Պոզիտիվիզմ

Պոզիտիվիզմ (,  - դրական, ռեալ, օգտակար, արժանահավատ), փիլիսոփայական ուղղություն և ուսմունք, որը իրական իմացության միակ աղբյուրը համարում է էմպիրիկ ուսումնասիրությունները։ Այս ուսմունքը ձևավորվել է 19-րդ դարի 30-ական թվականներին։ Պոզիտիվիզմ տերմինը գործածության մեջ է դրել ուղղության հիմնադիր ֆրանսիացի փիլիսոփա Օգյուստ Կոնտը։

Պոզիտիվիզմը մերժում է դասական մտահայեցողական փիլիսոփայության մետաֆիզիկական–գոյաբանական հավակնությունները՝ գտնելով, որ աշխարհի պատկերի ստեղծումը ոչ թե փիլիսոփայության, այլ մասնավոր՝ դրական, գիտությունների խնդիրն է․ դրական, ոչ մետաֆիզիկական փիլիսոփայությունը զբաղվում է ճանաչողության, հատկապես գիտության մեջ ծագող մեթոդաբանական և իմացաբանական խնդիրներով: Ընդսմին պոզիտիվիզմը փիլիսոփայության վրա տարածում է ճշգրտության գիտության չափանիշները (տես Սցիենտիզմ)։ Պոզիտիվիզմի զարգացումը բնութագրվում է հյումիզմի գծին հատուկ էմպիրիզմի, ագնոստիցիզմի և ֆենոմենալիզմի ուժեղացումով, որոնց արտահայտությունն են ընդհանուր տեսական մտակառուցումների և բացատրող հիպոթեզների օբյեկտիվ բովանդակության ժխտումը, գիտության հանգեցումը նկարագրության։

«Առաջին» պոզիտիվիզմը (Օ․ Կոնտ, Ջ․ Ս․ Միլ, Հ․ Սպենսեր, է․ Լիտրե, Հ․ Տեն են) դրական գիտությունների եղանակներով մշակել է ավանդական փիլիսոփայությունից օտարված առանձին բնագավառներ՝ տրամաբանություն, բարոյագիտություն, ստեղծել է սոցիոլոգիան։ Արևելյան Եվրոպայի երկրներում և հայ իրականության մեջ (Ս․ Պալասանյան, Ա․ Գարագաշյան, Գ․ Կոստանդյան, Միքայել Նալբանդյան և այլք) որպես առաջադիմական և մատերիալիստական դիրքավորում ընկալվեցին Պ–ի կողմից դրական գիտելիքի ջատագովությունը և պայքարն ընդդեմ կրոնական գաղափարախոսության հետ կապված մտահայեցողական փիլիսոփայության։

«Երկրորդ» պոզիտիվիզմը էմպիրիոկրիտիցիզմի, մախիզմի համար բնորոշ են ճանաչողության սահմանափակումը զգայությունների աշխարհով և առհասարակ ճանաչողության հոգեբանական–կենսբանական մեկնաբանությունը։

«Երրորդ» պոզիտիվիզմը նեոպոզիտիվիզմը (տրամաբանական պոզիտիվիզմ, տրամաբանական էմպիրիզմ, վերլուծական փիլիսոփայություն), հանգեցրեց գիտության տրամաբանական վերլուծությանը։ 

Կատեգորիա:Պոզիտիվիզմ
Կատեգորիա:Հասարակագիտություն
Կատեգորիա:Փիլիսոփայության պատմություն
Կատեգորիա:Իմացաբանական տեսություններ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական տեսություններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի փիլիսոփայություն