Բաղանիս

Բաղանիս (նախկինում նաև Բաղանիս Հայ), գյուղ Հայաստանի Տավուշի մարզում` հայ-ադրբեջանական շփման գծի մոտ«Ապրիլի 5–ից գյուղի հարակից խոտհարքները դրվում են պահպանության տակ. Բաղանիսի գյուղապետ» հոդված armeniasputnik.am կայքում, (արխիվացված 15․09․2022թ․)։։

 Աշխարհագրություն 
Բաղանիս գյուղը տեղաբաշխված է Տավուշի մարզի հյուսիս-արևելքում՝ համանուն գետի հովտում։ Մարզկենտրոն Իջևանից հեռու է 32 կմ հյուսիս-արևմուտք, իսկ մոտակա բնակավայր Ոսկեվան գյուղից՝ 2 կմ հարավ։ Ունի 1 259 կմ² տարածք։

 Պատմություն 
 Պատմամշակութային հուշարձաններ 
Գյուղի տարածքում առկա են բազմաթիվ պատմամշակութային հուշարձաններ, որոնցից 8-ը գրանցված են Հայաստանի պատմամշակութային հուշարձանների ցանկում։ Դրանք են՝ գյուղից 1 կմ հարավ-արևմուտքում, Ոսկեպար տանող ճանապարհի ձախ եզրին, կլոր բլրի վրա գտնվող և մ․թ․ա․ 2-րդից 1-ին հազարամյակներով թվագրվող «Բաղանիս» ամրոցը, նույն տեղանքում գտնվող և մ․թ․ա․ 2-րդից 1-ին հազարամյակից մինչև ուշ միջնադարով թվագրվող բնակատեղին, գյուղի եզրին գտնվող և 12-ից 13-րդ դարերով թվագրվող եկեղեցին, գյուղի հյուսիսային եզրի բլրալանջին գտնվող և 4-ից 5-րդ դարերով թվագրվող Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին, վերջինի շուրջ տարածված և 19-ից 20-րդ դարերով թվագրվող գերեզմանոցը, Ջուջևան-Բաղանիս ճանապարհի հարավային կողմում տեղադրված և 12-ից 13-րդ դարերով թվագրվող 2 խաչքարերը, գյուղի մեջ գտնվող և 1965 թվականին կառուցված Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում Բաղանիսի զոհված բնակիչներին նվիրված հուշարձանըՀայաստանի կառավարության որոշում N 1929-Ն, 30 դեկտեմբերի 2004 թ․։

 Վարչատարածքային բաժանում և համայնքային կյանք 
Համաձայն Հայաստանի վարչական բաժանման՝ Բաղանիս գյուղը ներառված է Նոյեմբերյան համայնքի կազմումՆոյեմբերյան համայնքի մասին տեղեկություններ Տավուշի մարզպետարանի կայքում, (արխիվացված 15․09․2022թ․)։։

 Բնակչություն 
Ըստ Հայաստանի 2011 թվականի մարդահամարի արդյունքների՝ Բաղանիսի մշտական բնակչությունը կազմել է 893, առկա բնակչությունը՝ 716 մարդ։ Բնակիչները հայեր են, որոնց նախնիների մի մասը 18-րդ դարում վերաբնակվել են է Արցախից։

Ստորև ներկայացված է Բաղանիս գյուղի բնակչության փոփոխությունն ըստ տարիների՝
 Տարի 1831 1873 1897 1926 1939 1959 1970 1979 1989 2001 2011 Բնակիչ 134 285Զավեն Կորկոտյան, «Խորհրդային Հայաստանի բնակչությունը վերջին հարյուրամյակում (1831-1931)» 475 495 699 687 855 873 967 871 893

 Տնտեսություն 
Բնակչությունը զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ, մասնավորապես՝ անասնապահությամբ, դաշտավարությամբ, այգեգործությամբ, ծխախոտագործությամբ և բանջարաբոստանային կուլտուրաների մշակությամբ։

 Օգտակար հանածոներ 
Գյուղի տարածքում կան հանքային աղբյուրներ։

 Տես նաև 
 Բաղանիսի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Տավուշի մարզ)

 Ծանոթագրություններ 

Կատեգորիա:Հայ-ադրբեջանական շփման գծի բնակավայրեր հայկական կողմից
Կատեգորիա:Տավուշի մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Տավուշի մարզի գյուղեր