Սփյուռք

Սփյուռքը էթնոսի մի մասն է, որը ապրում է պատմական հայրենիքի սահմաններից դուրս և իր ընդհանրության պահպանման և զարգացման համար ունի հատուկ սոցիալական ինստիտուտներ։

Սփյուռքը առաջանում է բռնի արտաքսման, ցեղասպանության քաղաքականության (հայկական սփյուռք, հրեական սփյուռք), որոշակի սոցիալ–պատմական գործոնների հետևանքով։ Եվրոպական լեզուներում և ռուսերենում սփյուռք հասկացության հոմանիշն է «դիասպորա» (հուն. διασπορά – սփռում, տարածում բառից) տերմինը, որը ձևավորվել և սկզբնական շրջանում կիրառվել է Բաբելոնի թագավոր Նաբուգոդոնոսոր II-ի (մ․թ․ա․ 605–562) և հռոմեացիների (մ․թ․ա․ II–1 դդ․) կողմից Պաղեստինից արտաքսված հրեաների նկատմամբ։ Հետագայում սփյուռք են անվանվել և այլ պատճառներով (տնտական, քաղաքական) առաջացած ազգային փոքրամասնությունները (իռլանդական, չինական, հունական, ուկրանիական ևն դիասպորա)։ Սփյուռք կազմող համայնքները (գաղութները) անկախ իրենց քանակական և որակական հատկանիշներից ներհյուսված են համապատասխան հասարակությանը, մշակույթին, դրանով էլ ամեն մի կոնկրետ երկրում նրանց զարգացումը ենթարկվում է տվյալ երկրի զարգացման օրինաչափություններին։ Սփյուռքի պայմաններում ամեն մի ժողովուրդ միաժամանակ մշակում է հատուկ ինստիտուտներ (եկեղեցական, բարեգործական, հայրենակցական, մշակութային ևն կազմակերպություններ), որոնց հիմնական խնդիրն է սփյուռքի միասնականության ապահովումը և ազգային դիմագծի պահպանումը։ Ամբողջ սփյուռքի կամ յուրաքանչյուր առանձին համայնքի՝ որպես անհատական ազգային–մշակութային ամբողջականության ինքնաապահովման և ինքնազարգացման գործում կարևորագույն տեղ է գրավում հայրենիքի գաղափարը։

Երկու ազգային (էթնիկական) մշակույթներին պատկանելու հանգամանքը սփյուռքի ժողովուրդների համար կարող է ստեղծել բարդ գոյավիճակ, քանի որ ազգային պատկանելությունը, կապված լինելով որոշակի սոցիալական կառուցվածքի հետ, ունի նաև քաղաքական նշանակություն։

 Խոշորագույն սփյուռքերը 
 Չինական սփյուռք - ավելի քան 35 միլիոն մարդ
 Հնդկական սփյուռք - մոտ 25 միլիոն մարդ
 Ռուսական սփյուռք - մոտ 25 միլիոն մարդWeekly
 Ուկրաինական սփյուռք - մոտ 12 միլիոն մարդ
 Հայկական սփյուռք - մոտ 8 միլիոն մարդBBC NEWS | Եվրոպա| Հայաստանը ուզում է մեծացնել բնակչության թիվը
 Հրեական սփյուռք - մոտ 8 միլիոն մարդ
 Գնչուական սփյուռք - մոտ 8 միլիոն մարդ
 Հունական սփյուռք - մոտ 8 միլիոն մարդ
 Գերմանական սփյուռք - մոտ 3,5 միլիոն մարդ

 Ծանոթագրություններ 

*