Ալբաներեն

Ալբաներեն (), բուն Ալբանիայի բնակչության, ինչպես նաև Կոսովոյում, Հունաստանում, Մակեդոնիայում, ԻտալիայումԻտալիայում ալբաներենով խոսողներ բնակվող ալբանացիների լեզուԱլբաներենի ընդհանուր վիճակագրություն։

Աշխարհում ալբաներենով խոսողների թիվը հասնում է 7.6 միլիոնիԱլբաներենով խոսողներ։

Ալբաներենը հնդեվրոպական լեզվաընտանիքում գրավում է առանձին խումբ։ Արմատական ալբաներեն բառերն ու ձևերը շատ դժվար է առանձնացնել հունարենից, լատիներենից, թուրքերենից, ինչպես նաև ռոմանական և սլավոնական լեզուներից կատարված փոխառություններից։ Զգալիորեն տարբերվում է մնացած հնդեվրոպական լեզուներից։ Ունի երկու հիմնական բարբառ՝ հյուսիսային կամ գհեգյան, հարավային կամ տոսկյան ալբաներեն։ Ամենահին գրավոր հիշատակարանները վերաբերում են 15-րդ դարին։ 19-րդ դարի վերջին ձևավորվել է իբրև գրական լեզու։

 Պատմություն 
Ալբաներենի մասին առաջին հիշատակումը եղել է 1285 թվականի հուլիսի 14-ին Դուբրովնիկում կազմված մի զեկուցագրում, որտեղ մի հանցագործության ականատես ոմն Մաթեոսը վկայում է. «Լեռան կողմից ես լսեցի ալբաներեն կանչող մի ձայն»։

 Ժամանակակից ալբաներեն այբուբեն 

 A a B b C c Ç ç D d Dh dh E e Ë ë F f G g Gj gj H h I i J j K k L l Ll ll M m N n Nj nj O o P p Q q R r Rr rr S s Sh sh T t Th th U u V v X x Xh xh Y y Z z Zh zh

 Լեզվաբանական առանձնահատկություններ 

 Հոլովներ 
Ժամանակակից գրական ալբաներենում կա 5 հոլով՝ ուղղական, սեռական, տրական, հայցական և բացառական։

Գոյություն ունի հոլովման երկու տեսակ՝ անորոշ և որոշյալ։

 Ալբաներեն male (սար) բառի հոլովումը

  Անորոշ եզակի  Անորոշ հոգնակի  Որոշյալ եզակի  Որոշյալ հոգնակի Ուղղական հոլով  mal (սար)  male (սարեր)    malet Հայցական հոլով  mal  male  n  malet Սեռական հոլով  i/e/të/së   i/e/të/së maleve  i/e/të/së t  i/e/të/së maleve Տրական հոլով    maleve  t  maleve Բացառական հոլով    malesh  t  maleve

 Ալբաներեն zog (թռչուն) բառի հոլովումը

  Անորոշ եզակի  Անորոշ հոգնակի  Որոշյալ եզակի  Որոշյալ հոգնակի Ուղղական հոլով  zog (թռչուն)  zogj (թռչուններ)    zogjtë Հայցական հոլով  zog  zogj  n  zogjtë Սեռական հոլով  i/e/të/së   i/e/të/së zogjve  i/e/të/së t  i/e/të/së zogjve Տրական հոլով    zogjve  t  zogjve Բացառական հոլով    zogjsh  t  zogjve

 Ալբաներեն vajzë (աղջիկ) բառի հոլովումը

  Անորոշ եզակի  Անորոշ հոգնակի  Որոշյալ եզակի  Որոշյալ հոգնակի Ուղղական հոլով  vajzë (աղջիկ)  vajza (աղջիկներ)  vajza  vajzat Հայցական հոլով  vajzë  vajza  vajzën  vajzat Սեռական հոլով  i/e/të/së vajze  i/e/të/së vajzave  i/e/të/së vajzës  i/e/të/së vajzave Տրական հոլով  vajze  vajzave  vajzës  vajzave Բացառական հոլով  vajze  vajzash  vajzës  vajzave

 Թվական անուն 
një — մեկdy — երկուtre — երեքkatër — չորսpesë — հինգgjashtë — վեցshtatë — յոթtetë — ութnëntë — ինըdhjetë — տասnjëmbëdhjetë- տասնմեկdymbëdhjetë — տասներկուtrembëdhjetë — տասներեքkatërmbëdhjetë — տասնչորսpesëmbëdhjetë — տասնհինգgjashtëmbëdhjetë — տասնվեցshtatëmbëdhjetë — տասնյոթtetëmbëdhjetë — տասնութnëntëmbëdhjetë — տասնինըnjëzet — քսանnjëzetenjë — քսանմեկnjëzetedy — քսաներկուtridhjetë — երեսունdyzet — քառասունpesëdhjetë — հիսունgjashtëdhjetë — վաթսունshatëdhjetë — յոթանասունtetëdhjetë — ութսունnëntëdhjetë — իննսունnjëqind — հարյուրpesëqind — հինգ հարյուրnjëmijë — հազարnjë milion — միլիոնnjë miliard — միլիարդ

 Տես նաև 
 Ալբանական այբուբեն
 Ալբանական բրեյլի գրեր

 Ծանոթագրություններ 

Կատեգորիա:Ալբաներեն
Կատեգորիա:Ալբանիայի լեզուներ
Կատեգորիա:Կոսովոյի լեզուներ