Սեպտեմբերի 1

'''Սեպտեմբերի 1 կարտոֆիլի մի օր որը
 տեղի է ունենում 4 տարին մեկ անգամ

 Դեպքեր 
 570` Կնքվում է հայ-բյուզանդական դաշինքը։
 1387 - Լենկ-Թեմուրի զորքը պաշարում է և գրավում Վանի բերդը
 1850 - Թիֆլիսում սկսում է հրատարակվել «Արարատ» շաբաթաթերթը՝ Գաբրիել Պատկանյանի խմբագրությամբ։
 1860` Կ. Պոլսում հիմնվեց «Համազգային ընկերությունը»՝ Միքայել Նալբանդյանի ակտիվ մասնակցությամբ։
 1861` Կ. Պոլսում Գ. Երանյանի, Ն. Թաշճյանի և Տ. Չուխաջյանի խմբագրությամբ սկսում է հրատարակվել «Քնար հայկական» երաժշտական կիսամսյա հանդեսը։
 1868 - Երևանի գիմնազիայի բացումը։
 1886` Կ. Պոլսի Ղալաթիա թաղամասում Մինաս Չերազի տեսչությամբ բացվեց Կենտրոնական վարժարանը։
 1920` Բաքվում բացվում է Արևելքի ժողովուրդների առաջին համագումարը, որին մասնակցում են նաև հայ ներկայացուցիչները։
 1939 - Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկիզբը։
 1958` ՀԽՍՀ գյուղատնտեսության նախարարությանն առընթեր կազմակերպվում է հողագործության և ագրոքիմիայի գիտահետազոտական ինստիտուտ։
 1966` Խորհրդային Հայաստանը խնդրագրեր ուղարկեց Մոսկվայի կենտրոնական իշխանություններին՝ Արցախը Հայաստանին վերադարձնելու պահանջով։
 1997 - Արցախի Հանրապետությունում կայացած նախագահական ընտրություններում հաղթեց Արցախի Հանրապետության արտգործնախարար Արկադի Ղուկասյանը։

 Ծնունդներ 
 1868 - Ելիզավետպոլի (Գանձակ) Բանանց գյուղում ծնվեց հեղափոխական Մելիք Մելիքյանը (Դեդուշկա), (սպանվեց 1918, Բաքվում)։
 1894 - Վահան Հովհաննիսյան,հայ գրող
 1905 - Թամար Աբակելիա, վրացի նկարչուհի, քանդակագործ (վ. 1953)։
 1922 - Հակոբ Սալախյան, հայ գրականագետ, բանասիրական գիտությունների թեկնածու (մ. 1969)
 1929 - Սերգեյ Աղաջանյան, կոմպոզիտոր, դիրիժոր
 1971 - Մարկ Սաղաթելյան, հայ դերասան, շոումեն և հաղորդավար
 1981 - Տիգրան Քոթանջյան, հայ շախմատիստ, գրոսմայստեր
 1989 - Դանիել Սթարիջ, անգլիացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող
 1993 - Ֆեդերիկո Բարբա, իտալացի ֆուտբոլիստ
 1997 - Չոն Չոնգուկ, կորեացի երգիչ, վոկալիստ

 Մահեր 
 1557` Ժակ Քարտիե, ֆրանսիացի ծովագնաց, ճանապարհորդ (ծ. 1491)
 1715` Լյուդովիկոս XIV, Ֆրանսիայի և Նավարայի թագավոր 1643 թ. մայիսի 14-ից (ծ. 1638)
 1969 - Հակոբ Սալախյան,հայ գրականագետ, բանասիրական գիտությունների թեկնածու
 1970 - Ֆրանսուա Մորիակ,ֆրանսիացի արձակագիր, Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամ (1933), գրականության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր (1952)
 2001 - Թըրք Վեն Լեյք, հայազգի ամերիկացի կոմպոզիտոր, գործիքավորող և ջազային կիթառիստ
 2003 - Էռնեստ Հարությունյան,կենդանաբան, կենսաբանական գիտությունների դոկտոր

 Տոներ 
 , , , , , , ,  - Գիտելիքի օր։