Gè Sivil

Yon gè sivil se sitiyasyon ki egziste lè anndan yon Leta, yon lit ame opoze fòs lame yon Leta ak gwoup ame ki idantifye yo, oswa gwoup ame ant yo, nan konba ki gen enpòtans ak Ekstansyon ale pi lwen pase senp revòlt oswa insurrectionJules Basdevant (dir.), Dictionnaire de la terminologie du droit international, éd. Sirey, 1960, p. 308, cité par Olivier Revah, Quelles chances de survie pour l'État post-conflit ?, éd. L'Harmattan, 2010, p. 51, extrait en ligne [archive]

Soti nan pwen de vi lwa lagè a, ekspresyon "konfli ame ki pa entènasyonal" yo itilize, mo "lagè" yo rezève pou konfli ame entènasyonal.

Pou yo konsidere yo kòm "lagè", ostilite yo dwe rive nan yon sèten degre entansite, dire pou yon sèten tan ak enplike de gwoup idantifye, militè ak politikman estriktire. Kritè sa yo pèmèt yo fè distenksyon ant lagè sivil ak "latwoublay entèn" ki ka karakterize pa zak vyolans menm jan an men ki pa prezante particularités yon konfli ame (revòlt, revòlt, represyon, lit faksyon nan mitan tèt yo oswa kont pouvwa a). an plas, pou egzanp).

Lokalizasyon konfli a nan yon Eta fè distenksyon ant gè sivil ak konfli ame entènasyonal, ki opoze fòs lame omwen de Eta. Sa a karaktè ki pa entènasyonal se sepandan relatif. Li komen pou gwoup ame yo jwenn sipò, plis oswa mwens ouvètman, pa lòt eta yo. Asistans sa a se souvan lojistik, men ka ale osi lwen ke voye twoup yo: lagè a nan Espay se yon egzanp pi popilè ak sipò yo ofri bay frank yo pa Almay Nazi ak Fachis Itali, ak Repibliken yo pa Sovyetik la.

Orijin yon lagè sivil kapab nenpòt nati: etnik, relijye, kominote, sosyal, ekonomik, yon lòt lagè, politik, ideyolojik oswa menm teritoryal. Sitou nan dènye ka a, yon lagè sivil ka konsidere kòm yon lagè endepandans si objektif li se goumen kont dominasyon kolonyal oswa okipasyon etranje.

 Konsèp Gè Sivil modèn 
Jan definisyon an endike, konsèp lagè sivil la se yon pati nan nosyon eta a; Se poutèt sa li posib ke se patikilyèman nan devlopman modèn nan eta nasyon an ke lagè sivil devlope, menm si lagè sivil te egziste nan antikite.

Konsèp Gè Sivil modèn

Jan definisyon an endike, konsèp lagè sivil la se yon pati nan nosyon eta a; Se poutèt sa li posib ke se patikilyèman nan devlopman modèn nan eta nasyon an ke lagè sivil devlope, menm si lagè sivil te egziste nan antikite.

lagè endepandans oswa dekolonizasyon: Endonezi (1945-1949), Aljeri (1954-1962)...

lagè sivil oswa endepandans Etazini oswa Inyon Sovyetik sipòte oswa ankouraje; lagè prokurasyon yo (gade Lagè pa prokirasyon) nan Gè Fwad la ki te pèmèt de blòk yo asire oswa pwolonje zòn respektif yo nan enfliyans: Lagrès (1946-1949), Indochina (1946-1954), Angola (1975-1992), Mozanbik. (1979-1992)...

lagè sivil nan yon nati etnik oswa relijye: sèten aspè nan lagè yo nan Yougoslavi, Rwanda, Premye ak Dezyèm Lagè nan Chechenya, elatriye.

Dènye kategori konfli sa a te parèt patikilyèman nan fen 20yèm syèk la, e li sanble ap koncomitan ak aparisyon yon nouvo fòm lagè sivil ki pa t ap yon lagè tipikman popilè ankò “ant vwazen” (byenke angajman popilè n yo pa toujou volontè jan yon moun ta renmen kwè oswa jan jès revolisyonè a ta renmen) men "lagè kont sivil" kote dènye yo vin finalman sib konfli aÉric Lair, « Colombie : une guerre privée de sens », Bulletin de l'Institut français des études andines, 2000, 29 (3): 515-538 [archive].

Finalman, dapre ekonomis Mark Gersovitz ak Norma Kriger, "Yon lagè sivil defini kòm yon konfli pwolonje, gwo echèl, politikman òganize, fizikman vyolan ki fèt nan yon peyi, sitou ant de gwo gwoup sitwayen ki diskisyon monopoli fizik. fòs. Lagè sivil yo lakòz vyolans entèn soutni, gwo echèl, ki distenge yo ak epizòd vyolans politik entans men limite ki defye monopoli fòs la, tankou koudeta, rebelyon oswa asasina politik. Aktè ekstèn yo ka antre nan yon lagè sivil, men vyolans la fèt nan limit peyi a, epi sitou enplike aktè entèn yo”Joshua Keating, «  » [archive], sur slate.fr, 24 août 2013,(en) Mark Gersovitz et Norma Kriger, , The World Bank, avril 2013, 50 p. (lire en ligne [archive] [PDF]).

 Estati Gè SivilNotamment lors de la guerre d'indépendance des États-Unis par l'Angleterre, pendant les guerres d'indépendance en Amérique du Sud (Mexique, Colombie…) (1810-1824) par l'Espagne, pendant la guerre de Sécession américaine, pour les États confédérés (1861-1865) par les États-Unis, pendant la guerre « des Mille Jours » en Colombie (1899-1902) par le pouvoir légal 

 Jiska 1949 
Jiska kòmansman 20yèm syèk la, lagè sivil la te konsidere kòm yon afè estrikteman entèn ki te antre nan domèn rezève Leta konsène a, ki te gen defakto ak de dwa total latitid pou fè fas ak rebèl yo jan li te vle, konsidere rebèl ame yo kòm kriminèl sèlman epi aplike lwa kriminèl li a pou yo.

Sepandan, lagè sivil ta ka entènasyonalize (ak Se poutèt sa lwa a nan lagè aplike) pa yon "deklarasyon belijerans". Yo ka fè yon deklarasyon belijerans konsa:

pa gouvènman eta a konsène. Pwosedi sa a ki ra anpil te gen entansyon pou Leta a te libere tèt li anba responsablite entènasyonal li pou zak rebèl yo, epi sèlman te fèt lè rebelyon an te vin twò fò. Gen senk ka kote yo te fè kalite deklarasyon sa a.

pa gouvènman yon twazyèm Eta. Pwosedi sa a te enplike aplikasyon lwa lagè a nan relasyon rebèl yo ak Leta ki te rekonèt yo kòm belijeran, e kidonk te pèmèt netralite twazyèm Leta a ansanm ak etablisman relasyon diplomatik ak komèsyalOutre un aspect « reconnaissance » de la rébellion. La reconnaissance de belligérance supposait essentiellement que les rebelles contrôlent un territoire et y exercent une autorité d'apparence souveraine, et se soumettent aux lois de la guerre.

Apa de rekonesans belijerans, te gen posiblite pou rekonèt rebèl yo kòm "ensije", ki te asire ke yo pa ta dwe trete kòm kriminèl pa twazyèm Eta ki te rekonèt yo kòm sa yo.

 Referans