Apioideae

Apioideae su podswójba znutřka swójby wokołkowych rostlinow (Apiaceae  abo Umbelliferae). Z wjace 400 rodami a 3500 družinami su na formach najbóle bohata podswójba.

 Wopis 

 Systematika 
Kladogram wot Apiaceae z Apioideae a druhimi podswójbami wokołkowych rostlinow (Apiaceae):

miniatur|Habitus a kwětnistwa Peloponnesischen Schirmdolde (Molopospermum peloponnesiacum).
W podswójbje Apioideae je wjace 400 rodow a něhdźe 3500 družinow. Moderne přepytowanja z gentechniskimi metodami pokazuja, zo starodawna na morfologiji płodow bazowaca klasifikacija znutřka podswójby w šěrokich dźělach njetrjechaca być dyrbi a je k wjele njemonofyletiskim (přir. kladistika) skupinam wjedła. Rozdźělenje podswójby do tribusow a rodow je tohodla w běhu a aktualnje předmjet intensiwneho botaniskeho slědźenja. Z Anthony R. Magee u. a. 2010 słušeja tež rody něhdyšich Saniculoideae jako dwaj tribusaj Steganotaenieae a Saniculeae sem.

Podswójba Apioideae so tuchwilu do 21 tribusow rozrjaduje a někotre rody hišće njejsu do žanoho tribusa zarjadowane (po Steven R. Downie u. a. 2001, F.-J. Sun u. a. 2004, A. R. Magee u. a. 2009), přidatne informacije su „Germplasm Resources Information Network“ , „The Plant List - A working list of all plant species“a „The Euro+Med Plantbase - the information resource for Euro-Mediterranean plant diversity“ wuwzate) (wuběrk na rody):

Tribus Aciphylleae  & :
 Aciphylla  &  (Syn.: Coxella  & ): Něhdźe 40 družinow je předewšěm w Nowoseelandskej rozšěrjene; něhdźe dwě družinje stej w Awstraliji domjacej.
 Anisotome : Domizna něhdźe 16 družinow je předewšěm Nowoseelandska.
 Gingidia  (Syn.: Gingidium  & ): Něhdźe sydom družinow so namaka z pjeć družinami w Nowoseelandskej a dwěmaj družinomaj w Awstraliji.
 Lignocarpa  : Něhdźe dwě družinje steh w Nowoseelandskej domjacej.
 Scandia : Domizna něhdźe dwěmaj družinomaj je Nowoseelandska.
Tribus Annesorhizeae , , , ,  & : Z něhdźe šěsć rodami w Europje a Africe:
 Annesorhiza  & : Něhdźe 14 družinow je w južnej Africe rozšěrjene.
 Astydamia : Z jeničkej družinu:
 Nymphendolde (Astydamia latifolia () ): Rozšěrjenski teritorij je na sewjerozapadnu Afriku a Kanariske kupki wobmjezowany.
 Chamarea  &  (Syn.: Schlechterosciadium ): Něhdźe pjeć družinow je w južnej Africe rozšěrjene.Zapisk při Red List of South African Plants při sanbi.org.
 Ezosciadium : Z jeničkej družinu:
 Ezosciadium capense ( & ) : Tuta wohrožena družina je jednolětna rostlina a  endemit Wuchodneho kapaZapisk při Red List of South African Plants při sanbi.org..
 Itasina  (Syn.: Thunbergiella ): Z jeničkej družinu:
 Itasina filifolia () : Tuta wohrožena družina je endemit Zapadneho kapa.Zapisk při Red List of South African Plants při sanbi.org.
 Molopospermum : jedna hač tři družiny wustupuja w Europje, na př.:
 Peloponnesische Schirmdolde, Striemendolde, Striemensame (Molopospermum peloponnesiacum ({{Person|L.) )
miniatur|Habitus, lisćowe łopjena a dwójne wokołkowe kwětnistwa  kopricy (Foeniculum vulgare).
Tribus Apieae  ex :
 Knorpelmöhren (Ammi , Syn.: Visnaga ): Něhdźe šěsć družinow je w region Srjedźneho morja domjace; na př.:
 Ammi majus 
 Anethum : Z jeničkej družinu:
 Koprik (Anethum graveolens ): Prěnjotnje rozšěrjenski teritorij dźensa swětodaloko plahowaneje korjeninskeje rostliny bě Prědnja Azija.
 Selerij (Apium , Syn.: Panulia () ): Něhdźe 20 družinow je w měrnych šěrinach swětodaloko rozšěrjene.
 Billburttia  & : Dwě družinje stej na Madagaskarje endemiskej.
 Deverra  (Syn.: Pituranthos )
 Foeniculum : Z jeničkej družinu:
 Koprica (Foeniculum vulgare ): Prěnjotnje rozšěrjenski teritorij dźensa swětodaloko plahowaneje rostliny bě region Srjedźneho morja.
 Naufraga  & : Z jeničkej družinu:
 Naufraga balearica  & : Domizna leži na španiskej kupce Mallorca.
 Pětršilka (ród) (Petroselinum ): Z dwěmaj družinomaj, mjez tym znata kulturna rostlina Pětršilka (Petroselinum crispum ()  & ); prěnjotnje domjaca w Europje a najskerje Zapadnej Aziji.
 Ridolfia : Z jeničkej družinu:
 Ridolfia segetum ()  w region Srjedźneho morja.
miniatur|Habitus, lisćowe łopjena a kwětnistwo9 wot Bupleurum angulosum.
Tribus Arracacia:
 Arracacia Bancr.: Z jenož jednej družinu:
 Arakacha (Arracacia xanthorrhiza): Domizna je Peru a Kolumbiska.
 Coaxana J.M.Coult. & Rose
 Coulterophytum B.L.Rob.
 Dahliaphyllum Constance & Breedlove: Z jenož jednej družinu:
 Dahliaphyllum almedae Constance & Breedlove
 Donnellsmithia J.M.Coult. & Rose
 Enantiophylla J.M.Coult. & Rose: Z jenož jednej družinu:
 Enantiophylla heydeana J.M.Coult. & Rose
 Mathiasella Constance & C.Hitchc.: Z jenož jednej družinu:
 Mathiasella bupleuroides Constance & C.L.Hitchc.
 Myrrhidendron J.M.Coult. & Rose
 Prionosciadium S.Watson
 Rhodosciadium S.Watson
Tribus Bupleureae Spreng. (snadź swójska podswójba Bupleuroideae S.L.Pan.): Z jeničkim rodom:
 Přerostnik (Bupleurum L.): Ze 180 do 190 družinami prěnjotnje w měrnej conje  sewjerneje połkuli rozšěrjene.
miniatur|Sróčnik (Aegopodium podagraria)
Tribus Careae Baill.:
Aegokeras Raf.
 Sróčnik (Aegopodium): Z pjeć hač sydom družinami a rozšěrjenje w Europje a Aziji.
 Kimjelčka (ród) (Carum L., Syn.: Selinopsis Coss. & Durieu): 20 hač 30 družinow je w Europje, sewjernej Africe a Aziji rozšěrjene. Na př.:
 Kimjelčka (Carum carvi) L.: Domizna leži w krajach wokoło Srjedźneho morja a w Prědnjej Aziji.
 Carum multiflorum (Sm.) Boiss.: Domizna je wuchodny region Srjedźneho morja.
 Cyclospermum Lag.
 Serpjenc (Falcaria Fabr.): Na př.: wšědny serpjenc (Falcaria vulgaris).
 Fuernrohria K.Koch
 Grammosciadium DC.
 Rhabdosciadium Boiss.
Tribus Choritaenieae Magee, C.I.Calviño, M.Liu, S.R.Downie, P.M.Tilney & B.-E. van Wyk: Z jeničkim rodom:
 Choritaenia Benth.: Z jeničkej družinu:
 Choritaenia capensis Burtt Davy: Wustupuje w južnej Africe.
Tribus Echinophoreae Benth.:
 Anisosciadium DC.: Domizna něhdźe třoch družinow leži w Bliskim wuchodźe.
 Dicyclophora Boiss.: Z jeničkej družinu:
 Dicyclophora persica Boiss.: Domizna leži w Iranje.
 Echinophora L.: Něhdźe dźesać družinow je wot regiona Srjedźneho morja přez Balkanowu połkupku a Ukrainu ale tež přez zapadnu Aziju hač do regiona Kawkaza rozšěrjene. Jedna družina tutoho roda je Echinophora spinosa.
 Ergocarpon C.C.Towns.: Z jeničkej družinu:
 Ergocarpon cryptanthum (Rech.f.) C.C.Towns.: Domizna je Iran.
 Pycnocycla Lindl.: Domizna jedneje hač někotrych družinow leži w regionje Bliskeho wuchoda.
Tribus Eriginieae Rydb.:
 Hansenia Turcz.
 Komarovia Korovin
 Parasilaus Leute
 Physospermopsis H.Wolff
Tribus Heracleum:
 Baršć (Heracleum L.)
 Malabaila Hoffm.
 Pastynak (Pastinaca) L.
 Tetrataenium (DC.) Manden
 Drjewjančik (Tordylium Tourn. ex L.): Z něhdźe dwěmaj družinomaj; na př.:
 Apuliski drjewjančik (Tordylium apulum L.)
 Zosima Hoffm.
Tribus Heteromorpheae M.F.Watson & S.R.Downie:
 Anginon Raf.
 Dracosciadium Hilliard & B.L.Burtt
 Glia Sond.
 Heteromorpha Cham. & Schltdl.
 Polemannia Eckl. & Zeyh.
 Pseudocarum C.Norman
miniatur|Lichtensteinia lacera
Tribus Lichtensteinieae Magee, C.I.Calviño, M.Liu, S.R.Downie, P.M.Tilney & B.-E. van Wyk: Z  jeničkim rodom:
 Lichtensteinia Cham. & Schltdl.: Z rozšěrjenjom w Južnej Africe.
Tribus Marlothielleae Magee, C.I.Calviño, M.Liu, S.R.Downie, P.M.Tilney & B.-E. van Wyk: Z jenož jednym rodom:
 Marlothiella H.Wolff: Z rozšěrjenjom w južnoafrikaniskej Namibiji.
miniatur|Habitus a lisćowe łopjena Großen Wasserfenchel (Oenanthe aquatica).
Tribus Oenantheae Dum.:
 Berle (Berula W.D.J.Koch)
 Rozpuk (ród) (Cicuta L.): Z třomi hač wósom družinami w sewjernych měrnych conach.
 Rozpuk (Cicuta virosa)
 Cryptotaenia DC.
 Cynosciadium DC.
 Helosciadium W.D.Koch
 Lilaeopsis Greene
 Limnosciadium Mathias & Constance
 Neogoezia Hemsl.
 Wasserfenchel (Oenanthe L.): Z něhdźe jednaće družinami; na př.:
 Großer Wasserfenchel (Oenanthe aquatica (L.) Poir.)
 Oxypolis Raf.
 Perideridia Rchb.
 Ptilimnium Raf.
 Merk (Sium L.): Z něhdźe dźesać hač 15 družinami z rozšěrjenjom w Africe, Euraziji a Sewjernej Americe.
Tribus Phlyctidocarpeae Magee, C.I.Calviño, M.Liu, S.R.Downie, P.M.Tilney & B.-E. van Wyk: Z jenož jednym rodom:
 Phlyctidocarpa Cannon & Theobald: Wustupuje w južnoafriskej Namibiji.
miniatur|Große Bibernelle (Pimpinella major)
Tribus Pimpinelleae Spreng.:
 Aphanopleura Boiss.
 Arafoe Pimenov & Lavrova
 Bubon L.
 Pomocnik (Pimpinella L.): Z něhdźe 150 družinami, z kotrychž 16 z europskim wustupjenjom.
 Psammogeton Edgew.
 Registaniella Rech.f.
Tribus Pleurospermeae M.F.Watson & S.R.Downie:
 Aulacospermum Ledeb.
 Eleutherospermum K.Koch
 Physospermum Cuss.
 Rippendolden (Pleurospermum) Hoffm.: Na př.: Österreichischen Rippensamen (Pleurospermum austriacum (L.) Hoffm.).
Tribus Pyramidoptereae Boiss.:
 Knollenkümmel (Bunium L.)
 Crithmum L.: Na př.:
 Meerfenchel (Crithmum maritimum L.)
 Elaeosticta Fenzl
 Lagoecia L.
 Oedibasis Koso-Pol.
 Pyramidoptera Boiss.
 Scaligeria DC.
miniatur|Wulki bělan (Astrantia major)
Tribus Saniculeae Burnett: Z wósom rodami a něhdźe 333 družinami:
 Bělan (Astrantia L.): Z dźesać družinami a přewažnym rozšěrjenjom w Europje.
 Mannstreu (Eryngium L.): Z něhdźe 230 hač 250 družinami we wšěch měrnych a ćopłych regionach, předewšěm w Centralnej Americe a Južnej Americe.
 Hacquetia Neck. ex DC.: Z jeničkej družinu:
 Schaftdolde (Hacquetia epipactis DC.): Wustupuje předewšěm w srjedźnej Europje.
 Hojawa (Sanicula L.): Z něhdźe 37 hač 40 družinami a hłownym rozšěrjenjom w Sewjernej Americe a wuchodnej Azeji; jedna družina wustupuje w srjedźnej Europje.
Tribus Scandiceae Spreng.:
miniatur|Laser trilobium
miniatur|Strahlen-Breitsame (Orlaya grandiflora)
Podtribus Daucinae Dumort.:
 Agrocharis Hochst.
 Ammodaucus Coss. & Durieu: Z jeničkej družinu:
 Ammodaucus leucotrichus Coss.
 Conopodium W.D.J.Koch
 Cuminum L.: Z něhdźe štyri družinami, na př.:
 Kreuzkümmel (Cuminum cyminum L.)
 Morchej (Daucus L.). Na př.: wšědna morchej (Daucus carota)
 Krasnovia Popov ex Schischk.
 Kimjelina (Laser Borkh. ex G.Gaertn., B.Mey. & Scherb.): Z jeničkej družinu:
 Rosskümmel (Laser trilobum (L.) Borckh.)
 Butřeń (Laserpitium L.)
 Melanoselinum Hoffm.
 Monizia Lowe: Z jeničkej družinu:
 Monizia edulis Lowe
 Čachrica (Orlaya Hoffm.): Na př.:
 Strahlen-Breitsame (Orlaya grandiflora (L.) Hoffm.)
 Pachyctenium Maire & Pamp.: Z jeničkej družinu:
 Pachyctenium mirabile Maire & Pamp.
 Polylophium Boiss.
 Pseudorlaya (Murb.) Murb.
 Thapsia L.
miniatur|Süßdolde (Myrrhis odorata)
miniatur|Venuskamm (Scandix pecten-veneris)
 Podtribus Scandicinae Tausch:
 Korbjenk (Anthriscus Pers.)
 Balansaea Boiss. & Reut.
 Trybula (Chaerophyllum L., Syn.: Chrysophae Koso-Pol.; druhdy Neoconopodium (Koso-Pol.) Pimenov & Kljuykov): Něhdźe 40 družinow wustupuje w Euraziji a sewjernej Americe.
 Conopodium W.D.J.Koch
 Geocaryum Coss.
 Kozlovia Lipsky
 Krasnovia Popov ex Schischk.: Z jeničkej družinu:
 Krasnovia longiloba (Kar. & Kir.) Popov ex Schischk.
 Myrrhis Mill.: Na př.:
 Čachrica (Myrrhis odorata (L.) Scop.)
 Myrrhoides Heist. ex Fabr.: Z jeničkej družinu:
 Myrrhoides nodosa (L.) Cannon
 Neoconopodium (Koso-Pol.) Pimenov & Kljuykov (druhdy w rodźe trybulow (Chaerophyllum))
 Osmorhiza Raf.
 Scandix L.: Na př.:
 Venuskamm (Scandix pecten-veneris L.)
 Sphallerocarpus Besser ex DC.
 Tinguarra Parl.
 Todaroa Parl.
miniatur|Gewöhnlicher Klettenkerbel (Torilis japonica)
 Podtribus Torilidinae Dumort.:
 Astrodaucus Drude
 Dźernowc (Caucalis L.): Na př.:
 Möhren-Haftdolde (Caucalis platycarpos L.)
 Chaetosciadium Boiss.: Z jeničkej družinu:
 Chaetosciadium trichospermum Boiss.
 Glochidotheca Fenzl: Mit der einzigen Art:
 Glochidotheca foeniculacea Fenzl
 Lisaea Boiss.
 Szovitsia Fisch. & C.A.Mey.: Z jeničkej družinu:
 Szovitsia callicarpa Fisch. & C.A.Mey.
 Borstendolden oder Klettenkerbel (Torilis Adans.): Z něhdźe 20 družinami.
 Klettendolde (Turgenia Hoffm.)
 Yabea Koso-Pol.: Z jeničkej družinu:
 Yabea microcarpa Koso-Pol.
miniatur|Wurězk  kwětnistwa Hundspetersilie (Aethusa cynapium)
miniatur|Arznei-Engelwurz (Angelica archangelica)
miniatur|Hirschwurz-Haarstrang (Peucedanum cervaria), Blütenstandsausschnitt
miniatur|Kümmelblättrige Silge (Selinum carvifolia)
Tribus Selineae Spreng.:
 Aethusa L.: Z jeničkej družinu:
 Konjaca pětruška (Aethusa cynapium) L.: Rozšěrjenski teritorij saha wot Europy hač  do Prědnjeje Azije.
 Aletes J.M.Coult. & Rose
 Lěkarski dźehel (Angelica L.): Z 100 hač 200 družinami předewšěm w Africe a Euraziji, ale tež něhdźe 24 družinow w sewjernej Americe.
 Carlesia Dunn.: Z jeničkej družinu:
 Carlesia sinensis Dunn
 Chamaele Miq.
 Chymsydia Albov
 Cnidiocarpa Pimenov
 Coelopleurum Ledeb. (so wot druhich žórłow jako synonym wot Angelica wjedźe)
 Cortia DC.
 Cymopterus Raf.
 Dystaenia Kitag.
 Endressia J.Gay
 Exoacantha Labill.
 Glehnia F.Schmidt ex Miq.
 Grafia Rchb.
 Harbouria J.M.Coult. & Rose: Z jeničkej družinu:
 Harbouria trachypleura J.M.Coult. & Rose
 Imperatoria L.
 Johrenia DC.
 Karativia Pimenov &Lavrova
 Libanotis Haller ex Zinn
 Lomatium Raf.
 Meum Mill.: Z jeničkej družinu:
 Kopernik (Meum athamanticum (L.) H.Karst.)
 Musineon Raf.
 Neoparrya Mathias
 Notopterygium H.Boissieu
 Oreonana Jeps.
 Oreoxis Raf.
 Orogenia S.Watson
 Paraligusticum V.N.Tikhom.
 Haarstrang (Peucedanum L.): Z 100 hač 200 družinami w Euraziji a Africe.
 Phlojodicarpus Turcz. ex Ledeb.
 Podistera S.Watson
 Polytaenia DC.
 Pseudocynopterus J.M.Coult. & Rose
 Pteryxia Nutt. ex Torr. & A.Gray
 Bjedrina (Selinum L.): Na př.:
 Kümmelblättrige Silge (Selinum carvifolia)
 Bergfenchel (Seseli L.):
 Steppenfenchel (Seseli annuum)
 Hojaca morchwica (Seseli libanotis)
 Shoshonea Evert & Constance: Z jeničkej družinu:
 Shoshonea pulvinata Evert & Constance
 Spermolepis Raf.
 Sphenosciadium A.Gray (so tež druhdy w Angelica wjedźe): Z jeničkej družinu:
 Sphenosciadium capitellatum A.Gray
 Taenidia (Torr. & A.Gray) Drude
 Tauschia Schltdl.
 Thaspium Nutt.
 Tommasinia Bertol.
 Xanthogalum Lallem.
 Zizia W.D.J.Koch
miniatur|Pferdeeppich (Smyrnium olusatrum)
Tribus Smyrnieae Spreng.:
 Lecokia DC.: Z jeničkej družinu:
 Lecokia cretica DC.
 Gelbdolde (Smyrnium L.)
Tribus Steganotaenieae C.I.Calviño & S.R.Downie: Z dwěmaj rodomaj a jenož dwěmaj hač třomi družinami:
 Steganotaenia Hochst.
Tribus Tordylieae W.D.J.Koch:
 Cymbocarpum DC. ex C. A.Mey.
miniatur|Wurězk kwětnistwa z młodymi płodami Alpen-Augenwurz (Athamanta cretensis).
miniatur|Strahliger Hohlsame (Bifora radians), Wurězk kwětnistwa.
Njezarjadowane do tribusa su (incertae sedis):
 Ammoselinum Torr. & A.Gray
 Augenwurzen (Athamanta L.): Z něhdźe jědnoće družinami; na př.:
 Alpen-Augenwurz (Athamanta cretensis).
 Hohlsamen (Bifora Hoffm.): Z něhdźe třomi družinami; na př.:
 Strahliger Hohlsame (Bifora radians)
 Cenolophium W.D.J.Koch
 Brenndolden (Cnidium Cusson)
 Spył (Conium L.): Na př.:
 Gefleckter Schierling (Conium maculatum)
 Spyłna bjedrina (Conioselinum Hoffm.)
 Koriander (Coriandrum L.): Z dwěmaj družinomaj.
 Diplolophium Turcz.
 Erigenia Nutt.
 Erigenia bulbosa Nutt.
 Steckenkräuter (Ferula L.): Na př.:
 Asant (Ferula assa-foetida)
 Ferulago W.D.J.Koch: Na př.:
 Ferulago nodosa
 Ferulago thyrsiflora
 Krubera Hoffm.
 Lubčik (Levisticum Hill (Syn.: Hipposelinum Britton & Rose)): Něhdźe tři družiny su w Afghanistanje, juhozapadnej Aziji, Europje a sewjernej Americe rozšěrjene; na př.
 Liebstöckel (Levisticum officinale W.D.J.Koch): Prěnjotna družina leži w zapadnej Aziji.
 Maćica (Ligusticum L.): Z něhdźe 48 družinami, na př.:
 Alpiska maćica (Ligusticum mutellina (L.) Crantz)
 Lithosciadium Turcz.
 Opopanax W.D.J.Koch: Na př.:
 Opopanax hispidus
 Prangos Lindl.
 Wiesensilgen (Silaum Mill.): Na př.:
 Gewöhnliche Wiesensilge (Silaum silaus)
 Smyrniopsis Boiss.
 Sphaenolobium Pimenov
 Thecocarpus Boiss.: Mit der einzigen Art:
 Thecocarpus carvifolius (Boiss. & Balansa) Hedge & Lamond: Domizna je Turkowska.
 Thysselinum Adans.
 Trachyspermum Link: Z něhdźe pjeć družinami, na př.:
 Ajowan (Trachyspermum ammi (L.) Sprague)
 Radhuni (Trachyspermum roxburghianum (DC.) H.Wolff)
 Faserschirme (Trinia Hoffm.): Z něhdźe šěsć družinami; na př.:
 Blaugrüner Faserschirm (Trinia glauca)

 Nóžki 

Steven R. Downie, G. M. Plunkett, M. F. Watson,  K. Spalik, D. S. Katz-Downie, C. M. Valiejo-Roman, E. I. Terentieva, A. V. Troitsky, B.-Y. Lee, J. Lahham, A. El-Oqlah: Tribes and clades within Apiaceae subfamily Apioideae: the contribution of molecular data. In Edinburgh Journal of Botany, 58 (2), 2001, S. 301–330, , (PDF, 10,5 MB).
F.-J. Sun, S. R. Downie, & R.L. Hartman: An ITS-based phylogenetic analysis of the perennial, endemic Apiaceae subfamily Apioideae of western North America. In Systematic Botany, 29 (2), 2004, S. 419–431, , (PDF).
A. R. Magee, C. I. Calviño, M. Liu, S. R. Downie, P. M. Tilney & B.-E. van Wyk: New tribal delimitations in African Apiaceae. In South African Journal of Botany, 75 (2), 2009, S. 410–411, .





 Žórła 

 Wotkazy 

Kategorija:Wokołkowe rostliny