Մերիլենդ

Մերիլենդ (անգլերեն՝ ), տարածքով փոքր նահանգ ԱՄՆ-ի արևելյան մասում։
Մերիլենդը մեկն է այսպես կոչված հյուիսիատլանտյան նահանգներից և մեկը 13 նահանգներից, որտեղ տեղի է ունեցել Ամերիկյան հեղափոխությունը։ Բնակչությունը կազմում է 5 828 289 մարդ (2001 թվականի տվյալներով այն ԱՄՆ-ում զբաղեցնում է 19-րդ տեղը)։ Վարչական կենտրոնը Աննապոլիսն է , խոշորագույն քաղաքը Բալթիմորն է:

Պաշտոնական մականուններն են`

 «Հին սահմանի նահանգ» (անգլերեն՝ Old Line State)
 «Նահանգի կրծքանշան» (անգլերեն՝ Cockade State)
 «Ազատ նահանգ» (անգլերեն՝ Free StateNicknames: America's 50 States)

 Աշխարհագրություն և կլիմա 
Մերիլենդ նահանգի մակերեսը կազմում է 32 133 կմ² (42-րդ տեղում է ԱՄՆ-ի նահանգներում), որի մոտ 21 %-ը ջուր է։ Նրա տարածքը բաժանված է արևելյան (Դելմարվա թերակղզու վրա) և արևմտյան ափերի։ Հյուսիսից Մերիլենդը սահմանակից է Փենսիլվանիային, արևելյան մասով` Դելավեր նահանգին, իսկ հարավից և արևմուտքից սահմանակից է Վիրջինիային և հարավային Վիրջինիային (սահմանը անցնում է Պոդոմակայի երկայնքով), ինչպես նաև` Կոլումբիայի շրջանի վարչական կենտրոնին։ Արևելքից նահանգը սահմանակից է Ատլանտյան օվկիանոսին։ 
Նահանգի արևմուտքում է տեղակայված, այսպես կոչված, «Ջրվեժների գիծը»։
Տարեկան միջին և բարձր ջերմաստիճանները Մերիլենդի տարբեր քաղաքների և վայրերի համար (պետության տարածքային չափսերը)  Քաղաք Հուն Փետ Մար Ապր Մայ Հուն ՀուլՕգոսՍեպ Հոկ Նոյ Գեկ <small>Հայաթսվիլե <small> <small> <small> <small> <small> <small> <small> <small> <small> <small> <small> <small> <small>Օկլենդ <small> <small> <small> <small> <small> <small> <small> <small> <small> <small> <small> <small> <small>Կամբերլենդ <small> <small> <small> <small> <small> <small> <small> <small> <small> <small> <small> <small> <small>Հագեսթաուն <small> <small> <small> <small> <small> <small> <small> <small> <small> <small> <small> <small> <small>Ֆրեդերիսկ <small> <small> <small> <small> <small> <small> <small> <small> <small> <small> <small> <small> <small>Baltimore <small> <small> <small> <small> <small> <small> <small> <small> <small> <small> <small> <small> <small>Էլլթոն <small> <small> <small> <small> <small> <small> <small> <small> <small> <small> <small> <small> <small>Օկեան սիթի <small> | | <small>
| | <small>
| | <small>
| | <small>
| | <small>
| | <small>
| | <small>
| | <small>
| | <small>
| | <small>
|-
! | <small>Վալդորֆ
| | <small>
| | <small>
| | <small>
| | <small>
| | <small>
| | <small>
| | <small>
| | <small>
| | <small>
| | <small>
| | <small>
| | <small>
|-
! | <small>Point Lookout պետական այգի
| | <small>
| | <small>
| | <small>
| | <small>
| | <small>
| | <small>
| | <small>
| | <small>
| | <small>
| | <small>
| | <small>
| | <small>
|-
| colspan="13" style="text-align:center"|  

 Բնակչություն 
250px|right|thumb|Բնակչության խտության քարտեզ
Ըստ 2011 թվականի հուլիսի 11-ի ԱՄՆ մարդահամարի բյուրոյի տվյալների` նահանգի բնակչությունը կազմել է 5,828,289 մարդ, համեմատած 2010 թվականի տվյալների` բնակչությունն աճել է 0.95%-ովAnnual Estimates of the Resident Population for the United States, Regions, States, and Puerto Rico։ Բնակչության հիմնական մասը ապրում է նահանգի կենտրոնական մասում,  Բալթիմոր և Վաշինգտոնի մետրոպոլիայի տարածքում։ 2006 թվականի տվյալներով նահանգում ապրող 645 744 մարդ ծնվել է Միացյալ Նահանգներից դուրս։ Նրանք հիմնականում Լատինական Ամերիկայի և Ասիայի տեղաբնիկներն են։ Մերիլենդը կորեական սփյուռքի մեծ տունն էThe Foreign Born from Korea in the United States։ Ռասայական կազմը հետևյալն է.
 սպիտակամորթներ (66,99 %), 
 աֆրոամերիկացիներ (29,02%), 
 ասիացիներ (4,53 %), 
 բնիկ ամերիկացիներ (0,76 %), 
 օվկիանիացիներ (0,12 %)։

Սպիտակամորթների հիմնական մասը կազմում են գերմանացի, իռլանդացի, անգլիացի և իտալացի գաղթականները։ Բնակչության 82 %-ը դավանում է քրիստոնեություն, 4%-ը` հինդուիզմ 0,1%—ը` իսլամ, 1%—ը` այլ կրոններ, իսկ 11%-ը իրենց հայտարարել են ոչ կրոնականներ։

 Բնակչության դինամիկա 
 1940- 1 821 244 մարդ
 1950- 2 343 001 մարդ
 1960- 3 100 689 մարդ
 1970- 3 922 399 մարդ
 1980- 4 216 975 մարդ
 1990- 4 781 468 մարդ
 2000- 5 296 486 մարդ
 2010- 5 773 552 մարդ

 Տնտեսություն 

Ըստ բյուրոյի տնտեսական վերլուծության, ՀՆԱ-ն Մերիլենդում 2005 թվականի տվյալներով կազմել է 246 մլրդ դոլար (15-րդ տեղում է ԱՄՆ նահանգներում)։ Մերիլենդի այսօրվա տնտեսությունը մեծապես կախված է ծառայության ոլորտից։ Տրանսպորտը, շինարարությունը և տեղեկատվական տեխնոլոգիաները մեծապես ազդում են պետական կապիտալի և խոշոր նավահանգիստների գործունեության վրա։ Բացի այդ, Մերիլենդում տեղակայված են բազմաթիվ դաշնային կազմակերպություններ, ինչպիսիք են՝ ՆԱՍԱ-ն, Ազգային անվտանգության գործակալությունը (ԱՆԲ), որոնք գտնվում են Ֆորթ Մեյդում։ Սպառողական ապրանքների անվտանգության հանձնաժողովի կողմից է հսկվում պարենը և դեղամիջոցները (FDA):

Նահանգն ունի ածուխի զգալի պաշարներ, բայց դրա արտադրությունն էապես նվազել է սկսած XX դարի սկզբից։ Գոյություն ունեն քար և ավազ արտադրող ընկերություններ։ Գյուղատնտեսության զարգացումը մասնավորապես կախված է ծխախոտից։

 Տրանսպորտ 
 Բալթիկտիկծովյան մետրոպոլիտեն
 Վաշինգտոնյան մետրոպոլիտեն

 Առավել հայտնի ուսումնական հաստատություններ 
 Մերիլենդի համալսարան (Քոլեջ Պարկ)
 Ջոն Հոփքինսի համալսարան

 Պատկերասրահ 

 Քաղաքականություն 
 Քրիս Վան Հոլլեն. Մերիլենդի ներկայացուցիչների պալատի անդամ

 Ընտրություններ 
Նախագահական ընտրությունների արդյունքները
150px|Թրամփ
300px|Կենտրոն Բալթիմոր, 1918 թվականին Ագնևի մանկության տարիներին
Gubernatorial election results Տարի   Դեմոկրատական Հանրապետական195042.7% 275,824  
|align="center" Կուսակցության անվ./Republican|57.3% 369,807 195445.5% 319,033 
|align="center" Կուսակցության անվ./Republican|54.5% 381,451 195863.6% 485,061 
|align="center" Կուսակցության անվ./Republican|36.5% 278,173 196255.6% 428,071 
|align="center" Party shading/Republican|44.4% 341,271 196640.6% 373,543	
|align="center" Party shading/Republican|49.5% 455,318197065.7% 639,579 
|align="center" Party shading/Republican|32.3% 314,336 1974 63.5% 602,648 	
|align="center" Party shading/Republican|36.5% 346,449 197871.0% 718,328 	
|align="center" Party shading/Republican|29.0% 293,635 198262.0% 705,910 
|align="center" Party shading/Republican|38.0% 432,826 	 198682.4% 907,291 
|align="center" Party shading/Republican|17.6% 194,185 	 199059.8% 664,015 	
|align="center" Party shading/Republican|40.2% 446,980 199450.2% 708,094
|align="center" Party shading/Republican|49.8% 702,101199855.1% 846,972
|align="center" Party shading/Republican|44.8% 688,357	200247.7% 813,422
|align="center" Party shading/Republican|51.6% 879,592200652.7% 942,279
|align="center" Party shading/Republican|46.2% 825,464201056.2% 1,044,961
|align="center" Party shading/Republican|41.8% 776,319201447.3% 818,890	
|align="center" Party shading/Republican|51.0% 884,400
Presidential election results Year Դեմոկրատական Հանրապետական195243.8% 395,337
|align="center" Party shading/Republican|55.4% 499,424195640.0% 372,613	
|align="center" Party shading/Republican|60.0% 559,738196053.6% 565,808
|align="center" Party shading/Republican|46.4% 489,538196465.5% 730,912
|align="center" Party shading/Republican|34.5% 385,495	196843.6% 538,310
|align="center" Party shading/Republican|41.9% 517,995197237.4% 505,781
|align="center" Party shading/Republican|61.3% 829,305197653.0% 759,612
|align="center" Party shading/Republican|47.0% 672,661	1980 47.1% 726,161
|align="center" Party shading/Republican| 44.2% 680,606198447.0% 787,935
|align="center" Party shading/Republican|52.5% 879,918198848.2% 826,304
|align="center" Party shading/Republican|51.1% 876,167199249.8% 988,571
|align="center" Party shading/Republican|35.6% 707,094199654.3% 966,207
|align="center" Party shading/Republican|38.3% 681,530200056.6% 1,145,782
|align="center" Party shading/Republican|40.2% 813,7972004 55.9% 1,334,493	
|align="center" Party shading/Republican}|42.9% 1,024,703200861.9%  1,629,467
|align="center" Party shading/Republican|36.5% 959,862	201262.0% 1,677,844
|align="center" Party shading/Republican|35.9% 971,869	201660.3% 1,677,928
|align="center" Party shading/Republican|33.9% 943,169

Since before the Civil War, Maryland's elections have been largely controlled by the Democrats 
 Լեզու 
Իսպաներենը (այդ թվում` իսպանական կրեոլը) համարվում է  Մերիլենդի երկրորդ լեզվուն՝ անգլերենից հետո։ Երրորդ և չորրորդ ամենաշատ խոսակցական լեզուները ֆրանսերեն (այդ թվում Patois և Cajun) և չինարեն լեզուներն են։ Խոսակացական լեզուներ են նաև գերմաներենը, ռուսերենը, իտալերենը, պարսկերենը, վիետնամերենը, հնդկերենը, արաբերենը, չինարենը և այլն։

 Ծանոթագրություններ 

 Արտաքին հղումներ 
 Maryland.gov – Պաշտոնական կայք
 U.S. Census Bureau  (ԱՄՆ-ի մարդահամարի բյուրո)
 Maryland Authors and Literature 
 Catholic Encyclopedia article
 Jewish Encyclopedia article

Կատեգորիա:1788 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի նահանգներ
Կատեգորիա:Մերիլենդ