Գավառ (Մեծ Հայքի վարչական միավոր)

Գավառ, վարչա-տարածքային միավոր պատմական Հայաստանում։

Պատմականորեն Մեծ Հայքի գավառների սահմանների գոյացումը հիմնավորվում է տեղիս աշխարհագրական, քաղաքական, ենթաէթնիկական, տոհմաբանական-ժառանգական (նախարարական) սկզբունքների վրա։ «Աշխարհացույցի» համաձայն, Հայաստանի յուրաքանչյուր նահանգ («աշխարհ») վարչականորեն բաժանված էր մի շարք գավառների, որոնք հաճախ ներկայանում էին այս կամ այն նախարարական տոհմի տիրույթը, կամ էլ՝ առանձին աշխարհագրական շրջան։ Որոշ գավառներ (օրինակ՝ Տարոն կամ Կարին) երբեմն հիշատակվում են որպես «աշխարհներ» (նահանգներ)՝ հայոց պատմության մեջ իրենց նշանակության և կարևորության պատճառով։

 Մեծ Հայքի գավառները 
Ըստ «Աշխարհացույցի»։ Գավառների ցանկը ստորև ներկայացված է այբբենական կարգով։

(«Այժմյան խոշորագույն բնակավայրը» սյունակը տրվում է զուտ կողմնորոշման համար)։

ԳավառՆահանգԱրդի աշխարհագրական դիրքըԱյժմյան խոշորագույն բնակավայրըԱբեղյանքԱյրարատԹուրքիա, Կարսի մարզՄժնկերտ («Karaurgan»)ԱղահեջքՍյունիքԼեռնային ՂարաբաղԱղիվնԲարձր ՀայքԹուրքիա, Էրզինջանի մարզԱրմտան («Armutlu»)ԱղվեՈւտիքՀայաստան, ԱդրբեջանԻջևանԱյգարքԿորճայքԹուրքիա, Հաքյարիի մարզՉալ («Çukurca»)ԱյտրվանքԿորճայքԹուրքիա, Հաքյարիի մարզՉիղլի (Çığlı)ԱնգեղտունԱղձնիքԹուրքիա, Դիարբեքիրի մարզԱրղնի («Ergani»)ԱրևիքՍյունիքՀայաստանՄեղրիԱնձիտԾոփքԹուրքիա, Էլազըղի մարզԽարբերդ («Elaziğ»)Առվենից ձորՄոկքԹուրքիա, Բիթլիսի մարզԱռվանցԱսպակունյաց ձորՏուրուբերանԹուրքիա, Բաթմանի մարզԱսպականք («Յուջեբաղ»)ԱրգաստովիտՄոկքԹուրքիա, Վանի մարզԱրձնԱղձնիքԹուրքիա, Սիիրթի մարզՍղերդ («Siirt»)ԱրճիշակովիտՎասպուրականԹուրքիա, Վանի մարզԱրճակ («Erçek»)ԱրշամունիքՏուրուբերանԹուրքիա, Մուշի մարզՎարդո («Varto»)ԱրդահանԳուգարքԹուրքիա, Արդահանի մարզԱրդահանԲալահովիտԾոփքԹուրքիա, Էլազըղի մարզՕխի («Karakoçan»)ԲաղքՍյունիքՀայաստանԿապանԲասենԱյրարատԹուրքիա, Էրզրումի մարզԴարույնք («Pasinler»)ԲերդաձորԱրցախԼեռնային ՂարաբաղԴադիվանքԲոգունիքՎասպուրականԹուրքիա, Վանի մարզԳաբեղյանքԱյրարատԹուրքիա, Կարսի մարզԿաղզվանԳավրեքԾոփքԹուրքիա, Էլազըղի մարզԿապան («Keban»)ԳարդմանՈւտիքԱդրբեջանՇամքորԳեղարքունիքՍյունիքՀայաստանԳավառԴալառՏուրուբերանԹուրքիա, Աղրըի մարզԴութաղ («Թութաք»)ԴասնավորքՏուրուբերանԹուրքիա, Էրզրումի մարզՀաջիոմերԴարանաղիԲարձր ՀայքԹուրքիա, Էրզինջանի մարզԿամախ («Kemah»)ԴեգիքԾոփքԹուրքիա, Էրզինջանի մարզԻլիջԴերջանԲարձր ՀայքԹուրքիա, Էրզինջանի մարզԴերջան («Tercan»)ԵկեղյացԲարձր ՀայքԹուրքիա, Էրզինջանի մարզԵրզնկա («Erzincan»)ԵրնջակՍյունիքՆախիջևանՏևիԻշայրՄոկքԹուրքիա, Բիթլիսի մարզԱղշարԻշոցՄոկքԹուրքիա, Բիթլիսի մարզԱպարանք («Sağınlı»)ԽորձյանԾոփքԹուրքիա, Բինգյոլի մարզԿողոբերդ («Kiğı»)ԽութՏուրուբերանԹուրքիա, Բիթլիսի մարզԽութ ավանԾոփք ՇահունիԾոփքԹուրքիա, Թունջելիի մարզԴերսիմ («Tunceli»)ԿարթունիքԿորճայքԹուրքիա, Հաքյարիի մարզՇեմզինան («Şemdinli»)ԿարինԲարձր ՀայքԹուրքիա, Էրզրումի մարզԿարին («Erzurum»)ԿղարջքԳուգարքԹուրքիա, Արդվինի մարզԱրտանուջԿովսականՍյունիքԼեռնային ՂարաբաղԿովսականԿորդրիք ՄիջինԿորճայքԻրաք, ՔուրդիստանՔանիմասաԿորդրիք ՆերքինԿորճայքԹուրքիա, Իրաք (Զախոյից հյուսիս)Սիլոփ (Թուրքիայի Շըրնաքի մարզում)Կորդրիք ՎերինԿորճայքԹուրքիա, Շըրնաքի մարզԱլկի («Beytüşebap»)ԿորդուքԿորճայքԹուրքիա, Շըրնաքի մարզՇրնակ («Şırnak»)ՀաբանդՍյունիքՀայաստան, Լեռնային ՂարաբաղԳորիսՀաշտյանքԾոփքԹուրքիա, Բինգյոլի մարզՃապաղջուր («Bingöl»)ՀավնունիքԱյրարատԹուրքիա, Էրզրումի մարզՀրաքոտ-ՊերոժՓայտակարանԱդրբեջանՍաբիրաբադՃահուկ, ԿորճայքԿորճայքԹուրքիա, Հաքյարիի մարզՋլմար («Hakkâri»)Ճահուկ, ՍյունիքՍյունիքՆախիջևանԱռինջ («Şahbuz»)ՄանանաղիԲարձր ՀայքԹուրքիա, Էրզրումի մարզԱվի («Çat»)ՄարդաղիՏուրուբերանԹուրքիա, Էրզրումի մարզԹեքմանՄեծ ԱռանքԱրցախԼեռնային ՂարաբաղՎանքՄիջաՄոկքԹուրքիա, Բիթլիսի մարզՄիջաՄյուս ԻշայրՄոկքԹուրքիա, Բիթլիսի մարզԽիզանՄյուս ՀաբանդԱրցախԼեռնային ՂարաբաղՇուշիՄնձուրԲարձր ՀայքԹուրքիա, Թունջելիի մարզՄոթողանքԿորճայքԹուրքիա, Հաքյարիի մարզՕրամար («Dağlıca»)Մոկք ԱռանձնակՄոկքԹուրքիա, Վանի մարզՄոկս («Bahçesaray»)Յոթնփորակյան ԲագինքՓայտակարանԱդրբեջանՍաաթլիՆփրկերտԱղձնիքԹուրքիա, Դիարբեքիրի մարզՏիգրանակերտ («Silvan»)ՇակաշենՈւտիքԱդրբեջանԳանձակ ՇաղագոմԲարձր ՀայքԹուրքիա, Էրզրումի մարզՇավշատԳուգարքԹուրքիա, Արդվինի մարզՇավշատՈրսիրանքԿորճայքԹուրքիա, Հաքյարիի մարզԳևեր («Yüksekova»)ՊաղնատունԾոփքԹուրքիա, Էլազըղի մարզՊալու Ջավախք ՎերինԳուգարքՎրաստանԱխալքալաքՋերմաձորՄոկքԹուրքիա, Սիիրթի մարզԲարվարի («Pervari»)ՌշտունիքՎասպուրականԹուրքիա, Վանի մարզՈստան («Gevaş»)ՍպերԲարձր ՀայքԹուրքիա, Բայբուրթի մարզԲաղաբերդ («Bayburt»)ՎայկունիքԱրցախԼեռնային ՂարաբաղՎայոց ձորՍյունիքՀայաստանԵղեգնաձորՎարդանակերտՓայտակարանԻրան, Արդեբիլ օստանՎարդանակերտ («Ասլանդուզ»)ՏարոնՏուրուբերանԹուրքիա, Մուշի մարզՄուշՏոսպՎասպուրականԹուրքիա, Վանի մարզՎանՏվարածատափՏուրուբերանԹուրքիա, Էրզրումի մարզԽնուսՈւտի ԱռանձնակՈւտիքԱդրբեջանՊարտավՓոքր ԱղբակԿորճայքԹուրքիա, Հաքյարիի մարզՔռեկյանՓայտակարանԻրան, Արդեբիլ օստանՇաքարլի

 Արտաքին հղումներ 
Մեծ Հայքի պատմական վարչական բաժանումը 

 Աղբյուրներ 
 «Աշխարհացոյց», Վենետիկ, 1865
 Թ.Խ. Հակոբյան, «Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն», Երևան, 1984
 ՀՍՀ, Երևան, 1974 - 1986
 «Türkiye karayolları haritası», İstanbul, 2006
 «Турция. Справочная карта», Москва, 1978