Chimamanda Ngozi Adichie

Chimamanda Ngozi Adichie, ki fèt  nan Enugu, se yon ekriven Nijeryen ki soti nan Abba nan  Eta Anambra, sidès Nijerya. Li te resevwa plizyè prim akademik ak literè, epi yo konnen tou kòm yon aktivis feminis ak redaksyon.

 Biyografi 
 Etid 
Li te fèt nan vil Enugu, li te grandi nan vil inivèsite Nsukka nan sidès Nijerya, kote University of Nigeria ye.(UNN, ' ') depi 1960. Li se senkyèm nan yon fanmi igbo ki gen sis timoun.. Pandan anfans li, papa l te anseye nan UNN kòm yon pwofesè estatistik, e manman l te chèf biwo akademik UNN.. Fanmi li soti nan vilaj Abba, nan Anambra Eta..

Pou yon ane ak yon mwatye, li etidye medikaman ak famasi nan Inivèsite Nijerya nan Nsukka. A laj 19 an, li te kite Nijerya pou ale Ozetazini pou l etidye kominikasyon ak syans politik nan Drexel University nan Philadelphia, nan Pennsylvania. Chimamanda Ngozi Adichie te chwazi  pou l te ka viv pi pre sè l, ki te pratike medikaman nan Coventry (kounye a. nan Mansfield, Connecticut).. Nan lane 2001, li te jwenn diplòm inivèsite li la ak mansyon onorè summa cum laude.. Apre sa, li te konplete yon metriz nan ekri kreyatif nan Johns Hopkins University nan Baltimore an 2003. Li te jwenn yon MA (mèt atizay) nan Etid Afriken. nan Yale University an 2008..

Menm ane a, li te aji kòm yon "ekriven envite" nan Wesleyan University nan Middletown nan Connecticut, kote li te patisipe nan koleksyon an.n .

An 2008, li te resevwa MacArthur Fellowship. Li te resevwa tou yon bous detid nan  nan Harvard University. Nan 2017 li te resevwa yon doktora honoris causa nan literati nan Haverford College. ak University of Edinburgh.. An 2019, li te resevwa yon doktora honoris causa nan University of Fribourg nan Swis..

 Karyè 
Li te pibliye yon koleksyon powèm nan 1997 () ak yon pyès teyat nan 1998 (). Li nominasyon pou Caine Prize. pou istwa kout li  . ak istwa kout li  genyen BBC World Service Short Story Prize..

Karyè li nan literati te kòmanse ak piblikasyon, an 2003, nan L'Hibiscus pourpre (), yon woman inisyasyon kote yon frè ak sè finalman jwenn wout yo. Kritik yo te fè lwanj li, premye woman sa a te nominasyon pou Pri Fiksyon Fi Baileys nan 2004. epi pwoklame pi bon premye liv nan Pri Literè  an 2005..

Dezyèm woman li a, The Other Half of the Sun (), pibliye an 2006, pran non li nan drapo a. nasyon Biafra ki dire kout e li mete anvan ak pandan Lagè Biafran, kote nou swiv lavi de sè ki separe pa lagè sa a. Pibliye pa Knopf/Anchor an 2006 (an Frans pa Gallimard nan  pou tradiksyon fransè a), li te resevwa  an 2007 .  osi byen ke Anisfield-Wolf Book Award.. Roman an pral adapte pou sinema nan 2014 pou fim nan Half of a Yellow Sun, ki te dirije pa Biyi. Bandele , ak Chiwetel Ejiofor ak Thandie Newton kòm aktè prensipal yo..

Twazyèm travay li a, koleksyon ti istwa Autour de ton cou (), ki te pibliye an avril 2009, gen ladan l Les Marieuses'. . An 2010, li te nan lis " ki poko gen  pou swiv" nan New Yorker{ { Atik|lang=en|prenon1=Jennifer L.|ti non1=Knox|tit=Chimamanda Ngozi Adichie|periodical=The New Yorker|date=2010-06-07|issn=0028-792X|li sou entènèt=https:/ /www.newyorker.com/magazine/2010/06/14/chimamanda-ngozi-adichie|accessed on=2018-04-30}}..

Nan 2013, katriyèm travay li te parèt, yon woman ki rele Americanah, istwa a ki swiv vwayaj yon jèn fanm Nijeryen, ki rele Ifemelu, ki te emigre nan Etazini, ak yon jenn gason ki te emigre nan Wayòm Ini. Ifemelu ap fè fas ak povrete, diskriminasyon, rasis, jiskaske li vin yon zetwal nan blogosfè a... Li vin tounen "premye blogger sou ras".. Tit roman an refere a sa Nijeryen yo rele ekspatriye ki retounen soti nan Etazini.. New York Times chwazi li kòm youn nan “ liv 2013”..

Lupita Nyong'o te achte dwa adaptasyon fim nan woman an nan lòd yo pwodwi yon fim kote li ta jwe karaktè prensipal la ansanm ak Brad Pitt..

Chimamanda Ngozi Adichie dekri pwoblèm rasis ak dominasyon ak imè mordan.

Nan Chè Ijeawele pibliye an 2017., Chimamanda Ngozi Adichie ofri edikasyon feminis nan kenz pwen ki ta dwe bay depi yon laj trè piti<ref>.</ ref> <ref>.< /ref>. Manyèl sa a ki gen kenz pwen te vin tounen yon vrè fenomèn epi yo te tradui nan prèske . Chantè a Beyoncé kouvri li nan chante li a , ak mak Dior enkli tit la sou mayo. ref>.< /ref> ..

Konsènan angajman feminis li, Chimamanda Ngozi Adichie te di nan yon entèvyou 2014: ..

Nan  nan , li te eli nan Akademi Ameriken pou Arts ak Syans, youn nan pi gwo onè entelektyèl Ozetazini  .. Se la li te resevwa yon doktora honoris causa nan lèt imen{{Web link|language=en|date=3 4 2019|author=University Communications| title=Stacey Abrams pou lanse seremoni 2019 pou kòmansman inivèsite Ameriken|url=https://www.american.edu/media/news/20190403-commencement-2019.cfm|site=American University|accessed on=2019-09-12} }..

Menm ane a, Fortune Magazine te nonmen li pami  nan mond lan. An 2020, magazin Jeune Afrique klase li kòm  nan Afriken ki pi enfliyan yo..

Nan dat 28 avril 2022, yo te fè l doktè honoris causa nan Univèsite Katolik Louvain-la-Neuve (Bèljik)..

An 2017, li te viv ant Lagos ak Washington..

 Angajman 
 Gwo rekonesans literè Chimamanda Ngozi Adichie bay yon enpak enpòtan nan remak angaje li konsènan tèm tankou feminis, sèksis oswa rasis..

Li te bay yon diskou TED ki te afiche sou Entènèt an 2009 ki te rele . Tèks sa a diskite sou enfliyans istwa ak apwòch naratif genyen nan mekanis dominasyon kiltirèl, sosyal, rasyal, ekonomik ak politik, si istwa sa yo inivok oswa si yo soti nan yon sèl pati nan sosyete a oswa nan mond lan, kidonk rezonans kòm yon "inik istwa”. Men tou, li mete aksan sou pouvwa istwa yo, lòt istwa, ki soti nan tout kalite kote ak moun, pou kontrebalans istwa inik sa a, ki ba nou aksè a yon vizyon pi konplè, ki pi imen sou mond lan. ..

Li te parèt nan album Beyoncé an 2013 sou tit , nan ki pati nan diskou TED li ("Nou ta dwe tout feminis") ("Nou ta dwe tout dwe feminis”, diskou tradui an fransè anba tit “Nou tout se feminis”), ki te fèt pou yon TEDx Conference nan  , se “sampled”..

An 2014, Chimamanda Ngozi Adichie te di nan yon entèvyou sou Radyo Piblik Nasyonal NPR ke "nenpòt bagay ki fè jèn yo pale sou feminis se yon trè bon bagay".. Apre sa, li te kalifye deklarasyon li nan yon entèvyou ak jounal Olandè 'de Volkskrant': "Yon lòt bagay mwen te rayi se ke mwen li tout kote: kounye a moun finalman konnen li akòz Beyoncé, oswa: li dwe trè rekonesan. Mwen te jwenn li enèvan. Mwen te panse: mwen se yon ekriven, mwen te youn pou yon ti tan, epi mwen refize jwe yon charad ki kounye a se aparamman espere nan men mwen: "gras a Beyoncé, lavi mwen p ap janm menm jan an ankò." Se poutèt sa mwen pa t pale anpil de sa »..

Li te envite nan gradyasyon Inivèsite Harvard ak Yale, nan ane 2018 ak 2019 respektivman, pandan sa li te bay yon diskou..

Li te kreye tou pwojè "wear Nigerian" sou Instagram, pou ankouraje Nijeryen yo mete rad ki pwodui lokalman..

An 2021, lè papa l mouri, li te pibliye "Nòt sou lapenn".

 Travay 
 Roman 
  (2003) 
  (2006) 

 Americanah (2013)

 Koleksyon nouvèl 
  (2009) 

 Novellas 
 Imitasyon (2015)
 Aranjman yo (2016)
 The Shivering (2016)

 Tès 
 Pou renmen Biafra (1998)
  (2014) 
 Chère Ijeawele, oswa yon manifès feminis nan kenz sijesyon (2017) 
 Notes on Grief (2021) 
 Nou tout se feminis, tradiksyon Mona de Pracontal ak Sylvie Schneiter, Gallimard, 2023, 80 p. 

 Prim ak distenksyon 
AnePriTravayRezilta2002Prize Caine pou ekriti Afriken' Ou nan Amerik ''NominasyonKonpetisyon Nouvèl Commonwealth' Pyebwa a nan granmè
Jaden ''NominasyonPwi istwa kout pa BBC World Service' Maten Harmattan sa ''Genyen2002/2003Prim entènasyonal pou istwa kout David T. Wong (Prim Sant PEN)' Lòt mwatye solèy la ''Genyen2003O. Henry Prize' Anbasad Ameriken an ''Genyen2004Hurston-Wright Legacy Award (en)Hibiscus la koulè wouj violètGenyenPri zoranjNominasyonPrize BookerNominasyonYoung Adult Library Services Association Prim Liv pou Jèn AdiltNominasyon2004/2005Prize John Llewellyn RhysNominasyon2005Pwi pou pi bon premye woman Commonwealth (Lafrik)GenyenPrim Commonwealth pou pi bon premye roman (global)Genyen2006National Book Critics CircleLòt Mwatye Solèy laNominasyon2007Prize Liv Britanik la: Kategori '' Richard & Judy Pi bon Lekti pou Ane a '''.NominasyonJames Tait Black Memorial Prim lanNominasyonPwi pou pi bon woman Commonwealth (Lafrik)NominasyonAnisfield-Wolf Book Award: Kategori FiksyonGenyenPEN Beyond Margins PrimGenyenPrize Fiksyon pou FiksyonGenyen2008Dublin Entènasyonal Pri LiterèNominasyonReader's Digest: Prim Otè pou Ane aGenyenFuture Award, Nijerya, nan kategori "pi jèn moun nan ane a".GenyenMacArthur PrizeGenyen2009Nonino Pri EntènasyonalGenyenFrank O'Connor International Short Story PrizeBagay ozalantou kou ouNominasyonPrize John Llewellyn RhysNominasyon2010Pwi pou pi bon woman Commonwealth (Lafrik)NominasyonPrize Dayton pou lapè literèNominasyon2011Pwi jounen sa a: Kategori '' Nouvo chanpyon pou yon kilti dirab ''.Nominasyon2013Chicago Tribune Heartland Prize: Kategori FiksyonAmericanahGenyenPrim National Book Critics Circle: Kategori FiksyonGenyen2014Prize Fiksyon pou FiksyonNominasyonMeday Andrew Carnegie pou Ekselans nan FiksyonNominasyonMTV Afrik Mizik Prim 2014: Pèsonalite pou Ane aNominasyon2015Dublin Entènasyonal Pri LiterèAmericanahNominasyonGrammy Awards: Album pou Ane aBeyoncé (tankou atis envite)Nominasyon2018PEN Pinter PrizeGenyen

 Bibliyografi 

 Liv 
+AneTitMezon PiblikasyonISBNNòt1997DesizyonMinerva Press (London)Pwezi1998Pou renmen BiafraLiv Spectrum (Ibadan)Teyat jwe2003Hibiscus la koulè wouj violèt4yèm Imobilye (London)Roman2006Lòt mwatye solèy la4yèm Imobilye (London)Roman2009Nan kou ou4yèm Imobilye (London)Koleksyon nouvèl2013AmericanahAlfred A. Knopf (New York)Roman2014Nou tout se feminis4yèm Imobilye (London)Tès2017Chè Ijeawele, oswa yon manifès pou edikasyon feminis4yèm Imobilye (London)Tès2019Sierra Leone, 1997Black Ballon, yon anprint CatapultIstwa nan liv Eat Joy - Stories & Comfort Food from 31 Celebrated Writers, Natalie Eve Garrett te kolekte.2021Nòt sou lapenn4yèm Imobilye (London)Memwa

 Nòt ak referans 

 Gade tou 

 Bibliyografi 
 « 100 pèsonalite dyaspora afriken yo : Chimamanda Ngozi Adichie », nan Jeune Afrique, 2536-2537, soti 16 rive 29 out 2009, .
 .

 Lyen ekstèn 

  John Ezard, Debut woman from Nigeria storms Orange shortlist, The Guardian, .
  [sit ki pa ofisyèl] Sit wèb Chimamanda Ngozi Adichie la
  Senan Murray, Nouvo figi literati Nijeryen?, sou BBC News, .
 S. Panata, E. Guitard, L. Assaf, ht-2018-88823 “Chè Ijeawele”: poukisa nou bezwen (re)li manifeste feminis Chimamanda Ngozi Adichie an 2018, Konvèsasyon an, .
 Sara Panata, Chè Ijeawele: feminis Chimamanda Adichie, Carnets de Terrain'', .

Kategori:Fanm Nijeryen nan lèt
Kategori:21yèm syèk Nijeryen ekriven istwa kout
Kategori:Romanye 21yèm syèk la
Kategori:Romanye Nijeryen
Kategori:Redaksyon 21yèm syèk la
Kategori:Ekriven nan lang angle
Kategori:Fanm redaksyon
Kategori:Feminis nijeryèn
Kategori:Atis feminis
Kategori:Aktif pou dwa fanm
Kategori: Pèsonalite Igbo
Kategori:Doktè Onè nan Inivèsite Yale
Kategori:Doktè Onè nan Inivèsite Katolik Louvain
Kategori:Doktè onè nan Inivèsite Edinburgh
Kategori:Doktè onè nan Inivèsite Fribourg
Kategori:Gayanè Pri MacArthur
Kategori:Gayanè pri zoranj pou fiksyon
Kategori:100 fanm nan BBC la
Kategori:Yale University Student
Kategori:Etidyan Inivèsite Johns Hopkins
Kategori:Drexel University Student
Kategori:Pwofesè nan Inivèsite Wesleyan
Kategori:Nesans an septanm 1977
Kategori:Nesans nan Enugu