Արևելյան ուղղափառ եկեղեցիներ

Արեւելյան ուղղափառ եկեղեցիներ (նաեւ՝ Արեւելյան հնագույն ուղղափառ եկեղեցիներ), քրիստոնյա Արևելքում կազմավորված հնագույն կրոնական հաստատություններ, որոնք, մերժելով Քաղկեդոնի ժողովը, կազմել են Ընդհանրական եկեղեցում առանձին դավանական ընտանիք։ Արևելյան հնագույն ուղղափառ եկեղեցիներն իրենց դավանանքով հետևորդներն են Ալեքսանդրիայի քրիստոսաբանության եւ աստվածաբանության, որոնք հաղթանակել եւ ուղղափառ են ճանաչվել առաջին երեք տիեզերական ժողովներում (Նիկեա, 325, Կոստանդնուպոլիս, 381 և Եփեսոս, 431)։ Նրանք հետևում են միաֆիզիտիզմին (չշփոթել մոնոֆիզիտիզմի կամ միաբնակության հետ)՝ հավատալով, որ Քրիստոսի մարդկային եւ աստվածային էությունը միավորված է։ Պատմականորեն, Արեւելյան Ուղղափառ Եկեղեցիների վաղ առաջնորդները կարծում էին, որ քաղկեդոնական սահմանումը ենթադրում է Երրորդության հնարավոր մերժում կամ նեստորականության զիջում։ Այսպիսով, մերժվում են միաբնակությունը, նեստորական և քաղկեդոնական երկաբնակությունը։ Արեւելյան ուղղափառ եկեղեցիները հավատարիմ են Նիկեական քրիստոնեական ավանդույթին։ Որպես ինքնավար եկեղեցիներ, նրանց եպիսկոպոսները հավասար են եպիսկոպոսական ձեռնադրության ուժով։ Եկեղեցիները բանաձեւել են քրիստոնեական կրոնի եւ հավատի հիմնական սկզբունքները, այն է՝ Որդու Աստվածությունը, Սուրբ Երրորդության, Մարդեղության եւ Փրկագործության խորհուրդները։ Հետագայի նորամուծությունները նրանք համարում են ալեքսանդրյան աստվածաբանական ավանդությանը հակասող։

Արեւելյան հնագույն եկեղեցիներն են՝ 
Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի, 
Ասորական ուղղափառ եկեղեցին, 
Ղպտի ուղղափառ եկեղեցին, 
Եթովպական ուղղափառ եկեղեցին, 
Էրիթրեական ուղղափառ եկեղեցին 
Մալանկարա ուղղափառ ասորական եկեղեցին
Բոլորը, բացի վերջինից, կազմում են Արեւելյան Ուղղափառ Եկեղեցիների Մշտական Համաժողովը։ Եկեղեցիներում կիրառվում են երեք ծեսեր՝ հայկական, ասորական ալեքսանդրիական։ Ունեն մոտ 50 միլիոն հետեւորդ ամբողջ աշխարհում։ Պատմական հայրենիքից դուրս եկեղեցիները տարածվել է ձեւավորվել է սփյուռքի, կրոնափոխության եւ միսիոներական գործունեության միջոցով։

 Անվանում 
«Արեւելյան ուղղափառ եկեղեցիներ» անվանումը պաշտոնապես ընդունվել է Ադիս Աբեբայի կոնֆերանսում 1965 թվականին։ Այն ժամանակ կային հինգ մասնակից եկեղեցիներ, որոնք Էրիթրեական եկեղեցին դեռ ինքնավար չէր։ Մյուս անունները, որոնցով հայտնի են եղել եկեղեցիները, ներառում են հին արեւելյան, փոքր արեւելյան, հակաքաղկեդոնական, ոչ քաղկեդոնական, նախաքաղկեդոնական, միաֆիզիտ, թեեւ Արեւելքի եկեղեցին հավասարապես նախաքաղկեդոնական է։ Հռոմեական կաթոլիկ եկեղեցին այս եկեղեցիներին անվանել է «Արեւելքի հնագույն եկեղեցիներ»։

Արեւելյան ուղղափառ եկեղեցիները պահպանում են հնագույն առաքելական հաջորդականությունը։ Տարբեր եկեղեցիները կառավարվում են սուրբ սինոդների կողմից, որտեղ որպես առաջնորդ ծառայում է primus inter pares եպիսկոպոսը։ Առաջնորդները կրում են այնպիսի կոչումներ, ինչպիսիք են պատրիարքը, կաթողիկոսը եւ պապը։ Ալեքսանդրիայի պատրիարքարանը, Անտիոքիայի պատրիարքարանը Հռոմի հետ միասին, եղել է վաղ քրիստոնեական եկեղեցու ամենահայտնի աթոռներից մեկը։ Արեւելյան ուղղափառությունը չունի Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցու պես մագիստրալ առաջնորդ, ինչպես նաեւ հաղորդությունը չունի առաջնորդ, որը կարող է գումարել էկումենիկ սինոդներ, ինչպես Արեւելյան ուղղափառ եկեղեցին։ Արեւելյան որոշ ուղղափառ եկեղեցիներ, ինչպիսիք են ղպտի ուղղափառները, եթովպացի ուղղափառները, էրիթրեական ուղղափառները, ավելի մեծ շեշտ են դնում Հին Կտակարանի ուսմունքների վրա, քան կարելի է գտնել այլ քրիստոնեական դավանանքներում, եւ նրա հետեւորդները հավատարիմ են որոշ սովորությունների. պահանջում են, որ իրենց արական սեռի անդամները ենթարկվեն թլպատման եւ պահպանեն ծիսական մաքրումը։

Արեւելյան Ուղղափառ Եկեղեցիները լիակատար հաղորդակցության մեջ են միմյանց հետ, բայց ոչ ուղղափառ եկեղեցիների կամ որեւէ այլ եկեղեցու հետ, եւ հաղորդության մեջ լինելով, չեն կազմում մեկ եկեղեցի։ Ինչպես կաթոլիկները կամ ուղղափառները, Արեւելյան ուղղափառ եկեղեցին ներառում է մի քանի ինքնակառավարվող եկեղեցիներ։ Արեւելյան ուղղափառ եւ ուղղափառ խմբերի միջեւ հաղորդակցությունը վերականգնելու ուղղությամբ դանդաղ երկխոսությունը վերսկսվեց 20-րդ դարի կեսերին, եւ երկխոսություն է ընթանում նաեւ արեւելյան ուղղափառության եւ կաթոլիկ եկեղեցու եւ այլոց միջեւ։ 2017 թվականին Ալեքսանդրիայի Ղպտի ուղղափառ եկեղեցու եւ կաթոլիկ եկեղեցու միջեւ վերականգնվել է մկրտության փոխադարձ ճանաչումը։ Նաեւ մկրտությունը փոխադարձաբար ճանաչված է Հայ Առաքելական Եկեղեցու եւ Կաթոլիկ Եկեղեցու միջեւ։ Արեւելյան ուղղափառ եկեղեցիները, ընդհանուր առմամբ, համարվում են ավելի պահպանողական սոցիալական հարցերի առնչությամբ, ինչպես նաեւ ոգեւորված են ոչ-արեւելյան ուղղափառ քրիստոնեական եկեղեցիների հետ էկումենիկ հարաբերություններով։ Բոլոր Արեւելյան ուղղափառ եկեղեցիները Եկեղեցիների Համաշխարհային Խորհրդի անդամ են։

 Պատմություն 
աջից|մինի|300px|Ուղղափառության եւ Արեւելյան հնագույն եկեղեցիների տարածվածությունն աշխարհում ըստ երկրների։
Ուղղափառություն

Արեւելյան հնագույն եկեղեցիների տարածվածությունը

 Ծանոթագրություններ 

Կատեգորիա:Արևելյան ուղղափառ եկեղեցիներ