.com

com դոմեն, համացանցի DNS-ում վերին մակարդակի դոմեն։ Այն ստեղծվել է 1985 թվականի մարտին ինտերնետային դոմենների առաջին խմբում։ Դոմենի անունը ծագում է commercial (առևտրային) բառից, ինչը ցույց է տալիս, որ դոմենի սկզբնապես եղել է առևտրային կազմակերպությունների ենթադոմենների գրանցման համար։ Ավելի ուշ դոմենը բացվել է ընդհանուր նպատակների համար։

Դոմենը սկզբնապես կառավարվել է ԱՄՆ պաշտպանության նախարարության կողմից, այսօր Verisign է շահագործում այն, սակայն դոմենը գտնվում է ԱՄՆ օրենսդրության իրավասության ներքո։ Ամերիկյան բիզնեսներն ու ձեռնարկությունները ավելի շատ օգտագործում են ․com դոմենը ․us դոմենի փոխարեն։ .com դոմենում Verisign-ի գրանցումներն իրականացվում են ICANN-ի կողմից հավատարմագրված դոմենի անունների գրանցողների կողմից։ Գրանցամատյանը ընդունում է միջազգայնացված դոմենային անուններ։

.com դոմենը եղել է համացանցի վերին մակարդակի դոմեններից մեկը, երբ 1985 թվականի հունվարին ներդրվել է Դոմենային անունների համակարգը, մյուս դոմեններն են edu, gov, mil, net, org և int։ Այն դարձել է ամենամեծ վերին մակարդակի դոմենը և իր անունն է տվել դոթքոմի փուչիկին՝ ժամանակաշրջան 1990-ական թվականների վերջին, որի ընթացքում համացանցին վերաբերող հասկացությունների և ընկերությունների վերաբերյալ չափազանց շատ շահարկումները հանգեցրել են ինտերնետի օգտագործման և ընդունման արագ աճի։

 Պատմություն 
Երբ 1985 թվականի հունվարի 1-ին առաջին անգամ ներդրվել է Դոմենային անունների համակարգը, com դոմենը եղել է առաջին բարձր մակարդակի դոմեններից մեկը։ Դոմենը կառավարվել է ԱՄՆ Պաշտպանության նախարարության կողմից, սակայն նախարարությունը դոմենի պահպանման նպատակով պայմանագիր է կնքել SRI International-ի հետ։ SRI-ը ստեղծել է DDN-NIC-ը, որը հայտնի է նաև որպես SRI-NIC կամ պարզապես NIC (Network Information Center), որն այդ ժամանակ հասանելի է եղել nic.ddn.mil դոմենի անվամբ։ 1991 թվականի հոկտեմբերի 1-ից սկսած շահագործման պայմանագիր է կնքվել Government Systems Inc. (GSI) ընկերության հետ, որը ենթապայմանագրով այն հանձնել է Network Solutions Inc. (NSI) ընկերությանը։

1993 թվականի հունվարի 1-ին Ազգային գիտական հիմնադրամը ստանձնել է դոմենի պահպանման պատասխանատվությունը, քանի որ com-ը հիմնականում օգտագործվել է ոչ պաշտպանական նպատակներով։ NSF-ը շահագործման պայմանագիր է կնքել Network Solutions (NSI) ընկերության հետ։ 1995 թվականին դոմենի ստեղծումից ի վեր առաջին անգամ NSF-ը NSI-ին թույլատրել է գրանցվողներից տարեկան վճար գանձել։ Սկզբում վճարը տարեկան 50 ԱՄՆ դոլար է կազմել, որից 35 ԱՄՆ դոլարը տրվել է Ազգային վիճակագրական ծառայությանը, իսկ 15 ԱՄՆ դոլարը՝ կառավարությանը։ Նոր գրանցումների ժամանակ անհրաժեշտ էր վճարել երկու տարվա գումար, ինչը նոր դոմենի գրանցման վճարը դարձնում էր 100 ԱՄՆ դոլար։ 1997 թվականին ԱՄՆ Առևտրի նախարարությունը ստանձնել է այս առաջին յոթ ընդհանուր TLD-ների նկատմամբ լիազորությունները։ Այն ներկայումս շահագործվում է Verisign-ի կողմից, որը գնել է Network Solutions-ը։ Verisign-ը հետագայում Network Solutions-ի ոչ գրանցամատյանային գործառույթները առանձնացրեց առանձլնէ  ընկերության մեջ, որը շարունակում է գործել որպես գրանցող մարմին։ Անգլերենում դոմենի անունը հաճախ գրվում է կետով և սովորաբար արտասանվում է որպես դոթ քոմ (dot-com)։

Չնայած com դոմենները սկզբում նախատեսված են եղել առևտրային կազմակերպությունների համար, 1990-ականների կեսերից ի վեր դոմենը որևէ սահմանափակում չի ունեցել իրավասու գրանցվողների համար։ Ինտերնետի առևտրայնացման և տարածման հետ մեկտեղ դոմենը բացվել է հանրության համար և արագորեն դարձել վերին մակարդակի ամենատարածված դոմենը կայքերի և էլեկտրոնային փոստիհամար։ Շատ ընկերություններ, որոնք ծաղկում են ապրել 1997-ից 2001 թվականներին՝ այն ժամանակահատվածում, որը հայտնի է որպես «դոթքոմի փուչիկ», ներառել են com բառը իրենց անվանումներում. դրանք հայտնի են դարձել որպես դոթքոմներ կամ դոթքոմ ընկերություններ: 2001 թվականին ներդրվել է ․biz դոմեն, որը նախատեսված էր այն ընկերությունների համար, որոնք չէին կարողացել com դոմենային անուն գրանցել։ Այն նպատակ է ունեցել հաճախորդներին հասկացնել, որ նրանք հայտնվել են օրինական բիզնես կայքում, չնայած դրան ․biz դոմենը լայն տարածում չի գտել:

Չնայած աշխարհի ցանկացած վայրում գործող ընկերությունները կարող են գրանցել com դոմեններ, շատ երկրներ նմանատիպ նպատակով ունեն երկրորդ մակարդակի դոմեն՝ իրենց երկրի կոդի վերին մակարդակի դոմենի (ccTLD) ներքո, ինչպիսիք են Ավստրալիան (com.au), Չինաստանը (com.cn), Հունաստանը (com.gr), Իսրայելը (co.il), Հնդկաստանը (co.in), Ինդոնեզիան (co.id), Ճապոնիան (co.jp), Մեքսիկան (com.mx), Նեպալը (.com.np), Պակիստանը (.com.pk), Հարավային Կորեան (co.kr), Շրի Լանկան (com.lk), Միացյալ Թագավորությունը (co.uk) և Վիետնամը (.com.vn):

Շատ ոչ առևտրային կայքեր և ցանցեր օգտագործում են com դոմենային անուններ՝ վերջինիս ճանաչելիությունից օգտվելու համար: Այնուամենայնիվ, գրանցման վիճակագրությունը ցույց է տալիս, որ դոմենը տարիների ընթացքում տարբեր չափի ժողովրդականություն է վայելել:

2011 թվականի դեկտեմբերին Verisign-ը հայտնել է, որ գրանցվել է մոտ 100 միլիոն com դոմեն: Համաձայն 2020 թվականի մարտին հրապարակված Դոմենների անվանումների ոլորտի համառոտագրի, որը հրապարակվում է յուրաքանչյուր եռամսյակ, com դոմենների գրանցումների ընդհանուր թիվը կազմել է 145.4 միլիոն: 2009 թվականի մարտի դրությամբ Verisign-ը հայտնել է, որ դոմենը սպասարկում են 926 հավատարմագրված գրանցվածների։

2012 թվականի նոյեմբերի 29-ին ԱՄՆ Առևտրի նախարարությունը հաստատել է Verisign, Inc.-ի և ICANN-ի միջև com-ի Գրանցամատյանի համաձայնագրի երկարաձգումը։ Այս համաձայնագրի միջոցով Verisign-ը կառավարել է com-ի գրանցամատյանը մինչև 2018 թվականի նոյեմբերի 30-ը։

 Երկրորդ մակարդակի հին դոմենների ցանկ 
Ստորև ներկայացված են 100 ամենահին գրանցված և մինչ օրս գործող com դոմենները։

 Տեղ  Ստեղծման ամսաթիվ  Դոմենի անուն 1  մարտի 15, 1985  symbolics.com 2  ապրիլի 24, 1985  BBN.com 3  մայիսի 24, 1985  think.com 4  հուլիսի 11, 1985  MCC.com 5  սեպտեմբերի 30, 1985  DEC.com 6  նոյեմբերի 7, 1985  northrop.com 7  հունվարի 9, 1986  xerox.com 8  հունվարի 17, 1986  SRI.com 9  մարտի 3, 1986  HP.com 10  մարտի 5, 1986  bellcore.com 11  մարտի 19, 1986  IBM.com 11  մարտի 19, 1986  sun.com 13  մարտի 25, 1986  intel.com 13  մարտի 25, 1986  TI.com 15  ապրիլի 25, 1986  ATT.com 16  մայիսի 8, 1986  GMR.com 16  մայիսի 8, 1986  tek.com 18  հուլիսի 10, 1986  FMC.com 18  հուլիսի 10, 1986  UB.com 20  օգոստոսի 5, 1986  bell-atl.com 20  օգոստոսի 5, 1986  GE.com 20  օգոստոսի 5, 1986  grebyn.com 20  օգոստոսի 5, 1986  ISC.com 20  օգոստոսի 5, 1986  NSC.com 20  օգոստոսի 5, 1986  stargate.com 26  սեպտեմբերի 2, 1986  Boeing.com 27  սեպտեմբերի 18, 1986  ITCorp.com 28  սեպտեմբերի 29, 1986  siemens.com 29  հոկտեմբերի 18, 1986  pyramid.com 30  հոկտեմբերի 27, 1986  alphaDC.com 30  հոկտեմբերի 27, 1986  BDM.com 30  հոկտեմբերի 27, 1986  fluke.com 30  հոկտեմբերի 27, 1986  inmet.com 30  հոկտեմբերի 27, 1986  kesmai.com 30  հոկտեմբերի 27, 1986  mentor.com 30  հոկտեմբերի 27, 1986  NEC.com 30  հոկտեմբերի 27, 1986  ray.com 30  հոկտեմբերի 27, 1986  rosemount.com 30  հոկտեմբերի 27, 1986  vortex.com 40  նոյեմբերի 5, 1986  alcoa.com 40  նոյեմբերի 5, 1986  GTE.com 42  նոյեմբերի 17, 1986  adobe.com 42  նոյեմբերի 17, 1986  AMD.com 42  նոյեմբերի 17, 1986  DAS.com 42  նոյեմբերի 17, 1986  data-IO.com 42  նոյեմբերի 17, 1986  octopus.com 42  նոյեմբերի 17, 1986  portal.com 42  նոյեմբերի 17, 1986  teltone.com 49  դեկտեմբերի 11, 1986  3Com.com 49  դեկտեմբերի 11, 1986  amdahl.com
 Տեղ  Ստեղծման ամսաթիվ  Դոմենի անուն 49  դեկտեմբերի 11, 1986  CCUR.com 49  դեկտեմբերի 11, 1986  CI.com 49  դեկտեմբերի 11, 1986  convergent.com 49  դեկտեմբերի 11, 1986  DG.com 49  դեկտեմբերի 11, 1986  peregrine.com 49  դեկտեմբերի 11, 1986  quad.com 49  դեկտեմբերի 11, 1986  SQ.com 49  դեկտեմբերի 11, 1986  tandy.com 49  դեկտեմբերի 11, 1986  TTI.com 49  դեկտեմբերի 11, 1986  unisys.com 61  հունվարի 19, 1987  CGI.com 61  հունվարի 19, 1987  CTS.com 61  հունվարի 19, 1987  SPDCC.com 64  փետրվարի 19, 1987  apple.com 65  մարտի 4, 1987  NMA.com 65  մարտի 4, 1987  prime.com 67  ապրիլի 4, 1987  philips.com 68  ապրիլի 23, 1987  datacube.com 68  ապրիլի 23, 1987  KAI.com 68  ապրիլի 23, 1987  TIC.com 68  ապրիլի 23, 1987  vine.com 72  ապրիլի 30, 1987  NCR.com 73  մայիսի 14, 1987  cisco.com 73  մայիսի 14, 1987  RDL.com 75  մայիսի 20, 1987  SLB.com 76  մայիսի 27, 1987  parcplace.com 76  մայիսի 27, 1987  UTC.com 78  հունիսի 26, 1987  IDE.com 79  հուլիսի 9, 1987  TRW.com 80  հուլիսի 13, 1987  unipress.com 81  հուլիսի 27, 1987  dupont.com 81  հուլիսի 27, 1987  lockheed.com 83  հուլիսի 28, 1987  rosetta.com 84  օգոստոսի 18, 1987  toad.com 85  օգոստոսի 31, 1987  quick.com 86  սեպտեմբերի 3, 1987  allied.com 86  սեպտեմբերի 3, 1987  DSC.com 86  սեպտեմբերի 3, 1987  SCO.com 89  սեպտեմբերի 22, 1987  gene.com 89  սեպտեմբերի 22, 1987  KCCS.com 89  սեպտեմբերի 22, 1987  spectra.com 89  սեպտեմբերի 22, 1987  WLK.com 93  սեպտեմբերի 30, 1987  mentat.com 94  հոկտեմբերի 14, 1987  WYSE.com 95  նոյեմբերի 2, 1987  CFG.com 96  նոյեմբերի 9, 1987  marble.com 97  նոյեմբերի 16, 1987  cayman.com 97  նոյեմբերի 16, 1987  entity.com 99  նոյեմբերի 24, 1987  KSR.com 100  նոյեմբերի 30, 1987  NYNEXST.com

 Վերին մակարդակի դոմենի ընդլայնումներ 
.com դոմենի հաջողությունից հետո CentralNic-ը գրանցել է վերին մակարդակի դոմենի բազմաթիվ ընդլայնումներ՝ հետևյալ ձևաչափով՝ .երկիր.Com։

Վերին մարդակի դոմենի ընդլայնումներից են՝

.ar.com (Արգենտինա, չի օգտագործվում)

.br.com (Բրազիլիա, Գրանցամատյան)

.cn.com (Չինաստան, Գրանցամատյան)

.de.com (Գերմանիա, Գրանցամատյան)

.eu.com (Եվրոպական միություն, Գրանցամատյան)

.gb.com (Մեծ Բրիտանիա, չի օգտագործվում)

.gr.com (Հունաստան, գրանցամատյան չկա)

.hu.com (Հունգարիա, չի օգտագործվում)

.it.com (Իտալիա, Գրանցամատյան)

.uk.com (Միացյալ Թագավորություն, Գրանցամատյան)

.us.com (ԱՄՆ, Գրանցամատյան)

.za.com (Հարավաֆրիկյան Հանրապետություն, գրանցամատյան չկա)

 Ծանոթագրություններ 

 Արտաքին հղումներ 
 IANA .com whois information
 List of .com accredited registrars
 .com WhoIS
 .com Registry Agreement at ICANN
 Whois տեղեկատվություն .com դոմենի մասին iana.org կայքում

com