Korla Awgust Jenč

Korla Awgust Jenč ( Carl August Jentsch; * 8. oktobra 1828 w Čornjowje, † 15. měrca 1895 w Palowje) bě serbski ewangelski farar, bibliograf, literarny stawiznar a organizator serbskeho studentskeho žiwjenja.

 Žiwjenje 
Narodźi so jako syn wićežneho kublerja w Čornjowje pola Bukec a wopytowaše wot 1841 do 1848 gymnazij w Budyšinje, hdźež přisłušeše Jana Arnošta Smolerjowemu towarstwu Societas Slavica Budissinensis, kotrehož starši bě wot 1847. Wot 1848 do 1851 studowaše w Lipsku ewangelsku teologiju a nawjedowaše dlěši čas tamniše Serbske prědarske towarstwo. Nimo toho steješe na čole wšostudentskeho towarstwa Lipa Serbska a měješe wulke zasłužby při załoženju Choćebuskeho gymnazialneho towarstwa Łužyca w lěće 1849.

We Łužicy skutkowaše wot 1853 do 1855 jako domjacy wučer w Barće a wot 1855 hač do swojeje smjerće w lěće 1895 jako farar w Palowje. Tam, hdźež rěčeše we 1880tych lětach hišće pjećina ludnosće serbsce, bě Jenč z poslednim serbskim fararjom.

 Skutkowanje 
Wědomostnje zaběraše so hłownje ze serbskej literaturu. Zběraše a zapisowaše wšě dotal wušłe hornjo- a delnjoserbske knihi a podawaše biografiske daty jich awtorow. Jeho wobšěrniše biblio- a biografiske zapiski słušeja hač do dźensnišeho k wažnym žórłam serbskich literarnych stawiznow.

Wuznamne su tež Jenčowe stawizniske dźěła, w kotrychž zaběraše so ze stawiznami serbskeje rěče a narodnosće, serbskimi kralemi, serbskimi studentskimi towarstwami, z najstaršej serbskej ćišćanej knihu, rukopisnymi słownikami a spěwarskimi, z pohanskimi pohrjebnišćemi a wjele dalšimi temami.

Dopisowaše prawidłownje do Časopisa Maćicy Serbskeje, Tydźenskeje Nowiny, Serbskich Nowin, Bramborskeho Serbskeho Casnika a němskorěčneho Sächsischer Volkskundler. Popularnowědne přinoški historiskeho razu wozjewi we Łužičanu. Z jeho pjera je tež Zelenska a jeje wobydlerjo (Budyšin 1850/53), misionski spis,Lubina Malinkowa: Serbja a Zelenska – knihi, čitarjo, misionarojo. W: Rozhledźe 2/2022, str. 12–22. kiž wobhladuje so jako prěnje wažne popularnowědomostne dźěło w serbšćinje. Na nabožinskim polu staraše so wo nowowudaće serbskeje biblije.

Korla Awgust Jenč haješe kulturnu wzajomnosć mjez Hornjej a Delnjej Łužicu a spěchowaše narodne hibanje Delnich Serbow. Tak prócowaše so mjez druhim wo přewjedźenje spěwnych swjedźenjow w Delnjej Łužicy. W Budyšinje staraše so za natwar Maćičneje knihownje, Maćičneho archiwa a Serbskeho muzeja.

Jenč bě wot 1847 čłon Maćicy Serbskeje a dźěłaše wot 1853 w jeje wuběrku sobu. Wot 1856 bě pismawjedźer starožitnostneho wotrjada Maćicy.

Wón bě zmandźeleny z Hedwig Friederiku (1833–1920).

 Wozjewjenja 
 Krótki přehlad zhromadneho pismowstwa (literatury) ewangelskich Serbow. W: E. B. Jakub: Serbske Hornje Łužicy. Budyšin 1848, str. 89–114
 Dobroty, dźiwy a sudy Bože nad israelskimi dźěćimi. Budyšin 1849.
 Zelenska a jeje wobydlerjo. Prěni dźěl, Budyšin 1850 (digitalizat)
 druhi dźěl, Budyšin 1853 (digitalizat)
 Stawizny serbskeje ryčje a narodnosće. ČMS 1851/52, str. 49–81 (dostupny jako pdf) a 1853/54, str. 76–111 (pdf)
 Serbske prědarske towarstwo we Wittenbergu. ČMS 1856/57, str. 15–31 (pdf)
 Serbske gymnasijalne towaŕstwo w Budyšinje wot 1830 do 1864. ČMS 1865, str. 253–310 (pdf)
 Geschichte der Lausitzer Predigergesellschaft zu Leipzig und Verzeichnis aller ihrer Mitglieder vom Jahre 1716–1866. Budissin 1867. (digitalizat)
 Spisowarjo hornjołužiskich evangelskich Serbow wot 1597 hač 1800. ČMS 1875, str. 3–42 (pdf)
 Spisowarjo serbskich rukopisow bjez hornjołužiskimi evangelskimi Serbami hač do lěta 1800. ČMS 1875, str. 82–88.
 Spisowarjo hornjołužiskich evangelskich Serbow, kiž su w druhich ryčach před lětom 1800 wo Serbach pisali. ČMS 1875, str. 89–98.
 Zemrjeći spisowarjo hornjołužiskich evangelskich Serbow wot 1800–1877. ČMS 1877 I, str. 41–68 (pdf)
 Pismowstwo a spisowarjo delnjołužiskich Serbow. ČMS 1880, str. 73–154 (pdf)

 Žórło 

Kategorija:Muž
Kategorija:Serb
Kategorija:Rodź. 1828
Kategorija:Zemr. 1895
Kategorija:Wosoba (Čornjow)
Kategorija:Wosoba (Palow)
Kategorija:Wosoba (Lipsk)
Kategorija:Literarny wědomostnik
Kategorija:Ewangelsko-lutherski farar
Kategorija:Awtor
Kategorija:Literatura (19. lětstotk)
Kategorija:Maćicar
Kategorija:Čłon Serbskeho prědarskeho towarstwa
Kategorija:Stawiznar