Թյուրինգի մրցանակ

Թյուրինգի մրցանակ (), ինֆորմատիկայի (կոմպյուտերային գիտության) ամենահեղինակավոր մրցանակն է և այդ ասպարեզում համարժեք է համարվում Նոբելյան մրցանակին, p. 317.Bibliography of Turing Award lectures , DBLPSee also: 
։ Այն շնորհվում է Հաշվողական տեխնիկայի ասոցացիայի կողմից՝ ինֆորմատիկայում նշանակալից ներդրաման համար։

Հաշվողական տեխնիկայի ասոցացիայի կողմից մրցանակը հաստատվել է հռչակավոր անգլիացի գիտնականի՝ Ալան Թյուրինգի պատվին, ով համարվում է համակարգչային տեսության և արհեստական ինտելեկտի գլխավոր հայտնագործողներից մեկը։ Ամեն տարի մրցանակ է շնորհվում մեկ կամ մի քանի գիտնականների, ում աշխատանքը խորը ազդեցություն է թողել կոմպյուտերային գիտության զարգացման վրա։ Թյուրինգի մրցանակն առաջին անգամ շնորհվել է 1966 թվականին՝ Ալան Փերլիսին, կազմարկիչների (կոմպիլյատորների) կառուցման տեխնոլոգիայի զարգացման համար։ Առաջին կին մրցանակակիրն էլ Ֆրենսիս Ալենն է, ում այդ պարգևը շնորհվել է 2006 թվականին։

2000-ական թվականներին մրցանակային հիմնադրամը հովանավորվում էր Ինտել և Գուգլ ընկերությունների կողմից, և ամենամյա մրցանակը կազմում էր 250 հազար ամերիկյան դոլար։ 2014 թվականից Գուգլը դարձել է միակ հովանավորը և ամենամյա մրցանակի գումարի չափը հասցրել է մեկ միլիոն ամերիկյան դոլարի։

 Թյուրինգի մրցանակի դափնեկիրները (1966 - 1987) 
ՏարիԴափնեկիրՄեկնաբանություն1966Ալան ՓերլիսԾրագրավորման տեխնիկայում և կազմարկիչների կառուցման մեջ նրա մեծ ներդրման համար։1967Մորիս Վինսենթ ՈւիլքսՊրոֆեսոր Ուիլքսն առավել հայտնի է որպես EDSAC մեքենայի նախագծող։1968Ռիչարդ ՀեմմինգԹվային մեթոդների, ավտոմատ կոդավորման, սխալների բացահայտման ու շտկման կոդերի ոլորտում կատարած աշխատանքների համար։1969Մարվին ՄինսկիԱրհեստական բանականության ոլորտում կատարած առաջատար աշխատանքների համար։1970Ջեյմս Հարդի ՈւիլքսոնՀաշվողական մաթեմատիկայի (թվային վերլուծություն) ոլորտում կատարած հետազոտությունների համար։1971Ջոն ՄակՔարթիԱրհեստական բանականության ոլորտում ունեցած հաջողությունների համար։1972Էդսգեր Դեյքստրա1950-ական թվականների Դեյքստրան նշանակալի ներդրում ունեցավ ALGOL ծրագրավորման լեզվի մշակման գործում։1973Չարլզ ԲախմանՏվյալների բազաների տեխնոլոգիայում նրա ունեցած մեծ ներդրման համար։1974Դոնալդ ԿնուտԱլգորիթմների վերլուծության, ծրագրավորման լեզուների մշակման ոլորտում ունեցած ներդրման, ինչպես նաև «Համակարգչային ծրագրավորման արվեստը» գրքի համար։1975Ալեն Նյուել և Հերբերտ ՍայմոնԱրհեստական բանականության բնագավառում հիմնարար ուսումնասիրությունների համար։1976Մայքլ Ռոբին և Դանա ՍքոթՆրանց համատեղ հեղինակած «Վերջավոր ավտոմատները և իրենց կողմնորոշման խնդիրը» (անգլերեն՝ Finite Automata and Their Decision Problem) հոդվածի համար, որում ներմուծված էր չդետերմինացված ավտոմատի գաղափարը։1977Ջոն ԲեկուսԲարձրորակ ծրագրային համակարգերի ստեղծման մեջ նրա ունեցած մեծ ու տևական ներդրման, ինչպես նաև FORTRAN ծրագրավորման լեզվի վրա կատարած նրա աշխատանքների համար։1978Ռոբերտ ՖլոյդԱրդյունավետ ու հուսալի ծրագրային ապահովման ստեղծման մեջ ունեցած նրա ներդրման համար։1979Քեննեթ ԱյվերսոնԾրագրավորման լեզուների մշակման բնագավառում ունեցած մեծ ներդրման համար։1980Չարլզ Անտոնի Ռիչարդ ՀոարԾրագրավորման լեզուների սահմանման ու մշակման մեջ ունեցած նրա հիմնարար ներդրման համար։1981Էդգար ԿոդդՏվյալների բազաների ղեկավարման համակարգերի տեսության բնագավառում նրա աշխատանքների համար։1982Սթիվեն Արթուր ԿուկԲարդության տեսության բնագավառում ունեցած նշանակալից առաջընթացի համար։1983Քեն Թոմփսոն և Դենիս ՌիչիՕպերացիոն համակարգերի ընդհանուր տեսության մշակման և հատկապես Յունիքս (UNIX) օպերացիոն համակարգի ստեղծման համար։1984Նիկլաուս ՎիրտՄի շարք նորարարական ծրագրավորման լեզուների մշակման համար։1985Ռիչարդ ԿարպԱլգորիթմների տեսության բնագավառում նրա տևական ներդրման համար։1986Ջոն Հոպկրոֆտ և Ռոբերտ ՏարյանԱլգորիթմների և տվյալների կառուցվածքների վերլուծության բնագավառում հիմնարար նվաճումների համար։1987Ջոն ԿոկԿազմարկիչների տեսության, մեծ համակարգերի ճարտարապետության և RISC-համակարգիպների նախագծման բնագավառում ունեցած նշանակալի ներդրման համար։

 Թյուրինգյան դասախոսություն 
Ավանդաբար Թյուրինգի մրցանակի դափնեկիրը մրցանակը ստանալիս ելույթ է ունենում զեկույցով, որը կոչվում է Թյուրինգյան դասախոսություն (լեկցիա)։ Այս ելույթում դափնեկիրն իր մտքերն է արտահայտում համակարգչային գիտության (հաշվողական տեխնիկայի) տեսական ու գործնական կողմերի վերաբերյալ։

 Ծանոթագրություններ 

 Արտաքին հղումներ 
 A.M. Թյուրինգի մրցանակի դափնեկիրներ ըստ տարիների
 Полунов Ю. Л. Թյուրինգի մրցանակի 1966-ից 2004 թթ. դափնեկիրներ // История вычислительной техники за рубежом. 14.11.2005
 Թյուրինգի մրցանակի դափնեկիրներ (презентации) // ПетрГУ. 2012—2013

Կատեգորիա:Ալան Թյուրինգ
Կատեգորիա:Դափնեկիրների ցանկեր
Կատեգորիա:Թյուրինգի մրցանակակիրներ