդան Փոթեյան    Բառարան պարսկերէն-հայերէն  20000  1933  Գարեգին ք. Կիրակոսյան   Թեհրան  1919 կազմված՝ ուշացած հրատարակումով Հայերեն արմատական բառարան (Ա-Է)   1927-35  Հրաչյա Աճառյան  Երևանի համալսարանի հրատակաչություն  Երևան  Առկա է առցանց և որոնելի իր գլխաբառերով Ռուս-հայերեն նոր բառարան  80000  1933-35  հեղինակների խումբ    բառեր և դարձվածքներ Առձեռն նոր բառարան հայերէն լեզուի   1934  Վարդան Գէորգեան  Տպարան «Հրազդան»  Պէյրութ  Անատոմիական տերմինաբանական բառարան   1934     Նեվրաբանական տերմիններ, ռուս-հայերեն բառարան   1936     Բուսանունների բազմալեզու պատկերազարդ բառարան(Illustrated Polyglottic Dictionary of Plant Names in Latin, Arabic, Armenian, English, French, German, Italian and Turkish languages)   1936  Արմէնակ Գ. Պետևեան  Argus & Papazian Presses  Գահիրէ   Բառարան Գանձարան Հայերէն Լեզուի  Մօտաւորապէս 16,500 բառ  1938  Յարութիւն Թ. Գայայեան  Տպագրութիւն Գալֆա  Գահիրէ  Հոմանիշներու բառարան մըն է։ Բառարանը առցանց է և որոնելի է իր գլխաբառերով Ռուս-հայերեն բուսաբանական տերմինների բառարան   1941     Հայոց անձնանունների բառարան (հնգհատոր)   1942 (Ա հատոր)1944 (Բ հատոր)1946 (Գ հատոր)1948 (Դ հատոր)1962 (Ե հատոր)  Հրաչյա Աճառյան  Երևանի Պետական Համալսարան  Երևան  Առցանց և որոնելի (գլխաւոր անուններով) Հայերէն բացատրական բառարան (քառահատոր)  մոտ 120000  1944-45  Ստեփան Մալխասյանց   Երևան  ստուգաբանական, բառակազմական, ոճաբանական, քերականական և արտասանական բացատրություններով, հայագիտական պատմության ամենախոշոր բառարանը։

Առկա է առցանց և որոնելի իր գլխաբառերով Հայ-ռուսերեն բառարան  28000  1945 - 1947  Ա.Ս. Ղարիբյան, Ե. Տեր-Մինասյան, Մ. Գևորգյան    հիմնականում ռուսերեն սովորելու նպատակով Բառարան Խ. Աբովյանի Երկերի   1947  Գ. Գասպարյան   Երևան   Ընդարձակ բառարան հայերէնէ անգլիերէն  69,800  1950 (1970, Բ. տպագրութիւն)  Մեսրոպ Կ. Գույումճեան   Գահիրէ  Առցանց և որոնելի Եւրոպական փոխառեալ բառեր հայերէնի մէջ  860 փոխառեալ բառ  1951  Հրաչյա Աճառյան  Մխիթարեան տպարան  Վիեննա  Հեղինակը 1921-ին ուղարկած էր Մխիթարեանի խմբագրութեան, բայց տպուած է 1951ին։ Առկայ է առցանց և որոնելի գլխաբառերով Լատին-ռուս-հայերեն բժշկական բառարան   1951  Մ. Աբեղյան, Լ. Հովհաննիսյան, Ա. Տեր-Պողոսյան Հայկական ՍՍՌ ԳԱ հրատարակչություն  Երևան   Armenisch-Deutsches Wörterbuch (Հայերէնէ Գերմաներէն Բառարան)   1952  Dirair Froundjian (Տիրայր Ֆրունճեան)  R. Oldenbourg  München  Առկայ է առցանց և որոնելի գլխաբառերով Բառգիրք Սեբաստահայ գաւառալեզուի   1952  Կարապետ Գաբիկյան   Երուսաղէմ   Բառարան հայերէն-ֆրանսերէն   1952  Մ. Հովհաննեսյան   Կոստանդնուպոլիս   Երաժշտական տերմինների համառոտ բառարան   1953  Կ. Սեժենսկի, թարգ.՝ Ռ. Աթայանի  Հայպետհրատ Երևան   Հայերէն Աշխարհաբար Լեզուի Լիակատար Բառարան   1954 (Ա հատոր)1957 (Բ հատոր)  Պետրոս Վարդապետ Ճիզմէճեան  Տպարան Անի  Հալէպ  Կը պարունակէ թէ Արևելահայ և թէ Արևմտահայ բոլոր բառերը։ Առկայ է առցանց և որոնելի գլխաբառերով Առձեռն բառարան սպաներէնէ հայերէն  շուրջ 30.000 բառ ու ասացուածք  1955  Հայր Յարութիւն Թէքէեան  LA PHOTO-PRESSE  Պէյրութ  Առկայ է առցանց և որոնելի է գլխաբառերով Ծիսական Բառարան   1957  Մաղաքիա Օրմանեան  տպարան Կաթողիկոսութեան Հայոց Մեծի Տանն Կիլիկիոյ  Անթիլիաս   Ռուս-հայերեն սպորտային բառարան   1956  Ս.Ն. Հակոբյան   Երևան   Ռուս-հայերեն բառարան (քառահատոր)  ավելի քան 100000 բառեր և դարձվածքներ  1954 (Ա հատոր)1956 (Բ հատոր)1957 (Գ հատոր)1958 (Դ հատոր)  ԳԱ Լեզվի ինստիտուտ  Հայկական ՍՍՀ ԳԱ հրատարակչություն  Երևան  Առկայ է առցանց և որոնելի է գլխաբառերով Բառարան Արաբերէն Հայերէն  մօտ 40,000 արաբերէն բառ  1960  Ժորժ Թազպազեան  Տպարան ԱՏԼԱՍ  Պէյրութ  Առցանց և որոնելի գլխաբառերով Ընդարձակ բառարան անգլիերէնէ հայերէն  95,900  1961 (1981, Բ. տպագրութիւն)  Մեսրոպ Կ. Գույումճյան   Գահիրէ  Առցանց և որոնելի Սայաթ Նովայի տաղերի բառարան   1963  Ա. Քոչարյան   Երևան   Բառարան Հայերէնէ Արաբերէն  մօտ 25,000 հայերէն բառ  1964  Ժորժ Թազպազեան  Տպարան Մշակ  Պէյրութ  Առկայ է առցանց և որոնելի է գլխաբառերով Պահլավերեն-պարսկերեն-հայերեն-ռուսերեն-անգլերեն բառարան   1965  Ռուբեն Աբրահամյան   Երևան   Հայոց լեզվի հոմանիշների բառարան   1967  Աշոտ Սուքիասյան   Երևան  Առցանց և որոնելի գլխաբառերով Հայոց Լեզուի Նոր Բառարան   1968 (Ա. հրատարակութիւն)  Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հրանդ Գանգրունի և Փարամազ Կ. Տօնիկեան Կ. Տօնիկեան և Որդիք Հրատարակչատուն  Պէյրութ  Առցանց և որոնելի գլխաբառերով։ Երկրորդ հրատարակութիւնը՝ երկհատոր 1992ին։ Հայ բուսաշխարհ   1968  Կարապետ Գաբիկեան   Երուսաղէմ   Ռուս-հայերեն բառարան   1968  Ա.Ս. Ղարիբյան  Հայաստան հրատարակչություն  Երևան   Ժամանակակից հայոց լեզվի բացատրական բառարան (քառահատոր)  125,000  1969-1980  Հրաչյա Աճառյանի Անվան Լեզվի Ինստիտուտ  Հայկական ՍՍՀ Գիտությունների Ակադեմիայի Հրատարակչություն  Երևան  Առցանց և որոնելի գլխաբառերով Հազար ու մէկ բառ ու բան հայոց խօսից բարբառէն   1970  Դոկտ. Էնժ. Տիրայր Ֆրունճեան  Տպարան Տօնիկեան  Պէյրութ  Գրուած է 1969ին Պէրլինի մէջ։ Արևմտահայ ոճաբանութիւններու և բարբառային դարձուածքներու բառարան, արևելահայ ոճաբանութիւններու յաւելուածով։ Առկայ է առցանց և որոնելի գլխաբառերով Բույսերի անունների լատիներեն-հայերեն-ռուսերեն բառարան   1970, II լրացված հրատ.  Թ. Ծատուրյան  Երևանի համալսարանի հրատարակություն Երևան  Բուսաբանական բառարան   1970  Պ. Ղանդիլյան, Ա. Հովսեփյան, Լ. Պետրոսյան   Երևան  Հայերէնէ-Անգլերէն Արդի Բառարան   1970  Վեր. Տիգրան Խնդրունի և Մարտիրոս Գուշագճեան  Հրատարակչատուն Կ. Տօնիկեան և Որդիք  Պէյրութ  Առկայ է առցանց և որոնելի գլխաբառերով Անգլերէնէ-Հայերէն Արդի Բառարան   1970  Մարտիրոս Գուշագճեան և Վեր. Տիգրան Խնդրունի  Հրատարակչատուն Կ. Տօնիկեան և Որդիք  Պէյրութ  Առկայ է առցանց և որոնելի գլխաբառերով Հայերէնից պարսկերէն բառարան  մօտ 24000 բառ  19722006 (Բ. հրատարակութիւն)  Վարդան Յարութիւնեան  «ՆԱՅԻՐԻ» հրատարակչութիւն (Բ. հրատարակութիւն)  Թեհրան   Առկայ է առցանց և որոնելի գլխաբառերով Կենսագրական բառարան   1973 (Ա հատոր)1981 (Բ հատոր)1990 (Գ հատոր) Գառնիկ Ստեփանյան   Երևան   Հայերեն ուղղագրական-ուղղախոսական տերմինաբանական բառարան  152,000 բառ  1973   Լույս հրատարակչություն  Երևան  Առկայ է առցանց և որոնելի գլխաբառերով Լեզվաբանական բառարան   1975  Հ.Զ. Պետրոսյան, Ս.Ա. Գալստյան, Թ.Ա. Ղարագյուլյան  Հայկական ՍՍՀ Գիտությունների Ակադեմիա  Երևան  Առկայ է առցանց և որոնելի գլխաբառերով (դարձուածներով) Հայոց Լեզվի Դարձվածաբանական Բառարան   1975  Աշոտ Մուրադի Սուքիասյան, Սերգեյ Աշոտի Գալստյան  Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն  Երևան  Առկայ է առցանց և որոնելի գլխաբառերով (դարձուածներով) Ռուս-հայերեն դարձվածաբանական բառարան  պարունակում է ռուսաց լեզվի շուրջ 5600 դարձված և 1670 տարբերակ ու փոփոխակ  1975  Ռ.Լ. Մելքումյան և Պ.Մ. Պողոսյան  Երևանի համալսարանի հրատարակչություն  Երևան  Առկայ է առցանց և որոնելի գլխաբառերով Գերմաներեն-հայերեն բառարան  40,000 բառ  1976  Գրիգոր Միհրանի Անդրեասյան  Երևանի համալսարանի հրատարակչություն  Երևան  Առկայ է առցանց և որոնելի գլխաբառերով Արդի հայերենի բացատրական բառարան   1976  Էդվարդ Աղայան   Երևան  Առցանց և որոնելի գլխաբառերով Հովհաննես Թումանյանի գեղարվեստական երկերի բառարան   1976  Լ. Պետրոսյան   Երևան  Ռուս-հայերեն բառարան  85,000 բառայօդուած և շուրջ 100,000 բառ և դարձուածք  1977 (երկրորդ հրատարակութիւն, որ նոյնն է 1982ի երրորդ հրատարակութեան)  Արարատ Սահակի Ղարիբյան  «Հայաստան» հրատարակչություն  Երևան  Առցանց և որոնելի գլխաբառերով Ռուս-հայերեն ուսումնական բառարան  14,300 բառ  1978  Ա.Հ. Սեկոյան  Լույս հրատարակչություն  Երևան  Առկայ է առցանց և որոնելի գլխաբառերով Պարսկերէն-հայերէն բառարան   1979  Հ. Մանսուրեան   Թեհրան   Ծիսական Բառարան   1979 (Բ. հրատարակութիւն)  Մաղաքիա արքեպիսկոպոս Օրմանեան  Կաթողիկոսութիւն Հայոց Մեծի Տանն Կիլիկիոյ  Անթիլիաս  Երկու մասով (առկայ են առցանց)՝ Տէրունի տօներ և Եկեղեցական իրեղէններ եւ նիւթական առարկաներ Բուսանունների հայերեն-լատիներեն-ռուսերեն-անգլերեն-ֆրանսերեն-գերմաներեն բառարան  Աւելի քան 3,150 հայերէն բուսանուն  1981  Ռուբեն Ղազարյան  Երևանի համալսարանի հրատարակչություն  Երևան  Առկայ է առցանց և որոնելի է գլխաբառերով Թրքերէնէ-Հայերէն Առձեռն Բառարան   1981  Հայր Արիստակէս վարդապետ Պօհճալեան  Ուսուցչաց Հիմնարկի «Յակոբ Աբէլեան» Տպարան  Իսթանպուլ  Առկայ է առցանց և որոնելի է գլխաբառերով Անգլերեն-հայերեն բառարան  Շուրջ 30,000 բառ  1984  Հ.Ա. Ասմանգուլյան և Մ.Ի. Հովհաննիսյան  «Հայաստան» հրատարակչություն  Երևան  Առցանց և որոնելի գլխաբառերով Բառարան հայերէնէ-սպաներէն (Diccionario Armenio-Español)  36,000 բառ  1984  Հայր Յարութիւն Թէքէեան  Ediciones Akian  Buenos Aires  Առկայ է առցանց և որոնելի է գլխաբառերով Հայ-ռուսերեն ուսումնական բառարան  16200  1986  Ա.Հ. Սեկոյան  Լույս հրատարակչություն  Երևան  Առկայ է առցանց և որոնելի գլխաբառերով Հայաստանի եւ հարակից շրջանների տեղանունների բառարան   1986-2001  Թ.Խ. Հակոբյան, Ստ.Տ. Մելիք-Բախշյան, Հ.Խ. Բարսեղյան  Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն  Երևան  Առկայ է առցանց և որոնելի գլխաբառերով Հայերենագիտական բառարան   1987  Հրանտ Զինավորի Պետրոսյան  «Հայաստան» հրատարակչութիւն  Երևան  Առկայ է առցանց և որոնելի գլխաբառերով Հայ-ռուսերեն բառարան  75,000  1987  Հրաչյա Աճառյանի Անվան Լեզվի Ինստիտուտ  Հայկական ՍՍՀ Գիտությունների Ակադեմիայի Հրատարակչություն  Երևան  Առկայ է առցանց և որոնելի գլխաբառերով Ադրբեջաներեն-հայերեն բառարան   1987  Ռ.Խ. Բաղրամյան, Ի. Խալիլով  Լույս հրատարակչություն  Երևան   Պարսկերեն-հայերեն բառարան  Շուրջ 30.000 բառ  1987  պրոֆ. Գեորգի Մ. Նալբանդյան   Երևան  Առկայ է առցանց և որոնելի գլխաբառերով Ռուս-հայերեն պոլիտեխնիկական բառարան  շուրջ 75,000 տերմին և տերմինային կապակցություն  1988  Զ.Ա. Հացագործյան, Ա.Հ. Դարբինյան, Գ.Հ. Հովումյան, Գ.Հ. Սրվանձտյան  Հայկական սովետական հանրագիտարանի գլխավոր խմբագրություն  Երևան  Առկայ է առցանց և որոնելի գլխաբառերով Գործնական Բառարան Ֆրանսերէնէ Հայերէն  19,200  1988  Յարութիւն Քիւրքճեան  Շիրակ հրատարակչատուն  Պէյրութ  Թուայնացուած, որոնելի, և առցանց Միջին հայերենի բառարան   1987 (Ա հատոր)1992 (Բ հատոր)  Ռ. Ղազարյան, Հ. Ավետիսյան   Երևան  Առաջին հրատարակութիւն Արեւմտահայերենի բառարան   1991  Արտեմ Սարգսյան  Արևիկ  Երևան  Առցանց և որոնելի։ Հայոց Լեզուի Նոր Բառարան  56,000  1992  Գնէլ Արքեպս. Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան և Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան   Պէյրութ  Առցանց և որոնելի։ Բառարան իտալերէն-հայերէն  30.000  1995  Հայր Վահան Վարդապետ Օհանեան  Մխիթարեան Հրատարակչատուն  Վենետիկ  Առկայ է առցանց և որոնելի գլխաբառերով։ Մեր արմատները նոր լոյսի տակ   1995-1998  Վարդգէս Ուրիշեան  Մշակ  Ֆրէզնօ  Երկհատոր ստուգաբանական բառարան։ Առկայ է առցանց և որոնելի գլխաբառերով։ Բառարան հայերէն-իտալերէն  30.000  1996  Հայր Վահան Վարդապետ Օհանեան  Մխիթարեան Հրատարակչատուն  Վենետիկ  Առկայ է առցանց և որոնելի գլխաբառերով։ Հայերեն-վրացերեն բառարան   1996  Լևոն Մելիքսեթ-Բեկ, Մերաբ Ռոբաքիձե   Թբիլիսի  Հայ-վրացերեն առաջին տպագիր բառարան, պատրաստվել է 1890-1963 թթ., մնացել անտիպ մինչ վերամշակումը, լրացումը և հրատարակումը Գործնական Բառարան Հայերէն-Ֆրանսերէն  17,800  1997  Գրիգոր Շահինեան  Շիրակ հրատարակչատուն  Պէյրութ Թուայնացուած, որոնելի, և առցանց Բառգիրք հայերէն լեզուի  17,600  1998  Անդրանիկ վրդ. Կռանեան  Շիրակ հրատարակչատուն  Պէյրութ Թուայնացուած, որոնելի, և առցանց Անգլերեն-հայերեն բառարան   1998  Ա. Աղաբեկյան   Երևան  Հայոց ազգանունների բառարան   2000  Տիգրան Ավետիսյան  «Վան Արյան» հրատարակչատուն  Երևան  Բառարանը հասանելի է առցանց և որոնելի է իր ազգանուններով։ Ինֆորմատիկա, ինտերնետ. անգլերեն-ռուսերեն-հայերեն բացատրական բառարան   2000  Է.Ա. Ղազարյան, Ա.Ա. Ստեփանյան  Մակմիլան-Արմենիա  Երևան  Գրաբարի Բառարան   2000  Ռուբէն Սերոբի Ղազարեան  Երևանի Համալսարանի Հրատարակչութիւն  Երևան  Բառարանը հասանելի է առցանց և որոնելի է իր գլխաբառերով։ Հայոց լեզվի բարբառային բառարան (7 հատոր)  աւելի քան 100,000 բարբառային բառեր, դարձուածքներ, կայուն բառակապակցութիւններ ու ոճական արտայայտութիւններ  2001-2012  Հրաչյա Աճառյանի Անվան Լեզվի Ինստիտուտ  ՀՀ Գիտությունների Ազգային Ակադեմիա  Երևան  Բառարանն ամփոփում է ավելի քան 100,000 բարբառային բառեր, դարձուածքներ, կայուն բառակապակցութիւններ ու ոճական արտայայտութիւններ, որոնք քաղուած են մօտ 200 գրաւոր աղբիւրներից և ընդգրկում են 220 բարբառներ ու խօսուածքներ։Բառարանն ունի գիտագործնական նպատակ՝ հայերէնի բառային հարուստ բառագանձը մատչելի դարձնել բարբառագիտութեան, ազգագրութեան, պատմութեան, լեզուաբանութեան հարցերը ուսումնասիրող մասնագէտներին, այլև հասարակայնութեան լայն շրջաններին։Հասանելի է առցանց և որոնելի գլխաբառերով։ Ուսումնական դարձվածաբանական բառարան   2002  Խաչիկ Բադիկյան   Երևան  Արդի հայերենի նորաբանությունների բառարան (նոր բառեր, իմաստներ, դարձվածքներ, բառակապակցություններ, արտահայտություններ, հապավումներ)  7,715 բառ, բառակապակցություն և դարձվածք  2002  Սեդա Էլոյան  «Նաիրի» հրատարակչություն  Երևան  Բառարանը հասանելի է առցանց և որոնելի է իր գլխաբառերով։ Գրաբարի բացատրական բառարան   2003  Լալիկ Խաչատրյան   Երևան  Թուրքերեն-հայերեն բառարան  շուրջ 27,000 բառ և բառակապակցություն  2003  Ռուբեն Ղազարյան  Միտք հրատարակչություն  Երևան  Հասանելի է առցանց և որոնելի է իր գլխաբառերով։ Թուրքերեն-հայերեն բառարան   2003  Կ. Կոնտակչյան   Երևան  Հրատարակչական և տպագրական եզրերի բառարան   2003  Փիտեր Քոլին. Թարգմ.՝ Ա. Աղաբեկյան, Ա. Գասպարյան   Գիտանք  անգլերեն-հայերեն-անգլերեն Անգլերեն-հայերեն համակարգչային եզրերի բառարան  շուրջ 10000  2004-ին II հրատ. Փիտեր Քոլին, Խաչիկ Գրիգորյան  Անկյունաքար  Երևան  Համակարգչային եզրերի հայերեն մշակումը, բացատրական տեքստի հայացումը՝ Խաչիկ Գրիգորյանի․ISBN 99930-809-7-7․կա նաև CD տարբերակով  Պարսկերէնից Հայերէն Բառարան  պարունակում է շուրջ 48000 բառ  2005  Հայդուկ Մանսուրեան  «Նայիրի» հրատարակչութիւն  Թեհրան  Հասանելի է առցանց և որոնելի է իր գլխաբառերով։ Անգլերեն-հայերեն դարձվածաբանական բառարան(English-Armenian Phraseological Dictionary)  շուրջ 10000 դարձվածային միավոր  2005, II լրացված հրատ. Սոնա Սեֆերյան, Արփիկ Լազարյան  Անկյունաքար(Ankyunacar)  Երևան  ISBN 99941-949-6-8 ․առկա է  Համառօտ հայերէն-պուլկարերէն, պուլկարերէն-հայերէն բառարան  առնվազն 8300 ամեն բաժնում  2005  Ֆիլիպ Գ․ Մեսրոպ  «ԿՕՄՕ» ՕՕԴ  Սօֆիա  Հայերեն-բուլղարերեն․ առկա է առցանց Վրացերեն-հայերեն բառարան  շուրջ 40,000 բառայօդուած  2005  Ռամազ Կոնստանտինի Գոգաձե, Մ.Ի. Հովհաննիսյան  ԵՊՀ հրատարակչություն  Երևան  Առաջին վրացերեն-հայերեն տպագիր բառարան։ Առկայ է առցանց և որոնելի է իր գլխաբառերով։ Հայերեն շրջասությունների բառարան   2006 (Ա. տպագրութիւն)  Պետրոս Ս. Բեդիրյան   Երևան   Հայերեն-անգլերեն բառարան  50000  2006  Ն. Բարաթյան  Մակմիլան-Արմենիա հրատարակչություն  Երևան   Փոքր բառարան հայ-լեհերեն, լեհ-հայերեն  հայ-լեհերեն՝ մոտ 13800լեհ-հայերեն՝ մոտ 15000  2006  Անդժեյ Պիսովիչ, Շուշանիկ Սեդոյան, Նորայր Տեր-Գրիգորյան  Քշենգարնյա ակադեմիցկա (Ուսանողական գրախանութ)  Կրակով   Արցախի բարբառի բառարան-հանրագիտարան (երկհատոր)  50000  2006  Գուրգեն Բաղդասարյան  Մակմիլան-Արմենիա հրատարակչություն  Ստեփանակերտ   Գրաբարի Հոմանիշների Բառարան   2006  Ռուբէն Սերոբի Ղազարեան  Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութիւն  Անթիլիաս  Բառարանը հասանելի է առցանց և որոնելի իր գլխաբառերով։ Նորայայտ բառեր գրաբարում  158 նորահայտ բառեր  2007  Ռուբէն Ղազարեան   Երևան  Առկայ է առցանց և որոնելի է իր գլխաբառերով։ Հայերեն թևավոր խոսքեր   2007  Պետրոս Ս. Բեդիրյան   Երևան   Հայերեն-ֆրանսերեն բառարան  40.000 բառահոդված30.000 դարձվածային միավոր և արտահայտություն  2009  Արամ Բարլեզիզյան  Երևանի Պետական Համալսարան  Երևան  Բառարանը հասանելի է առցանց և որոնելի իր գլխաբառերով։ Ընդհանուր ջրատնտեսական տերմինների բառարան   2009  Վաչիկ Գրիգորյան, Սմբատ Դավեյան    հայերեն-անգլերեն, անգլերեն, հայերեն Միջին Հայերենի Բառարան   2009 (երկրորդ բարեփոխուած հրատարակութիւն)  Ռուբեն Ղազարյան, Հենրիկ Միսակի Ավետիսյան  Երևանի Պետական Համալսարանի Հրատարակչություն  Երևան  Բառարանն ընդգրկում է 12-16-րդ դարերի ինքնուրոյն և թարգմանական երկերում վկայուած միջին գրական հայերէնի բառերը, ոճերն ու դարձուածքները, որոնք ձևաիմաստային առումով բնորոշ չեն գրաբարին և ընդհանրապէս չեն հանդիպում 5-11-րդ դարերի մատենագրութեան մէջ։ Բառայօդուածները օժտուած են քերականական, իմաստաբանական, գործառական-ոճական և ստուգաբանական նշումներով ու բացատրութիւններով, գրաւոր աղբիւրներից քաղուած անհրաժեշտ վկայութիւններով։Առկայ է առցանց և որոնելի գլխաբառերով Հայոց Լեզվի Հոմանիշների Բացատրական Բառարան  130,000  2009 (երկրորդ բարեփոխուած հրատարակութիւն)  Աշոտ Մուրադի Սուքիասյան  Երևանի Պետական Համալսարանի Հրատարակչություն  Երևան  Բառարանը պարունակում է արդի հայերէնի արևելահայ և արևմտահայ գրական լեզուների 130 հազար բառ և դարձուածքային միաւոր։Առկայ է առցանց և որոնելի գլխաբառերով Ֆրանսերեն-հայերեն բառարան  40.000 բառայօդուած  2010  Ամալյա Մուրադյան, Սուսաննա Խաչատրյան և կազմողներ  Փրինթինֆո  Երևան  Առկայ է առցանց և որոնելի գլխաբառերով Հայերեն շրջասությունների բառարան  2095 միաւոր  2010 (Բ. տպագրութիւն)  Պետրոս Ս. Բեդիրյան   Էդիթ Պրինտ  Երևան  Առկայ է առցանց և որոնելի իր գլխաբառերով։ Հայերեն Ստուգաբանական Բառարան   2010  Գևորգ Ջահուկյան  «Ասողիկ» Հրատարակչություն  Երևան  Առկայ է առցանց և որոնելի գլխաբառերով Անգլերեն-հայերեն արդի բառարան, English-Armenian Contemporary Dictionary  114000  2010  Խաչիկ Գրիգորյան, Զարուհի Գրիգորյան  Անկյունաքար հրատարակչություն Երևան Ժամանակակից անգլերենի և հայերենի բառապաշարներն արտացոլող ընդարձակ բառարան, որի մեջ ներառված է նաև շուրջ 200 գիտակարգերի, մասնագիտությունների և գործածման ասպարեզների եզրեր և բառեր․ISBN 978-99941-800-6-6․ Առկա է  Գրաբարի բառարան - Նոր հայկազյան բառարանում չվկայված բառեր   2010  Լավրենտի Շահենի Հովհաննիսյան  Էդիթ Պրինտ  Երևան  Առկայ է առցանց և որոնելի գլխաբառերով Օտար բառերի բառարան  շուրջ 10.000 բառային միավոր  2011 (երկրորդ վերամշակուած հրատարակութիւն)  Աշոտ Հայրապետյան  «Հեղինակային հրատարակություն  Երևան  Առկայ է առցանց և որոնելի գլխաբառերով Արեւմտահայերեն-արեւելահայերեն նոր բառարան  շուրջ 20 հազար բառ և դարձվածային միավոր  2011  Ռուբէն Սաքապետոյեան  «Տիգրան Մեծ» հրատարակչություն  Երևան  Առկայ է առցանց և որոնելի գլխաբառերով Հայերեն դարձվածքների ընդարձակ բացատրական բառարան  25,310 դարձուածքներ  2011  Պետրոս Սարգսի Բեդիրյան  Երևանի Պետական Համալսարանի Հրատարակչություն  Երևան  Առկայ է ա ցանց և որոնելի գլխաբառերով Անգլերեն-հայերեն բառարան  70,000 բառ և բառակապակցութիւններ  2011  Նելլի Բարաթյան  Երևանի Պետական Համալսարանի Հրատարակչություն  Երևան  Առկայ է առցանց և որոնելի գլխաբառերով Անգլերեն-հայերեն, հայերեն-անգլերեն համառոտ բառարան, English-Armenian, Armenian-English Concise Dictionary  ավելի քան 30000  2011, V հրատ. (I հրատ. 1997, II հրատ. 1999, III հրատ. 2001, IV հրատ. 2004)  Խաչիկ Գրիգորյան  Անկյունաքար հրատարակչություն Երևան ISBN 978-99941-800-5-9 Հայերեն-պարսկերեն բառարան  շուրջ 20000 բառ և արտահայտություն  2011  Տիգրան Դավթյան  Անկյունաքար հրատարակչություն  Երևան  ISBN 978-9941-800-8-0 Առկայ է առցանց և որոնելի գլխաբառերով Նոր անգլերեն-հայերեն բառարան, New English-Armenian Dictionary  85000  2011  Խաչիկ Գրիգորյան, Զարուհի Գրիգորյան  Անկյունաքար հրատարակչություն Երևան ISBN 978-99941-876-5-2 Անգլերեն-հայերեն, հայերեն-անգլերեն բառարան (հատուկ թողարկում հայերեն ուսումնասիրողների համար), English-Armenian, Armenian-English Dictionary (special edition for Armenian language learners) ավելի քան 30000  2012, III վերանայված հրատ. (I հրատ. 1999, II հրատ. 2001)  Խաչիկ Գրիգորյան  Անկյունաքար հրատարակչություն Երևան  ISBN 978-99941-876-6-9 Գրաբարի դարձուածաբանական բառարան   2012  Ռուբէն Ղազարեան  Երևանի Պետական Համալսարանի հրատարակչութիւն  Երևան  Առկայ է առցանց և որոնելի գլխաբառերով Հայերեն-թուրքերեն բառարան  60,000 բառ (կասկածելի. հաւանաբար մօտ 12,000 բառ)  2013  Մայրանուշ Դերմենջյան  Հեղինակային հրատարակություն  Երևան  Առկայ է առցանց և որոնելի է գլխաբառերով Գրաբարի ուսումնական բառարան   2013  Լալիկ Խաչատրեան   Երևան  Ղարաբաղի բարբառի բառարան   2013  Արմեն Յուրիկի Սարգսյան  Արցախի Պետական Համալսարան  Երևան  Առկայ է առցանց և որոնելի գլխաբառերով Նորահայտ բառեր վաղաշխարհաբարյան աղբյուրներում (16րդ-18րդ դարեր)  3000 բառ, բառաձև և դարձվածային միավոր  2014  Նորայր Պողոսյան   Երևան  Առկայ է առցանց և որոնելի գլխաբառերով Դպրոցական բառակազմական բառարան  20,000 բառայօդուած, որոնք կ՚արտացոլեն աւելի քան 30,000 բառ  2014  Սերգեյ Գալստյան  Զանգակ  Երևան  Ընդարձակ Բառարան Գերմաներէնէ-Հայերէն  85,000-էն աւելի գլխաբառ  2018  Լևոն Թորոսեան   Վիեննա  Արևմտահայերէն և արևելահայերէն՝ երկու ուղղագրութիւններով։ Առկայ է առցանց և որոնելի է իր գլխաբառերով Առևտրահաշվապահական տերմինների համառոտ ոուս-հայերեն բառարան    Մ. Տեր-Հովհաննիսյան     Բառգիրք թալիանի       հայերեն-իտալերեն Ղարաբաղի գավառական բառգիրք  6000   Ավետիս Բահաթրյան    ձեռագիր - պետք է հրատարակվեր «Հանդես ամսօրյայի» հրատարակչության կողմից եթե Բահաթրյանը և Աճառյանը չվիճեին «յորղան» բառի արմատ լեզվիի մասին։ Իզմիրյան մրցանակակիր Գանձակի բարբառի բառարան    Ն. Մամիկոնյան    ձեռագիր Արարատյան բարբառի բառարան    Հ. Մկրտչյան    ձեռագիր Նոր-Նախիջևանի բարբառի բառարան    Գ. Ջալալյան    ձեռագիր Բառարան Նոր-Ջուղայի բարբառի    Վ. Տեր-Սուքիասյան    ձեռագիր Թիֆլիսի բարբառի բառարան    Ա. Քոչարյան    ձեռագիր

 Աղբյուրներ 

 Գրականություն 
 Գասպարյան Գ., Հայ բառարանագրության պատմություն, ՀՍՍՀ ԳԱ հրատարակչություն, 1968
 Համբարձումյան Վ., Ակնարկներ հայ բառարանագրության պատմության, Զանգակ-97, 2006
 Uluhogian, Gabriella. Bibliography of Armenian Dictionaries. Patron Editore, Bologna, 1987. (ամենաընդարձակ հայ բառարանագրութեան ցանկն է այս, պարունակելով 473 բառարան)

Կատեգորիա:Բառարանագրություն
Կատեգորիա:Բառարաններ