Հորդանան

Հորդանան«Հորդանան»: Կոնգրեսի գրադարան, Հորդանան. Արխիվացված օրիգինալից։ Վերցված՝ 24 Դեկտեմբերի 2014։ (մինչև 1950 թվականը՝ Անդրհորդանան) (ՄՀԱ՝  Արաբերեն՝ <span dir="rtl" lang="ar">الأردن ) պաշտոնական անվանում Հորդանանի Հաշիմյան Թագավորություն (Արաբերեն <span lang="ar">لمملكة الأردنية الهاشمية ‎), արաբական թագավորություն Առաջավոր Ասիայում՝ Հորդանան գետի ափին։ Հարավում սահմանակից է Սաուդյան Արաբիային, հարավ-արևելքում՝ Իրաքին, հյուսիս-արևելքում՝ Սիրիային, արևմուտքում՝ Իսրայելին և Պաղեստինի Պետությանը։ Հորդանանի թագավորությունը սահմանադրական միապետություն է, որի կառավարության նստավայրը մայրաքաղաք Ամման է։

 Պատմություն 
Նեոլիտի դարաշրջանում (մ.թ.ա 8500-4500 թվականներ) սկսում է զարգանալ գյուղական տնտեսությունը։ Աին Գիազալլի շրջանում Ամմանի հյուսիսում գիպսե արձանիկներ են հայտնաբերվել։
Էնեոլիթյան կամ պզնձե դարաշրջանում (մ.թ.ա. 4500-3200 թվականներ) Փայնայում սկսեցին հալեցնել պղինձը, հայտնաբերվել են ֆրեսկաներ այդ ժամանակաշրջանի Տելալատ Ալ-Գխասուլ գյուղում։

 Աշխարհագրություն 
 Կլիմա 
Հորդանանում գերիշխում է միջերկրածովային կլիման։ Ամռանը ջերմաստիճանը 30 °C (86 °F) և համեմատաբար զով է, ձմռանը՝ 13 °C (55 °F)։ Հյուսիսում նոյեմբերից մարտ ամիսներին անձրևներ են տեղում։ Կարմիր և Մեռյալ ծովերում ջրի ջերմաստճիանը +21 °C ցածր չի լինում։ Միաժամանակ երկրի կենտրոնական հատվածներում գիշերները զով եղանակ է«Եղանակը հորդանանում»:  ԲիԲիՍի Վերցաված 21 Հունվար 2013։։

 Քաղաքականություն և կառավարություն 
Հորդանանը դուալիստական միապետություն է, որն ամրագրված է Սահմանադրությամբ, որն ընդունվել է 1952 թվականի հունվարի 8-ին։ Բացառիկ ուժը կենտրոնացած է թագավորի և նրա նախարարների խորհրդի ձեռքում։ Թագավորը ստորագրում է բոլոր օրենքները, նրա վետոյի իրավունքը կարող է հաղթահարվել Ազգային ժողովի երկու պալատների ձայների երկու երրորդով։ Նա իր հրամանագրերով նշանակում է բոլոր դատավորներին, հաստատում է Սահմանադրության փոփոխությունները, հայտարարում է պատերազմ և հրամայում է զինված ուժերին։

Նախարարների խորհուրդը, որը վարում է վարչապետը, նշանակվում է թագավորի կողմից, որը վարչապետի խնդրանքով կարող է հեռացնել առանձին նախարարներ։

Սահմանադրությունը նախատեսում է երեք տեսակի դատարաններ ՝ քաղաքացիական, կրոնական և հատուկ։ Վարչականորեն Հորդանանը բաժանված է 12 նահանգների, որոնց կառավարիչները նշանակվում են թագավորի կողմից։ Դրանք խորհրդի բոլոր գերատեսչությունների և իրենց կողմից վստահված տարածքներում զարգացման ծրագրերի միակ ղեկավարներն են։

Թագավորական զինված ուժերը նույնպես թագավորի վերահսկողության տակ են։

 Իրավունք 
Հորդանանի իրավական համակարգը գործում է Շարիաթ օրենքով նաև Օսմանյան-Եգիպտական օրենքներով։ Նաև ազդել ցեղային ավանդույթներըՀուսեյնի, Ռանա։ «Հորդանան»: Կանանց իրավունքները Մերձավոր Արևելքում և Հյուսիսային Աֆրիկայում։ առաջադիմություն պայմաններում դիմադրության։ Ֆրիդոմ Հաուս։ էջ 3. Ստացված 5 Մարտի 2013։։

Հորդանանն ունի Շարիաթի դատարաններ և քաղաքացիական դատարաններ։ Ամենաբարձր դատարանը վճռաբեկ դատարանն է, որին հաջորդում է վերաքննիչ դատարանը։ Քաղաքացիական դատարաններն ունեն իրավասություն քրեական և քաղաքացիական գործերով, իսկ շարիաթի դատարանները գործում են ամուսնության, ամուսնալուծության, և ժառանգության հարցերով։ Շարիաթի դատարաններում, երկու կանանց վկայությունը հավասար է մեկ մարդու վկայության«Գենդերաին հավասարության հարցեր հորդանանում»:  ՅՈՒՆԻՍԵՖ Վերցված՝ 9 Դեկտեմբերի 2014՝։

Հորդանանում սահմանադրությունը ընդունվել է 1952 թվականի հունվարի 11-ին և արդեն փոփոխվել է բազմաթիվ անգամներ։ Դատարանները բաժանվում են երեք կատեգորիաների քաղաքացիական, կրոնական և հատուկ։ Քաղաքացիական դատարանները զբաղվում են քաղաքացիական և քրեական գործերով, քաղաքացիական դատարանները ներառում դատավոր դատարաններ, առաջին ատյանի դատարանները, վերաքննիչ դատարաններ, բարձր Վարչական դատարանների և Գերագույն դատարան։

 Վարչական բաժանում 
Հորդանանը բաժանվում է 12 մուհաֆազաների (մարզերի)«Հորդանաի քաղաքական համակարգ»:  Վերցված՝ 15 Դեկտեմբերի 2014։։ Բոլորը, բացի Բալքայից, ունեն նույնանուն վարչական կենտրոններ«Հորդանանի վարչական բաժանում»: Վերցված՝ 9 Հոկտեմբերի 2014։։ Մուհաֆազաները գլխավորում են նահանգապետները, որոնք նշանակվում են թագավորի կողմից։ Մարզերն իրենց հերթին բաժանվում են 52 շրջանների«Հորդանանի Հաշիմյան Թագավորության վարչական բաժանում»: Վերցված՝ 9 Դեկտեմբերի 2014:Նախապատմություն նոտա (նախորդ հրատարակումներ), 2011 թ. ԱՄՆ պետդեպարտամենտը:
+Հորդանանի վարչական բաժանում«Վարչական Վիճակագրության » (01.01.2012), Վերցված՝ 6 Դեկտեմբերի 2014։№ԱնվանումԿենտրոնՏարած կմ2Բնակչություն1Աջլունի մարզԱջլուն420143 7002Ակաբայի մարզԱկաբա6 905136 2003Ամմանի մարզԱմման7 5792 419 6004Ջարաշի մարզՋարաշ410187 5005Իրբիդի մարզԻրբիդ1 5721 112 3006Մաանի մարզՄաան32 832118 8007Մադաբայի մարզՄադաբա940156 3008Զարքայի մարզԶարքա4 761931 1009Բալքայի մարզՍալտ1 120418 60010Քարաքի մարզԱլ-Քարաք3 495243 70011Ալ-Մաֆրակի մարզԱլ-Մաֆրակ26 551293 70012Ալ-Տաֆիլայի մարզԱլ-Տաֆիլա2 20987 500

 Մարդու իրավունքներ 
2010 թվականի Արաբական Ժողովրդավարության ինդեքսի բարեփոխումների նախաձեռնությամբ առաջին տեղում Հորդանան է ժողովրդավարական բարեփոխումների հարցում«Ժողովրդավարական բարեփոխումների արաբական աշխարհում»:  Ամերիկայի Ձայնը՝ (VOANews.com). 29 Մարտ 2010 թ. Վերցված՝ 15 հունիս 2010 թ։։

 Արտաքին կապեր 
 Հայ-Հորդանանիան կապեր 
Դիվանագիտական հարաբերություններ Հայաստանի և Հորդանանի Հաշիմյան Թագավորության միջև հաստատվել են 1991. հուլիսի 18-ինՀայաստանի Արտաքին գործերի նախարարություն երկողմ հարաբերություներ:  Վերցված՝ 19 Դեկտեմբերի 2014։։ Հորդանանի Հաշիմյան Թագավորության Թագավոր Աբդալլահ Երկրորդ Իբն Ալ-Հուսեյն Ալ-Հաշիմիի հրավերով Նախագահ Սերժ Սարգսյանը հոկտեմբերի 29-ին պաշտոնական այցով մեկնել է ՀորդանանՆախագահ Սարգսյանը հոկտեմբերի 29-ին պաշտոնական այցով կմեկնի Հորդանանի Հաշիմյան Թագավորություն:  Tert.am Վերցված՝ 19 Դեկտեմբերի 2014։։

 Տնտեսություն 
Հորդանանն ունի շատ սահմանափակ բնական ռեսուրսներ (հատկապես ջրի և էներգիայի պակաս՝ նավթ և ածուխ)։

Առավելություններ. Ֆոսֆատի արտահանման մեծ ծավալ։ Աշխատանքի առկայություն։ Աքաբայի նավահանգիստը հատուկ տնտեսական գոտի է։

Թուլություններ. Կախվածություն էներգիայի ներմուծումից։ Ներմուծումը գերազանցում է արտահանումը։ Գործազրկությունը (2004 թ. 15%), որն ավելի է սրվել Պարսից ծոցի պատերազմի ժամանակ Քուվեյթից փախստականների ներհոսքի պատճառով։ Գյուղատնտեսությունը զարգացնելու անկարողությունը։ Տարածաշրջանում քաղաքական անկայունությունը վնասում է զբոսաշրջությանը։

Արտահանման հիմնական ապրանքներ (2017). քիմիական արտադրանք (ներառյալ պարարտանյութեր և դեղամիջոցներ) - 30%, տեքստիլ արտադրանք (ներառյալ հագուստ) - 27%, ֆոսֆատներ - 8.2%, բանջարեղեն, մրգեր, համեմունքներ (ներառյալ լոլիկ, վարունգ)։

Հիմնական գնորդները՝ ԱՄՆ (24%), Սաուդյան Արաբիա (10%), Հնդկաստան (10%), Իրաք (6,6%) և Ինդոնեզիա (4,8%)։ Հիմնական մատակարարները՝ Չինաստան (13%), Սաուդյան Արաբիա (13%), ԱՄՆ (7,5%), Արաբական Միացյալ Էմիրություններ (4,7%) և Գերմանիա (4,4%)։

Հորդանանի առևտրաշրջանառությունը Ռուսաստանի հետ գնալով աճում է։

 Ժողվրդավարություն 
 Կրոն 
Հորդանանում գերակշռող կրոնը սուննի իսլամն է։ Երկրի բնակչության մոտ 92%-ը կազմում են մուսուլմանները«Գլուխ 1։ Կրոնական պատկանելիության»: Աշխարհի մուսուլմաններ։ Միասնություն և բազմազանություն։ Եկեղեցու նստարան հետազոտությունների կենտրոն. 9 Օգոստոս 2012 Վերցված՝ 26 Հոկտեմբեր 2014։։ Կան մի փոքր թվով Ահմադի մուսուլմաններիԱհմադ, Քուրդիշտ։ «Իսլամի տարածում»:  Ալ Իսլամ. Վերցված՝ 2 Մայիս 2014։։ Հորդանան ունի քրիստոնեական փոքրամասնություն որ կազմում է երկրի բնակչության 6%Ֆլեյշման, Ջեֆրի (10 Մայիս 2009). «Հանուն քրիստոնեական անկլավի Հորդանանում, ցեղային հողերը գտնվում են սրբազան»: Los Angeles Times- ը։ Վերցված է 10 Մայիս 2009 թ.։ Քրիստոնյաները հիմնականում Հայ առաքելական և Հույն ուղղափառ եկեղեցու հետևորդներ են կան նաև Ղպտի ուղղափառ և փոքրաթիվ կաթոլիկներ և բողոքականերՀորդանան, «Կրոն ու հավատք»  [Պահոց] (հասանելի 14.06.2009)։ Իսկ մնացած 2%-ը շիա մուսուլմաններ են։ Իսլամը Հորդանանի պաշտոնական կրոն էՄերալ, Զիյա (2008)։ Տեղ կոչվում է տուն։ Միացյալ Թագավորություն։ Համաշխարհային քրիստոնեական համերաշխություն։։

 Հայերն Հորդանանում 

Հայերը Հորդանանի տարածքում բնակություն են հաստատել վաղ ժամանակներից։ Նրանց թիվն ավելացել է խաչակրաց արշավանքների ժամանակաշրջանում (XI-XIII դդ)։ Սակայն Հորդանանի հայ համայնքը ձևավորվել և ստվարացել է 1915 թ.-ի Մեծ Եղեռնի ժամանակ և հետո, երբ բազմաթիվ գաղթականներ ապաստանել են Հորդանանում։ 1948 թ.-ին հայերի թիվը շուրջ 6 հազար էր, 1980 թ.-ին՝ 3 հզ, 1995 թ.-ին՝ 2 հզ։ Հիմնականում բնակվում են Ամմանում, նաև Ակաբա, Զարքա, Իրբիդ, Մադաբա և Ռուսեյֆա քաղաքներում։ Նրանք արհեստավորներ են (հայտնի են հայ լուսանկարիչները, Ամմանի լուսանկարիչների 3/4-ը հայեր են), առևտրականներ (ոսկերիչ-գոհարավաճառներ), կան մտավորականներ։ Համայնքը համախմբված է եկեղեցու շուրջը, որի հոգևոր պետին նշանակում է Երուսաղեմի հայոց պատրիարքը։ Ամմանում հայերն ապրում են հայկական թաղամասում, որտեղ գործում է Սուրբ Թադևոս եկեղեցին։ Հորդանանում աշխատանք են ծավալում ՀԲԸՄ, ՀՕՄ, ՀՄԸՄ, ՀՄՄ մասնաճյուղերը, Ազգային մարզական միությունը (Տիկնանց հանձնախմբով), մարզական (բասկետբոլի) խմբեր, «Մասիս» նվագախումբը։ Հայերը հաճախում են Յուզպաշյան ազգային վարժարան, գործում է Կյուլպենկյան մանկապարտեզը։ Գրեթե մարել է հայ կաթոլիկների Սահակ-Մեսրոպ վարժարանը (հաճախում են օտարները)։ 1993 թ.-ից լույս է տեսնում «Անդրադարձ» ամսաթերթը։

 Մշակույթ 
 Տոներ 
+Պետական տոները Հորդանանում«Պետական տոները Հորդանանում 2014»: Վերցված 9 Դեկտեմբերի 2014«Կրոնական և ազգային տոները»:  CBJ կայք։ Վերցված՝ 24 Դեկտեմբերի 2014։ԱմսաթիվՇաբաթՏոնի ՏեսակՏոնՀունվարի 1 Չորեքշաբթի Ազգային տոն Նոր Տարի Հունվարի 30 Երկուշաբթի Ազգային տոնԱբդուլլահ I թագավորի ծննդյան օր Մայիսի 1 Հինշաբթի Ազգային տոնԱշխատանքի օր Մայիս 25 Կիրակի Ազգային տոն Անկախության օր Հուլիս 28 - 31 Երկուշաբթից հինգշբթի Ազգային տոնԷիդ-ալ-Ֆիտրի տոն Հոկտեմբեր 3 - 7 Ուրբաթից երեքշաբթի Ազգային տոնԷիդ-ալ-ադահի տոն Հոկտեմբերի 25 Շաբաթ Ազգային տոնՄուհամարյան Նոր տարի Դեկտեմբերի 25 Հինշաբթի Ազգային տոն Սուրբ Ծննդյան օրը 

 Տես նաև 
 Ուղեցույց Հորդանան
 Հորդանան գետ
 Հարավարևմտյան Ասիա
 Պետական տոներ Հորդանանում

 Նշումներ 

 Ծանոթագրություններ 

 Գրականություն 
 El-Anis, Imad. Jordan and the United States: The Political Economy of Trade and Economic Reform in the Middle East (I.B. Tauris, distributed by Palgrave Macmillan; 2011) 320 pages; case studies of trade in textiles, pharmaceuticals, and financial services.
 Goichon, Amélie-Marie. Jordanie réelle. Paris։ Desclée de Brouwer (1967-1972). 2 vol., ill.
 Robins, Philip. A History of Jordan (2004).
 Ryan, Curt. "Jordan in Transition: From Hussein to Abdullah" (2002).
 Salibi, Kamal S. The Modern History of Jordan (1998).
 Teller, Matthew. The Rough Guide to Jordan (4th ed., 2009).
 Eran, Oded. The End of Jordan as We Know It?, Israel Journal of Foreign Affairs, Vol. 6, No. 3 (2012) 

 Արտաքին հղումներ 
 Հորդանանի կառավարություն 
 Հորդանանի ազգային հեռուստալիք
 Հորդանան  ԴՄՈԶ-ի կայքում
 Հորդանան BBC-ի լուրերի կայքում
 Հորդանան Վիքիճամփորդ
 Հորդանան Վիկիմեդիա ատլաս
 Հորդանանի աշխարհագրական քարտեզ

Կատեգորիա:Արաբական Լիգայի անդամ երկրներ
Կատեգորիա:Արևելյան Միջերկրական
Կատեգորիա:Հորդանան
Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի անդամ երկրներ