Laj dò Islam

Laj dò Islam la "Laj" yo pran yon ti kras nan akeyoloji ak istwa, dapre konvansyon tipografik, eksepte Mwayennaj yo.Nan ekspresyon sa a, “'Islam' pran yon premye lèt majiskil paske mo a deziyen sivilizasyon Islamik. Li ta pran yon miniskil ("Islam") si mo a te limite a deziyen sèlman relijyon, san nosyon sivilizasyon. tradisyonèlman date ant mitan mitan an. .Ahmad Y Hassan, .htm Faktè ki dèyè bès syans Islamik apre sèzyèm syèk la. Pandan peryòd sa a, atis, enjenyè, entelektyèl, powèt, filozòf, jeyografi ak komèsan nan mond Islamik la te kontribye anpil nan agrikilti, ar, ekonomi,  endistri, lwa, literati, navigasyon, filozofi, syans, syoloji ak teknoloji. Sivilizasyon Islamik la, ki te premye apropriye eritaj ansyen mond Mediterane, Iranyen ak Endyen monde, te devlope nan yon espas kèk deseni apati 850 yon kilti orijinal inifye pa  Lang arab, komès ak relijyon. Prezante sou twa kontinan, li te fleri sou yon espas ekstrèmman vas e konsa te jwe yon wòl enpòtan nan antretyen ak difizyon nimerasyon pozisyon, konesans jewografik  ak astwonomik, epi finalman zèv filozofik nan Antikite. . Howard R. Turner ekri: .

 Istoryografi 
Tèm nan menm "sivilizasyon Islamik" kesyone pa sèten chèchè, tankou istoryen Iranyen Shodja-e-din Shafa ki, nan de liv polemik ki gen tit "Renesans" (nan Pèsik: " تولدى ديگر ) ak Apre katòz syèk.  (nan Pèsik: پس از 1400 سال), kesyone enpòtans ekspresyon tankou "syans Islamik". Shafa kwè ke, si se vre ke relijyon te sèvi kòm siman pou prèske tout ansyen anpi epi pèmèt yo fonde otorite yo, li pa defini pa karakteristik ki ta jistifye atribiye devlopman nan pratik kiltik li yo patikilyèman syans, teknoloji ak atizay yo. . Plizyè anpi istorik yo te adopte yon relijyon ofisyèl, san yo pa, sepandan, syans ak atizay ki te fleri laba yo te atribiye a relijyon an nan kesyon an. Anplis, Fè Anpi Women an, Anpi Bizanten ak tout anpi Ewopeyen ki vin apre yo, byenke kretyen e pwoklame tèt yo kòm sa yo, yo pa konsidere kòm yon sèl ak menm sivilizasyon an.

 Istwa konsèp 
Ekspresyon "laj an lò Islamik" yo te kòmanse itilize nan literati 19yèm syèk la ki te konsakre nan istwa Islamik la, nan kontèks yon mouvman atistik Lwès rele 'Oryantalis. Otè yon Manyèl pou vwayajè a nan peyi Siri ak Palestine ki soti nan 1868 te obsève ke moske ki pi bèl nan Damas yo te tankou "Mohamedanis li menm, nan dekonpozisyon rapid" ak rlik nan "laj an lò nan Islam." ”.

Pa gen okenn definisyon klè nan tèm sa a, epi tou depann de si wi ou non li itilize ak anfaz sou swa reyalizasyon kiltirèl oswa militè, li ka entèprete kòm refere li a peryòd byen diferan. Kidonk, kèk otè sijere ke li ta ka koresponn ak dire kalifa a, sa vle di "sis syèk.ak yon mwatye »Pandan sis syèk ak yon mwatye, atravè laj an lò nan Islam, te dire Kalifa sa a, jouk etenn pa sultan yo Osmanli ak nan lanmò nan dènye nan san kay Mahomet la. Vrè Kalifa a te fini ak sezon otòn Bagdad". New Outlook, Volim 45, 1892, p. 370. , alòske lòt moun ta gen pou l fini apre kèk deseni nan konkèt kalifa a nan [. [Kalif byen gide|Rashidun]], ak lanmò Oma ak premye fitnah la."laj an lò Islamis la, jan Mesye Gilman fè remake, te fini ak Oma, dezyèm nan Kalif yo." "Literè a. World', Volim 36, 1887, p. 308.

Nan kòmansman  yo, yo te itilize tèm sa a sèlman detanzantan e souvan refere yo bay premye siksè militè kalif Rashidun yo. Se sèlman pandan dezyèm mwatye  la ke tèm nan te itilize pi souvan, jodi a refere prensipalman a epandans kiltirèl syans ak matematik anba kalifa yo ki te gouvènen ant , ant etablisman syans òganize nan Kay Sajès la ak kòmansman kwazad la. Men, definisyon peryòd sa a toujou varye konsiderableman e li souvan pwolonje pi bonè lè yo enkli yon pati nan , soti nan fondasyon Bagdad pa Abbasid, ak pita jiska  oswa menm kòmansman , anvan destriksyon kapital la pa Houlagou Khan<ref>konsa Linda S. George, ' ' Laj dò Islam, 1998: "soti nan dènye ane yo nan uityèm syèk la nan trèzyèm syèk la."</ref>.

Egale nan fen laj lò a ak nan fen kalifa yo se yon pwen koupe pratik ki baze sou yon referans istorik, men li ka diskite ke kilti Islamik te antre nan yon bès gradyèl anpil pi bonè. Kidonk, Khan (2003) idantifye laj lò ki apwopriye a kòm de syèk ant 750 ak 950, li diskite ke premye pèt teritwa anba Harun al-Rashid te vin pi mal apre lanmò al-Ma'mun an 833, e ke kwazad yo nan  te mennen nan yon febli nan anpi Islamik la kote li pa janm refè. .

 Istwa 
 Orijin: nan kafou wout komès 
vignette|left|Gwo Moske Kairouan (nan Tinizi), ki te fonde an 670 men ki gen eta aktyèl la remonte nan  la, se pami travay achitekti ki reprezante laj an lò Islamik la.Bernard Lewis kwè ke monachi Islamik yo te eritye <ref. >Baze sou </ref>.

Laj dò Islamik la te kòmanse ak tradiksyon zèv syantifik ki gen orijin grèk, endyen, pèsik ak siryak an Arab, depi nan fen  la, gras a kalif la Abbasid Al-Mansur (Abbasid), fondatè Bagdad. Li te kontinye ak kreyasyon Kay Sajès (Beit Al-Hikma). Premye nan enstitisyon sa yo te fonde nan Bagdad nan 832 pa Kalif Al-Ma'mūn. Sant etid ak echanj yo te anpil: anplis Bagdad, te gen Kairo, Damas, Granada, Bukhara, Chiraz , Isfahan, Samarkand., Kòdoba, Fez…

 Envazyon Mongòl la ak bès 
vignette|upright=1|Yon chatrang (chess) seldjuk fèt ak sintered vè vèni soti nan .
Si kwazad yo te deja anvayi mond Mizilman an nan , yon fleo ki pi terib te tonbe pandan : an 1206, Gengis Khan te dirije Mongols nan Azi Santral yon dinasti pwisan. Pandan deseni kap vini yo, Anpi Mongol te konkeri pi fò nan Eurasia, ki gen ladan Lachin nan lès la ak pi fò nan ansyen Kalifa a (kòm byen ke teritwa a nan Rus' soti nan Kyèv) nan lwès la. Tradisyonèlman, istoryen yo adopte destriksyon Bagdad pa ord Hulagu Khan an 1258 kòm dat fen Laj dò William Wager Cooper ak Piyu Yue (2008), Defi nan mond mizilman an: prezan, tan kap vini ak sot pase, Emerald Group Publishing, p. 215. Apre lidè Mongòl yo, tankou Tamerlane, te detwi plizyè douzèn vil, te masakre dè santèn de milye moun, epi pou tout tan kraze ansyen sistèm irigasyon Mezopotami.

Pifò nan branch fanmi Mongòl yo te etabli nan Mwayen Oryan an finalman konvèti nan Islam ak asimile ak Turkmen yo. Anpi Otoman an evantyèlman leve soti nan sann li yo, men laj lò a te fini.

 Sa ki lakòz bès: yon kesyon kontwovèsyal 
vignette|upright=1|ansyen wout komès, ke machann Arab yo te reaktive, te viktim de Krwazi yo, konkeran Mongol.  ak kolon Portuguese. Dapre Ibn Khaldoun, envazyon sa yo te detwi ekonomi monachi Arab yo e yo te favorize jeneralizasyon brigandaj ak piratri.
Si pa gen okenn akò pami istoryen yo sou kòz egzak n bès sivilizasyon medyeval Islamik la, tout moun rekonèt ke, pi lwen pase destriksyon bibliyotèk ak madrassas pa konkeran Mongol yo., enstabilite politik ak primasi yo bay tradisyon (taqlīd) sou depans pou  ijtihad (libè volonte) nan , mete yon fen nan dinamis sosyete islamik yo. Ahmad Y. Hassan rejte tèz yon defisyans nan panse kreyatif, paske dapre li syans nan Islam te rete nan tan sa a separe ak deba relijye; pito, li wè nan difikilte ekonomik ak politik Ibn Khaldoun ki dekri kòz bès la.

 Atizay yo nan islam 

 Atizay grafik 
Ekleraj te benefisye anpil konsiderasyon e atizay Miniature te pran yon devlopman remakab nan peyi Pès. Kaligrafi, yon branch konplèt nan Ekriti Arab, dekore tou de maniskri ak bilding yo. Aparisyon li yo ka eksplike pa yon entèdiksyon relijye nan Islam: reprezantasyon an nan èt imen.

Itilizasyon papye, ki soti nan Lachin, gaye nan mond Mizilman an nan , answit nan peyi Espay (ak soti nan rès Ewòp la) nan  la. Pi senp pou pwodui pase parchemin, mwens sijè a dlo nan je pase papyrus, li te kapab fikse lank, epi li te pèmèt distribisyon kopi Koran an. Dapre Jonathan M. Bloom, {{citation|Manifaktirè papye Islamik yo te devlope atelye espesyalize kopis ki miltipliye edisyon yo nan yon pousantaj pou yon trè long tan pi wo pase sa yo ki nan scriptorium Ewopeyen yo}  Tèks orijinal la: "Mèt papye Islamik yo te deviz metòd liy asanble pou kopye maniskri alamen pou fè edisyon yo pi gwo pase nenpòt ki disponib an Ewòp pandan plizyè syèk" ; tradui soti nan .

vignette|Tablo marketry ak panelingchita 1560.
Finalman, se atravè mond Mizilman an ke rès mond lan te aprann kijan pou fè papye nan lenKevin M. Dunn, Chimi Caveman : 28 pwojè, soti nan kreyasyon dife rive nan pwodiksyon plastik, Universal-Publishers, 2003, paj 166.

 Atizay dife 
Laj an lò nan atizay Islamik la, ki te lonje ant 750 ak  la, kowenside ak flè nan atizay nan dife: seramik lustres, vè, metaliji amann (damasèn); sa ki nan ekleraj, ak ebanistè.

 Atizay Tekstil 
vignette|Tapi nan yon moske.

Atizay tekstil se youn nan domèn ki pi byen eksprime atizay k ap viv nan sivilizasyon sa a. Nan Mwayennaj yo, mèb yo te esansyèlman fèt ak moso twal tankou dra, kousen, tapi ak rido ki eksprime gou pou bèl ak liks. Moso sa yo, toujou trè kolore, prezan nan tout mond Mizilman an, se tou de objè chak jou pou yon popilasyon deja nomad, men tou yon siy pouvwa ak yon senbòl relijye yo te jwenn nan moske. Kidonk, tapi imans kouvri etaj moske yo {{quote|izolasyon kwayan an soti nan enpurte tè a} .

Atizay twal la te devlope nan yon teritwa ki soti nan Espay rive nan Lend, apre peryòd gwo konkèt Mizilman yo. Kidonk, matyè premyè sikile, epi konesans yo transmèt pi fasil, tankou lank endigo ki fleri nan Lafrik di Nò e patikilyèman nan Ejip (quantara). Nou menm tou nou wè yon renesans gras ak devlopman nouvo materyèl tankou swa oswa gaz. Atizay tapi te pwodwi gwo moso atistik ak kiltirèl nan sivilizasyon Islamik depi premye syèk yo; Fouyman yo te dekouvri tapi ak motif flè ki soti nan peryòd Sassanid. Nan  la, Seljuk dinasti ofri atizay tapi ak modèl jeyografik ak koulè klere.

 Achitekti ak jeni 
vignette|upright=1|Moske ble, nan Istanbul.
vignette|upright=1|Rekonstriksyon izometrik ak eskanè ki genyen twa dimansyon gwo pòtay Bab al-Barqiyya nan Cairo, sou ranpa Ayyubids yo (). Pòtay fòtifye sa a gen ladann plizyè boîtiers intégrée youn ak lòt pou asirebay pi gwo sekirite pase lòt sitadèl nan epòk la.

Gran Moske Kairouan (nan Tinizi), zansèt tout moske Maghreb la, se youn nan pi byen konsève ak youn nan pi bon egzanp yo nan moske yo gwo nan kòmansman yo nan Islam. Bati nan 670, kontou aktyèl li yo se esansyèlman sa yo ki nan rekonstriksyon an nan Dapre Gwo moske Kairouan sou sit eritaj Mediterane Qantara. Li gen yon minarè kare sou twa nivo, yon gwo lakou ki te antoure pa pòtay kolon ak yon gwo sal lapriyè hypostyle kouvri nan pati santral li ak de dome.

Gwo Moske Samarra, an Irak, te fini nan 847. Li konbine yon ipostyle kote ranje kolòn sipòte yon etaj kote yon gwo minarè kanpe nan yon espiral.

Mò yo te inogire achitekti Islamik nan peyi Espay ak Afrik Dinò an 785 ak konstriksyon Gran Moske Còdoba. Moske sa a distenge pa ark enteryè yo. Achitekti mor te rive nan pipo li ak konstriksyon Alhambra, bèl palè-fò Granada, ak espas enteryè ayere li yo dekore avèk fresk wouj, ble ak lò. Mi yo dekore avèk motif plant stilize, enskripsyon nan Arab, arabesques, epi yo kouvri ak mozayik fayans.


 Filozofi 
vignette|upright=1||Ki soti nan Al-Andalus, Averroes se youn nan sous panse profan nan medyeval Christian West.

Averroès ak erudisyon] Pèsik la Ibn Sina (Avicenna) te konsève ak fè kòmantè sou travay Arisòt, ki gen lide piti piti gaye panse profan nan mond Mizilman yo ak kretyen yo. . De savan sa yo tou konpile sèten lide soti nan Lachin ak peyi Zend, pa san yo pa ajoute pwòp refleksyon yo. Ibn Sina ak lòt panse tankou al-Kindi ak al-Farabi konbine Aristotelianism ak Neoplatonism ak filozofi ki te fèt nan Islam.

Literati filozofik arab yo te tradui an Laten ak Ladino, e konsa se nan orijin filozofi modèn Ewopeyen an. Istoryen medyeval Ibn Khaldoun, tradiktè sous medikal grèk Constantine Africanus nan Carthage, ak tradiktè Al-Khawarizmi ki te konpile teknik grèk ak endyen. matematik, se yo ki pami figi ki pi enpòtan nan Laj Golden. Pandan peryòd sa a, peyi Islamik la te wè tou aparisyon panse ki pa Mizilman yo tankou filozòf jwif Moïse Maimonid, ki t ap viv nan Andalusia (gade istwa jwif yo nan peyi Islamis la ) .

 Syans ak teknoloji 

vignette|Atis mozayik girih, ki gen ladann fòme modèl nan kwazi-kristal, montre relasyon yo. ant atis medyeval Islamik ak syans.

 Matematik ak astwonomi 
Laj an lò nan Islam te wè Aparisyon nan plizyè gwo entelektyèl Arab. Mesye sa yo, sivilizasyon an dwe devlopman trigonometri nan fòm modèn li (sitou sistematizasyon itilizasyon tab yo, oswa zij pou kalkile faz Lalin nan ), pwogrè nan optik (tabulasyon ang refraksyon, devlopman katoptrics) ak nan astwonomi. Kalkile jou a lè Crescent linè a kòmanse vin vizib ankò konstitye yon defi tèribl pou entelektyèl Arab yo. Malgre ke an reyalite Ptolemy teyori mouvman konpoze lalin lan byen egzat nan moman lalin nouvèl la, li sèlman bay trajectoire lalin nan parapò ak sèk flash la.iptic. Pou predi ki jou lalin nan kòmanse vin vizib ankò, li te nesesè pou kapab dekri mouvman li an relasyon ak orizon an, yon pwoblèm ki gen rezolisyon ki fè pati yon esferik ki byen sofistike. jeyometri.

Soti nan , entelektyèl mizilman yo te kòmanse tradui yon gwo kantite Sanskrits ak pehlevis ekri nan Arab. Tradiksyon sa yo ki pi popilè se Surya Siddhanta ak liv Brahmagupta, ki te pibliye an 777 anba tit Zij al-Sindhind<ref> Liv sa a pa ta dwe konfonn ak sa ki nan Al-Khawarizmi, ki gen tit egzakteman Zij al-Sindh. Sou ephemeris yo (zijes), cf. .</ref>, ak akòz plim Muhammad al-Fazari ak Yaqūb ibn Tāriq.

Fragman nan peryòd sa a temwaye adopsyon pa Arab yo nan tablo sine (eritye nan Matematik Endyen) pito pase kòd tab yo itilize pa astwonòm grèk yo. ..

Enterè Arab nan astwonomi te grandi ansanm ak sa ki nan matematik. Soti nan pwen de vi sa a, wòl Almagest (ki konpoze alantou ane 150) astwonòm Alexandrian Ptolemy te jwe (anviwon 100-178). ) se egzanplè. Almagest se te vre yon bòn nan astwonomi, ki te rasanble ansanm, tankou Eleman Euclid pou jeyometri, tout konesans kontanporen otè yo. Arab yo te tit li Trè gwo, ajoute nan superlatif la grèk megiste ('Trè gwo') atik defini Arab al-: konsa la Was. travay sa a te transmèt nan West Latin nan anba tit la nan Almageste.

 Medsin 

vignette|upright=1|left|Je imen an dapre Hunayn ibn Ishaq. Pran nan yon maniskri ki date alantou 1200.
Medsin okipe yon plas santral nan kilti medyeval Islamik. Adapte ak espesifik nan tan ak kote, doktè Arab ak entelektyèl pwodui yon corpus medikal konsiderab, anbrase tou de teyori ak pratik.

Medsin Arab baze sou tradisyon, sa vle di esansyèlman konesans teyorik ak pratik Grèk, Women ak Pès yo. Nan je entelektyèl Islamik yo, Galen ak Ipokrat te otorite siprèm nan medikaman, ki te swiv pa entelektyèl Alexandria Ellenistic . Entelektyèl Arab yo te tradui tèks sa yo nan lang yo epi yo ajoute nouvo konesans. Pou fè tradisyon grèk la pi aksesib, konpreyansib ak asimile, yo te òganize corpus medikal abondan e pafwa kontradiktwa Greko-Women, nan konpoze ansiklopedi ak abstrè.

Nan Ewòp karolingyen yo, konesans payen an nan moun Lagrès yo ak Women yo te sispèk nan erezi, e se te sèlman atravè Tradiksyon Latin nan  syèk la depi Arab la ke li te. kapab redekouvwi medikaman Elenistik, ki gen ladan ekri Galen ak Hippocrates. Ansiklopedi tankou Canon pa Avicenna, yo te tradui an Laten epi yo te distribye sou fòm maniskri, petèt te gen yon enfliyans menm pi gwo. Pou  sèlman, Canon Médical te pase plis pase trant-senk reedisyonDapre National Library of Medicine digital archives.

Nan mond Arab la, gwo vil yo te gen lopital yo tankou lopital Qalawun nan Cairo, ki te anplwaye yon gwo anplwaye doktè, famasyen ak enfimyè.

 Komès ak transpò 
vignette|upright=1|Synoptic world map kòm frontis atlas mondyal Al Idrissi (1154); sonje ke Sid se nan tèt kat la.

Apa gwo rivyè tankou Nil, Tig ak Eufrat, rivyè peyi Islam yo te raman navigab, e transpò maritim te vin pi enpòtan. Se poutèt sa, teknik navigasyon yo te devlope patikilyèman, epi yo te baze sou itilizasyon yon zansèt segziste (ki rele kamal). An konjonksyon avèk kat nan epòk la, maren yo te kapab travèse Oseyan Endyen an san yo pa oblije kabotaj. Pwopriyetè bato Mizilman yo mete gwo bato kago twa-ma yo tounen nan itilize nan Mediterane. Tèm "karavèl" la soti nan non yon kalite bato Arab, qārib, sòt de dhowCaravelle, etimoloji: .

 Nòt ak referans 
 Nòt 

 Referans 

 Gade tou 

 Bibliyografi 
 Aly Mazahéri, The Golden Age of Islam, Bibliyotèk Arab-Berbè, Eddif, 2003, , 405 p. (pasyèlman konsiltab).
  Guy Ankerl, Sivilizasyon kontanporen k ap viv ansanm. Arab-Mizilman, Bharati, Chinwa, ak Lwès. INUPRESS, Jenèv, 2000 


 .
  Josef W. Meri (2005). Medyeval sivilizasyon Islamik: yon ansiklopedi. Routledge. . .
  Tamara Sonn: Islam: Yon Brèf Istwa''. Wiley 2011, ,  ()

 Atik ki gen rapò 
 Sivilizasyon Islamik
 Syans Arab yo
 Etid Islamik
 Astwonomi arab
 Tradiksyon arab ki soti nan 
 Al-Andalus
 Konvivans

 Lyen deyò 



 Entènèt Islamik
 Wiet, Gaston. "Bagdad: Metropolis kalifa Abbasid la." Chapit 5
 Claire Hardy-Guilbert & Axelle Rougeulle & Hélène Renel & Christophe Picard & Monik Kervran, Pò Islamik ak komès maritim. Prezantasyon pwogram APIM (Atlas de pò ak wout maritim nan mond Mizilman an), atik, 2004

Kategori:Rejim alimantè Islamik
Kategori:Istwa Islam
Kategori:Kilti Mwayennaj
Kategori:Renesans
Kategori:Peryòd, etid, konsèp istoryografi bonè Mwayennaj la
Kategori:Mond Medyeval Islamik
Kategori:Relijyon nan Mwayennaj
Kategori:Istwa Islam nan 8yèm syèk
Kategori:Istwa Islam nan 9yèm syèk
Kategori:Istwa Islam nan 10yèm syèk
Kategori:Istwa Islam nan 11yèm syèk
Kategori:Istwa Islam nan 12yèm syèk
Kategori:Istwa Islam nan 13yèm syèk