Werb

Werb (wot łaćonskeho verbum "słowo"), tež słowjeso, je słowna družina, kotraž ma wěste morfologiske, syntaktiske a semantiske přiznamjenja. Wón wupraji činy, podawki a procesy.

 Morfologija 
Morfologiske přiznamjenje werbow je konjugacija. Werby móžeja sćěhowace kategorije měć:
 genus verbi
 modus
 tempus

W někotrych rěčach móžeja dalše kategorije wustupować:
 wašnje čina (němsce Aktionsart)
 aspekt (němsce Aspekt, na př. we słowjanskich rěčach, tuž tež w serbšćinje)
 medium (němsce Medium)
 deponens (němsce Deponens)
 gerundium (němsce Gerundium)
 gerundiwum (němsce Gerundivum)
 supinum (němsce Supinum, na př. w delnjoserbšćinje z kóncowku -t, w litawšćinje z kóncowku -tų)

 Kongruenca 
Wotwisnje wot mjenowanych kategorijow werby w rozdźělnych rěčach, na př. we wjele indoeuropskich rěčach, po wosobje a numerusu wariěruja. Tajka kongruenca tež w serbšćinje wustupuje, ale w někotrych rěčach faluje. Na př. někotre germanske rěče, kaž na př. afrikaanšćina, danšćina, norwegšćina tajku kongruencu wjace nimaja. Nimo toho kongruenca faluje we wěstych rěčnych swójbach, na př. w tibeto-chinskich rěčach.

W někotrych rěčach samo kongruenca po direktnym a indirektnym objekće wustupuje nic jenož po subjekće, kaž na př. w baskišćinje, georgišćinje, rěči kečua.

 Syntaksa 
Werby wustupuja jako sadowe čłony. Po funkciji jako predikat sady so rozeznawaja:
 połnowoznamowe werby (na př. čitać, hić, spać)
 pomocne werby 
 modalne werby (na př. směć, móc, dyrbjeć)
 fazowe werby (na př. počeć)
 tempusowe werby (na př. być)
 genusowe werby (na př. bu-, dać, dóstać)
 modusowe werby (na př. by-)
 kopulatiwne werby (na př. być, wostać)

 Semantika 
Semantisce werby so móžeja po sćěhowacych kriterijach rozeznawać:
 skutkowanske werby (němsce Tätigkeitsverb, na př. pisać, čitać, pućować)
 procesowe werby (němsce Vorgangsverb, na př. kćěć, palić, klinčeć)
 stawowe werby (němsce Zustandsverb, na př. wobsahować, wostać)
 wjedrowe werby (němsce Witterungsverb, na př. dešćować so, tać)
 podawkowe werby (němsce Ereignisverb, na př. so stać)

 Žórła 
Powšitkowne
 Helmut Glück (Hrsg.): Metzler Lexikon Sprache. Metzler, Stuttgart u. Weimar 1993. ISBN 3-476-00937-8, strona 675 
 Lexikon sprachwissenschaftlicher Termini, VEB Bibliographisches Institut Leipzig, 1985, strona 262 

Po rěčach
 Helmut Faska: Pućnik po hornjoserbšćinje, Ludowe nakładnistwo Domowina, Bautzen, 2003, ISBN 3-7420-1103-0, strony 23+

Kategorija:Słowna družina