Otto von Bismarck

Biyografi 
Otto von Bismarck, dèk Lauenburg ak prens Bismarck, ki te fèt 1ye avril 1815 nan Schönhausen epi mouri 30 jiyè 1898 nan Friedrichsruh, se te yon politisyen Prisyen epi apre sa Alman.

Li te tou de minis-prezidan Wayòm Prisi soti 1862 rive 1890 ak chanselye Konfederasyon Almay Dinò soti 1867 rive 1871 anvan li te vin premye chanselye Nouvo Anpi Alman an nan 1871, yon pòs li kenbe jiskaske 1890, pandan l ap kontinye kenbe plas li kòm minis-prezidan Prisi. Li te jwe yon wòl enpòtan nan ini Almay.

Nan kòmansman karyè politik li, Bismarck fè non li soti nan defann, depi ban konsèvatis yo, enterè junkers yo, ti noblès Prisyen, ke li fè pati ladan li. Li nonmen li minis-prezidan Prisi an 1862. Nan konfli konstitisyonèl Prisyen an, li goumen kont liberal yo pou kenbe primasi monachi a. Tou minis Afè Etranjè, li lanse lagè Dukè yo epi lagè Ostriyo-Prisi ant 1864 ak 1866, e li ansanm enpoze sipremasi Prisi nan Almay. Lagè fransè-prisyen 1870 la pèmèt rezoud kesyon Alman an nan chwazi solisyon ti-Almay la, ke Prisi defann, epi li mennen nan ini Almay an 1871. Apre sa, nan nivo politik etranje, li eseye etabli yon ekilib ant gwo pouvwa Ewopeyen yo gras ak yon sistèm alyans.

Nan politik entèn, apati 1866, Bismarck premye alye li ak liberal modere yo, sa ki mennen nan vote plizyè refòm tankou etablisman maryaj sivil, ki rankontre rezistans nan men katolik yo, kont ki li opozan fò, li enstale politik Kulturkampf la. Nan fen ane 1870 yo, li separe de liberal yo, pou li rekonekte ak konservatè yo. Pandan faz sa a, lwa pou pwoteksyon ak entèvansyon leta yo vote. Yo kreye tou yon sistèm sekirite sosyal. Ane 1880 yo sitou make pa lwa antisosisyalis yo. An 1890, diferans opinyon Bismarck ak nouvo anperè a, Guillaume II, mennen nan depa li.

Apre demisyon li, Bismarck kontinye jwe yon wòl politik, lè li kritike aksyon siksesè li a. Li ekri tou memwa li, ki gen gwo enfliyans sou imaj piblik Alman an kreye sou li.

Jiska nan mitan 20yèm syèk la, pifò istoryen Alman yo jije aksyon li nan yon fason pozitif, paske nan peryòd nasyonalism sa a, li te asosye ak inifikasyon Almay. Sepandan, apre Dezyèm Gè Mondyal la, kritik yo vin pi sevè: yo akize li kòm moun ki responsab, kòm fondatè Anpi Alman an, pou echèk demokrasi nan Almay. Sepandan, apwòch istorik ki pi modèn yo eseye replase aksyon Bismarck la, ak fòs li yo ak feblès li yo, nan kontèks tan li ak estrikti politik ki te egziste nan epòk la.