Թուղթ (նյութ)

Թուղթը բուսական թելերից մշակված և միահյուսված բարակ թերթանման նյութ է, որի թելերը միմյանց կապվում են կառչման մակերևույթային ուժերով։

 Պատմություն 
Թղթի պատրաստման եղանակը հայտնաբերել է Ցայ Լունը Չինաստանում ( 2-րդ դար)։ 6-ից 8-րդ դարերում Միջին Ասիայում, Ճապոնիայում, Կորեայում թուղթ էր արտադրվում։ Եվրոպայում երևան է եկել 11- 12-րդ դարերում։ Հայաստանում թուղթը օգտագործվել է 8 - 9-րդ դարերից։ Թղթի վրա մեզ հասած ամենահին հայկական ձեռագիրը 10-րդ դարի է։

մինի|rigth|300px|Թղթե էջ առաջին հայտնի տպագիր գրքից 868 թ. Չինաստան

 Ժամանակագրություն 
 105 թվական - Ցայ Լունը հայտնաբերեց թղթի պատրաստման եղանակը բամբակից Չինաստանում։
 600 թվական - Թուղթը մուտք գործեց Կորեա։
 625 թվական - Թուղթը մուտք գործեց Ճապոնիա։
 751 թվական - Թալասյան ճակատամարտ - չինացի ռազմագերիների միջոցով թուղթը հայտնվեց Արևմուտքի երկրներում։
 1238 թվական - Իսպանիայում թղթի արտադրության համար սկսեցին օգտագործել հողմաղացներ։
 1770 թվական (մոտավորապես) - Անգլիացի թղթի գործարանատեր Ջորջ Վատման ավագը մտցրեց թղթի արտադրման նոր տեխնոլոգիա, որը թույլ է տալիս ստանալ առանց ցանցի հետքերի թուղթ։
 1799 թվական - Հայտնագործվեց թղթի պատրաստման մեքենան Լուի Նիկոլյա Ռոբերի կողմից։
 1803 թվական - Մեծ Բրիտանիայում թղթի պատրաստման մեքենայի տեղադրումը Բրայեն Դոնկինի կողմից։
 1806 թվական - Հայտնագործվեց պատճենահանման թուղթը։
 1827 թվական - Թղթի պատրաստման մեքենաները հայտնվեցին ԱՄՆ- ում։
 1856 թվական - Հայտնագործվեց գոֆրե ստվարաթուղթը։
 1857 թվական - Հայտնագործվեց փայտանյութից թուղթ ստանալու եղանակը։

 Արտադրություն 
մինի|rigth|300px|Թղթի ֆորմատները
Թղթի արտադրության համար օգտագործում են տարբեր փայտանյութերի և միամյա բույսերի թաղանթանյութը և փայտազանգվածը։ Այն բաղկացած է մի շարք պրոցեսներից՝ թղթազանգվածի պատրաստում (ստացվում է թելավոր նյութերի քիմիական և մեխանիկական մշակմամբ՝ բաղադրամասերի մանրում և խառնում, սոսնձում, զանգվածի լցում և գունավորում), մշակում թղթի պատրաստման մեքենայի վրա (ջրով նոսրացում, զանգվածի մաքրում կեղտից, դատարկում, մամլում և չորացում), վերամշակում (կալանդրում, կտրում), տեսակավորում և փաթթոցում։

 Թղթի հատկություններ 
 Խզման երկարությունը
 Կոտրման ունակությունը
 Սեղմելիությունը
 Ոլորելիությունը
 Խոնավությունը
 Ճերմակությունը

 Թղթի տեսակներ 
Հայտնի է թղթի մոտ 600 տեսակ։ Հիմնականում բաժանվում է 11 կարգի՝ տպագրական, գրելու, գծագրական- նկարչական, էլեկտրամեկուսիչ, գլանակի, ներծծող, ապարատների համար (հեռագրական, ծակաժապավեն), լուսանկարչական, փաթեթավորման, պատճենահանման, արդյունաբերական-տեխնիկական։

 Խոշորագույն թուղթ արտադրողներ 
 International Paper (ԱՄՆ)
 Georgia-Pacific (ԱՄՆ)
 Weyerhaeuser (ԱՄՆ)
 Kimberly-Clark (ԱՄՆ)
 Stora Enso (Ֆինլանդիա)
 UPM-Kymmene (Ֆինլանդիա)
 Svenska Cellulosa Aktiebolaget (Շվեդիա)
 Anglo American plc (Mondi) (Մեծ Բրիտանիա)
 Sappi (ՀԱՀ)
 M-Real (Ֆինլանդիա)

 Հետաքրքիր փաստեր 
 Ճապոներեն թուղթ բառը նշանակում է նաև աստվածություն։
 A4 ֆորմատի թուղթը հնարավոր չէ ծալել 7-ից ավել անգամ։
 Զուգարանի թուղթը հայտնի է դեռևս 14-րդ դարից։ 1857 թ. Նյու Յորքում Ջոզեֆ Ս Գայետտին կազմակերպել է զուգարանի թղթի արտադրությունը։ Ներկայիս տեսքը այն ստացել է 1884 թվականին։

 Արտաքին հղումներ 

 How is paper made? - The Straight Dope
 Ամսագիր «Թուղթը և կյանքը»
 Թղթի և ստվարաթղթի արտադրություն Հայաստանում

Կատեգորիա:Գրենական պիտույքներ
Կատեգորիա:Նյութեր
Կատեգորիա:Թուղթ
Կատեգորիա:Չինական հայտնագործություններ