Gramè Interlingua

Gramè Interlingua a baze lajman sou lang womàn yo, men senplifye, sitou anba enfliyans angle. Sepandan, tout lang kontwòl yo, ki gen ladan Alman ak Ris, yo te konsilte nan devlope gramè a. Karakteristik gramatikal ki absan nan nenpòt nan lang prensipal kontwòl yo (angle, franse, Italyen, Panyòl ak Pòtigè) yo te tonbe. Pa egzanp, pa gen ni akò adjektif (panyòl/pòtigè gatos negros 'black cats'), piske karakteristik sa a absan nan lang angle, ni tan kontinyèl vèb (angle m ap li), piske yo absan an franse. Kontrèman, Interlingua gen atik, kontrèman ak Ris, kòm Ris se yon lang kontwòl segondè.

Pa gen okenn mak sistemik pou pati nan lapawòl. Pa egzanp, non yo pa oblije fini nan okenn lèt an patikilye. Tipikman, sepandan, adjektif fini nan -e oswa yon konsòn, advèb fini nan -mente oswa -o, pandan y ap non fini nan -a, -e, -o oswa yon konsòn. Vèb fini nòmalman toujou fini nan -a, -e, oswa -i, pandan ke infinitif ajoute -r: scribe, 'ekri'; scriber, 'ekri'.

 Atik 
Atik defini a se le, atik endefini a se un, e okenn atik pa montre okenn akò sou fòm ak non yo. Prepozisyon a ("a") ak de ("nan") fusion ak yon le suivant nan al ak del respektivman.

An jeneral, atik defini an itilize tankou nan lang angle, eksepte ke li pa ta dwe omisyon ak tit ki vin anvan non pwòp ni ak non abstrè ki reprezante yon klas antye, espès, elatriye.

 Non 
Non enfleksyon pou nimewo sèlman. Non pliryèl yo pran -s apre yon vwayèl, -es apre yon konsòn (men final -c ak "g" chanje òtograf nan -ches (ak Ghes) pou konsève son [k ak g] nan c ak g).
 catto 'chat' → cattos 'chat'
 can  'chen' → canes  'chen'
 roc 'rook' [echèk] → roches 'rooks'

Interlingua pa gen sèks gramatikal. Non anime yo sèks net, sof si yo refere espesyalman a yon gason oswa yon fi. Kidonk, jornalista 'jounalis' ak scientista 'syantis' yo fè sèks net, pandan ke rege 'wa' ak regina 'larenn' yo se sèks espesifik. Ou ka kreye fòm eksplisit pou fanm lè w ranplase final -a pou yon final -o oswa -e oswa lè w ajoute sifiks -essa.
 puero 'ti gason' → puera 'ti fi'
 tigre 'tig' → tigressa 'tig fi'

Sa yo koulè fòm regilye yo kòm maskilen lè yo parèt nan menm kontèks la.

 Adjektif 
Adjektif yo ka anvan oswa swiv non yo modifye a. Kòm yon kesyon de style, adjektif kout yo gen tandans anvan, adjektif long yo gen tandans swiv. Chif yo toujou anvan non an.
 belle oculos oswa oculos belle 'bèl je'
 un bon idea, un idea ingeniose 'a good idea, an ingenious idea'

Yon adjektif pa janm dwe dakò ak non li modifye a, men adjektif yo ka plirifye lè pa gen okenn non eksplisit pou modifye.
 le parve infantes 'ti timoun yo'; men le parves 'the little ones'

Degre konparatif eksprime pa plis oswa mwens anvan adjektif la ak degre sipèlatif pa le plus oswa le minus.
 un plus feroce leon 'yon lyon feròs'
 un traino minus rapide 'a less speedy train'
 le plus alte arbore 'pi wo pye bwa a'
 le solution le minus costose 'solisyon ki pi piti a'.

Yo ka itilize sifiks -issime pou eksprime degre superlatif absoli.

un aventura excellentissime 'a most excellent adventure'
Adjektif yo bon 'bon', mal 'move', magne 'gran', ak parve 'ti' gen fòm iregilye opsyonèl pou konparatif ak sipèlatif.

{|
|-
|bon → plus bon → le plus bon ||   || oswa ||   || bon → melior → optime
|-
|mal → plus mal → le plus mal ||   || oswa ||   || mal → pejor → pessime
|-
|magne → plus magne → le plus magne ||   || oswa ||   || magne → major → maxime
|-
|parve → plus parve → le plus parve ||   || oswa ||   || parve → minor → minime
|-
|}

Teyorikman, chak adjektif ka sèvi kòm yon pwonon ki refere a yon bagay ki eksprime nan yon pasaj anvan.
​
Kategori:Interlingua