Adam de la Halle

Biyografi 
Adam de la Halle (yo rele Adam d'Arras oswa Kòkò Arras) se te yon trouvère ki pale lang picard e ki te aktif nan 13yèm syèk la, li mouri pwobableman an 1288 (oswa kèk tan anvan) nan lakour Konte d'Artois, nan Napl.

Atizay li, ki nan limit monodi ak polyfoni, fè yo souvan konsidere li kòm dènye trouvè a.

Adam de la Halle fèt, selon sous yo, anviwon ane 1240, selon tout vraisemblans li te fèt nan Arras oswa tou pre.

Li mouri a priori ant 1285 ak 1288, nan kou konte Artois, nan Naples, nan Sid peyi Itali. Gen kèk sous ki fè li mouri anviwon 1306, apre li tounen nan Arras ak yon vwayaj ipotetik nan Angletè[3], men yo sanble pa twò serye.

Pwezi ak konpozitè, li enterese ni nan istwa literati ni nan istwa mizik. Yo rele li pafwa dènye trouvèr yo, paske atizay li montre yon doub afilyasyon: li gen rapò ak mizik monodik (ke troubadou yo nan Sid Lafrans ak trouvèr yo nan Nò nan 12yèm ak 13yèm syèk yo te pratike), men li se tou eritaj premye gwo devlopman mizik polifonik (sa mizisyen Lekòl Notre-Dame nan Pari te pratike, alantou ane 1200).

Li se otè de de premye pyès teyat pwafèn franse yo ki konsève yo : Le Jeu de la feuillée (1276) ak Le Jeu de Robin et Marion (± 1274-1282).

Le Jeu de la Feuillée (oswa Le Jeu Adam, apeprè 1262) konsidere kòm yon miz an sèn yon konje (yon jan lirik kote powèt la di orevwa : Adam li menm te ekri yon Konje). Se yon pyès ki gen karaktè satirik, nan sans kote powèt la, apre li fin prezante tèt li, dekri papa li epi sitwayen Arras yo avèk espesyalite yo ak defo yo. Adam te kite yon chante de jès an onè Charles d'Anjou, « wa Sici », ki te kòmanse an 1282, epi pafwa yo te atribye li yon ti powèm, Le Jeu du pèlerin.

Jwèt Robin ak Marion, ki se yon pèfòmans yon pastourelle (yon kalite lirik kote yon chevalye ap eseye atire yon bergère), souvan konsidere kòm poukisa òpera-komik la te kòmanse. An reyalite, sa pa vre: fòm teyat ak mizik sa a te devlope piti piti nan kòmansman 18yèm syèk la e li pa gen anpil relasyon ak pwodiksyon sa a nan 13yèm syèk la.

Kòm yon powèt lirik, Adam de la Halle te ekri (eksepte Congé ki mansyone pi wo a) motè ak rondeaux (pa egzanp Je muir, je muir d'amorete), mizik yo te konsève.