Wotšěrjenje

WotšěrjenjePřełožowanski namjet, hlej němski terminus Abweitung (němsce Abweitung, jendź. departure) woznamjenja dołhosć šěrokostnikoweho kružneho łuka mjez dwěmaj dypkomaj samsneho šěrokostnika geografiskeje šěrokosće  na zemskim powjerchu. Wotšěrjenje je (za  njerunja 0°) wjetše hač ortodroma (najkrótša zdalenosć mjez woběmaj dypkomaj). (Pola  = 0°, tuž na  ekwatorje, wotpowěduje wotšěrjenje najkrótšej zdalenosći, dokelž ekwator jako jenički šěrokostnik je wulki kruh a wotšěrjenje potajkim je ortodroma).

W nawtice je wotšěrjenje potajkim kateta w kursowym třiróžku, kotraž z paralelnym kruhom hromadźe pada.Abweichung (Deklination). W: Meyers Großes Konversations-Lexikon. Band 1. Leipzig 1905, S. 66. (zeno.org)

Často tež wobmjezuje so definicija wotšěrjenja na wotstawk podłu šěrokostnika mjez dwěmaj meridianomaj, kotrejž stej dokładnje 1° jedyn wot druheho zdalenej.na př.: Abweitung. W: Geoinformatik-Service. Lexikon. geoinformatik.uni-rostock.de

 Hódnoty 
W zmysle wotstawka 1° mjez šěrokostnikami je wotšěrjenje na ekwatorje 111,319491 km (z wulkej połwósku z WGS84 ličene). K čopam so wotšěrjenje pomjeńšuje, na čopomaj je wono nul.

+ Wotšěrjenje dołhosće (po Besselu)tuž nastupajo  Besselowy elipsoid, citat  po Abweitung. W: Lexikon der Kartographie und Geomatik. Spektrum Akademischer Verlag, wissenschaft-online.de (jenož za 1°, zbytk Wikipedija wuličuje) Šěrina [°]  1° [km]  1′ [m]  1″ [m] 0  111,307  1855  30,9 10  109,627  1827  30,5 20  104,635  1744  29,1 30  96,475  1608  26,8 40  85,384  1423  23,7 45  78,837  1314  21,9 50  71,687  1195  19,9 60  55,736  929  15,5 70  38,182  636  10,6 80  19,391  323  5,4 90  0,000  0  0
Geografiske koordinaty dokładne na sekundy su tuž w srjedźnej Europje (na něhdźe 49° šěrokosće) w dołhosći na 20 metrow, w šěrokosći přeco na  30 metrow doładne (dołhostniki, hdźež so šěrokosć liči, su přeco wulke kruhi, w šěrokosći je to jenož ekwator, pola 0° šěrokosće). Pozicija dokładna na metry trjeba potajkim znajmjeńša druhe komowe městno decimalnych sekundow.

 Powšitkowne wobličenje za kulojtu zemju 

Dypk A ma koordinaty (),
dypk B ma koordinaty ().
K směrej zapad je  pozitiwny, k směrej wuchod negatiwny;  je pozitiwny za šěrokosće sewjerneje hemisfery a negatiwny na južnej połkuli.

Potom płaći:
,

při čimž U wopisuje wobjim šěrokostnika , kotryž wuchadźa z:

Zjednorjene, za wobličenje wotstawka mjez dwěmaj meridianomaj wuchadźa:

 Wobličenje za zemju jako referencny elipsoid 

Za dokładniše wobličenje so město zemskeho wobjima wotpowědowaca hódnota wužiteho referencneho elipsoida wužiwa: 

z  jako radius prěčneje křiwizny wotpowědneje geografiskeje šěrokosće  a  jako diferenca geografiskich dołhosćow ciloweho a wuchadneho městna.

 Žórła 

Kategorija:Matematiska geografija