Նախիջևան (Վանանդ)

Այս եզրն ունի նաև այլ կիրառումներ՝ տես Նախիջևան (այլ կիրառումներ)

Նախիջևան (կամ Նախչավան), գյուղ պատմական Այրարատ նահանգի Վանանդ գավառում։ Ռուսական կայսրության իշխանության տարիներին գտնվել է Կարսի մարզի Կաղզվանի գավառում։ Գտնվում էր գավառի արևելյան կողմում, Տեկոր գետի միջին հոսնաքի աջ կողմում, Կաղզվան քաղաքից 30 կմ հյուսիս֊արևելք։

 Պատմություն 
Հնագույն շրջանում (մինչև 9-րդ դարի սկիզբը) մտել է Կամսարականների տիրույթների մեջ (Արշարունիք)։ Առաջին անգամ հիշում է Մովսես Խորենացին՝ որպես ավան։ Եկեղեցու ներսում, դռան մոտ պահպանվել էր Հովհաննես-Սմբատ (1020-1043) Բագրատունի թագավորի 1035 թվականի արձանագրությունը։ Կար նաև Ս․ Խաչ և Նորամանուկ անուններով մատուռ-ուխտատեղիներ, որոնցից մեկում ամփոփված է իշխան Արտավազ Կամսարականի գերեզմանը (VIII դար)«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան», հտ 3, էջ 951։

1915 թվականին ուներ 272 տուն՝ 2177 շունչ հայ բնակիչ։ Զբաղվում էին երկրագործությամբ, անասնապահությամբ և արհեստներով։

Նախիջևանում գտնվում էին Սուրբ Ստեփանոս Նախավկա գմբեթավոր եկեղեցին, Սուրբ Խաչ և Նորամանուկ անունով միմյանց կից զույգ մատուռ-ուխտատեղիները, որոնցից մեկում Արտավազդ Կամսարականի տապանն էր՝ արձանագրությամբ (8-րդ դար)։ Գյուղում պահվում էր բոլորագիր, մագաղաթի վրա ընդօրինակված Աստվածաշունչ (անթվական)։

Բնակիչները բռնի տեղահանուել են 1920 թվականին և բնակություն հաստատել Արևելյան Հայաստանում՝ Թալինի շրջանի Արեգ գյուղում։

 Հայտնի ծնունդներ 
Կարսի մարզի Նախիջևան գյուղից են Արևելյան Հայաստանի Փիրմալաք գյուղ (այսօր՝ Արեգ) գաղթել ՀՀ ազգային հերոս Թաթուլ Կրպեյանի նախնիներըԹաթուլ Կրպեյանը հաղթողների շարքից է։

 Աղբյուրներ 
 Հայկական Սովետական հանրագիտարան, հ.8, Երևան, 1982 թ., էջ 161 (հոդվածը գրել է Ա.Ադամեանը)

 Ծանոթագրություններ 

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր