Inyon Repiblik Sosyalis Sovyetik

Inyon Repiblik Sosyalis Sovyetik yoPafwa ekri Inyon Repiblik Sosyalis Sovyetik yo Paspò Sovyetik. eksteryè nan 1929., abreje kòm URSS an franse "URSS" gen patikilye nan yo souvan ekri ak pwononse kòm yon senp akwonim, chak lèt. pwononse separeman: U-R-S-S, men tou souvan ekri ak pwononse kòm yon akwonim: "sovyetik la" (yo mo a ak atik li yo pwononse kòm mo envante "lurce", fonetik: ). oswa Inyon Sovyetik (nan Ris ,  ; transkripsyon : Soïouz Sovietskikh Sotsialistitcheskikh Riespoublik, SSSR ; "Inyon Repiblik Sosyalis Konsèy"), se te yon eta federal transkontinantal pou rejim kominis. Federasyon sa a te egziste depi pwoklamasyon li nan  rive nan disolisyon li sou .

Inyon Repiblik Sosyalis Sovyetik, rele Inyon Sovyetik (an ris : Сою́з Сове́тских Социалисти́ческих Респу́блик, romanize : Soyuz Sovétskij Sotsialistícheskij Respúblik) te yon peyi erazyen ki te fòme peyi aktyèl yo nan Risi, Estoni, Letoni, Lityani, Byelorisi, Ikrèn, Moldavi, Jeoji, Ameni, Azerbaydjan, Kazakstan, Tikmenistan, Kigistan, Tadjikistan ak Ouzbekistan. Pandan Gè Fwad la, li reprezante peyi kominis yo epi yo te rival prensipal kont peyi Etazini. Li te fonde an 1922 pa Lenine pou ranplase Anpi Ris la. Li te fonn pa Mikhail Gorbachev an 1991 an favè Federasyon Ris.

 Istwa 
Lenine te fonde li an 1922 lè Anpi Ris la disparèt. Lenin te mouri an 1924. Li te bay pouvwa a Leon Trotsky men Stalin te pran pouvwa a. Pandan gouvènman Stalin a li te inisye yon plan modènizasyon Larisi kite sou kote nan ansyen sistèm feyodal la. An 1933 li te lakòz gwo grangou nan Ikrèn epi li te kreye goulag ki renome yo, kan travay fòse ki sitiye nan Siberi, kote moun ki pa aliyen ak pati kominis la ak moun ki pa senpatizan politik yo te dwe pran. Nan kòmansman Dezyèm Gè mondyal la, Stalin te siyen yon pak ak Hitler pou divize Polòy. Li kòmanse envazyon an an 1939. Nan kòmansman 1940 Almay Nazi t ap anvayi Inyon Sovyetik epi Stalin t ap rantre nan Alye yo (Wayòm Ini, Etazini ak franse rebèl al), apre batay long kont Nazi yo, yo ta genyen apre batay Bèlen ak swisid Hitler ak Eva Braun, Lè sa a, yo ta sipòte Etazini kont Japon, atake Manchuri ak Kore dinò, jiskaske Etazini te lanse bonm nikleyè yo nan Iwochima ak Nagasaki mete fen nan dezyèm Gè mondyal la.

Apre Dezyèm Gè Mondyal la, Etazini te kreye Doktrin Truman nan ki te entèdi ekspansyonis kominis la, ki te pote mekontantman Stalin ak konsekans kòmansman Lagè kore di kote Kore dinò ta anvayi Kore disid an 1950 ki te pote plis separasyon an Lwès (kapitalis) ak Lès (kominis), lagè a te fini an 1952 ak yon rezilta nan delimitasyon fwontyè yo ant de (2) Kore yo. Tou an 1949, Almay te divize an Almay Lwès (kapitalis) ak Almay Lès (kominis). Apre lanmò Stalin nan lane 1953, li te dwe reyisi Nikita Khrushchev ki te gen yon konpòtman diferan de sa Stalin menmsi li te kontinye bay opinyon li sou Etazini. An 1962 li te gen yon pwoblèm ak Etazini (Kriz misil kiba) menm si pwoblèm nan te rezoud, tansyon yo te kontinye. Ak pase ane yo ak envazyon sovyetik la nan Afganistan (Gè Sovyet-Afgan) pouvwa inyon an te deperi epi an 1989. Lè sa a, Prezidan Inyon Sovyetik Mikhail Gorbachov te gen pou rezoud plizyè pwoblèm ak sipò akòz pèp ris la. Nan men Boris Yektsin, 23 novanm 1991 Inyon Sovyetik te ofisyèlman dezentegre.

 Teritwa 
Inyon Sovyetik te divize an plizyè repiblik sovyetik:
 1 : Repiblik Sosyalis Sovyetik Amenyen 
 2 : Repiblik Sosyalis Sovyetik Azerbaydjan 
 3 : Repiblik Sosyalis Sovyetik Byelorisi 
 4 : Repiblik Sosyalis Sovyetik Estoni
 5 : Repiblik Sosyalis Sovyetik Jeoji
 6 : Repiblik Sosyalis Sovyetik Kazakstan 
 7 : Repiblik Sosyalis Sovyetik Kigistan
 8 : Repiblik Sosyalis Sovyetik Letoni
 9 : Repiblik Sosyalis Sovyetik Lityani
 10 : Repiblik Sosyalis Sovyetik Moldavi
 11 : Repiblik Sosyalis Sovyetik Ris
 12 : Repiblik Sosyalis Sovyetik Tadjikistan
 13 : Repiblik Sosyalis Sovyetik Tikmenistan
 14 : Repiblik Sosyalis Sovyetik Ikrèn
 15 : Repiblik Sosyalis Sovyetik Ouzbekistan

 Ekonomi 
vignette|1 Woub an 1988

 Bibliyografi 
 . Library of Congress Country Studies, 1991.
 Brown, Archie, et al., eds.: The Cambridge Encyclopedia of Russia and the Soviet Union (Cambridge University Press, 1982).
   historiographical essay that covers the scholarship of the three major schools, totalitarianism, revisionism, and post-revisionism.
 Pipes, Richard. Russia under the Bolshevik Regime. (1994). 608 pp.
  (2010). ("Who brought Gorbachev to power?") – М.: "Алгоритм-Эксмо".  ("Проект "Распад СССР: Тайные пружины власти" – М. "Алгоритм", 2016. Переиздание книги "Кто поставил Горбачёва?") ("Project" Collapse of the USSR: Secret Springs of Power ". Reissue of the book «Who brought Gorbachev to power?» — М.: «Алгоритм», 2016).

 Nòt ak referans 
 Nòt 

 Referans 

 Lyen deyò 
  Sitwèb epòk sovyetik sou sovetika.ru
 СССР sou Wayback Machine
 Gade tou 

Kategori:Ansyen peyi