Կաղնի խաչ վանք

Կաղնի խաչ վանք, հայկական առաքելական ավերված վանական համալիր ներկայումս՝ Ադրբեջանի Հանրապետության Դաշկեսանի շրջանի նախկին հայաբնակ Կիրանց գյուղից մոտ 1 կմ հարավ-արևմուտք՝ ոչ մեծ ձորակի մեջ։ Պատմականորեն այն տեղակայված է Մեծ Հայքի Ուտիք նահանգի Գարդման գավառումՍամվել Կարապետյան, Հյուսիսային Արցախ, Երևան, 2004, էջ 239։

 Պատմություն 
Վանքում վիմագրերի առկայության մասին առաջին անգամ ակնարկվել է 1853 թվականին «Արձանագիրք եղեալք ի վերայ որմոց շինուածոցն ի հնութենէ ժամանակին գոլով մաշեալք՝ զնշանակեն ինչ տեղեկութիւն միայն յերկուց կանգնեալ արձանաց երևին»։ Ցավոք, տեղեկագրի կազմողը բավարարվել է հիշյալ խաչքարերի սոսկ թվագրերն ընդօրինակելովՀայաստանի ազգային արխիվ, ֆ. 53, ց. 1, գ. 2742, թ. 14։

Ըստ ավանդության՝ վանքում էր գտնվում Գարդմանքի հայտնի իշխաններից մեկի աճյունը. 

Վանքն ունեցել է վանահայր և միաբանություն, որը, ըստ վկայությունների, մի դեպքում գործել է մինչև 1834 թվականը, իսկ մյուսում՝ մինչև 1838 թ.

 Ճարտարապետություն 
Վանքի՝ համեմատաբար հանգամանալից առաջին նկարագրությունը տրվել է 1853 թ. կազմված մի վավերագրում, որտեղ ասվում է. 

Ուշագրավ է նաև 1886 թվականի նկարագրությունը. 


 Կալվածքներ 

Կալվածքների մասին արժեքավոր տեղեկություն է պարունակում 1853 թվականին կազմված վերոհիշյալ վավերագիրը.

 Տես նաև 
 Դաշկեսանի շրջան

 Արտաքին հղումներ 
 Դաշկեսանի շրջանի հայկական հուշարձանների քարտեզ
 Կիրանց (Շարուքքար) գյուղը ՀՃՈւԿ-ի կայքում 

 Ծանոթագրություններ 

Կատեգորիա:Դաշքեսանի շրջանի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Կիրանց (Դաշկեսանի շրջան)
Կատեգորիա:Վանքեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ադրբեջանում ոչնչացված հայկական հուշարձաններ