Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Բանանց)

Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (նաև՝ Բանանցի Սուրբ Աստվածածին), հայկական առաքելական եկեղեցի ներկայումս՝ Ադրբեջանի Հանրապետության Դաշկեսանի շրջանի Բանանց գյուղի կենտրոնում՝ Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցու հյուսիսային կողմում, գրեթե կից։

 Պատմություն 
Համաձայն Տեր-Պողոս Եպիսկոպոսյանցի վկայության՝ 19-րդ դարի վերջին Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին գտնվում էր անմխիթար վիճակում.

1981 թվականին եկեղեցին վերանորոգվել էՍամվել Կարապետյան, Հյուսիսային Արցախ, Երևան, 2004, էջ 160։

 Ճարտարապետություն 
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին միանավ, թաղածածկ հորինվածքով, անմշակ քարով, կրաշաղախով իրականացված կառույց է (արտաքին չափերն են՝ 9,64 x 7,40 մ)։ Միակ մուտքը՝ 19-րդ դարի ձևափոխության ակնհայտ դրոշմով (լայնացվել է), բացված է արևմտյան ճակատից։ Լուսավորությունն իրականացվել է դեպի ներս լայնացող 2 լուսամուտների միջոցով։ Ունի լայն խորան, ավանդատներ չունի։ Կառույցն առանձնահատուկ է թե՛ ներքուստ և թե՛ արտաքուստ պատերի մեջ ագուցված բազմաթիվ խաչքարերով ու տապանաքարերով։ Մեր հաշվառմամբ դրանց ընդհանուր քանակը կազմել է 153 միավոր գերեզմանական հուշարձան, որոնցից 22-ը՝ տապանքար, 131-ը՝ խաչքար։ Ընդ որում, վերջիններս ագուցված են ամենուրեք՝ սկսած քիվատեղերից մինչև խորհրդարաններ ու լուսամուտներՍամվել Կարապետյան, Հյուսիսային Արցախ, Երևան, 2004, էջ 160-161։

Խաչքարերն ու տապանաքարերը ոճական և գեղարվեստական առումով վերաբերում են ԺԶ-ԺԷ դարերին։ Դրանցում զգալի թիվ են կազմում նաև արձանագրվածներըՍամվել Կարապետյան, Հյուսիսային Արցախ, Երևան, 2004, էջ 161։

 Կալվածքներ 
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին կալվածներ ուներ նաև Գանձակում. «1845 ամի ի գիւղն Բանանց սբ. Աստուածածնայ եկեղեցի ունի զմի փոքր պարտեզ թթենեաց, ի քաղաքին Յելիզավետապոլ ունի զմի փոքրիկ մահլայ յորում է մի տուն»։ Ի դեպ, Գանձակում գտնվող այգին եկեղեցուն 1839 թ. նվիրել էր հանգուցյալ գանձակաբնակ բանանցեցի տիկին Հռիփսիմե ՀարությունյանցըՀայաստանի ազգային արխիվ, ֆ. 53, ց. 1, գ. 3811, թ. 13-14, գ. 3798, թ. 242-243

 Տես նաև 
 Բանանց (Դաշկեսանի շրջան)
 Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (Բանանց)

 Ծանոթագրություններ 

ա
Կատեգորիա:Դաշքեսանի շրջանի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Բանանց (գյուղ)