Մկրտիչ Պեշիկթաշլյան

Մկրտիչ Պեշիկթաշլյան (), հայ բանաստեղծ, դրամատուրգ։

 Կենսագրություն 
1834-1839 թթ. սովորել է Բերայի Մխիթարյան դպրոցում, 1839-1845 թթ.՝ Իտալիայի Պադուա քաղաքի Մուրադյան վարժարանում, որտեղ աշակերտել է դրամատուրգ Պետրոս Մինասյանին, Արսեն Բագրատունին։

1845 թ. վերադարձել է Կ.Պոլիս, ծավալել մանկավարժական-հասարակական լայն գործունեություն։ Եղել է ժամանակի նշանավոր մանկավարժներից մեկը։ Հայոց լեզու և գրականություն, ֆրանսերեն է դասավանդել Թարգմանչաց, Լուսավորչյան և Հռիփսիմյանց վարժարաններում։ Մեծ դեր է խաղացել օտարախոս հայ մանուկներին մայրենի լեզու ուսուցանելու գործում։ Մկրտիչ Պեշիկթաշլյանի ջանքերով է հայերեն սովորել ապագա վիպասանուհի Սրբուհի Տյուսաբը։ 1846 թ. Պեշիկթաշլյանի նախաձեռնությամբ հիմնադրվել է Համազգյաց ընկերությունը, որի գաղափարական ղեկավարն է եղել։ Եղել է հայ նոր քնարերգության և արևմտահայ կանոնավոր մշտական թատրոնի հիմնադիրը։

1856 թ. Օրթագյուղի Լուսավորչական վարժարանի սրահում տրվել են նրա կազմակերպած թատերախմբի առաջին ներկայացումները՝ Պեշիկթաշլյան՝ «Կոռնակ», Մետաստազիո՝ «Թեմիստոկլես», Պետրոս Մինասյան՝ «Խոսրով Մեծ»։

 Ստեղծագործություններ 

 Պատմական ողբերգություններ 
 «Կոռնակ»
 «Արշակ»
 «Վահե»
 «Վահան»

 Թարգմանական պիեսներ 
 Վոլտերի «Մահ կեսարու»
 Վ. Ալֆիերիի «Սավուղ», «Բրուտոս Ա»

 Երաժշտական կատակերգություններ 
 «Կատակերգություն երից քաջաց» 
 «Կատակերգություն ավազակաց» (1909)

 Բանաստեղծություններ 
 «Զբոսանք Արտաշեսի Առաջնո» (1849, տպագրվել է«Բազմավեպ»-ում)
 «Հրավեր ի մարտ Խոսրովու Մեծի»
 «Ի նահատակություն Վարդանանց»
 «Դյուցազունք հայոց»
 «Գիշեր»
 «Առ Հ. Ղևոնդ Ալիշան»
 «Եղբայր եմք մենք»
 «Գարուն»
 «Ալ զեփյուռն Ալեմտաղիի»
 «Ճեմք ի լյառն Հսկային»
 «Հնացեք իմ տաղք»
 «Աշուն»
 «Քնար կուսին»
 «Քնար և շիրիմ»
 «Երգ մօր ի վերայ մանկան ննջելոյ»։ «Բազմավէպ», 1851, № 3:

 Զեյթունյան երգաշար 
 «Հայ քաջորդին»
 «Մահ քաջորդվույն»
 «Թաղումն քաջորդվույն» 
 «Հայ քաջուհին»

 Ժողովածուներ 
 Մատենագրութիւնք, Կ. Պոլիս, 1870, 584 էջ։
 Տաղեր, Թիֆլիս, 1903, 176 էջ։
 Քերթուածներ եւ ճառեր, Փարիզ, 1904, 193 էջ։
 Թատերգութիւններ, Կ. Պոլիս, 1909։
 Տաղք եւ թատերգութիւնք, Նիւ Եորք, 1917, 528 էջ։ 
 Տաղեր, Երևան, 1947, 108 էջ։ 
 Բանաստեղծութիւններ։ Ճառեր։ Հատուածներ, Վենետիկ, 1956, 104 էջ։ 
 Տաղեր, Երևան, 1961, 200 էջ։
 Երկերի լիակատար ժողովածու, Երևան, 1987, 564 էջ։
 Երկեր, Անթիլիաս, 1995, 332 էջ։

 Գրականություն 
 Արշակ Չoպանեան, Մկրտիչ Պէշիկթաշլեանի կեանքն ու գործը, Փարիզ, տպ․ Տ. Տօղրամաճեան, 1907, 254 էջ
 Ա․ Պիպէռճեան, Յուշարձան Մ․ Պէշիկթաշլեանի, Կոստանդնուպոլիս, տպ. Արշակ Կարօեան, 1914, Գ, 210, 2 չհամարակալված էջ
 Սերգեյ Սարինյան, Հայկական ռոմանտիզմ, Երևան, ՀՍՍՀ ԳԱ հրատարակչություն, 1966, 556 էջ
 Վաչե Սաֆարյան, Մկրտիչ Պեշիկթաշլյան․ Կյանքը և ստեղծագործությունը, Երևան, ՀՍՍՀ ԳԱ հրատարակչություն, 1972, 327 էջ

 Արտաքին հղումներ 

 Մկրտիչ Պեշիկթաշլյանը zarkfoundation.com կայքում
 Մկրտիչ Պեշիկթաշլյանը մատենագրութեան թուանշային գրադարանում

Կատեգորիա:Անձինք:Ստամբուլ
Կատեգորիա:Արևմտահայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Արևմտահայ դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության գրողներ