Հայաստանի ազգային հերոս

Հայաստանի ազգային հերոս, Հայաստանի Հանրապետության բարձրագույն կոչում։ Հիմնադրվել է 1994 թվականի մարտի 29-ին ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից ընդունված, 1994 թվականի ապրիլի 22-ին ՀՀ Նախագահի կողմից ստորագրված և 1994 թվականի մայիսի 8-ին ուժի մեջ մտած ««Հայաստանի ազգային հերոս» Հայաստանի Հանրապետության բարձրագույն կոչման մասին» ՀՀ օրենքով (օրենքն ուժը կորցրել է 2014 թվականի օգոստոսի 9-ին)։ Վերասահմանվել է 2014 թվականի հունիսի 21-ին ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից ընդունված, 2014 թվականի հուլիսի 18-ին ՀՀ Նախագահի կողմից ստորագրված և 2014 թվականի օգոստոսի 9-ին ուժի մեջ մտած «Հայաստանի Հանրապետության պետական պարգևների և պատվավոր կոչումների մասին» ՀՀ օրենքով։

 Կոչման կարգավիճակը 
«Հայաստանի ազգային հերոս» բարձրագույն կոչումը շնորհվում է երկրի պաշտպանության, իրավակարգի ամրապնդման բնագավառներում, ինչպես նաև ազգային նշանակալի արժեքների ստեղծման գործում Հայաստանին մատուցած համազգային նշանակություն ունեցող բացառիկ ծառայությունների համար։

Համաձայն Հայաստանի Սահմանադրության 55-րդ հոդվածի 16-րդ կետի՝ կոչումը շնորհում է Հայաստանի Նախագահը։ Պարգևատրման վերաբերյալ Նախագահը հրապարակում է հրամանագիր։

«Հայաստանի ազգային հերոս» բարձրագույն կոչման արժանացած անձանց հանձնվում է Հայրենիքի շքանշան, որը կրում են կրծքի ձախ կողմումՀայրենիքի շքանշան։

 Կոչում ստացողները 
 1994-2003 թվականներ 
1994 թվականին ընդունված մայր օրենքի համաձայն «Հայաստանի ազգային հերոս» բարձրագույն կոչումը շնորհվում է Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիներին։ 
 2003-2014 թվականներ 
2003 թվականի նոյեմբերի 6-ին օրենքում կատարվեց լրացում, ըստ որի «Հայաստանի ազգային հերոս» բարձրագույն կոչումը շնորհվում է Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիներին, օտարերկրյա քաղաքացիներին և քաղաքացիություն չունեցող անձանց։

 Ներկայումս 
2014 թվականի սահմանումը վերաձևակերպվեց։ Ըստ այդմ՝ Հայաստանի Հանրապետության բարձրագույն կոչումը շնորհվում է Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիներին և Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացի չհանդիսացող անձանց։

«Հայաստանի ազգային հերոս» բարձրագույն կոչմանն արժանացած զոհված անձի ընտանիքն օգտվում է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված արտոնություններից։

 Կոչման շնորհման միջնորդությունը 
1994 թվականին ընդունված մայր օրենքի համաձայն 1993-2003 թվականներին «Հայաստանի ազգային հերոս» բարձրագույն կոչում շնորհելու միջնորդությունը հարուցվում էր Հայաստանի Հանրապետության Գերագույն խորհրդի նախագահության, Հայաստանի Հանրապետության կառավարության կողմից։ 2003 թվականի նոյեմբերի 6-ին օրենքում կատարված փոփոխությամբ այդ դրույթը ճանաչվեց ուժը կորցրած։

2014 թվականի օգոստոսի 9-ից Հանրապետության Նախագահը կոչումը կարող է շնորհել ինչպես անձնական նախաձեռնությամբ, այնպես էլ շնորհման վերաբերյալ պաշտոնատար անձանց միջնորդությունների հիման վրա։

Բարձրագույն կոչում շնորհելու հարցը քննարկվում է Ազգային անվտանգության խորհրդի նիստումՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՊԵՏԱԿԱՆ ՊԱՐԳԵՎՆԵՐՈՎ ՊԱՐԳԵՎԱՏՐԵԼՈՒ ԵՎ ՊԱՏՎԱՎՈՐ ԿՈՉՈՒՄՆԵՐ ՇՆՈՐՀԵԼՈՒ ՄԻՋՆՈՐԴՈՒԹՅԱՆԸ ՆԵՐԿԱՅԱՑՎՈՂ ՊԱՀԱՆՋՆԵՐԸ ԵՎ ՄԻՋՆՈՐԴՈՒԹՅՈՒՆ ՆԵՐԿԱՅԱՑՆԵԼՈՒ ԿԱՐԳ։

 Ամենամսյա պարգևավճարը 
Հայաստանի Կառավարության 2014 թվականի մարտի 6-ի որոշմամբ սահմանվել է, որ Հայաստանի պաշտպանության ժամանակ, ինչպես նաև ծառայողական կամ պաշտոնեական պարտականությունները կատարելիս զոհված՝ հետմահու «Հայաստանի ազգային հերոս» Հայաստանի բարձրագույն կոչում ստացած անձի ընտանիքին տրվում է պարգևավճար՝ 250.000 դրամի չափով։

 Կոչման շնորհման վիճակագրությունը 
Կոչումը շնորհվել է 27 անձի, որոնցից 26-ն ազգությամբ հայ են, մեկը՝ ռուս։

Հերոսներից 13-ին կոչումը շնորհվել է հետմահու։

Ըստ տարեթվերի կոչումը շնորհվել է.
 1994 թվական՝ 3,
 1996 թվական՝ 7,
 1999 թվական՝ 2,
 2004 թվական՝ 2,
 2008 թվական՝ 1,
 2017 թվական՝ 2 անձ,
 2020 թվական՝ 6 անձ,
 2021 թվական՝ 4 անձ։

 Հայաստանի ազգային հերոսները 
 Հ/հԱնունԶբաղեցրած պաշտոնը կոչման շնորհման օրվա դրությամբՇնորհման ամսաթիվըԾննդյան օրըԾննդավայրըՄահվան օրըՄահվան վայրըՀիմնավորումը1 Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Վազգեն Ա Կաթողիկոս Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Ամենայն Հայոց24.07.1994 <center>20.09 1908 <center>Բուխարեստ, Ռումինիա  30px <center>18.08 1994 <center>Էջմիածին, Հայաստան  Ազգային և հոգևոր արժեքների պահպանման և բազմապատկման գործում բացառիկ ծառայությունների համար2 Վիկտոր ՀամբարձումյանՀայաստանի Հանրապետության գիտությունների ազգային ակադեմիայի պատվավոր պրեզիդենտ14.10.1994https://www.arlis.am/DocumentView.aspx?DocID=85958 <center>19.09 1908 <center>Թիֆլիս, Թիֆլիսի նահանգ, Ռուսական կայսրություն  30px <center>12.08 1996 <center>Բյուրական, Հայաստան  Համաշխարհային նշանակության գիտական արժեքների ստեղծման, գիտության կազմակերպման բնագավառում մատուցած բացառիկ ծառայությունների և ազգանպաստ հասարակական գործունեության համար3 Ալեք ՄանուկյանՀայկական բարեգործական ընդհանուր միության ցկյանս նախագահ14.10.1994ՀՀ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՀՐԱՄԱՆԱԳԻՐԸ ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԲԱՐԵԳՈՐԾԱԿԱՆ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ՄԻՈՒԹՅԱՆ ՑԿՅԱՆՍ ՆԱԽԱԳԱՀ ԱԼԵՔ ՄԱՆՈՒԿՅԱՆԻՆ «ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԱԶԳԱՅԻՆ ՀԵՐՈՍԻ» ԿՈՉՈՒՄ ՇՆՈՐՀԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ <center>28.06 1901 <center>Զմյուռնիա, Օսմանյան կայսրություն  30px <center>10.07 1996 <center>Դետրոյտ, Միչիգան նահանգ, ԱՄՆ  30pxՀամազգային նշանակություն ունեցող բացառիկ ծառայությունների, բազմամյա ազգանվեր ու հայրենանվեր գործունեության համար4 Մոնթե Չառլզի Մելքոնյան 20.09.1996  (հետմահու) <center>25.11 1957 <center>Վայսելիա, Կալիֆորնիա, ԱՄՆ  30px <center>12.06 1993 <center>Աղդամ, Արցախ  30pxՀայրենիքի պաշտպանության գործում համազգային նշանակություն ունեցող բացառիկ ծառայությունների համար 5 Ջիվան Զավենի Աբրահամյան 20.09.1996  (հետմահու) <center>06.07 1961 <center>Երևան, Հայկական ԽՍՀ  30px <center>26.07 1991 <center> Վերիշեն, ՀՀ  Հայրենիքի պաշտպանության գործում համազգային նշանակություն ունեցող բացառիկ ծառայությունների համար6 Վիտյա Վորոշի Այվազյան 20.09.1996  (հետմահու) <center>31.12 1955 <center>գ. Սպանդարյան, Հայկական ԽՍՀ  30px <center>29.08 1990 <center> Երևան, ՀՀ  Հայրենիքի պաշտպանության գործում համազգային նշանակություն ունեցող բացառիկ ծառայությունների համար7 Մովսես Գևորգի Գորգիսյան 20.09.1996  (հետմահու) <center>03.12 1961 <center>Երևան, Հայկական ԽՍՀ  30px <center>19.01 1990 <center>գ.Երասխավան, Հայկական ԽՍՀ  30pxՀայրենիքի պաշտպանության գործում համազգային նշանակություն ունեցող բացառիկ ծառայությունների համար8 Թաթուլ Ժորժիկի Կրպեյան 20.09.1996  (հետմահու) <center>21.04 1965 <center>գ. Արեգ, Հայկական ԽՍՀ  30px <center>30.04 1991 <center>Գետաշեն, ՀՀ  Հայրենիքի պաշտպանության գործում համազգային նշանակություն ունեցող բացառիկ ծառայությունների համար9 Գեղազնիկ Արմենակի Միքայելյան20.09.1996  (հետմահու) <center>16.11 1951 <center>գ.Լեռնարոտ, Հայկական ԽՍՀ  30px <center>29.08 1990 <center>Երևան, ՀՀ  Հայրենիքի պաշտպանության գործում համազգային նշանակություն ունեցող բացառիկ ծառայությունների համար10 Յուրա Վաղարշակի Պողոսյան20.09.1996  (հետմահու) <center>08.04.1961 <center>գ. Կոտովո, Վոլգոգրադի մարզ  30px <center>1992 <center> Ասկերան - Նախիջևանիկ սահմանային գիծ  - 30pxՀայրենիքի պաշտպանության գործում համազգային նշանակություն ունեցող բացառիկ ծառայությունների համար11 Կարեն Սերոբի ԴեմիրճյանՀՀ ԱԺ նախագահ 27.12.1999  (հետմահու) <center>17.04 1932 <center>Երևան, Հայկական ԽՍՀ  30px <center>27.10 1999 <center>Երևան, ՀՀ   12 Վազգեն Զավենի ՍարգսյանՀՀ վարչապետ 27.12.1999  (հետմահու) <center>05.03 1959 <center>գ. Արարատ, Արարարտի շրջան, Հայկական ԽՍՀ  30px <center>27.10 1999 <center>Երևան, ՀՀ   13 Շառլ ԱզնավուրՖրանսահայ շանսոնիե27.05. 2004Шарль Азнавур и Кирк Кркорян - Национальные Герои Армении - ИА Regnum, 27.05.2004 <center>22.05 1924 <center>Փարիզ, Ֆրանսիա  30px 01.10.2018 <center> Աշխարհին Հայաստանի ներկայացման գործում և երկրի առջև ունեցած բացառիկ ծառայությունների համար, ինչպես նաև ծննդյան 80-ամյակի առթիվ14 Քըրք ՔըրքորյանԱմերիկահայ գործարար, միլիարդատեր, բարերար27.05.2004 <center>06.06 1917 <center>Ֆրեզնո, Կալիֆորնիա նահանգ, ԱՄՆ  30px <center>16.06 2015 <center>Լոս Անջելես, ԱՄՆ  30pxՀամազգային նշանակության բացառիկ ծառայությունների, Հայաստանի շենացմանն ու բարգավաճմանն ուղղված գործունեության համար15 Նիկոլայ ՌիժկովՌուսաստանի Դաշնության Դաշնային ժողովի նախագահ, Դաշնության խորհրդի անդամ6.12.2008Ն. Ի. Ռիժկովին «Հայաստանի Ազգային հերոս» Հայաստանի Հանրապետության բարձրագույն կոչում շնորհելու մասին <center>28.09 1929 <center>գ. Դիլեևկա, Ուկրաինական ԽՍՀ  30px <center> <center>1988 թվականին Հայաստանում տեղի ունեցած աղետալի երկրաշարժից հետո կատարված վերականգնողական աշխատանքների կազմակերպման գործում ներդրած ծանրակշիռ անձնական ավանդի, դժվարին պահերին հայ ժողովրդին ցուցաբերած բարոյական բացառիկ աջակցության համար 16 Էդուարդո ԷռնեկյանԱրգենտինահայ գործարար21.09.2017 <center>04.12 1932 <center>Բուենոս Այրես, Արգենտինա  30pxՀայաստանի շենացմանն ու բարգավաճմանն ուղղված գործունեության համար17 Հովհաննես ՉեքիջյանՀայ դիրիժոր30.12.2017Հովհաննես Չեքիջյանին շնորհվել է «Հայաստանի ազգային հերոսի» կոչում <center>23.12 1928 <center>Ստամբուլ, Թուրքիա  30pxՀայաստանն աշխարհին ներկայացնելու ազգանվեր գործում դրսևորած անմնացորդ նվիրումի, մշակույթի բնագավառում ներդրած անձնական մեծ ավանդի, ինչպես նաեւ հայ ժողովրդին մատուցած բացառիկ ծառայությունների համար։18 Ռուբեն ՍանամյանՀայ զինծառայող18.08.2020Կապիտան Ռուբեն Սանամյանը պարգևատրվել է Հայրենիքի շքանշանով՝ արժանանալով Հայաստանի ազգային հերոսի կոչման <center>22.09 1976 <center>Դիլիջան, Հայաստան  30px 2020 թվականի հուլիսի տավուշյան մարտերում ցուցաբերած ռազմական կարևոր դերի համար։19 Հրայր ՀովակիմյանՀայ սրտային վիրաբույժ27.08.2020 <center>13.05 1953 <center>Հալեպ, Սիրիա  30px Առողջապահության զարգացման գործում Հայաստանի Հանրապետությանը մատուցած բացառիկ ծառայությունների, սրտի բարդ վիրահատություններ իրականացնող նորարարական բժշկական կենտրոն ստեղծելու և մեծաթիվ նոր մասնագետներ պատրաստելու, բազմաթիվ մարդկային կյանքեր փրկելու և երկարամյա անձնուրաց աշխատանքի համար։20 Վահագն ԱսատրյանՀՀ ԶՈՒ սպա15.10.2020 <center>18.01 1977 <center>գ. Քասախ, Հայկական ԽՍՀ  30px <center>12.10 2020 <center>Արցախ, Հադրութ  30pxՀայրենիքի պաշտպանության և անվտանգության ապահովման գործում մատուցած բացառիկ ծառայությունների, մարտական գործողությունների ընթացքում ցուցաբերած անձնուրացության և անմնացորդ նվիրումի համար։21Տիրան ԽաչատրյանՀՀ ԶՈՒ սպա22.10.202020.07.1971գ. Պռոշյան, ՀԽՍՀ Հայրենիքի պաշտպանության և անվտանգության ապահովման գործում մատուցած բացառիկ ծառայությունների, մարտական գործողությունների ընթացքում ցուցաբերած անձնուրացության և անմնացորդ նվիրումի համար։22Անդրանիկ ՓիլոյանՀՀ ԶՈՒ սպա22.10.202014.08.1962Ք. Մասիս, ՀայաստանՀայրենիքի պաշտպանության և անվտանգության ապահովման գործում մատուցած բացառիկ ծառայությունների, մարտական գործողությունների ընթացքում ցուցաբերած անձնուրացության և անմնացորդ նվիրումի համար։23Գարեգին ՊողոսյանՀՀ ԶՈՒ սպա22.10.202023.02.1982Հայրենիքի պաշտպանության և անվտանգության ապահովման գործում մատուցած բացառիկ ծառայությունների, մարտական գործողությունների ընթացքում ցուցաբերած անձնուրացության և անմնացորդ նվիրումի համար։24Թաթուլ ՂազարյանՀՀ ԶՈՒ գնդապետ27․01․2021
(հետմահու)1978Սևքար, ՀԽՍՀ19․10․2020ԱրցախՀայրենիքի պաշտպանության և անվտանգության ապահովման գործում մատուցած բացառիկ ծառայությունների, մարտական գործողությունների ընթացքում ցուցաբերած անձնվիրության և արիության համար։25Հրաչյա ԱնդրեասյանՀՀ ԶՈՒ գեներալ-լեյտենանտ27․01․2021
(հետմահու)29․01․1932Կրասնոդար, Հյուսիսկովկասյան երկրամաս, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ9․11․1999Մոսկվա, ՌուսաստանՀայաստանի Հանրապետության զինված ուժերի ստեղծման և կայացման, հայրենիքի պաշտպանության և անվտանգության ապահովման գործում մատուցած բացառիկ ծառայությունների համար։26Գուրգեն Դալիբալթայան ‎ՀՀ ԶՈՒ գեներալ-գնդապետ27․01․2021
(հետմահու)5․06․1926Նինոծմինդա, Սամցխե-Ջավախքի մարզ, Վրացական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ1․09.2015Երևան, ՀայաստանՀայաստանի Հանրապետության զինված ուժերի ստեղծման և կայացման, հայրենիքի պաշտպանության և անվտանգության ապահովման գործում մատուցած բացառիկ ծառայությունների համար։27Արկադի Տեր֊ԹադևոսյանՀՀ ԶՈւ գեներալ֊մայոր08.04.2021

(հետմահու)22.05.1939Վրացական ԽՍՀ, Թբիլիսի
ԽՍՀՄ31.03.2021Երևան, ՀայաստանՀայաստանի Հանրապետության զինված ուժերի ստեղծման և կայացման, հայրենիքի պաշտպանության և անվտանգության ապահովման գործում մատուցած բացառիկ ծառայությունների համար։

 Ծանոթագրություններ 

 Արտաքին հղումներ 
 Հայրենիքի շքանշան
 «Հայաստանի ազգային հերոս»  Հայկական Հանրագիտարան
 «Ովքեր են Հայաստանի Ազգային հերոսները» 168 Ժամ
 «Հայաստանի ազգային հերոսներ» Տեսանյութ

Կատեգորիա:ՀՀ պետական պարգևներ