Pòtoprens (komin)

Pòtoprens (an franse : Port-au-Prince) se kapital peyi Ayiti. Avèk yon popilasyon apeprè 2 754 812 moun an 2019,  se pi gwo vil peyi a e dezyèm vil ki gen plis moun nan Karayib la. Li sitiye sou Gòf Lagonav nan lwès Ayiti.

 Istwa 
Pòtoprens se yon vil ki te fonde nan tan kolon an Ayiti, ki te otrefwa rele Sen Domeng anba okipasyon Fransè. Li te fonde sou abitasyon Randòt ki te kòmanse nan zòn Bèlè ale jis nan zòn nou rele Ri pave  kounye a. Pa gen moun ki vrèman konnen ki kote non ak orijin nan soti. An 1680, pirat fransè ki te nan Gòf Lagonav te dekouvri de il yo ki te nan bè a e yo te ba yo non "Ilets du Prince". Tou de il sa yo disparèt depi lontan. An 1706, yon batiman franse ki te rele "Le Prince" fè premye desant nan zòn nan. Aprè 43 zan, lè vil lan te fonde 26 novanm 1749, yo te ba li non "Port-au-Prince" (an kreyòl ayisyen : Pòtoprens) ki vle di Pò prens lan. Anba Revolisyon Fransèz vil la te pran non "Port Républicain", men lè Ayiti pran endepandans li premye janvye 1804, yo reba li non "Port-au-Prince". 

12 janvye 2010 te gen yon tranblemanntè ki te pase bò 4è aprè midi  pandan 53 minit 10 segond ,te gen anpil kay kite kraze ak anpil moun kite mouri. Katastròf sa te mete anpil dlo nan zye nan divès moun  depatman ni nan lamerik la.  Sant vil la te devaste e anpil bilding piblik te detwi, tankou: katedral, Palè Nasyonal, palman an, lameri a, palè jistis la, plizyè ministè ak anbasad, ansanm ak katye jeneral Misyon Nasyonzini pou Stabilizasyon an Ayiti  (MINUSTAH)Port-au-Prince dévastée par un puissant séisme (Romandie news)..

 Jewografi 
 Komin vwazen 

 Administrasyon 
Komin Pòtoprens gen twa (3) seksyon kominal :

 Tigo, ki gen apeprè 500 000 moun, sipèfisi li mezire 20 kilomèt kare.
 Mòn Lopital ki gen apeprè 150 000 moun, sipèfisi li mezire 7 kilomèt kare.
 Matisan, ki gen apeprè 270 000 moun.

 Ekonomi 
Se sant ekonomi, kilti, epi touris ayisyen. Ekonomi Pòtoprens depann prensipalman nan kafe, tabak, epi sik. Inivèsite Deta Ayiti genyen nan Pòtoprens.

 Pèsonalite nan relasyon avèk Pòtoprens 
 Nesans nan Pòtoprens  
 Louis Alexandre Amélie Bauduy (1773-1827), ofisye nan lame yo nan Repiblik franse ak Anpi la, nonmen marchal kan pandan tan Restorasyon an.
 Louis Lefébure de Fourcy (1787-1869), matematisyen
 Baron Charles Frédéric Chassériau (1802-1896), chèf achitèk nan vil Masèy, Constantine ak Alje
 Robert de La Myre Mory (1898-1940), politisyen franse
 Philippe Kieffer (1899-1962), ofisye Marin nasyonal franse ak Konpayon Liberasyon an, kreyatè ak kòmandan an premye kòmando nan marin franse ki fè non li. 
 François Duvalier (1907-1971), rele « Papa doc », Prezidan an Ayiti soti 1957 a 1964, diktatè soti 1964 a 1971
 Rigaud Benoit (1911-1986), pent
 Marie Chauvet (1916-1973), òtè pyès teyat ak womansyè
 Albert Mangones (1917-2002), achitèk
 Gesner Abelard (1922), pent ak eskiltè
 Jean Dominique (1930-2000), jounalis
 Wilson Bigaud (1931-2010), pent
 Jacqueline Scott-Lemoine (1933-2011), aktris ak ekriven
 Jean-Claude Garoute, rele Tiga (1935-2006), atis
 Jean Alfred (1940), depite Gatineau, Asanble nasyonal Kebèk
 Michèle Montas (1946), pòtpawòl nan sekretè a jeneral nan la ONU
 Jean-Claude Duvalier (1951), pitit gason François Duvalier, rele "Bébé doc", diktatè an Ayiti soti de 1971 a 1986
 Dany Laferrière (1953), ekriven, kwonikè ak senaris
 Lyonel Trouillot (1956), ekriven
 Michaëlle Jean (1957), ansyen gouvènè jeneral Kanada ak aktyèl sekretè jeneral Òganizasyon entènasyonal nan La Francophonie
 Michel Martelly (1961), 56e prezidan Repiblik Ayiti
 Louis-Philippe Dalembert (1962), ekriven
 Garry Conille (1966), 16 Premye Minis Ayiti
 Wyclef Jean (1972), rapè
 Wagneau Eloi (1973), foutbalè
 Tony Yayo (1978), manm gwoup G-unit
 Alexandre Boucicaut (1981), foutbalè
 Samuel Dalembert (1981), basketè
 Skal Labissière (1996), basketè

 Mò nan Pòtoprens 
 Nicolas Joseph Thiéry de Ménonville (1739-1780), botanis
 Silvio Cator (1900-1952), atlèt medaye nan Je olenpik ak ansyen majistra Pòtoprens

 Lòt 
 Gérald Bloncourt (Benè, 1926), pent ak fotograf, nan Pòtoprens ant 1936 ak 1946

 Referans 

 Lyen deyò 
 Sitwèb ofisyèl Meri Pòtoprens
 Prezantasyon jeneral Pòtoprens sou haiti-reference.com

Kategori:Kapital
Kategori:Vil nan Pòtoprens
Kategori:Jewografi Ayiti