Համմուրաբի թագավորի օրենքներ

Համմուրապի թագավորի օրենքները (Համմուրապիի կոդեքսը) լավ պահպանված հնադարյան օրենքների հավաքածու է, որը ստեղծվել է մ․ թ․ ա․ 1790-ին Բաբելոնում։ Այն ուժի մեջ է դրվել Բաբելոնի թագավոր Համմուրաբիի կողմից։ Օրենքները հայտնաբերվել են XX դարի սկզբներին հայտնաբերած մարդու հասակի չափերին հասնող սև քարե սյան վրա (ստելա), որի մակերեսը ծածկված է եղել սեպագրերով։Այդ "ստելա"-նեը կոչվում էին նաև կոթող։Այդ 7 քարե կոթողները դրվեցին Բաբելոնի"մարզերում"։Հիմա այդ կոթոներից մեկը դրված է Ֆրանսիայի "Լուվր" թանգարանում։ Համմուրաբի թագավորի օրենքները բաղկացած են 282 օրենքներից, որոնք տարբեր պատիժներ էին սահմանում` ըստ մարդկանց հասարակարգային դիրքի, կամ կախված այն բանից, թե օրենք խախտողը ազատ մարդ է, թե ստրուկ Gabriele Bartz, Eberhard König, ( Arts and Architecture),
 Könemann, Köln, (2005), isbn3-8331-1943-8.։

Համմուրաբին հասկանում էր, որ զենքի ուժով ստեղծած պետությունը չէր կարող երկար գոյատևել, եթե այն ներսից ամուր չլիներ։ Ուստի անհրաժեշտ էր մտցնել գրավոր օրենքներ և նրանցով կարգավորել կյանքի բոլոր բնագավառները։ Համմուրաբին հանձնարարեց հավաքել երկրում գործող բոլոր բանավոր և գրավոր օրենքներն ու դրանց հիման վրա կազմել օրենսգիրք։ Համմուրաբիի օրենսգիրքը մեծ դեր ունեցավ Բաբելոնի քաղաքական և տնտեսական կյանքի զարգացման համար։ Օրենսգրքի հեղինակությունն այնքան մեծ էր, որ հետագայում այն հաշվի էին առնում Առաջավոր Ասիայի բոլոր պետությունները օրենքներ ընդունելու ժամանակ։ Համմուրաբիի օրենքները փորագրվել են 9 մ բարձրությամբ բազալտե սյան վրա։

Համմուրաբին թագավորել է Բաբելոնում մ․ թ․ ա․ 1792-1750 թվականներին։ Նա իրեն է ենթարկել ամբողջ Միջագետքը և Բաբելոնական թագավորության համար սահմանել միասնական օրենքներՖ․ Պ․ Կորովկին «Հին աշխարհի պատմություն», 1989, «Լույս» հրատարակչություն։

մինի|150px|Ստելան՝ կողքից դիտելիս։

 Համմուրաբի թագավորի օրենքներից հատվածներ
«Ես՝ Համմուրաբիս, աստվածների կողմից նշանակված առաջնորդս, թագավորներից ամենաառաջինը, եփրատյան գյուղերի նվաճողը, ճշմատություն և արդարություն դրեցի երկրի շուրթերին։

Այսուհետև․

 Եթե մարդը գողանա տաճարի կամ թագավորի գույքը, նրան պետք է սպանել․ ով կընդունի գողացած գույքը, նույնպես պետք է սպանել։
 Եթե մարդը գողանա ստրուկին կամ ստրկուհուն, նրան պետք է սպանել։
 Եթե մարդը թաքցնի փախած ստրուկին, նրան պետք է սպանել։
 Եթե մեկը կտրի ստրուկի խարանը, նրա մատները պետք է կտրել։
 Եթե մարդը սպանի ուրիշի ստրուկին, նա պետք է ստրուկի դիմաց տա ստրուկ։
 Եթե մարդը սպանի ուրիշի եզը, նա պետք է եզան դիմաց տա եզ։
 Եթե մարդը ունի պարտք, նրա կինը, որդին կամ դուստրը պետք է 3 տարի ստրկության մեջ լինեն, չորրորդ տարում նրանց պետք է ազատ արձակեն։
 Եթե մարդն իր հավասարին ապտակի, նա պետք է վճարի տուգանք։
 Եթե մարդը ապտակի իրենից բարձրին (այսինքն մեծատոհմիկ աստիճանավորի, քրմին), պետք է նրան 60 անգամ հարվածել եզան կաշվից պատրաստած մտրակով»։
 Եթե երեխան ապտակի իր հորը կամ մորը ապա նրա ձեռքը պետք է կտրվի։

Եզրափակման մեջ ասված է․

 «Ես՝ Համմուրաբիս, արդարադատ թագավոր եմ, որին Արևի աստվածը շնորհել է օրենքներ։ Իմ խոսքերը հիանալի են, իմ գործերը՝ աննման»։

 Ծանոթագրություններ և աղբյուրներ 

 Արտաքին հղումներ 
 Օրենքների գիտական թարգմանությունը անգլերեն 
 Օրենքների թարգմանությունը ռուսերեն

Կատեգորիա:Բաբելոն
Կատեգորիա:Հին աշխարհի օրենքներ
Կատեգորիա:Ստելաներ
Կատեգորիա:Սեպագրեր