Սոթք (գյուղ, Գեղարքունիքի մարզ)

Սոթք, գյուղ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզի Վարդենիս համայնքումԳեղարքունիքի մարզի համայնքների մասին տեղեկություններ մարզպետարանի կայքում, (արխիվացված 12․08․2023 թվականին)։։

 Անուն 
1991  թվականի ապրիլի 3-ին գյուղը վերանվանվել է Սոթք«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան», հտ. 2, էջ 225։ Մինչ այդ որոշ ժամանակ հայտնի է եղել Զոդ անունով:

 Պատմություն 
 Հայ-ադրբեջանական պատերազմ (2022) 

 Պատմամշակութային հուշարձաններ 
Սոթք գյուղը հարուստ է պատմամշակութային հուշարձաններովՀայաստանի Հանրապետության կառավարության որոշում Գեղարքունիքի մարզի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների պետական ցուցակը հաստատելու մասին 9 հունվարի 2003 թվականի N 80-Ն:: Այստեղ հայտնաբերվել են նախաքրիստոնեական և քրիստոնեական ժամանակաշրջանների բազմաթիվ հուշարձաններ:

Գյուղի կենտրոնում է գտնվում Սոթքի ամրոցը անունով հայտնի ամրոցըԳրիգորյան Ավետիս, «Սոթք –1 ամրոցը և Դվին-Պարտավ առևտրական ճանապարհի սոթքյան հատվածը», Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի աշխատություններ, ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտ, 2019 թվական:: Այն թվագրվում է մ.թ.ա. 2-ից 1-ին հազարամյակից մինչև ուշ միջնադար: Տարածված է բլրի գագաթին և լանջերին: 

Գյուղից 1,5 կմ արևելք՝ դեպի ոսկու հանքավայր տանող ճանապարհի ձախակողմյան հատվածում գտնվում է «Հինգ քար» անունով հայտնի ամրոցը: Այն թվագրվում է մ.թ.ա. 1-ին հազարամյակով: «Հինգ քար» ամրոցից 400 մ դեպի ոսկու հանքավայր, գտնվում է մ.թ.ա. 2-ից 1-ին հազարամյակով թվագրվող դամբարան:

Գյուղի կենտրոնում է գտնվում Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին: Այն կառուցվել է 9-րդ դարում: 1276 թվականին, 17-րդ դարում և 1991 թվականին վերանորոգվել է: Եկեղեցու պատերին ագուցված են շուրջ 27 խաչքարեր, որոնք թվագրվում են 9-ից 16-րդ դարերով:

Գյուղի մեջ գտնվում է 9-ից 17-րդ դարերով թվագրվող գերեզմանոց, որտեղ պահպանվել են երկու խաչքար և երկու մասի բաժանված մեկ վիշապաքար: Խաչքարերից առաջինը թվագրվում է 14-ից 15-րդ դարերով, իսկ մյուսը՝ 1684 թվականով: Վիշապաքարը թվագրվում է մ.թ.ա. 2-րդից 1-ին հազարամյակով:

Գյուղից 9 կմ հյուսիս-արևելք՝ ոսկու հանքավայրի հարստացուցիչ կոմբինատի տարածքում, գտնվում է վաղ միջնադարից մինչև ուշ միջնադարով թվագրվող գյուղատեղի: Գյուղատեղիում առկա է վաղ միջնադարով թվագրվող քարավանատուն:

 Բնակչություն 
Համաձայն Հայաստանի Հանրապետության 2011 թվականի մարդահամարի արդյունքների՝ Սոթքի մշտական բնակչությունը կազմել է 824, առկա բնակչությունը՝ 811 մարդ2011 թ Հայաստանի մարդահամարի արդյունքները։ Խորհրդային Միության տարիներին՝ ինչև 1989 թվականը, գյուղը հիմնականում բնակեցված է եղել ադրբեջանցիներովԶավեն Կորկոտյան, «Խորհրդային Հայաստանի բնակչությունը վերջին հարյուրամյակում (1831-1931)», այնուհետ` Խորհրդային Ադրբեջանի Խանլարի շրջանի Ոսկանապատ գյուղից բռնագաղթած հայերով«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան», հտ. 4, էջ 651։

Ստորև ներկայացված է Սոթք գյուղի բնակչության փոփոխությունն ըստ տարիներ.

 Տնտեսություն 
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, կերային կուլտուրաների և կարտոֆիլի մշակությամբ։ Գյուղից ոչ հեռու է գտնվում Սոթքի ոսկու հանքավայրը։

 Աղբյուրներ 

Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գյուղեր
Կատեգորիա:Հայ-ադրբեջանական շփման գծի բնակավայրեր հայկական կողմից
Կատեգորիա:Սոթք գավառի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Վարդենիս համայնքի բնակավայրեր