Ավազակապետություն

Ավազակապետություն, գողապետություն, կլեպտոկրատիա ( կլեպտոս — գողանալ և  կրատոս — իշխանություն, բառացի թարգմանաբար՝ «Գողերի իշխանություն»), քաղաքական համակարգ, որը կոռուպցիայի և պետական հարստության վատնման միջոցով իշխանությունը ծառայեցնում է անձնական կամ խմբակային շահին։ Ավազակապետական իշխանությունները հիմնականում լինում են դիկտատուրաներ։

«Կլեպտոկրատիա» տերմինը առաջին անգամ օգտագործել է Պատրիկ Մենեյը, նկարագրելու համար խորհրդային կարգերի վերջին և Ռուսաստանի ելցինյան շրջանի պայմաններըPatrick Meney: La kleptocratie: La delinquance en URSS, 1982։ Այս հասկացությունը օգտագործել է նաև գերմանացի պատմաբան և լրագրող Գոց Ալին իր «Հիտլերի ժողովրդապետություն» () գրքումGötz Aly: Hitlers Volksstaat, S. 386 der Taschenbuchausgabe։

Հայերեն գողապետություն և ավազակապետություն հասկացությունները առաջին անգամ շրջանառության մեջ է դրել Լևոն Տեր-Պետրոսյանը՝ նկարագրելով Ռոբերտ Քոչարյանի իշխանական համակարգը, որպես «քաղաքացիների հարստահարման գնով իշխանության բոլոր լծակներին տիրող մարդկանց սահմանափակ խմբի բարօրության ապահովում»։ Դասական ավազակապետություններ են համարվում Մոբուտու Սեսե Սոկոյի իշխանությունը Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությունում, Ֆերդինանտ Մարկոսի Ռեժիմը Ֆիլիպիններում, ևն։

Կլեպտոկրատիա տերմինը հետագայում մեծապես ընդլայնվելով՝ իր մեջ է ընդգրկել նաև ազատական և անարխոկապիտալիստական մեկնաբանություններ, ըստ որի ամեն տեսակ հարկահավաքում «կլեպտոկրատիա» է։ Օրինակ Հորստ Վոլֆգանգ Բորգերը գրել է. «Ինքնըստինքյան հասկանալի է, որ այսպիսի գողությունը և թալանը անընդհատ օրինականացվում է։ Ուստի կլեպտոկրատիան կարճ և դիպուկ կարելի է սահմանել, որպես քաղաքական շարժառիթով օրինականացված թալանHorst Wolfgang Boger: „Nomokratie Demokratie Bürokratie KLEPTOKRATIE“ , 2004։ Հակառակ սրան՝ Մենեյը Կլեպտոկրատիայի շարժառիթը չի համարում «քաղաքական», այլ քաղաքականությունը միայն համարում է կառավարության անդամների անօրինանական հարստացման գործիք։

Որպես Ավազակապետության այս երկու իմաստների օրինակ կարելի է համեմատել նավթ արդյունահանող երկու երկրների՝ Նիգերիան և Նորվեգիան։ Նիգերական իշխանության դեպքում ավազակապետություն է՝ այս բառի նեղ իմաստով, քանի որ երկրի բնակչության մեծամասնությունը անմասն է մնում նավթի արդյունահանումից ստացված շահույթից։ Սակայն եթե «Ավազակապետությունը» դիտարկվի զուտ ազատությունների և անարխոկապիտալիստական տեսայնկյունից, ապա այն կարելի է օգտագործել նաև Նորվեգիայի նավթի արդյունաբերության դեպքում, քանի որ նավթից ստված շահույթը ոչ թե ուղղակի կերպով վճարվում է երկրի յուրաքանչյուր բնակչի, այլ մի զգալի մասով ուղղվում է կոմունալ (ընդհանուր օգտագործման) ենթակառուցվածքների զարգացմանը, ինչպես նաև պետական ֆոնդերի միջոցով ապագայի համար պահվում է որպես խնայողություն։

Թրանսփարենսի ինթերնեշնլ կազմակերպությունը ( ) 2004 թ.-ի դրությամբ հրապարակել է աշխարհի տասը ամենակոռումպացված պետական-քաղաքական գործիչների ցանկը։

 Արտաքին հղում 
 Transparency International։ Plundering politicians and bribing multinationals undermine economic development , 2004

 Տես նաև 
 Կաշառակերություն
 Բռնատիրություն
 Կաշառակերության դեմ պայքարի միջազգային օր

 Աղբյուրներ 

Կատեգորիա:Կաշառակերություն
Կատեգորիա:Պետական կառուցվածքներ
Կատեգորիա:Քաղաքական կաշառակերություն
Կատեգորիա:Քաղաքական տերմինաբանություն