Հայաստանն օլիմպիական խաղերում

Հայաստանն օլիմպիական խաղերում տարբեր տարիների ներկայացրել են հիմնականում հայ և ռուս մարզիկներ։ Հայ մարզիկներն օլիմպիական խաղերին մասնակցում են 1952 թվականից։ 1952-1988 թվականներին. Հայաստանը հանդես է եկել ԽՍՀՄ դրոշի ներքո։ ԽՍՀՄ փլուզումից հետո՝ 1992 թվականին նախկին խորհրդային հանրապետությունները հանդես եկան ԱՊՀ դրոշի ներքո։ 1996 թվականից սկսած հայաստանցի մարզիկներն օլիմպիական խաղերում հանդես են գալիս Հայաստանի դրոշի ներքո։ Ընդհանուր հաշվով Խորհրդային Հայաստանը (ԽՍՀՄ կազմում), ԱՊՀ և Հայաստանի Հանրապետությունը ներկայացնող մարզիկները Օլիմպիական խաղերում նվաճել են չեմպիոնի 33 ոսկե մեդալ, 16 մարզիկներ ձեռք են բերել 23 արծաթե մեդալ, 16 մարզիկներ արժանացել են 20 բրոնզե մեդալ (2003 թվականի տվյալներով)Ալբերտ Փարսադանյան, «Գիտելիքների շտեմարան», 1-ին հատոր, էջ 152Հայաստանի ազգային Օլիմպիական կոմիտեի կայքը

2016 թվականի օգոստոսի 17-ին, Ռիոյի ամառային օլիմպիական խաղերում Արթուր Ալեքսանյանը հռչակվեց հունահռոմեական ոճի ըմբշամարտի օլիմպիական չեմպիոն՝ նվաճելով անկախ Հայաստանի պատմության երկրորդ օլիմպիական ոսկե մեդալը (Ատլանտայի օլիմպիական խաղերում Արմեն Նազարյանի նվաճած ոսկուց հետո)։

Հայ մարզիկներն օլիմպիական խաղերին սկսել են մասնակցել 1912 թվականին կայացած 5-րդ խաղերից։

 Պատմական 
Ըստ հայ մատենագրության՝ առաջին հայը, ով մասնակցել է խաղերին, եղել է Տրդատ Առաջին թագավորը՝ Արշակունիների արքայատոհմից։

Հայ պատմաբան Մովսես Խորենացու շնորհիվ է հայտնի, որ օլիմպիական չեմպիոն դարձած առաջին հայը եղել է Տրդատ III Արշակունին, ով հաղթել է 281 թվականի Օլիմպիական խաղերում։

393 թվականին Հունաստանում հայոց Արշակունի թագավոր՝ Վարազդատը կռփամարտի մրցումներում հաղթել է և նրա անունը դրոշմվել է մարմարյա սալին՝ որպես վերջին օլիմպիադայի հաղթանակողՀայկական Սովետական Հանրագիտարան։

 Մեդալների աղյուսակներ 

 Ամառային խաղերի մեդալներ 
ԽաղերՄարզիկներՈսկիԱրծաթԲրոնզԸնդամենըԴիրք 1952–1988  Որպես ԽՍՀՄ հավաքականի մաս   որպես Միավորված հավաքականի մաս   32  1  1  0  2  45   25  0  0  1  1  71   18  0  0  0  0  -   25  0  0  6  6  78   25  0  1  2  3  60   33  1  3  0  4  36         Ընդամենը  2  5  9  16  86

 Մեդալները ըստ ձմեռային խաղերի 
ԽաղերՄարզիկներՈսկիԱրծաթԲրոնզԸնդամենըԴիրք 1952–1988  Որպես ԽՍՀՄ հավաքականի մաս   որպես Միավորված հավաքականի մաս   2  0  0  0  0  -   7  0  0  0  0  -   9  0  0  0  0  -   5  0  0  0  0  -   4  0  0  0  0  -   4  0  0  0  0  - Ընդամենը  0  0  0  0  -

 Մեդալներ ըստ սպորտաձևի 
 Ըմբշամարտ  2  3  3  6 Ծանրամարտ  0  2  5  7 Բռնցքամարտ  0  0  1  1 Ընդամենը  2  5  9  16

 Մեդալակիրների ցանկ 
 Մեդալ Անուն Խաղեր Սպորտաձև Մրցույթ   Արմեն Նազարյան    25px Ըմբշամարտ  Տղամարդկանց հունահռոմեական մինչև 52 կգ   Արմեն Մկրտչյան    25px Ըմբշամարտ  Տղամարդկանց ազատ ոճ մինչև 48 կգ   Արսեն Մելիքյան    25px Ծանրամարտ  Տղամարդկանց մինչև 77 կգ       25px Բռնցքամարտ  Տղամարդկանց մինչև 60 կգ   Տիգրան Գևորգի Մարտիրոսյան    25px Ծանրամարտ  Տղամարդկանց մինչև 69 կգ   Գևորգ Դավթյան    25px Ծանրամարտ  Տղամարդկանց մինչև 77 կգ   Տիգրան Վարդանի Մարտիրոսյան    25px Ծանրամարտ  Տղամարդկանց մինչև 85 կգ   Ռոման Ամոյան    25px Ըմբշամարտ  Տղամարդկանց հունահռոմեական մինչև 55 կգ   Յուրի Պատրիկեև    25px Ըմբշամարտ  Տղամարդկանց հունահռոմեական 120 կգ և ավելի       25px Ըմբշամարտ  Տղամարդկանց հունահռոմեական մինչև 74 կգ        25px Ծանրամարտ  Կանանց 75 կգ և ավելի   Արթուր Ալեքսանյան    25px Ըմբշամարտ  Տղամարդկանց հունահռոմեական մինչև 98 կգ       25px Ծանրամարտ  Տղամարդկանց մինչև 105 կգ       25px Ըմբշամարտ  Տղամարդկանց հունահռոմեական մինչև 66 կգ       25px Ըմբշամարտ  Տղամարդկանց հունահռոմեական մինչև 98 կգ       25px Ծանրամարտ  Տղամարդկանց 105 կգ և ավելի

 Ժամանակակից Օլիմպիական խաղեր 
 1952, Հելսինկի 
Հրանտ Շահինյան - ոսկե մեդալներ՝ մարմնամարզության թիմային մրցույթներում և օղակների վրա վարժությունում, արծաթե մեդալներ՝ բազմամարտում և նժույգաթափում։
1956, Մելբուռն  
 Ալբերտ Ազարյան - ոսկե մեդալներ մարմնամարզության թիմային մրցույթներում և օղակների վրա վարժությունում։
Վլադիմիր Ենգիբարյան - ոսկե մեդալ՝ բռնցքամարտ (մինչև 63.5 կգ քաշային կարգում)։
Իգոր Նովիկով - ոսկե մեդալ՝ ժամանակակից հնգամարտի թիմային մրցումներում։
1960, Հռոմ  
 Ալբերտ Ազարյան - ոսկե մեդալ՝ օղակների վրա վարժություններում, արծաթե մեդալ՝ թիմային մրցույթներում։
Իգոր Նովիկով - արծաթե մեդալ՝ ժամանակակից հնգամարտի անհատական մրցումներում։
Վալենտին Չեռնիկով - բրոնզե մեդալ՝ սուսերամարտի թիմային մրցումներում, արծաթե մեդալ՝ անհատականում։
1964, Տոկիո 
Իգոր Նովիկով - ոսկե մեդալ՝ թիմային մրցումներում, արծաթե մեդալ անհատականում։
1972, Մյունխեն 
Ֆաինա Մելնիկ - ոսկե մեդալ՝ սկավառականետում մարզաձևում։
Էդուարդ Մաքայելյան - արծաթե մեդալ՝ մարմնամարզության թիմային մրցույթներում։
Արկադի Անդրեասյան - բրոնզե մեդալ՝ ֆուտբոլի մրցաշարում։
Հովհաննես Զանազանյան - բրոնզե մեդալ՝ ֆուտբոլի մրցաշարում։

1976, Մոնրեալ 
Վարդան Միլիտոսյան - արծաթե մեդալ՝ ծանրամարտ (մինչև 75 կգ քաշային կարգ)։
Դավիթ Թորոսյան - բրոնզե մեդալ՝ բռնցքամարտ (մինչև 51 կգ քաշային կարգ)։
1980, Մոսկվա 
Յուրի Վարդանյան - ոսկե մեդալ՝ ծանրամարտ (մինչև 82.5 կգ քաշային կարգ)։
Էդուարդ Ազարյան - ոսկե մեդալ՝ մարմնամարզության թիմային մրցումներում։
Սիրվարդ Էմիրզյան - արծաթե մեդալ՝ կանանց ջրացատկ (աշտարակացատկում։)
Աշոտ Կարագյան - արծաթե մեդալ՝ սուսերամարտի թիմային մրցումներում և բրոնզե մեդալ՝ անհատականում։
Յուրի Սարգսյան - արծաթե մեդալ՝ ծանրամարտ (մինչև 60 կգ քաշային կարգ)։
Դավիթ Համբարձումյան - բրոնզե մեդալ՝ ջրացատկ (աշտարակացատկում։)
Խորեն Հովհաննիսյան - բրոնզե մեդալ՝ ֆուտբոլի մրցաշարում։

1988, Սեուլ 
Օգսեն Միրզոյան - ոսկե մեդալ՝ ծանրամարտ (մինչև 56 կգ քաշային կարգ)։
Լևոն Ջուլֆալակյան - ոսկե մեդալ՝ դասական ըմբշամարտ։
 Իսրայել Միլիտոսյան - արծաթե մեդալ՝ ծանրամարտ (մինչև 67.5 կգ քաշային կարգ)։
Ստեփան Սարգսյան - արծաթե մեդալ՝ ազատ ըմբշամարտ (մինչև 62 կգ քաշային կարգ)։
1992, Բարսելոնա 
Հրաչյա Պետիկյան - ոսկե մեդալ՝ հրաձգություն։
Մնացական Իսկանդարյան - ոսկե մեդալ՝ հունահռոմեական ըմբշամարտ։
Իսրայել Միլիտոսյան - ոսկե մեդալ ծանրամարտ։

1996, Ատլանտա 
Արմեն Նազարյան - ոսկե մեդալ՝ հունահռոմեական ըմբշամարտ (մինչև 52 կգ քաշային կարգ)։
Արմեն Մկրտչյան - արծաթե մեդալ՝ ազատ ըմբշամարտ (մինչև 48 կգ քաշային կարգ)։
2000, Սիդնեյ 
Արսեն Մելիքյան - բրոնզե մեդալ՝ ծանրամարտ (մինչև 55 կգ քաշային կարգ)։

2008, Պեկին 
Ռոման Ամոյան - բրոնզե մեդալ՝ հունահռոմեական ըմբշամարտ (մինչև 55 կգ քաշային կարգ)։
Տիգրան Գևորգի Մարտիրոսյան - բրոնզե մեդալ՝ ծանրամարտ (մինչև 69 կգ քաշային կարգ)։
Գևորգ Դավիթյան - բրոնզե մեդալ՝ ծանրամարտ (մինչև 77 կգ քաշային կարգ)։
Տիգրան Վարդանի Մարտիրոսյան - բրոնզե մեդալ՝ ծանրամարտ (մինչև 85 կգ քաշային կարգ)։
Յուրի Պատրիկեև - բրոնզե մեդալ՝ հունահռոմեական ըմբշամարտ (մինչև 120 կգ քաշային կարգ)։
Հրաչիկ Ջավախյան - բրոնզե մեդալ՝ բռնցքամարտ (մինչև 60 կգ քաշային կարգ)։

 2012, Լոնդոն

Արսեն Ջուլֆալակյան - արծաթե մեդալ՝ հունահռոմեական ըմբշամարտ (մինչև 74 կգ քաշային կարգ)
Հռիփսիմե Խուրշուդյան - բրոնզե մեդալ՝ ծանրամարտ (75 կգ-ից բարձր քաշային կարգ)
Արթուր Ալեքսանյան - բրոնզե մեդալ՝ հունահռոմեական ըմբշամարտ (մինչև 96 կգ քաշային կարգ)

 Ծանոթագրություններ 

Կատեգորիա:Հայաստանն օլիմպիական խաղերում
Կատեգորիա:Սպորտը Հայաստանում