Palau

Palau ( Palau, palausce Belau) je kupowy stat w zapadnym Ćichim oceanje, kotryž je z lěta 1994 njewotwisny. Leži sewjernje kupy Nowa Gineja a wuchodnje Filipinow a słuša k Mikroneziji. Wobsteji z Palauskich kupow, kiž słušeja k Zapadnym Karolinam a z někotrych wotležanych kupow na juhozapadźe. Cyłkownje 356 kupow, wot kotrychž su jenož jědnaće wobsydlene, słušeja k šěsć skupinam. Stolica je wot lěta 2006 Melekeok na najwjetšej kupje Babelthuap, mjeztym zo wostanje stare hłowne město Koror z 12.000 wobydlerjemi najwažniše hospodarske srjedźišćo. Stolica je Ngerulmud.

Na kupach knježi włóžna, tropiska klima z přerěznej temperaturu wot 27° C.


 Stawizny 
Wot 1574 słušeše Palau k Španiskej. Wuchadźeja z toho, zo běchu kupy paw-archipela tysacy lět zašo wobydlene hač kóžda druha kupa w Oceaniskej. Španičenjo běchu prěni Europjenjo, kotřiž 1710 tu dóńdźechu. W lěće 1783 přežiwichu 5.000 z 50.000 wobydlerjow chorosće, kotrež běchu přez jendźelske zwrěšćenje łódźe na kupu přišli. Kónčina bu 1886 španiska kolonija, 1889 na Němsku předata, za čas Prěnjeje swětoweje wójny wot Japanjanow wobsadźena a wosta hač do 1944 pod jich kontrolu. W lěće 1947 bu wone po wobzamknjenju UNO zarjadnistwu Zjednoćenych statow přepodate. Po poražce w Španisko-ameriskej wójnje lěta 1899 předachu Španičenjo kupy Němskemu kejžorstwu. Tak słušachu hač do lěta 1914 k němskej koloniji Němska Nowa Gineja. W Prěnjej swětowej wójnje wobsadźi Japanska Palau a zarjadowaše je hač do Druheje swětoweje wójny. Po wójnje stejachu pod zarjadnistwom Zjednoćenych statow. W lěće 1978 rozsudźichu so wobydlerjo přećiwo přizamknjenju k Mikroneziskej a hłosowachu za njewotwisnosć. W referendumje w nowembru 1993 hłosowachu wobdźělnicy za dobrowólny přistup k Zjednoćenym statam. Po dołhej přechodnej dobje sta so Palau dnja 1. oktobra 1994 z njewotwisnym statom a w decembrje z čłonom Zjednoćenych narodow.

 Hospodarska wědomosć 
Palau je jedyn z najbohatšich krajow w Pacifiku. Je to małe ludowe hospodarstwo, tuž je podpěra ze Zjednoćenych statow jara wažna. Přez dobu 15 lět bu cyłkownje 450 milionow US-dolarow wupłaćenych. Dodatnje k zrěčenju podpěruja USA Palau při strowotniskim zastaranju, powětrowej wěstoće a wjedrowej předpowědźi, a to skoro darmotnje.

Nimo pjenjez, kotryž Palau inwestuje, dźěłaja tež na wuwiću infrastruktury a turizma. Wobsteji zakład za wulkotny turizm, ale knježerstwo je wobzamknyło, zo je runje tak wažne, přirodu zachować. Palau je znaty za swoje rjane přibrjohi a dobre móžnosće za nurjenje. Kupy přićahuja lětnje wjace hač 40.000 turistow.

Tež rybarstwo a ratarstwo stej wažnej za hospodarstwo. Kopra so hłownje eksportuje, ale turizm wunjese wjace pjenjez.

 Žórła 

 Wotkazaj 

 Oficielna webstrona knježerstwa

Kategorija:Stat w Oceaniji
!
Kategorija:Kupowy stat
Kategorija:Čłonski stat Zjednoćenych narodow