Անրի Վեռնոյ

Անրի Վեռնոյ«Անրի Վեռնոյ» հոդվածը ՀՍՀ-ում (, իրական անունը՝ Աշոտ Հակոբի Մալաքյան, ), ֆրանսահայ նշանավոր կինոռեժիսոր«Այսօր աշխարհահռչակ ռեժիսոր Անրի Վեռնոյի հիշատակի օրն է»: Հայ Հանճարներ։ Վերցված է՝ 2 Հուլիսի 2015։

1948 թվականին Վեռնոյը նկարահանել է իր առաջին ֆիլմը՝ «Հայոց վշտի և ազատության երգիչը» (նվիրված է գրող Ավետիս Ահարոնյանին)։ Հայաստանում Վեռնոյը հայտնի է իր «Մայրիկ» և «Պարադի փողոց 588» ինքնակենսագրական ֆիլմերով«Հայոց ցեղասպանությանը նվիրված հին ու նոր ֆիլմերի ցանկ»: BlogNews: Վերցված է՝ 2 Հուլիսի 2015, այն պատմում է հայոց ցեղասպանությունից հետո Մարսել տեղափոխված Հակոբ Մալաքյանի (Վեռնո հայրիկի) ընտանիքի պատմությունը։ Կարիերայի ընթացքում նկարահանել է ավելի քան 50 ֆիլմ։

Արժանացել է մի շարք պարգևների, ֆրանսիական՝ «Պատվավոր Լեգեոնի շքանշան», Հայ առաքելական եկեղեցու՝ «Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ» 1-ին աստիճանի շքանշանով, Ոսկե ծիրան կինոփառատոնի շրջանակներում արժանացել է «Սերգեյ Փարաջանով» մրցանակի (հետմահու) համաշխարհային կինոյում մեծ ավանդի համար։ Մեկ անգամ առաջադրվել է Օսկարի «Հինգ ոտքերով ոչխար» լավագույն սցենար անվանակարգում։

 Վաղ կյանք 
Անրի Վեռնոյը ծնվել է Օսմանյան կայսրությունում, Ռոդոսթոում, 1920 թվականի հոկտեմբերի 15-ին։ Վեռնոյի ընտանիքը գաղթել է Հայոց ցեղասպանությունից հետո 1924 թվականին, երբ Վեռնոյը ընդամենը 4 տարեկան էր։ Նրանք որոշ ժամանակով հաստատվել են Հունաստանում, ապա տեղափոխվել են Մարսել։

Վաղ հասակում երգել է Մարսելի հայկական եկեղեցում և հաճախել է կաթոլիկ դպրոց։ Այնուհետև սովորել է կիրառական արվեստի դպրոցում, 1941 թվականին ավարտել Էքս ան Օտ մարզի ֆրանսիական միջնակարգ դպրոցնլը (լիցեյ)։ 1944 թվականին աշխատանքի է անցել «Հորիզոն» շաբաթաթերթում, հոդվածաշարեր է տպագրել Հայկական հարցի վերաբերյալ, ռադիոհաղորդումներ վարել կինոյի մասին։ 1949 թվականին տեղափոխվել է Փարիզ և աշխատել է կինոյում, եղել է ռեժիսորի ասիստենտ, ապա՝ բեմադրող ռեժիսոր, նկարահանել է շուրջ 20 կարճամետրաժ կինոնկարներ։

Հայաստանում եղել է մեկ անգամ՝ 1980-ինՌոբերտ Մաթոսյան, «10 օր Անրի Վեռնոյի հետ», Ե․, 2022։

 Կարիերա 

 Կարիերայի սկիզբ 
1948 թվականին նկարահանել է իր առաջին ֆիլմը՝ «Հայոց վշտի և ազատության երգիչը» (նվիրված է գրող Ավետիս Ահարոնյանին)։ Առաջին լիամետրաժ՝ «Սեղան մեռածների համար» (1951 թ., ըստ Մարսել Էմեի) կինոնկարով Վեռնոյը դասվել է Ֆրանսիայի լավագույն ռեժիսորների շարքը։ 1955 նկարահանել է «Աննշան մարդիկ» ֆիլմը։

Նրա ֆիլմերում նկարահանվել են նշանավոր դերասաններ Ֆեռնանդելը, Ժան Գաբենը, Ժան-Պոլ Բելմոնդոն, Ալեն Դելոնը, Էնթոնի Քուինը, Հենրի Ֆոնդան, Իվ Մոնտանը և ուրիշներ։ Վեռնոյն ստեղծել է շուրջ 60 լիամետրաժ կինոնկարներ. լավագույններից են՝ «Արգելված պտուղ» (1952 թ.), «Կառնավալ» (1953 թ.), «Կովը և զինվորը» (1959 թ.), «Նախագահը» (1961 թ.), «Ճակատամարտ Սեն Սեբաստիանում» (1968 թ.), «Սարսափ քաղաքում» (1975 թ.), «Հազար միլիարդ դոլար» (1982 թ.) և այլն։

 Կարիերայի ավարտ 
Վեռնոյը 1988 թվականի Սպիտակի երկրաշարժին նվիրված «Քեզ համար, Հայաստան» երգի (տեքստը՝ Շառլ Ազնավուրի, երաժշտությունը՝ Տիրան Կառվարենցի) տեսահոլովակի ռեժիսորն է։ Հայկական թեմային անդրադարձել է վերջին երկու՝ «Մայրիկ» (ըստ իր «Մայրիկ» վեպի, նաև սցենարի հեղինակն է) և «Պարադի փողոց, տուն 588» (երկուսն էլ՝ 1991 թ.) կինոնկարներում, որտեղ ներկայացնում է իր ընտանիքի պատմությունը։

 Ժառանգություն և ճանաչում 

 Հիշատակ 
Անրի Վեռնոյի հիշատակին մի քանի փողոցներ և հրապարակներ են վերանվանվել Հայաստանում և Ֆրանսիայում։ Բուկ Բել Էր քաղաքի մուտքի հրապարակն Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի միջոցառումների շրջանակներում վերանվանվել է Անրի Վեռնոյի (ծնված՝ Աշոտ Մալաքյան) հիշատակինԲուկ-Բել-Էրի քաղաքի հրապարակը անվականակոչվել է Անրի Վեռնոյի անունով։ Նրա անունով հրապարակ է բացվել նաև Ֆրանսիական Մարսելում Ֆրանս-հայկական գերազանցության շաբաթվա շրջանակներում«Մարսելում կբացվի Անրի Վեռնոյի հրապարակը»: NEWS.am: Վերցված է՝ 30 Հունիսի 2015։։

Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանում կա Անրի Վեռնոյի փողոց«Երևանում Անրի Վեռնոյի անունով փողոց կլինի»: NEWS.am: Վերցված է՝ 30 Հունիսի 2015։, որի բացման ներկա են եղել Երևանի քաղաքապետ՝ Տարոն Մարգարյանը, մշակույթի նախարար՝ Հասմիկ Պողոսյանը, սփյուռքի նախարար՝ Հրանուշ Հակոբյանը և Վեռնոյի ընտանիքի անդամները«Երևանում Անրի Վեռնոյի անունով փողոց կոչվեց»: ԱրմենՊրես։ Վերցված է՝ 30 Հունիսի 2015։«Մայրաքաղաքում շահագործման է հանձնվել Անրի Վեռնոյի անունը կրող փողոցը»: Ազատություն Ռադիոկայան։ Վերցված է՝ 30 Հունիսի 2015։։ Փողոցներ կան նաև Ֆրանսիական՝ Սաինտ Գալես«Անրի Վեռնոյի փողոց Ֆրանսիական, Սաինտ Գալես»: www.streetdir.com: Վերցված է՝ 30 Հունիսի 2015։, Պերպիգոնա«Անրի Վեռնոյի անավն փողոց Ֆրանսիական Պերպիգոնա քաղաքում»: Kompass.com: Վերցված է 30 Հունիսի 2015 և Մարսել քաղաքներում։ Եվ մեկ կինոթատրոն Լա Վալտե-դո-Վար, փոքրիկ քաղաքում։

 Ֆիլմադարան 
 Թվական Հայերեն անվանում  Բնօրինակ անվանում Ռեժիսոր Սցենարիստ Պրոդյուսեր Դերասան Դեր 1949 Զուավի տաբատը (կարճամետրաժ) À la culotte de zouave  Նոր թշվառը (կարճամետրաժ) Les nouveaux misérables  1950 Խողովակների շունը (կարճամետրաժ) Pipe chien  Մենք խնդրում ենք, մի ավազակ  On demande un bandit   Մալդոննե (կարճամետրաժ) Maldonne  Երգերը թռչում են (կարճամետրաժ) Les chansons s'envolent   La légende de Terre-Blanche  Արվեստը լինելով միջնորդ (կարճ) L'art d'être courtier  1951 Սեղան վտիտ էակների համար La Table-aux-Crevés 1952Արգելված պտուղLe fruit défendu 1953 Հանրության թիվ մեկ թշնամինL'ennemi public n° 1    ԿառնավալCarnaval  Հացավաճառը ՎիպորգիցLe boulanger de Valorgue 1954Հինգ ոտքեր ոչխար Le Mouton à cinq pattes  1955Աննշան մարդիկ Des gens sans importance 1956Փարիզ, Պալաս հյուրանոց Paris, Palace Hôtel Մարդիկ նշանակություն չունեն Des gens sans importance   1957Գեղեցկուհին Une manche et la belle  1958Մաքսիմա Maxime  1959Զինվորը և կովը La vache et le prisonnier   Մեծ պետըLe grand chef  1960Ֆրանսուհին ու սերը La française et l'amour  1961Առյուծները ազատության մեջ  Les lions sont lâchés   ՆախագահըLe président   1962Կապիկը ձմռանը Un singe en hiver Գերմանացի սպա 1963Մեղեդին նկուղից Mélodie en sous-sol  1964 Ուիքենդ օվկիանոսի ափին Week-end à Zuydcoote  Հարյուր հազար դոլար արևի տակCent mille dollars au soleil   196725-րդ ժամը La vingt-cinquième heure  1968Ճակատամարտ Սան Սեբաստիանում La bataille de San Sebastian  1969Սիցիլիական կլան Le clan des Siciliens  1971Գողություն Le casse  1973Օձը Le serpent  1975Սարսափ քաղաքի վրա Peur sur la ville  1976Իմ թշնամու դին Le corps de mon ennemi Կայարանի խոսնակի ձայն 1979և ...ինչպես Իկարը I comme Icare Հեռուստահսկողության տեղնիկ 1982Հազար միլիարդ դոլար Mille milliards de dollars  1984Արկածախնդիրները Les morfalous Ռադիոհաղորդավարի ձայն 1991Մայրիկ Mayrig  1992Պարադի փողոց, տուն 588 588 rue paradis Քահանա Հայկական եկեղեցում 1993Մայրիկ (սերիալ) Mayrig 

 Նվաճումներ 
Անրի Վեռնոյն իր կարիերայի ընթացքում ստացել է բազմաթիվ պարգևներ և մրցանակներ, բայց ամենամեծ մրցանակն Հայ և Ֆրանսիացի ժողվրդների սերն է հանդեպ նրա արվեստի։ Ֆրանսիայի գեղարվեստի ակադեմիա անդամ է։ Այսպես է արտայտվել նրա մասին Ֆրանսիայի 22-րդ նախագահ Ժակ Շիրակն՝

 Պարգևներ 
 1955՝ Ֆրանսիայի Հանրապետության «Պատվավոր Լեգեոնի շքանշան»
 1980՝ Հայ եկեղեցու «Սբ Գրիգոր Լուսավորիչ» I աստիճանի շքանշանով
 2010՝ Ոսկե ծիրան «Փարաջանովի Մրցանակ» հետմահու

 Մրցանակներ 
 Տարեթիվ  Կինոփառատոն Առաջադրման անվանակարգ Առաջադրված Արդյունք 1954  Լոկառնո ֆիլմերի միջազգային փառատոն  Հինգ ոտքերով ոչխար  1956 Կինոարվեստի ամերիկայն ակադեմիա Լավագույն սցենար Հինգ ոտքերով ոչխար 1964 Կաննի կինոփառատոն  Հարյուր հազար դոլար արևի վրա  Ալան Պոեի կինոմրցանակ Լավագույն արտասահմանյան ֆիլմ Մեղեդին նկուղից  1980Սեզար կինոմրցանակ Լավագույն ֆիլմ և ...ինչպես Իկարը  Լավագույն սցենար և ...ինչպես Իկարը 1991 Կինոյի ազգային ակադեմիա, Ֆրանսիա  Մայրիկ ֆիլմ  1996  Սեզար կինոմրցանակ Կինոյում ունեցած ներդրման համար Բոլոր ֆիլմերն 

 Ծանոթագրություններ 

 Արտաքին հղումներ 
 Գիրք Անրի Վերնոյի հայաստանյան օրերի մասին
 Անրի Վեռնոյ  IMBd կայքում
 Անրի Վեռնոյ Ալլոկինե կայքում
 Անրի Վեռնոյ  Rotten Tomatoes կայքում
Կենսագրական
 Անրի Վեռնոյ  Հայկական Հանրագիտարանում
 Անրի Վեռնոյ Անուներ.com կայքում
 Անրի Վեռնոյ  Դասարան.am կայքում
 Ճանաչենք Մերոնց. Անրի Վեռնոյ

Կատեգորիա:Ֆրանսահայ կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:«Սեզար» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի կոմանդորներ
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանությունից փրկվածներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայում օսմանյան ներգաղթյալներ
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ սցենարիստներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ