Pythagore

Biyografi 
Pitagò (nan grèk ansyen: Puthagóras) se te yon filozòf prezosokratik ki ta fèt alantou ane 580 anvan Jezikri nan Samos, yon zile nan sidès lanmè Eje; li ta mouri alantou ane 495 anvan Jezikri, a laj de 85 an. Li te entwodui konsèp metempsikoz nan mond grèk la; non li lye tou ak matematik, filozofi nimewo yo epi ak konsèp amoni selès la — menm si pwofondè konsèp sa yo se plis gras a disip li yo ak epigon li yo, moun yo rele pitagorisyen yo. Anplis, kòm yon mèt sajès karismatik, li te fonde nan sid peyi Itali yon kominote ki te nan mitan politik ak filozofi, ki te distenge tèt li pa fason vi li espesyal.

Si nou sèten ke Pythagore te egziste, nou pa konnen anyen sou lavi li, konsa li difisil pou klere sou istwa panse sa a. Non li (etimolojikman, Pyth-agoras : « sa ki te anonse pa Pythie a ») soti nan anonse nesans li bay papa li pandan yon vwayaj nan Delphes.Li pa janm ekri anyen : menm si yo te atribye l kèk travay depi nan 2yèm ak 3yèm syèk apre Jezikri, epi si swasanndisèt liy nan Vèd Lò a te souvan konsidere kòm sa li te ekri, sa yo se sèlman apokrif ki, okontrè, temwaye sou lejann ekstraòdinè ki te kreye alantou non li. Nouvo-Pitagorism lan sepandan chaje ak yon mistik sou chif yo ki te deja prezan nan panse Pitagò.Herodòt te wè nan moun li te rele « saj Pitagò (...) youn nan lespri ki pi gwo nan Lagrès », e Pitagò te jwi yon gwo prestij pandan plizyè syèk, Hegel te di sou li ke li te « premye mèt inivèsèl la[6] ». Dapre yon kòmantè Héraclide du Pont rapòte pa Cicéron, Pitagò ta premye panse Lagrès la ki te rele tèt li φιλόσοφος (philosophos), ki vle di « zanmi konesans oswa sajès »:

« Pou menm rezon an, san dout, tout moun ki depi lè sa a te angaje nan syans kontemplatif yo, te konsidere kòm Saj, e yo te rele yo konsa, jouk nan tan Pythagore, ki te premye mete non filozòf yo an favè. Héraclide du Pont, disip Platon, ak yon nonm trè abil li menm, rakonte istwa a konsa. Yon jou, li di, Léon, wa Phliasiens yo, tande Pythagore ap diskite sou kèk pwen ak tèl konpetans ak elokans, ke prins la, sezi ak admirasyon, mande l kisa atizay li te pratike. Pythagore reponn li, li pa konnen okenn; men li se yon filozòf. Epi sou sa, wa a, sezi ak nouvo non sa a, mande l pou l di kiyès filozòf yo ye, e nan kisa yo diferan ak lòt moun yo. »