Bart

Bart ( Baruth bei Bautzen) je wjes w sakskej Hornjej Łužicy. Leži w Budyskim wokrjesu a słuša wot lěta 1994 k Malešanskej gmejnje. 

 Geografija 
Wjes leži pjatnaće kilometrow na sewjerowuchod wot Budyšina w nižinje Lubaty we wysokosći 152 metrow nad mórskej hładźinu. Susodne wjeski su Dubrawka na sewjerowuchodźe, Brězecy a Chortnica na juhowuchodźe, Rakojdy na juhozapadźe, Přiwćicy na zapadźe a Bukojna na sewjerozapadźe.

 Ležownostne mjena 
Michał Rostok naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena w Barće: Prašica, Ćichowc, Čertownja, Grodźiško, Hajk, Žmoł, Kruwjace kerki.Michał Rostok: Ležownostne mjena. W: ČMS 40 (1887), str. 3–50, tu str. 29 (digitalizat).

 Stawizny 
Prěnje historiske naspomnjenje jako sydło knjeza Henricus de Baruth pochadźa z lěta 1234. W slědowacych lětstotkach wuwi so Bartske ryćerkubło k jednemu z najwjetšich knjejstwow Budyskeho kraja.

Wot lěta 1903 měješe Bart dwórnišćo při železniskej čarje Lubij–Bart, kotraž so 1906 hač do Radworja podlěši, hdźež bě z čaru Budyšin–Wojerecy zwjazana. W lěće 1972 bu wosobowy wobchad zastajeny a 1973 so čara mjez Lubijom a Bartom zawrě. Wotrězk Bart–Radwor wužiwaše so hišće hač do 1994 za nakładowy wobchad, wosebje z Bartskeje bazaltownje.

 Wobydlerstwo a rěč 
W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 523 wobydlerjow, mjez nimi 425 Serbow (81 %). Arnošt Černik zwěsći 1956 serbski podźěl wobydlerstwa wot 54,6 %.

Po ludličenju w lěće 2011 bydlachu we wsy 432 wobydlerjow w přerěznej starobje wot 46,6 lět (Sakska: 46,4).Wuslědki ludličenja 2011 za Malešecy

 Wosada 
Do Bartskeje ewangelskeje wosady – dźensa z dźělom wulkowosady Hrodźišćo – słušeja nimo Barta wjeski Bukojna, Dubrawka, Stróža a Zubornička.

 Kubłanje 
W Barće wobsteji zakładna šula, na kotrejž so tež serbšćina wuwučuje.Lisćina šulow z poskitkom serbskeje wučby na webstronje Rěčneho centruma WITAJ

 Wosobiny 
 W Barće so narodźili 
 Bohuměr Ludovici (1670–1724) – wučer, teologa a spisowaćel
 Bjedrich Adolf Klin (1792–1855) – rěčnik
 Jan Mjerwa (1802–1879) – farar, regionalny slědźer a publicist
 Michał Awgust Kral (1836–1905) – wučer, spisowaćel a ilustrator
 Ernst Wjezar (1890–1959) – serbski ewangelski farar
 Frank Stübner (1954–2017) – nakładnik a komunalny politikar

 W Barće skutkowali 
 Jurij Ludovici (1619–73) – farar, rěčespytnik, basnik, awtor najstaršeje gramatiki hornjoserbšćiny; 1648–73 Bartski farar
 Handrij Gědan (1728–83) – wučer, kantor, spisaćel nabožinskich spisow; 1764–83 wučer w Barće
 Korla Herman Robert Rjeda (1816–1900) – farar a prěni serbski protykar; 1863–1890 Bartski farar
 Jěwa Wórša Lanzyna (1928–2020) – molerka, grafikarka a keramikarka; bydleše a dźěłaše w Barće

Za dalšich fararjow hlej zapisk wo Bartskej cyrkwi.

 Literatura 

 Marko Grojlich: Mjez horami a holu. Wjesne zapiski. LND, Budyšin 1998, str. 22–24

mini|center|upright=1.7|Powětrowy wobraz Barta (2019)

 Žórła 

 Wotkaz 

Kategorija:Malešecy
Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu
Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy
Kategorija:Sydlišćo při Lubaće
Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje
Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1234
Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)
Kategorija:Cyrkwinska wjes
Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1994