Սիզիփոս

thumb
Սիսիփոս (հին հունարեն՝ Σίσυφος), ըստ հին հունական առասպելաբանության՝ եղել է Կորնթոս քաղաքի հիմնադիրը և թագավորը։

Հոմերոսը Սիզիփոսին  նկարագրել է որպես աստվածների ու մարդկանց օրենքներին անհնազանդ, խորամանկ, փառասեր ու արատավոր մարդ: Զայրացած Զևսի կամքով մահվան աստված Թանատոսը երբ ժամանել է Սիզիփոսի մոտ, վերջինս ճարպկորեն շղթայել ու բանտարկել է նրան՝ առժամանակ մարդկանց ազատելով մահվան ճիրաններից։ Մի քանի տարի անց, Արես աստծո միջամտությամբ փրկված Թանատոսը Սիզիփոսին ուղեկցել է մեռյալների աշխարհը։ Բայց Հադեսի թագավորությունում Սիզիփոսը խորամանկությամբ խաբելով Պերսեփոնեին՝ վերադարձել է երկիր։ Բազում մեղքերի համար Սիզիփոսին վերստին նետվել է Հադեսի թագավորություն և այնտեղ դատապարտվել դաժան պատժի, նրան հարկադրել են հավերժորեն բարձր լեռան կատարը գլորել ծանր քարը, որն ամեն անգամ գահավիժում էր ստորոտ։ Այդ պատիժը խորհրդանշել է աստվածներին հաղթելու փորձերի ապարդյունությունը։

«Սիզիփոսյան աշխատանք» և «Սիզիփոսյան քար» թևավոր արտահայտություններն ստացել են տանջալից, անվերջանալի և անարդյունք աշխատանքի նշանակություն։ 

 Մեկնաբանություններ 
Ըստ արեգակնային տեսության Սիզիփոս թագավորը ամեն օր արևելքում ծագող արևի սկավառակն է, որը երեկոյան մայր է մտնում արևմուտքում։ Այլ փիլիսոփաներ նրան համեմատում են վեր բարձրացող և թափվող ալիքների կամ ալեկոծության հետ։ Մ․թ․ա․ 1-ին դարում, էպիկուրյան փիլիսոփա Լուկեցիոսը մեկնաբանում է պատմությունը որպես իշխանափոխության և փառքի փոփոխությունDe Rerum Natura III։ Սյորեն Կիերկեգորը գտնում է, որ Սիզիփոսի պատմությունը վերաբերվում է այն ամենին, ինչ անձը սիրում է՝ «Զվարճալի է, որ հոգեկան հիվանդություն ունեցող անձը կարող է պատահական քար վերցնել և համարել այն փող ու միևնույն ժամանակ Դոն Ժուանը կարող է ունենալ 1003 սիրեկան, որոնց քանակը նշանակում է, որ նրանք արժեք չունեն։ Դրա համար «սեր» բառը տարբեր նշանակություն ունի բոլորի համար»Stages on Life's Way, 1845 p. 293։ Ֆրիդրիխ Ուելքերը համարում է, որ այս պատմությունը խորհրդանշում է մարդու գիտելիքի ձգտման անհուսալիությունը, իսկ Սողոմոն ՌայնախըRevue archéologique, 1904 գտնում է որ Սիզիփոսի քարը խորհրդանշում է Սիզիփեումի (Կորնթոսի ամրոցի) կառուցումը։ 1942 թվականի իր «Սիզիփոսի առասպելը։ Էսսե աբսուրդի մասին» էսսեում, Ալբեր Կամյուն Սիզիփոսի մեջ տեսնում է մարդու կյանքի և գոյության աբսուրդային բնույթը․ Կամյուն եզրակացնում է՝ «Սիզիփոսին պետք է երջանիկ պատկերացնել», քանի որ «հենց միայն գագաթներ նվաճելու համար թափված ջանքերը բավական են, որ լցնեն մարդու սիրտը»։

Տրված հանձնարարության իմաստի կորստի հետևանքով աշխատողների ունեցած վիճակն անվանում են «սիզիփոսյան վիճակ»։ Գիտափորձերից կատարած երկու հիմնական եզրակացությունները հետևյալն են՝ մարդիկ ավելի լավ են աշխատում, եթե աշխատանքը իմաստալից է թվում և մարդիկ թերագնահատում են իմաստի և մոտիվացիայի միջև եղած հարաբերությունը։

 Ծանոթագրություններ 

Կատեգորիա:Հին հունական առասպելաբանություն
Կատեգորիա:Քաղաք հիմնադրած անձինք