Liberalis

Biyografi 
Liberalism se yon kou panse ki defann dwa endividyèl, subjektif (isonomi, libète, sekirite, pwopriyete), nan liy John Locke, nan non yon vizyon ki baze sou endividi ak koperasyon volontè ant moun.

Emmanuel Kant ajoute nan definisyon sa a ke pi gwo valè ki obsève nan yon eta lwa se diyite moun ; sa gen potansyèl pou li otònòm, pou li lib pou aji ak chwazi pwòp objektif li. Konsepsyon sa a nan liberalis espirityalis ak idéalist (dualism oswa idéalism absoli) pral domine nan Ewòp. Liberalism jan Locke defini li plis empiris, pandan ke liberalism Kant la plis idéalis (déontologie, disiplin volonte). Konsa, panse liberal la baze sou prensip responsablite moral, inivèsalis Limyè yo, libète chwa, epi li opoze ak doktrin materyalis (marxisme, utilitarism, hédonism, réductiònism, scientism, biologism, posthumanism…) ak planis.

Liberal yo kwè ke moun yo, ki se èt rasyonèl, ki ka amelyore tèt yo epi ki lib, gen dwa fondamantal ke okenn pouvwa pa gen dwa vyole.

Nan sans laj, liberalis la defann yon sosyete ki baze sou libète ekspresyon endividyèl moun nan, pandan li respekte lalwa, pliralis, ak lib echanj ide yo.

Nan liberalis klasik la, ki plis baze sou libète kòm yon dwa negatif (pwoteksyon kont kouraj dirèk soti nan souvrè a), pafwa opoze a se liberalis sosyal la, ki baze sou libète kòm yon dwa pozitif (pwoteksyon ke souvrè a dwe bay kont mizè materyèl oswa presyon moral kominotè, menm avèk dwa souvrè a pou fè fòs sosyal pou sa). Konsa, liberalis ka manifeste nan diferan fason, pafwa opoze. Yon liberal ka, selon ka a, moun ki egzije ke Leta kraze yon tradisyonalis relijye oswa sosyal ki oprese endividi a (kaste, estati, diskriminasyon ak privilèj… )