Ռուսաստանի դաշնային սուբյեկտներ

Ռուսաստանի դաշնային կարգը հաստատվել է 1918 թվականի հունվարին Սովետների III համագումարում, որտեղ ընդունվել է «Աշխատավոր և շահագործվող ազգի իրավունքների հռչակում»Ռուսերեն՝ «Декларация прав трудящегося и эксплуатируемого народа», որը հռչակել է՝

Այդպիսով միացյալ պետությունը վերափոխվել է դաշնության։

Այսօր, 2009 թվականին, ըստ 1993 թվականի Սահմանադրության 5 հոդվածի, Ռուսաստանի Դաշնությունը կազմավորված է իրավահավասար սուբյեկտներից։ 2008 թվականի մարտի 1-ից Ռուսաստանի Դաշնության սուբյեկտների թիվը հավասար է 83, այդ թվում՝ 21 հանրապետություն, 9 երկրամաս, 46 մարզ, 2 դաշնային նշանակաշության քաղաք, 1 ինքնավար մարզ և 4 ինքնավար շրջան։

Դաշնության պետական իշխանության մարմինների համակարգը սահմանվում է Դաշնության կանոնակարգած ընդհանուր հիմունքներով։ Յուրաքանչյուր շրջանում գործում է օրենսդիր (ներկայացուցչական) մարմին (պառլամենտ, օրենսդիր հավաք) և գործադիր մարմին (կառավարություն)։ Մի քանիսում գոյություն ունի նաև բարձր պաշտոնյայի պաշտոն (նախագահ, նահանգապետ), որոնք ունեն ՌԴ-ի օրենսդիր մարմինների լիազորություններ նախագահի ներկայացմամբ և կարող են այդ պաշտոնը զբաղեցնել անսահմանափակ քանակությամբ։

Ռուսաստանը բաժանվում է նաև 8 դաշնային շրջանների, որոնցից յարուրաքանչյուրում աշխատում է նախագահի լիազորված ներկայացուցիչը։
Դաշնության սուբյեկտները ունեն իրենց վարչատարածքային բաժանումը։ Որպես օրենք, սուբյեկտի կազմում հիմնական միավորը համարվում են հանրապետական (մարզային, երկրամասային) նշանակության շրջանները և քաղաքները։

 ՌԴ դաշնային սուբյեկտների տեսակներ 

 21 հանրապետություն 46 մարզ 9 Երկրամաս 1 ինքնավար հանրապետություն 4 ինքնավար օկրուգ 2 ֆեդերալ նշանակության քաղաքներ
600px|Ռուսաստանի ֆեդերատիվ կարգը

 Ռուսաստանի ֆեդերատիվ կարգը 2008-ի մարտի 1-ի դրությամբ 

Այս ցանկում սուբյեկտները նշված են այն նույն հերթականությամբ, ինչպես դա արված է Ռուսաստանի Դաշնության Սահմանդրության 65 հոդվածում՝ հանրապետություններ, երկրներ, մարզեր, ֆեդերալ նշանակության քաղաքներ, ինքնավար շրջաններ, ինքնավար օկրուգներ։

 № Դաշնության սուբյեկտ Դրոշ Զինանշան Տարածք (կմ²) Բնակչություն 2002-ի հոկտեմբերի 9 Կենտրոն Վարչական բաժանում  (ըստ ՍՎՏԲՀԴ-ի) ՍՎՏԲՀԴ-ի կոդը    Հանրապետություններ 01  Ադըղեա  45x45px|border  45x45px  7.600  447.000  Մայկոպ  7 շրջան և 2 քաղաք  79 02  Ալթայ  45x45px|border  45x45px  92.600  203.000  Գորնո-Ալթայսկ  10 շրջան և 1 քաղաք  84 03  Բաշկորտոստան  45x45px|border  45x45px  143.600  4.103.000  Ուֆա  54 շրջան և 21 քաղաք  80 04  Բուրյաթիա  45x45px|border  45x45px  351.300  981.000  Ուլան-Ուդե  21 շրջան և 2 քաղաք  81 05  Դաղստան  45x45px|border  45x45px  50.300  2.584.000  Մախաչկալա  41 շրջան և 10 քաղաք  82 06  Ինգուշիա  45x45px|border  45x45px  4.000  469.000  Մագաս  4 շրջան և 4 քաղաք  26 07  Կաբարդա-Բալկարիա  45x45px|border  45x45px  12.500  901.000  Նալչիկ  10 շրջան և 3 քաղաք  83 08  Կալմիկիա  45x45px|border  45x45px  76.100  292.000  Էլիստա  13 շրջան և 1 քաղաք  85 09  Կարաչայ-Չերքեզիա  45x45px|border  45x45px  14.100  440.000  Չերկեսկ  8 շրջան և 2 քաղաք  91 10  Կարելիա  45x45px|border  45x45px  172.400  717.000  Պետրոզավոդսկ  16 շրջան և 13 քաղաք  86 11  Կոմի  45x45px|border  45x45px  415.900  1.019.000  Սիքտիվկար  12 շրջան և 8 քաղաք  87 12  Մարի Էլ  45x45px|border  45x45px  23.200  728.000  Յոշկար-Օլա  14 շրջան և 4 քաղաք  88 13  Մորդովիա  45x45px|border  45x45px  26.200  889.000  Սարանսկ  22 շրջան և 7 քաղաք  89 14  Սախա-Յակուտիայի հանրապետություն  45x45px|border  45x45px  3.103.000  948.000  Յակուտսկ  33 շրջան և 5 քաղաք  98 15  Հյուսիսային Օսիա-Ալանիա  45x45px|border  45x45px  8.000  710.000  Վլադիկավկազ  8 շրջան և 1 քաղաք  90 16  Թաթարստան  45x45px|border  45x45px  68.000  3.780.000  Կազան  43 շրջան և 14 քաղաք  92 17  Տիվա  45x45px|border  45x45px  170.500  306.000  Կիզիլ  17 շրջան և 2 քաղաք  93 18  Ուդմուրթական հանրապետություն  45x45px|border  45x45px  42.100  1.571.000  Իժևսկ  25 շրջան և 5 քաղաք  94 19  Խակասիա  45x45px|border  45x45px  61.900  546.000  Աբական  8 շրջան և 5 քաղաք  95 20  Չեչենական հանրապետություն  45x45px|border  45x45px  15.300  1.100.000  Գրոզնի  16 շրջան և 5 քաղաք  96 21  Չուվաշիա  45x45px|border  45x45px  18.300  1.314.000  Չեբոկսարներ  21 շրջան և 9 քաղաք  97    Երկրամասեր 22  Ալթայի երկրամաս  45x45px|border  45x45px  169.100  2.607.000  Բարնաուլ  60 շրջան և 11 քաղաք  01 23  Անդրբայկալյան երկրամաս  45x45px|border  45x45px  431.500  1.156.000  Չիտա  31 շրջան և 5 քաղաք  67 24  Կամչատկայի երկրամաս  45x45px|border  45x45px  472.300  359.000  Պետրոպավլովսկ-Կամչատսկի     30 25  Կրասնոդարի երկրամաս  45x45px|border  45x45px  76.000  5.124.000  Կրասնոդար  38 շրջան և 15 քաղաք  03 26  Կրասնոյարսկի երկրամաս  45x45px|border  45x45px  2.339.700  2.966.000  Կրասնոյարսկ  54 շրջան և 19 քաղաք  04 27  Պերմի երկրամաս  45x45px|border  45x45px  160.600  2.824.000  Պերմ  33 շրջան և 14 քաղաք  57 28  Պրիմորիեի երկրամաս  45x45px|border  45x45px  165.900  2.068.000  Վլադիվոստոկ  22 շրջան և 12 քաղաք  05 29  Ստավրոպոլի երկրամաս  45x45px|border  45x45px  66.500  2.731.000  Ստավրոպոլ  26 շրջան և 10 քաղաք  07 30  Խաբարովսկի երկրամաս  45x45px|border  45x45px  788.600  1.435.000  Խաբարովսկ  17 շրջան և 6 քաղաք  08    Մարզեր (Օբլաստներ) 31  Ամուրի մարզ  45x45px|border  45x45px  363.700  903.000  Բլագովեշչենսկ  20 շրջան և 7 քաղաք  10 32 Արխանգելսկի մարզ   Արխանգելսկի մարզի կազմի մեջ մտնում է նաև Նենեցյան ինքնավար օկրուգը։  45x45px|border  45x45px  587.400  1.336.000  Արխանգելսկ  20 շրջան և 8 քաղաք  11 33  Աստրախանի մարզ  45x45px|border  45x45px  44.100  1.007.000  Աստրախան  11 շրջան և 3 քաղաք  12 34  Բելգորոդի մարզ  45x45px|border  45x45px  27.100  1.512.000  Բելգորոդ  21 շրջան և 6 քաղաք  14 35  Բրյանսկի մարզ  45x45px|border  45x45px  34.900  1.379.000  Բրյանսկ  27 շրջան և 5 քաղաք  15 36  Վլադիմիրի մարզ  45x45px|border  45x45px  29.000  1.525.000  Վլադիմիր  16 շրջան և 10 քաղաք  17 37  Վոլգոգրադի մարզ  45x45px|border  45x45px  113.900  2.703.000  Վոլգոգրադ  33 շրջան և 6 քաղաք  18 38  Վոլոգդայի մարզ  45x45px|border  45x45px  145.700  1.270.000  Վոլոգդա  26 շրջան և 4 քաղաք  19 39  Վորոնեժի մարզ  45x45px  45x45px  52.400  2.379.000  Վորոնեժ  32 շրջան և 7 քաղաք  20 40  Իվանովոյի մարզ  45x45px|border  45x45px  21.800  1.149.000  Իվանովո  21 շրջան և 6 քաղաք  24 41  Իրկուտսկի մարզ  45x45px|border  45x45px  767.900  2.582.000  Իրկուտսկ  33 շրջան և 14 քաղաք  25 42  Կալինինգրադի մարզ  45x45px|border  45x45px  15.100  943.000  Կալինինգրադ  13 շրջան և 6 քաղաք  27 43  Կալուգայի մարզ  45x45px|border  45x45px  29.900  1.041.000  Կալուգա  24 շրջան և 4 քաղաք  29 44  Կեմերովոյի մարզ  45x45px|border  45x45px  95.500  2.900.000  Կեմերովո  19 շրջան և 18 քաղաք  32 45  Կիրովի մարզ  45x45px|border  45x45px  120.800  1.504.000  Կիրով  39 շրջան և 5 քաղաք  33 46  Կոստրոմայի մարզ  45x45px|border  45x45px  60.100  738.000  Կոստրոմա  24 շրջան և 8 քաղաք  34 47  Կուրգանի մարզ  45x45px|border  45x45px  71.000  1.020.000  Կուրգան  24 շրջան և 9 քաղաք  37 48  Կուրսկի մարզ  45x45px|border  45x45px  29.800  1.236.000  Կուրսկ  28 շրջան և 5 քաղաք  38 49  Լենինգրադի մարզ  45x45px|border  45x45px  84.000  1.671.000  Սանկտ Պետերբուրգ   Վարչական կենտրոնը Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքն է, բայց չիմտնում Լենինգրադի մարզի կազմի մեջ։ 17 շրջան և 20 քաղաք  41 50  Լիպեցկի մարզ  45x45px|border  45x45px  24.100  1.213.000  Լիպեցկ  18 շրջան և 2 քաղաք  42 51  Մագադանի մարզ  45x45px|border  45x45px  461.400  183.000  Մագադան  8 շրջան և 1 քաղաք  44 52  Մոսկվայի մարզ  45x45px|border  45x45px  46.000  6.627.000  Մոսկվա   Վարչական կենտրոնը քաղաք Մոսկվան է, սակայն դա չիմտնում Մոսկվայի մարզի կազմի մեջ։  38 շրջան և 56 քաղաք  46 53  Մուրմանսկի մարզ  45x45px|border  45x45px  144.900  893.000  Մուրմանսկ  5 շրջան և 13 քաղաք  47 54  Նիժնի Նովգորոդի մարզ  45x45px|border  45x45px  76.900  3.524.000  Նիժնի Նովգորոդ  48 շրջան և 12 քաղաք  22 55  Նովգորոդի մարզ  45x45px|border  45x45px  55.300  695.000  Վելիկի Նովգորոդ  21 շրջան և 3 քաղաք  49 56  Նովոսիբիրսկի մարզ  45x45px|border  45x45px  178.200  2.692.000  Նովոսիբիրսկ  30 շրջան և 7 քաղաք  50 57  Օմսկի մարզ  45x45px|border  45x45px  139.700  2.079.000  Օմսկ  32 շրջան և 6 քաղաք  52 58  Օրենբուրգի մարզ  45x45px|border  45x45px  124.000  2.178.000  Օրենբուրգ  35 շրջան և 12 քաղաք  53 59  Օրյոլի մարզ  45x45px|border  45x45px  24.700  861.000  Օրյոլ  24 շրջան և 3 քաղաք  54 60  Պենզայի մարզ  45x45px|border  45x45px  43.200  1.453.000  Պենզա  28 շրջան և 5 քաղաք  56 61  Պսկովի մարզ  45x45px|border  45x45px  55.300  761.000  Պսկով  24 շրջան և 2 քաղաք  58 62  Ռոստովի մարզ  45x45px|border  45x45px  100.800  4.407.000  Դոնի Ռոստով  43 շրջան և 16 քաղաք  60 63  Ռյազանի մարզ  45x45px|border  45x45px  39.600  1.228.000  Ռյազան  25 շրջան և 4 քաղաք  61 64  Սամարայի մարզ  45x45px|border  45x45px  53.600  3.240.000  Սամարա  27 շրջան և 10 քաղաք  36 65  Սարատովի մարզ  45x45px|border  45x45pxpx  100.200  2.669.000  Սարատով  38 շրջան և 13 քաղաք  63 66  Սախալինի մարզ  45x45px|border  45x45px  87.100  547.000  Յուժնո-Սախալինսկ  17 շրջան և 9 քաղաք  64 67  Սվերդլովսկի մարզ  45x45px|border  45x45px  194.800  4.490.000  Եկատերինբուրգ  30 շրջան և 34 քաղաք  65 68  Սմոլենսկի մարզ  45x45px|border  45x45px  49.800  1.051.000  Սմոլենսկ  25 շրջան և 2 քաղաք  66 69  Տամբովի մարզ  45x45px|border  45x45px  34.300  1.180.000  Տամբով  23 շրջան և 7 քաղաք  68 70  Տվերի մարզ  45x45px|border  45x45px  84.100  1.473.000  Տվեր  36 շրջան և 12 քաղաք  28 71  Տոմսկի մարզ  45x45px|border  45x45px  316.900  1.046.000  Տոմսկ  16 շրջան և 6 քաղաք  69 72  Տուլայի մարզ  45x45px|border   25.700  1.676.000  Տուլա  23 շրջան և 9 քաղաք  70 73  Տյումենի մարզ   Տյումենի մարզի կազմի մեջ մաև մտնում են Խանտի-Մանսիական և Յամալո-Նենեցյան ինքնավար մարզերը։  45x45px|border  45x45px  1.435.200  3.266.000  Տյումեն  38 շրջան և 26 քաղաք  71 74  Ուլյանովսկի մարզ  45x45px|border  45x45px  37.300  1.382.000  Ուլյանովսկ  21 շրջան և 6 քաղաք  73 75  Չելյաբինսկի մարզ  45x45px|border  45x45px  87.900  3.606.000  Չելյաբինսկ  24 շրջան և 23 քաղաք  75 76  Յարոսլավլի մարզ  45x45px|border  45x45px  36.400  1.368.000  Յարոսլավլ  17 շրջան և 6 քաղաք  78    Ֆեդերալ նշանակության քաղաքներ 77  Մոսկվա  45x45px|border  45x45px  1.064  10.358.000  Մոսկվա  123 շրջան և 10 օկրուգներում 45 78  Սանկտ Պետերբուրգ  45x45px|border  45x45px  1.433  4.669.000  Սանկտ Պետերբուրգ  18 շրջան  40    Ինքնավար մարզ 79  Հրեական ինքնավար մարզ  45x45px|border  45x45px  36.000  191.000  Բիրոբիջան  5 շրջան և 1 քաղաք  99    Ինքնավար օկրուգներ 80  Նենեցյան ինքնավար օկրուգ 45x45px|border  45x45px  176.700  41.000  Նարյան-Մառ  1 շրջան և 1 քաղաք  11 81  Խանտի-Մանսիական ինքնավար օկրուգ  45x45px|border  45x45px  523.100  1.433.000  Խանտի-Մանսիյսկ  9 շրջան և 14 քաղաք  71 82  Չուկոտկայի ինքնավար օկրուգ  45x45px|border  45x45px  737.700  54.000  Անադիր  8 շրջան և 1 քաղաք  77 83  Յամալ-Նենեցյան ինքնավար օկրուգ  45x45px|border  45x45px  750.300  507.000  Սալեխարդ  7 շրջան և 7 քաղաք  71 -  Ամբողջ Ռուսաստանը  45x45px|border  45x45px  17.075.400  145.182.000  Մոսկվա  -  - 

 Ծանոթագրություններ 

Կատեգորիա:Ռուսաստանի վարչական բաժանում
Կատեգորիա:Առաջին աստիճանի վարչական միավորներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի պատմություն (1992–ներկա)