Akademi Kreyòl Ayisyen

Akademi Kreyòl Ayisyen, se enstans nan peyi Ayiti ki la pou regile lang kreyòl la. Konstitisyon 1987 nan atik 213 rekonèt egzistans Akademi an. Li konpoze de jiska 55 savan anba lidèchip Jean Pauris Jean-Baptiste.
 Istwa li 
Lang kreyòl ayisyen an pa gen okenn règleman jiskaske ane 1940 yo, lè ansyen prezidan ayisyen, Élie Lescot te fè tantativ nan estandadize lang lan. Li te gen yon otograf ofisyèl pa fen ane 1970 yo, ak li te elve pou yo te lang ofisyèl la nan Konstitisyon an Ayiti. Lang la toujou te manke yon akademi regle evolisyon li jiskaske apeprè 25 ane pita.

Komite seleksyon Akademisyen te konpoze de :
 Emmelie Prophète, Ministè Kilti
 Franck Milbain, Ministè edikasyon nasyonal ak fòmasyon pwofesyonèl (MENF)
 Chantal Noël, Inivèsite Leta Ayiti (Ueh)
 Sony Estéus, Sosyete Animasyon ak Kominikasyon Sosyal (SAKS)
 Junior Fils René, Fakilte Lengwistik Aplike (FLA)
 Eddy Lubin, Konfederasyon Nasyonal Vodouizan Ayisyen (KNVA)
 Abe Wildor Ménard, Jounal Bon Nouvèl

Sou 28 oktòb 2014, Komite seleksyon pibliye lis la nan 33 premye akademisyen chwazi sou baz kritè devlope pa komite a.
Se yon gwoup pwofesyonèl sitou nan edikasyon, literè ak relijye ki itilize kreyòl, youn nan de lang ofisyèl nan peyi a, kòm yon pati nan aktivite yo.

Nan 4 desanm 2014 , prezidan ayisyen an ak lejislasyon apwouve nan etablisman Akademi Kreyòl Ayisyen an.

AKA la dènyèman pibliye yon alfabè ak nouvo seri règ yo.

 Misyon 
Savan te reyini ansanm ak fonde òganizasyon "Akademi Kreyòl Ayisyen" an 
 pou fòme yon sentaks inifòm, 
 pou asire gouvènman ayisyen an kapab pi byen kominike avèk pèp li a, 
 pou ede tout Ayisyen konprann mo, ede yo ekri ak li òtograf kreyòl la byen san fòt, pou yo fe plis ak kreye plis mo pou tout Ayisyen rive ekri lang yo byen,
 mennen pou plis piblikasyon nan liv ak divès kalite lòt fòm medya, ak nan fen estigma la dèyè pale lang lan.

 Òganizasyon 
 Gade tou : Òganizasyon Akademi Kreyòl Ayisyen
Sou 21 fevriye 2018, gen enstalasyon 12 manm Konsèy konsiltatif.

Pandan twa (3) jou, 15, 16 ak 17 desanm 2018 la, pandan 4èm Asanble Jeneral òdinè, manm yo AKA chwazi yon Konsèy Administrasyon pou dirije Akademi an soti desanm 2018 pou rive desanm 2020. Men lis Akademisyen ki nan nouvo Konsèy la :

 Akademisyen Pierre-André Pierre, Prezidan
 Akademisyen Michel Frantz Grandoit, Vis Prezidan
 Akademisyen Guy Gérald Ménard, Sekretè Jeneral
 Akademisyen Emmanuel Michel Bazile, Konseye
 Akademisyen Rosilia François Corneille, Konseye
 Akademisyen Michel-Ange Hyppolite, Konseye
 Akademisyen Jocelyne Trouillot, Konseye

 Manm fondatè 
Manm Akademi Kreyòl Ayisyen (AKA) te 33 fondatè.

 Nicolas André ː lengwis, rekòmande pa "Créole Trans"
 Emmanuel Michel Bazile ː edikatè, rekòmande pa MENFP (Ministè Edikasyon Nasyonal ak Fòmasyon Pwofesyonèl)
 Max Gesner Beauvoir (mò) ː antwopològ, Konfederasyon Nasyonal Vodouyizan Ayisyen
 André Serge Bellegarde ː tradiktè, "Université Notre-Dame d'Haïti"
 Jean Gregory Calixte ː lengwis, Sekretè leta pou Alfabetizasyon
 Adeline Magloire Chancy ː  edikatris, Sosyete Animasyon Kominikasyon Sosyal (SAKS)
 Christophe Phillippe Charles ː pwofesè, Tanbou-literè
 Pierre Michel Chéry ː jesyonè, sosyete Animasyon Kominikasyon sosyal
 Michel Frederic DeGraff ː lengwis-pwofesè, "Université Caraïbe"
 Fritz Deshommes ː ekonomis-pwofesè, UEH
 Rogeda Dorcé Dorcil ː lengwis, Fakilte Lengwistik Aplike
 Wilner Dorlus ː lengwis-pwofesè, sosyete Animasyon Kominikasyon sosyal
 Marie Rodny Laurent Estéus ː edikatris-tradiktè, Créole Trans
 Odette Roy Fombrun ː edikatris, Gwoup refleksyon ak aktyon pou yon Ayiti nouvèl
 Michel Frantz Grandoit ː pè katolik-pwofesè, Sekretèri Eta Alfabetizasyon
 Michel-Ange Hyppolite ː pwofesè, Gwoup refleksyon ak aktyon pou yon Ayiti nouvèl
 Gesner Jean-Paul ː pwofesè, Fakilte Lengwistik Aplike
 Jean Pauris Jean-Baptiste (Prezidan) ː pastè-lengwis, ministè Kilti
 Samuel Jean-Baptiste ː edikatè, Kopivit-laksyon sosyal
 Marky Jean-Pierre ː pwofesè, ministè ledikasyon nasyonal ak Fòmasyon pwofesyonel
 Joseph Sauveur Joseph ː lengwis-pwofesè, Sant Na Rive
 Rochambeau Lainy ː pwofesè, Fakilte Lengwistik Aplike
 Frenand Léger ː  pwofesè, SAKS
 Jacques Max Manigat ː pwofesè, sosyete Koukouy
 Guy Gérald Ménard ː pwofesè, Fondasyon Anne Marie Morisset/ Inivèsite Eta Ayiti
 Claude Pierre ː pwofesè, ekriven, ministè Kilti, Jounal Bon Nouvèl
 Pierre-André Pierre ː monseigneur-pwofesè, Komisyon Episkopal pou tradiksyon biblik
 Christian Emmanuel Plancher ː pè katolik, Jounal Bon nouvèl
 Marie Marcelle Buteau Racine ː pwofesè Sant Rechèch ak Fòmasyon ekonomik e sosyal pou devlopman (CRESFED)
 Clotaire Saint-Natus ː  sosyolog-edikatè, Fondasyon Maurice Sixto
 Joachim Gérard Marie Tardieu ː edikatè, Kopivit Laksyon Sosyal
 Jocelyne Trouillot ː pwofesè, Tanbou literè, "Université Caraïbe"
 Féquière Vilsaint ː biyolojis-editè, Educa-Vision

 Manm an 2018 
AKA pèmèt pou nenpòt kote soti nan 33 a 55 akademisyen oubyen manm.  

Sou 21 fevriye 2018, li gen ladan manm yo :  

 Nicolas André ː lengwis, rekòmande pa "Créole Trans" (manm fondatè)
 Paul Antoine ː avoka ak pwofesè sosyològ, rekòmande pa Enstiti Filozofi Salezyen
 Dominique Barthélemy ː pwofesè, rekòmande pa Asosyasyon Pwofesè Lang Kreyòl Nò/Nòdè
 Emmanuel Michel Bazile ː edikatè, rekòmande pa MENFP (Ministè Edikasyon Nasyonal ak Fòmasyon Pwofesyonèl) (manm fondatè)
 André Serge Bellegarde ː tradiktè, "Université Notre-Dame d'Haïti" (manm fondatè)
 Jean Gregory Calixte ː lengwis, Sekretè leta pou Alfabetizasyon (manm fondatè)
 Adeline Magloire Chancy ː  edikatris, Sosyete Animasyon Kominikasyon Sosyal (SAKS) (manm fondatè)
 Christophe Phillippe Charles ː pwofesè, Tanbou-literè (manm fondatè)
 Pierre Michel Chéry ː jesyonè, sosyete Animasyon Kominikasyon sosyal (manm fondatè)
 Rosilia François Corneille ː jounalis, rekòmande pa Jounal Bòn Nouvèl
 Michel Frederic DeGraff ː lengwis-pwofesè, "Université Caraïbe" (manm fondatè)
 Fritz Deshommes ː ekonomis-pwofesè, UEH (manm fondatè)
 Rogeda Dorcé Dorcil ː lengwis, Fakilte Lengwistik Aplike (manm fondatè)
 Wilner Dorlus ː lengwis-pwofesè, sosyete Animasyon Kominikasyon sosyal (manm fondatè)
 Rachelle Charlier Doucet
 Marie Rodny Laurent Estéus ː edikatris-tradiktè, Créole Trans (manm fondatè)
 Michel Frantz Grandoit ː pè katolik-pwofesè, Sekretèri Eta Alfabetizasyon
 Michel-Ange Hyppolite ː ekriven, rekòmande pa Sosyete Koukouy ak Gwoup refleksyon ak aktyon pou yon Ayiti nouvèl (GRAHN-Kanada) (manm fondatè)
 Gesner Jean-Paul ː pwofesè, Fakilte Lengwistik Aplike (manm fondatè)
 Jean Pauris Jean-Baptiste (Prezidan) ː pastè-lengwis, ministè Kilti (manm fondatè)
 Samuel Jean-Baptiste ː edikatè, Kopivit-laksyon sosyal (manm fondatè)
 Marky Jean-Pierre ː pwofesè, ministè ledikasyon nasyonal ak Fòmasyon pwofesyonel (manm fondatè)
 Joseph Sauveur Joseph ː lengwis-pwofesè, Sant Na Rive (manm fondatè)
 Rochambeau Lainy ː pwofesè, Fakilte Lengwistik Aplike (manm fondatè)
 Frenand Léger ː  pwofesè, SAKS (manm fondatè)
 Jacques Max Manigat ː pwofesè, sosyete Koukouy (manm fondatè)
 Guy Gérald Ménard ː pwofesè, Fondasyon Anne Marie Morisset/ Inivèsite Eta Ayiti (manm fondatè)
 Ernst Mirville ː medsen ak antwopològ, rekòmande pa Tanbou Literè
 Claude Pierre ː pwofesè, ekriven, ministè Kilti, Jounal Bon Nouvèl (manm fondatè)
 Pierre-André Pierre ː monseigneur-pwofesè, Komisyon Episkopal pou tradiksyon biblik (manm fondatè)
 Christian Emmanuel Plancher ː pè katolik, Jounal Bon nouvèl (manm fondatè)
 Marie Marcelle Buteau Racine ː pwofesè Sant Rechèch ak Fòmasyon ekonomik e sosyal pou devlopman (CRESFED) (manm fondatè)
 Clotaire Saint-Natus ː sosyolog-edikatè, Fondasyon Maurice Sixto (manm fondatè)
 Joachim Gérard Marie Tardieu ː edikatè, Kopivit Laksyon Sosyal (manm fondatè)
 Jocelyne Trouillot ː pwofesè, Tanbou literè, "Université Caraïbe" (manm fondatè)
 Féquière Vilsaint ː biyolojis-editè, Educa-Vision (manm fondatè)

 Ansyen manm 
 Max Gesner Beauvoir (1936-2015) ː antwopològ, Konfederasyon Nasyonal Vodouyizan Ayisyen 
 Claude Pierre (1941-2017) ː pwofesè, ekriven, ministè Kilti, Jounal Bon Nouvèl (manm fondatè)
 Rachel Beauvoir Dominique (1965-2018) ː antwopològ
 Odette Roy Fombrun (1917-2022) ː edikatris, Gwoup refleksyon ak aktyon pou yon Ayiti nouvèl

 Referans 

 Lyen deyò 
 https://akademikreyol.net/ Sitwèb ofisyèl Akademi Kreyòl Ayisyen]
 Rezolisyon òtograf kreyòl * ayisyen sou espaskreyol.com
 Lis liv sou lang Kreyòl Ayisyen sou akademikreyol.net
 Vers un dictionnaire technique de langue créole sou lenational.org

Kategori:Kreyòl ayisyen