Հայաստանը Եվրատեսիլ երգի մրցույթում

Հայաստանը Եվրատեսիլ երգի մրցույթին մասնակցում է սկսած 2006 թվականից։ Հայաստանում մրցույթը հեռարձակում է Հանրային հեռուստաընկերությունը։

 Պատմություն 
 Մասնակցության տարիներ 
Հայաստանում մրցույթը հեռարձակող Հանրային հեռուստաընկերությունը Եվրատեսիլ երգի մրցույթին մասնակցելու համար առաջին անգամ հայտ է ներկայացրել 2005 թվականին, սակայն հետագայում հետ վերցրեց այն և չմասնակցեց 2005 թվականի մրցույթին։ 2006 թվականին Հանրային հեռուսատաընկերությունը պաշտոնապես հաստատեց իր մասնակցությունը 2006 թվականի մրցույթում։ Հայաստանի առաջին ներկայացուցիչը մրցույթում եղել է Անդրեն «Without Your Love» երգով։ Հայաստանը նախկինում երբեք չէր մասնակցել մրցույթին, ուստի ստիպված էր հանդես գալ կիսաեզրափակչում։ Առաջին ելույթը բավականին հաջողակ ստացվեց Հայաստանի համար։ Անդրեն զբաղեցրեց 8-րդ հորիզոնականը, ինչը թույլ տվեց, որ Եվրատեսիլ 2007 երգի մրցույթում երկիրը հանդես գա միանգամից եզրափակիչ փուլում և այդ տարի Հայաստանը ներկայացրեց Հայկոն  «Anytime You Need» երգով և կրկնեց նախորդ տարվա արդյունքը, զբաղեցնելով 8-րդ հորիզոնականը։

2009 թվականին Հայաստանը ներկայացրել են Ինգա և Անուշ Արշակյանները «Ջան Ջան» («Նոր պար») երգով և զբաղեցրել են 10-րդ հորիզոնականը։

2010 թվականին Հայաստանը ներկայացրել է Եվա Ռիվասը «Apricot Stone» երգով և զբաղեցրել է 7-րդ հորիզոնականը։

Մինչ մրցույթում սկսվեցին կիրառվել եզրափակիչները, Հայաստանը այն երեք հաջողակ երկրներից էր, որը մշտապես գտնվում էր լավագույն 10-նյակում, սակայն Եվրատեսիլ 2011 երգի մրցույթում Հայաստանը ներկայացնող Էմմին «Boom Boom» երգով չկարողացավ հաղթահարել կիսաեզրափակիչ փուլը. ընդամենը 1 միավորի բացակայության պատճառով դուրս մնաց եզրափակչից։

2012-ի մարտի 7-ին Հայաստանը հայտարարեց, որ չի մասնակցի Ադրբեջանում կայանալիք Եվրատեսիլ 2012 երգի մրցույթին անվտանգության նկատառումներից ելնելով։

Մեկ տարվա բացակայությունից հետո Հայաստանը վերադարձավ 2013 թվականի մրցույթին, որը տեղի ունեցավ Մալմյոում։

2014-ին 4 տարվա բացակայությունից հետո երկիրը կրկին հայտնվեց լավագույն 10-նյակում Արամ Mp3-ի «Not Alone» երգով։ Երգը զբաղեցրեց 4-րդ հորիզոնականը՝ կրկնելով Հայաստանի լավագույն արդյունքը, որը սահմանել էր Սիրուշոն «Քելե Քելե» երգով 2008-ին, ով նաև քվեարկության նոր համակարգով հավաքել է՝ 272 միավոր, ինչը Հայաստանի մասնակցության ամբողջ պատմության ընթացքում ամենաշատ միավորն է։

2015-ին Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին նվիրված Հայաստանը ներկայացրեց Genealogy երաժշտական սուպերխումբը, որի 5 անդամները հայկական արմատներով երաժիշտներ են տարբեր աշխարհամասերից, իսկ 6-րդ անդամը Հայաստանից է։ Խումբը կատարեց «Face the Shadow» երգը և զբաղեցրեց 16-րդ հորիզոնականը 34 միավորով, ինչը սակայն Հայաստանի ամենաքիչ միավորն է մրցույթի եզրափակչում։ Genealogy-ի անդամները խորհրդանշում են անմոռուկ ծաղիկը։ Խմբի ձևավորման նպատակն է մեկ բեմում միավորել հայ բնակչության մի նոր սերնդի, որոնց ընտանիքները սփռված են ամբողջ աշխարհով մեկ 1915 թվականից։

2016 թվականին Հայաստանը ներկացնող գերմանահայ երգչուհի Իվետա Մուկուչյանը հավաքել է 249 միավոր և զբաղեցրել լավագույն 10-նյակի 7-րդ հորիզոնականը «LoveWave» երգով։

2017 թվականին Հայաստանը ներկայացրեց Արծվիկը «Fly With Me» երգով և զբաղեցրեց 18-րդ հորիզոնականը, կրկնելով Հայաստանի վատագույն արդյունքը եզրափակչում, որը սահմանել էր Դորիանսը «Lonely Planet» երգով 2013-ին։

2018 թվականին Հայաստանը ներկայացրել է երգիչ Սևակ Խանաղյանը  «Քամի» երգով, որով 2011 թվականից սկսած երկիրը առաջին անգամ դուրս է մնացել եզրափակիչ փուլից և իր մասնակցության ամբողջ պատմության ընթացքում երկրորդ անգամ չի անցել եզրափակիչ փուլ։

2019 թվականին Հայաստանը ներկայացրել է Սրբուկը «Walking Out» երգով, սակայն չհավաքելով բավարար միավորներ չի անցել եզրափակիչ փուլ։ Սա Հայաստանի մասնակցության  երրորդ դեպքն է, երբ երկիրը չի անցել եզրափակիչ փուլ։

2020 թվականին Հայաստանը պետք է ներկայացներ հունահայ երգչուհի Աթենա Մանուկյանը «Chains On You» երգով, սակայն մրցույթը չեղարկվեց COVID-19-ի համավարակի պատճառով։
Եվրատեսիլ 2021-ին Հայաստանը  հրաժարվել է մասնակցել։

2022 թվականի մրցույթին երկիրը ներկայացրեց հեղինակ կատարող, երաժշտական պրոդյուսեր Ռոզա Լինը, նա կատարեց անգլերեն «Snap» երգը և եզրափակչում  գրավեց 20-րդ տեղը։

Ընդհանուր 13 տարվա մասնակցության ընթացքում՝ Հայաստանը 7 անգամ հայտնվել է լավագույն տասնյակում։

Հայաստանն իր մասնակցության ամբողջ պատմության ընթացքում հավաքել է` 1276 միավորՀաշվի են առնվում այն միավորները, որոնք ստացել է երկիրը «Եվրատեսիլի» եզրափակչում, բացառությամբ այն մրցույթների, երբ երկիրը չի անցել եզրափակիչ փուլ։։

AMPTV-ն ունի մի ծրագիր` «Եվրատեսիլի օրագիր» (2022 թվականին` «Թռիչք դեպի Եվրատեսիլ») անվանմամբ, որը մշակված է հատուկ Եվրատեսիլի հայաստանյան մասնակիցների և նրանց փորձի համար։ Ծրագիրը սկսվում է ամեն տարի, երբ ընտրվում է ներկայացնող արտիստը, և ավարտվում է Եվրատեսիլի եզրափակչով։ Ծրագրի վերջին թողարկումները սովորաբար հեռարձակվում են Եվրատեսիլի կիսաեզրափակիչներից և եզրափակչից առաջ։

 Ազգային ընտրություն 
մինի|301x301փքս|«Դեպի Եվրատեսիլի» տարբերանշանը
Հայաստանում մրցույթը հեռարձակող Հանրային հեռուստաընկերությունը առաջին անգամ Եվրատեսիլի ազգային եզրափակիչ կազմակերպել է 2007 թվականին։ Այս նույն ձևաչափը կիրառվել է նաև 2009, 2010 թվականներին, իսկ 2008, 2011 և 2013 թվականներին ժյուրիի և հեռուստադիտողի քվեարկությամբ ընտրվել է միայն երգը։ 2006, 2014, 2015, 2016 և 2019 թվականներին և՛ մասնակիցը, և՛ երգը ընտրվել են ներքին քվեարկությամբ։ 2017 թվականից Հանրային հեռուստաընկերությունը սկիզբ է դրել «Դեպի Եվրատեսիլ» ազգային եզրափակիչին, որը կիրառվել է նաև 2018, 2020 և 2025 թվականներին։

 Երգերի լեզուն 
Հայաստանը Եվրատեսիլում մինչև այժմ ներկայացրել է 18 երգ, որոնցից 11-ը ամբողջությամբ անգլերենով են, մյուս 5-ը` անգլերեն և հայերեն, իսկ 2-ը` ամբողջությամբ հայերեն։

 Մասնակիցներ 
+ 2 Երկրորդ հորիզոնական X Մասնակիցն ընտրվել է, սակայն չի մասնակցել † Սպասվող մրցույթ

 Տարի Ներկայացուցիչ Երգ Լեզու Եզրափակիչ Միավոր Կիսաեզրափակիչ Միավոր 2006 Անդրե "Without Your Love" Անգլերեն 8 129 6 150 2007 Հայկո "Anytime You Need" Անգլերեն, հայերեն 8 138 colspan="2"  2008 Սիրուշո ""  Անգլերեն, հայերեն 4 199 2 139 2009 Ինգա և Անուշ Արշակյաններ ""  Անգլերեն, հայերեն 10 92 5 99 2010 Եվա Ռիվաս "Apricot Stone" Անգլերեն 7 141 6 83 2011 Էմմի "Boom Boom" Անգլերեն colspan="2"  12 54 2013 Դորիանս "Lonely Planet" Անգլերեն 18 41 7 69 2014 Արամ MP3 "Not Alone" Անգլերեն 4 174 4 121 2015 Genealogy "Face the Shadow" Անգլերեն 16 34 7 77 2016 Իվետա Մուկուչյան "LoveWave" Անգլերեն 7 249 2 243 2017 Արծվիկ "Fly with Me" Անգլերեն 18 79 7 152 2018 Սևակ Խանաղյան ""  Հայերեն colspan="2" rowspan="2"  15 79 2019 Սրբուկ "Walking Out" Անգլերեն 16 49 2020 Աթենա Մանուկյան "Chains on You" Անգլերեն colspan="4"  X 2022 Ռոզա Լին "Snap" Անգլերեն 20 61 5 187 2023 Բրյունետ "Future Lover" Անգլերեն, հայերեն 14 122 6 99 2024Լադանիվա"Jako" Հայերեն 8 183 3 1372025Պարգ"Survivor"Անգլերեն, հայերեն207210 52

 Քվեարկության պատմություն 
 12 միավորներ 
 Տարի Տվել է Ստացել է Եզրափակիչ Կիսաեզրափակիչ Եզրափակիչ Կիսաեզրափակիչ20062007Չի մասնակցել կիսաեզրափակչին2008200920102011Չի անցել եզրափակիչՈչ մեկից2013Ոչ մեկից2014</center></small>20152016 (ժ*) (հ**) (ժ) (հ) (ժ) (ժ) (հ) (հ) (ժ+հ) (ժ) (ժ) (ժ) (հ) (հ) (հ) (ժ+հ)2017 (ժ) (հ) (ժ+հ)Ոչ մեկից (ժ)2018 (հ)

 (ժ)  (ժ)

 (հ)Չի անցել եզրափակիչ (հ) 2019 (հ)
 (ժ) (հ)
 (ժ)Չի անցել եզրափակիչՈչ մեկից2025 (հ)
 (ժ) (հ)
Ժյուրին չի քվեարկել (հ)
 (ժ) (հ)
 (հ)
Ժյուրին չի քվեարկել
ժ - ժյուրի, **հ - հեռուստադիտողներ

 Մեկնաբաններ և խոսնակներ 
 Տարիներ  Մեկնաբաններ  Խոսնակներ 2006  Գոհար Գասպարյան և Ֆելիքս Խաչատրյան  Գոհար Գասպարյան 2007  Գոհար Գասպարյան  Սիրուշո  2008  Ֆելիքս Խաչատրյան և Հրաչուհի Ութմազյան  Հրաչուհի Ութմազյան 2009  Խորեն Լևոնյան  Սիրուշո  2010  Հրաչուհի Ութմազյան և Խորեն Լևոնյան  Նազենի Հովհաննիսյան 2011  Արտակ Վարդանյան  Լուսինե Թովմասյան  2012  Գոհար Գասպարյան և Արթուր Գրիգորյան (Միայն եզրափակիչը)   2013  Անդրե և Արևիկ Ուդումյան (Կիսաեզրափակիչներ),Էրիկ Անթառանյան և Աննա Ավանեսյան (Եզրափակիչ)  Անդրե 2014  Էրիկ Անթառանյան և Աննա Ավանեսյան (Կիսաեզրափակիչներ),Արևիկ Ուդումյան և Տիգրան Դանիելյան (Եզրափակիչ)  Աննա Ավանեսյան 2015  Արամ Mp3 և Էրիկ Անթառանյան (1–ին կիսաեզրափակիչ),Վահե Խանամիրյան և Հերմինե Ստեփանյան (2–րդ կիսաեզրափակիչ),Ավետ Բարսեղյան և Արևիկ Ուդումյան (եզրափակիչ)  Լիլիթ Մուրադյան 2016  Ավետ Բարսեղյան  Արման Մարգարյան2017Ավետ Բարսեղյան և Գոհար ԳասպարյանԻվետա Մուկուչյան2018Ավետ Բարսեղյան և Ֆելիքս ԽաչատրյանԱրսեն Գրիգորյան2019Ավետ Բարսեղյան և Արամ Mp3Արամ Mp32022Գարիկ Պապոյան և Հրաչուհի ՈւթմազյանԳարիկ Պապոյան2023Համլետ Առաքելյան և Հրաչուհի ՈւթմազյանՄալենա2024Սևակ Հակոբյան և Հրաչուհի ՈւթմազյանԲրյունետ2025Համլետ Առաքելյան և Հրաչուհի ՈւթմազյանԼուսինե Թովմասյան

 Պատկերադարան 

 Մարսել Բեզենսոնի մրցանակ 
Երկրպագուի մրցանակ

Մարսել Բեզենսոնի մրցանակները առաջին անգամ հանձնվեցին Էստոնիայի Տալլին քաղաքում անցկացվող «Եվրատեսիլ 2002» երգի մրցույթի  ժամանակ` եզրափակելով լավագույն մրցակից երգերը։ Հիմնադրվել է Քրիստեր Բյորկմանի («Եվրատեսիլ 1992» երգի մրցույթի ժամանակ Շվեդիայի ներկայացուցիչ և Շվեդիայի պատվիրակության ներկայիս ղեկավար) և Ռիչարդ Հերրիի (Herreys-ի անդամ և «Եվրատեսիլ 1984» երգի մրցույթի Շվեդիայի հաղթող) կողմից, մրցանակները տրվում են ամենամյա մրցույթի հեղինակ Մարսել Բեզենսոնի անունից։ Մրցանակները բաժանվում են երեք անվանակարգերի. Մամուլի մրցանակ, գեղարվեստական մրցանակ և կոմպոզիտորական մրցանակ։

 Տարի Երգ Կատարող Եզրափակչիարդյունք Միավորներ Երգահան(ներ)2008«Քելե Քելե»Սիրուշո4-րդ199Հ.Ա. Դեր-Հովագիմյան, Սիրուշո

 Հետաքրքիր փաստեր 
2016 թվականին Իվետա Մուկուչյանը զբաղեցրել է 7-րդ հորիզոնականը, հավաքելով 249 միավոր (141 միավոր՝ քվեարկության հին համակարգով), սակայն չի կարողացել գերազանցել Սիրուշոյի արդյունքը — 272 միավոր՝ քվեարկության նոր համակարգով (199 միավոր՝ հին համակարգով)։
 Հայաստանի ամենաբարձր արդյունքը 4-րդ հորիզոնականն է, որը գրավել են Արամ MP3-ն` 2014 թվականին, և Սիրուշոն` 2008 թվականին։
2012 թվականի փետրվարի 23-ին մի շարք հայ երգիչներ հանդես եկան Բաքվում կայանալիք «Եվրատեսիլ-2012»-ին չմասնակցելու հիմնավորված հայտարարությամբ։
2011 թվականին հայաստանյան երկրպագուների խոսքով, ազգային ընտրության ժամանակ ընտրված «Boom Boom» ստեղծագործությունը հակասում է մարդկանց մեծամասնության ընտրությանը, այդ թվում` Սփյուռքի հայերի, որոնք իրենց ձայնը տալիս են Հայաստանի համար։ Մրցույթի հայ երկրպագուները պահանջել են մինչև մարտի 10-ը չեղյալ հայտարարել մարտի 5-ին կայացած քվեարկությունը և «AYO» երգն ընտրել Էմմիի կողմից «Եվրատեսիլ-2011»-ում կատարելու համար։
2016 թվականին Հայաստանը ներկայացնող երգչուհի Իվետա Մուկուչյանը Ստոկհոլմում բարձրացրել է Արցախի դրոշը մարդասիրական մտահոգություններից ելնելով։
2016 թվականին մինչ Եվրատեսիլի մեկնարկը երկնքում սավառնել է «Ղարաբաղ-Իվետա» պաստառը։
 2022 թվականին Եվրատեսիլ վերադառնալուց ի վեր Հայաստանն ամեն տարի անցել է եզրափակիչ փուլ։

 Ծանոթագրություններ 

 Տես նաև 
 Հայաստանը Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթում

 Արտաքին հղումներ 
 Հայաստանի էջը Eurovision.tv կայքում
 OGAE Հայաստան պաշտոնական ֆան ակումբի կայքը 
 AMPTV կայք-էջ

Կատեգորիա:Հայաստանը Եվրատեսիլ երգի մրցույթում