Žanr

Zapřijeće žanr je zapřijeće typologije, z kotrejž rozeznawaja so najwšelakoriše formy wuměłstwa po rumowym a časowym poćahu wuměłskeho wobsaha. To su na přikład žanry tworjaceho wuměłstwa, předstajaceho wuměłstwa a filmow, hudźby a literatury, ale tež žurnalistiskich předstajacych formow a nimo toho kompjuterowych hrow. Tak stej na přikład žanraj science fiction a western w filmje kaž w literaturje znatej.

Žanrowe molowanje zaběra so ze scenami wšědneho dnja abo anekdotiskimi scenami wěsteho wobłuka, na přikład korčmy.

W žanru su wšelakore stile, kiž su sylnje wot wotpowědnych družinow wobwliwowane a pokazuja kajkosće indiwiduelneho wuměłca.
 Podžanry 
Husto so žanry hišće dokładnišo z pomocu podžanrow wopisuja. Tohodla so husto jara rozhałžkuja:

 Přikład hudźba: Rockowa hudźba -> Heavy metal -> Black metal -> Viking metalJeli za twórby su podžanry móžne, měli pak skerje wo kategorijach rěčeć.

 Žanry tworjaceho wuměłstwa 

 Molowanje 
Hierarchiju žanrow a družinow molowanja je zestajał w lěće 1667 francoski architekt a stawiznar André Félibien. Wona wotbłyšćowaše ćežkosć wuměłstwow a bě w Francoskej hač do kónca Stareje knježerstwoweje formy (Ancien Régime) wažny dźěl kubłanja a posudźowanja studentow Kralowskeje akademije rjanych wuměłstwow (Académie royale des beaux-arts). Po Félibienje su žanry wot najnadobnišeho do najjednorišeho na sćěhowace wašnje rjadowane (w spinkomaj: wotpowědowaca družina wobrazow):

 alegoriske molowanje (alegorija)
 stawiznske molowanje, do čehož słuša molowanje bitwow
 portretowe molowanje (portret)
 žanrowe molowanje (žanr)
 molowanje zwěrjatow
 ćichowobrazowe molowanje (Stillowobraz)
 namórniske molowanje (marina, mórska mólba)
 krajinowe molowanje

 Fotografija 

 aktowa fotografija
 industrijowa fotografija
 přirodowa fotografija
 architekturowa fotografija
 dźiwadłowa fotografija

 Žanry předstajaceho wuměłstwa 

 Dźiwadło 
Dźiwadłowe žanry su:

 absurdne dźiwadło
 doublewardowe dźiwadło
 směšk
 spěwanska hra

 Hudźba 
Za europsku hudźbu namakaja so dokładniše informacije we wučbje wo formach a družinach. Tež hudźbu druhich kulturnych kruhow móžemy wotpowědnje zarjadować (na přikład za afroamerisku hudźbu Blues, Jazz, Gospel a Rhythm and Blues).

 Film 
Filmy maja wjele wšelakorych žanrow, kiž so do dalokeje měry ze žanrami literatury runaja (krimi (film), horror, science fiction, erotika, satira). Wobšěrna lisćina je pod wotkazom filmowe žanry. Žane přikłady:

 kriminalny film
 western, eastern
 wójnski film
 erotiski film
 pućowanski film (roadmovie)

 Zwukowe wuměłstwo 
Rozhłós znaje jako žanry na přikład:

 słuchohra
 feature
 reportaža

 Žanry literatury 
Dokładne wopisanje žanrow literatury je pod wotkazom družina (poezija/literatura). Lisćina přikładow za žanry:

 biografija
 fantazija
 horror
 nowela
 poetry slam
 roman
 dyrdakojski roman
 kubłański roman
 domizniski roman
 kriminalny roman
 lubosćinski roman
 science fiction

 Dalše 

 Žurnalistika 
W žurnalistice rěčimy dźensa wo předstajacych formach. Žurnalistika NDR měješe dokładnu žanrowu teoriju žurnalistiskich formow. Po přikładźe sowjetskeje žurnalistiki rozeznawaše po:

 informatoriske wašnje zdźělenja
 analytiske wašnje zdźělenja
 wobrazliwe konkretne wašnje zdźělenja

 Kompjuterowe hry 
Tež pola kompjuterowych hrow mamy wšelake žanry. Žane přikłady:

 actionowa hra
 dyrdomdejska hra
 strategijowa hra
 rólowa hra
 simulacija
 egoshooter
 shooter z třećeje wosoby

 Literatura 

 Otto Knörrich, Lexikon der lyrischen Formen, Kröner Verlag 2005 ISBN 3-520-47902-8
Kategorija:Kultura