Մարաղայի կոտորած

Մարաղայի կոտորած, հայ ազգաբնակչության զանգվածային կոտորած, ջարդեր Արցախի Հանրապետության Մարտակերտի շրջանի Մարաղա գյուղում, որն իրականացվել է Ադրբեջանի Հանրապետության զինված ուժերը 1992 թվականի ապրիլի 10-ին։ Ադրբեջանցիների կողմից սպանվել է ավելի քան 50 հայ, այդ թվում՝ 30 կին, պատանդ է վերցվել շուրջ 50 հայ, այդ թվում՝ 9 երեխա և 29 կին«Մարաղա ավանում հայ քաղաքացիական բնակչության զանգվածային սպանությունը ադրբեջանական բանակի կողմից» հայտարարություն Արցախի Հանրապետության Արտաքին գործերի նախարարության կողմից, (արխիվացված 02․03․2022թ․)։«10 Ապ­րիլ 1992. ­Մա­րա­ղա­յի կո­տո­րա­ծը. Ատր­պէյ­ճա­նի հա­կա­հայ ցե­ղաս­պա­նա­կան վար­քա­գի­ծը» հոդված Հունաստանի հայկական «Ազատ օր» օրաթերթում, 10 Ապրիլ 2017, (արխիվացված 02․03․2022թ․)։Ղարաբաղյան հակամարտության ժամանակագրությունը, 1992 թվական։

 Կոտորած 
1992 թվականի ապրիլի 10-ին առավոտյան ժամը 5-ին սկսվեց գյուղի հրետակոծությունը։ Կեսօրի մոտ ադրբեջանական «Գուրթուլուշ» բատալյոնը (1 000 զինվոր), 20 զրահամեքենայի ուղեկցությամբ մտավ գյուղ։ Պաշտպանական ուժերը (60 մարդ) տեսնելով, որ չեն կարող դիմադրել անհավասար ուժին, նահանջեցին՝ զգուշացնելով գյուղի բնակիչներին։ Հիմնական բնակչությունը լքեց գյուղը։ Ծերունիները և հաշմանդամները պատսպարվեցին նկուղներումHuman Rights Watch, Bloodshed in the Caucasus, p. 29 ։ Հաջորդ օրը հայերը գյուղը ետ գրավեցին և գտան 43 խաղաղ բնակչի դիակ՝ մի քանիսը գլխատված էին, մյուսները այրված կամ աչքերը հանվածТом де Ваал. Черный сад. Глава 11. Август 1991 — май 1992 гг. Начало войны։

 Զոհեր 
200px|right|thumb|Հուշակոթող կոտորածի զոհերի հիշատակին Նոր Մարաղա գյուղում
Ըստ Մեծ Բրիտանիայի Լորդերի պալատի նախկին փոխխոսնակ Քերոլայն Քոքսի՝ սպանվել է գյուղի՝ ոչ պակաս 45  բնակիչ։ Ըստ հայկական անվանական ցանկի՝ զոհվել է 57 և գերեվարվել՝ 45 խաղաղ բնակիչСПИСОК ЖИТЕЛЕЙ-АРМЯН, УБИТЫХ В МАРАГЕ 10 АПРЕЛЯ ПОДРАЗДЕЛЕНИЯМИ РЕГУЛЯРНОЙ АРМИИ АЗЕРБАЙДЖАНА։ Գերիների թվում 9 երեխա կար, 18 կին, 3 տարեց և մեկ կույր (տվյալները հաստատված են միջազգային «Helsinki Watch» իրավապահպան կազմակերպության և Քերոլայն Քոքսի կողմից)։ Մեկ շաբաթ անց նոր հարձակում է կազմակերպվել, որի արդյունքում բնակչությունը լքել է գյուղը և 13 հոգի գերեվարվել են։ Ընդհանուր առմամբ գյուղում զոհվել է 90, տարբեր աստիճանի վերքեր են ստացել 37 մարդ, նրանց թվում 21 կին և 6 երեխաВ Арцахском государственном университете состоялась презентация компакт-диска, посвященного трагедии в карабахском селе Марага։

 Լուսաբանում ԶԼՄ-ներում 
Ինչպես հայկական, այնպես էլ միջազգային անկախ լրատվամիջոցները նշում են, որ չնայած իր դաժանությանը, Մարաղայի կոտորածը համարյա չի լուսաբանվել և անհայտ է լայն հանրության համարЛевон Мелик-Шахназарян, «Военные преступления Азербайджана против мирного населения Нагорно-Карабахской Республики» Глава 9, Распятие Мараги։ Ըստ Քերոլայն Քոքսի՝ Դեյլի Թելեգրաֆ անգլիական թերթը սկզբում տպելու էր Մարաղայի կոտորածի մասին, բայց հետո հրաժարվեց։

Ահա ինչ է պատմում Քերոլայն Քոքսն այն մասին, թե ինչու Մարաղայում ԶԼՄ ներկայացուցիչներ չկային.

 Հետաքրքիր փաստեր 
Մարաղայի կոտորածն իրագործելու համար Ադրբեջանի զինված ուժերի «Գուրթուլուշ» գումարտակի հրամանատար Շահին Թալիբ օղլի Թագիևը ստացել է «Ադրբեջանի ազգային հերոսի» կոչում։

2022 թվականի մարտի 1-ին Հայաստանի Ազգային ժողովում ընդդիմադիր ուժի կողմից առաջարկված «Մարաղայի հայերի ջարդերի հիշատակի օր» սահմանելու օրենքի նախագծի ընդունումը տապալվել է իշխող «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության կողմից«ՔՊ-ն դեմ է, որ Ադրբեջանի կողմից Մարաղայում հայերի ջարդերի համար հիշատակի օր սահմանվի», (արխիվացված 01․03․2022թ․)։։

 Տես նաև 
 Սումգայիթի ջարդեր
 Բաքվի ջարդեր
 Գանձակի ջարդեր
 Գանձակի ինքնապաշտպանություն
 Արցախյան ազատամարտ
 Հայոց Ցեղասպանություն
 Արցախի Հանրապետության բնակչության էթնիկ զտումներ (2023)

 Ծանոթագրություններ 

 Արտաքին հղումներ 
 Photographs of the Maraghar Massacre, (արխիվացված 01․03․2022թ․։)
 Ethnic cleansing in Nagorno-Karabakh Conflict
 UK House of Commons report
 Survivors of Maraghar massacre: It was truly like a contemporary Golgotha many times over

Կատեգորիա:1992 Արցախում
Կատեգորիա:1992 իրադարձություններ
Կատեգորիա:1992 հակամարտություններ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի պատերազմական հանցագործություններ
Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության պատմություն
Կատեգորիա:Արցախյան հակամարտություն
Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմ