Լյուդվիգ Վիտգենշթայն

Լյուդվիգ Յոզեֆ Յոհան Վիտգենշթայն (, 1889 թ. ապրիլի 26, Վիեննա - 1951 թ. ապրիլի 29, Քեմբրիջ, Անգլիա), ավստրիացի փիլիսոփա, անալիտիկ փիլիսոփայության հիմնադիր, 20-րդ դարի նշանավոր մտածողներից մեկը։ 1929 թվականից ապրել է Անգլիայում։ Բ․ Ռասելի հետ մշակել է տրամաբանական ատոմիզմի ուսմունքը։ Փիլիսոփայության կոչումը համարել է ոչ թե աշխարհի մասին տեսության մշակումը (դա մասնավոր գիտությունների խնդիրն է), այլ լեզվի (ըստ էության լեզվամտածողության) տրամաբանական վերլուծությունը՝ ճանաչողության ընթացքում ծագող իմացաբանական-տրամաբանական դժվարությունների լուծման համար։ Նրա «Տրամաբանական-փիլիսոփայական երկը» հեղափոխական ազդեցություն է գործել ժամանակակից արևմտյան փիլիսոփայության մեջ՝ մղելով «Վիեննայի շրջանակին» տրամաբանական պոզիտիվիզմի ծրագրի ստեղծմանը։ Ուշ շրջանի գործերում Վիտգենշտայնը գիտակցում է ձևական տրամաբանական վերլուծության սահմանափակվածությունը ապացուցողական կշռադատության ոլորտով և խնդիր է դնում վերլուծել սովորական լեզուն ոչ ձևական եղանակներով՝ վերցնելով «լեզուն իր գործածության մեջ»։ Այստեղ ևս իր նոմինալիստական տեսակետին հավատարիմ, Վիտգեյնշտայնը լեզվական որևէ միավորի տարբեր գործածությունների մեջ հանդես եկող նշանակությունները դիտում է որպես միևնույն «ընտանիքի» անդամներ և ոչ թե որպես մեկ ընդհանուր նշանակության տարբերակներ (այսպես կոչված, «ընտանեկան նմանությունների» տեսություն)։ Իմաստաբանական-տրամաբանական դժվարությունների, մասնավորապես պարադոքսների առաջացումը նա կապում է լեզուների իմացաբանական համակարգերի տարբերությունների, լեզվի գործածության ոլորտների ու մակարդակների առանձնահատկությունների հետ, որոնք կապված են դրանց բնորոշ լեզվական կանոնների տարբերությունների հետ (այսպես կոչված, «լեզվական խաղերի» տեսություն)։ Վիտգենշտայնի գաղափարներն արժեքավոր են տրամաբանական, լեզվաբանական, մշակութաբանական հետազոտությունների համար, բայց գիտական քննադատության չեն դիմանում փիլիսոփայության, աշխարհայացքային հարցերի վերառումը և իմացաբանական դժվարությունների հանգեցումը լեզվատրամաբանական և իմաստաբանական վերլուծությանը։ Լեզվի բնույթի և կառուցվածքի մասին նրա գաղափարները, շարադրված «Փիլիսոփայական հետազոտություններ» երկում, ծնունդ տվեցին առօրյա լեզվի կամ լեզվաբանական փիլիսոփայությանը։

 Ծանոթագրություններ 

Կատեգորիա:20-րդ դարի ավստրիացի գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Time-ի վարկածով «Տարվա մարդ» ճանաչվածներ
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի գրողներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Ավստրիացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Բրիտանական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Գերմանալեզու գրողներ
Կատեգորիա:Գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հրեա փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկայի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Մանչեսթերի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Վիեննա քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Կատեգորիա:Քեմբրիջի համալսարանի շրջանավարտներ