Կարմիր կամուրջ

Կարմիր կամուրջ, պատմամշակութային հուշարձան, բազմաթռիչք կամուրջ Հայաստանի մայրաքաղաք Երևանի Նորագյուղ թաղամասում՝ Հրազդան գետի վրա«Հին Երևանի «վկան» վերականգնվում է․ Կարմիր կամուրջը կտեղափոխի 1600-ական թվականներ» հոդված Հայաստանի Հանրային ռադիոյի կայքում, (արխիվացված 17․07․2024 թվականին)։«Քաղաքագրություն․ քանաքեռցի Խոջա Փլավի կամուրջը» հոդված hraparak.am կայքում, (արխիվացված 17․08․2022 թվականին)։։ 

Հուշարձանն ընդգրկված է Հայաստանի Երևան քաղաքի Կենտրոն վարչական շրջանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում որպես հանրապետական նշանակության հուշարձանՀայաստանի Հանրապետության կառավարության որոշում 7 հոկտեմբերի 2004 թվականի N 1616-Ն «Հայաստանի Հանրապետության Երևան քաղաքի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների պետական ցուցակը հաստատելու մասին», վավերացված 02.12.2004 թվականին։։

 Պատմություն 
Կարմիր կամրջի տեղում նախկինում եղել է ավելի վաղ կառուցված կամուրջ, որը ավերվել է 1679 թվականին տեղի ունեցած Երևանի երկրաշարժի հետևանքով։ Ըստ պնդումների՝ այն կառուցվել է 12-րդ դարում։ Եղել է Երևանի հին կամուրջներից մեկը։ 1679 թվականին ավերված կամուրջը վերականգնվել է, որը, կառուցված լինելով կարմիր տուֆից, կոչվել է Կարմիր կամուրջ։

 Վերակառուցումներ և նորոգումներ 
Տարբեր ժամանակներում կամուրջը վերակառուցվել և վերանորոգվել է։ Հայտնի է, որ 17-րդ դարում այն վերականգնել է քանաքեռցի հայ առևտրական Խոջա Փլավն իր միջոցներով և Պարսից շահի հանձնարարականով։ Այդ է պատճառը, որ երբեմն կամուրջն անվանում են Փիլավի կամուրջ։

Կամրջի վերանորոգումներ են եղել նաև 1830, 1850 թվականներին և դրանից հետո։

1986 թվականին Խորհրդային Հայաստանի Հուշարձանների պահպանության վարչությունը պետպատվեր էր ստացել վերականգնելու կամուրջը։ Աշխատանքները սկսելու համար ստեղծվել էր չափագրողների և կոնստրուկտորների թիմ, սակայն Խորհրդային Միության փլուզումն անհնարին էր դարձրել աշխատանքների շարունակությունը։

2023 թվականին մեկնարկել են Կարմիր կամրջի վերակառուցման աշխատանքները։ Նախատեսված է կամրջի ամբողջական վերականգնում իր նախնական տեսքով։ Նախատեսված է վերակառուցման շրջանակներում ավելացնել պատմական բոլոր շերտերից հատվածներ։ Պակասող շինանյութն ընտրվել է այնպես, որ վերակառուցումից հետո կամուրջը ստանա իր հին տեսքը։ Այդ նպատակով Արարատյան դաշտից բերվել է կարմիր անմշակ տուֆ, իսկ Իրանի հին մեթոդներով արտադրություն իրականացնող աղյուսաձուլարաններից մեկից՝ աղյուսներ։

Կամուրջը 2024-2025 թվականներին վերականգնվել էր բարերար Յուրի Աֆրիկյանիմիջոցներով ու բացվել 2025 թվականի նոյեմբերին:

 Ճարտարապետական նկարագիր 
Կամուրջն ունի ունի 80 մետր երկարություն և 11 մետր բարձրություն։ Կազմված է 2 մեծ և 1 փոքր թռիչքներից։ Վերջինը նախատեսված է եղել փոքր ջրանցքի անցման համար։

Նախատեսված է եղել հետիոտնի ու հեծյալ ձևով անցնելու, ինչպես նաև գրաստներով ու սայլերով անցնելու համարԿարմիր կամրջի մասին ։

 Ծանոթագրություններ 

Կատեգորիա:1679 կառույցներ
Կատեգորիա:1679 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Հրազդան գետի կամուրջներ