Leonšćina

Lionšćina (*Llingua Llïonesa*, *llïonés*) je romaniska rěč ze skupiny ibero-romaniskich rěčow, kotraž so w prowincach Llion, Zamora a Salamanca (Španiska) kaž tež w Bragança (Portugalska) rěči.Galmés de Fuentes, Álvaro; Catalán, Diego (1960). Trabajos sobre el dominio románico leonés. Editorial Gredos. ISBN 978-84-249-3436-1. Hromadźe z asturišćinu a mirandešćinu twori astur-lionsku rěčnu skupinu.Menéndez Pidal, R. (1906): "El dialecto Leonés". Revista de Archivos, Bibliotecas y Museos, 14. Dźensa rěči tuteje rěče něhdźe 55.000 ludźi, předewšěm starši ludźo na wsach.

 Historija a geografiske rozšěrjenje 
Pochad lionšćiny dźe wróćo do 10. lětstotka, jako bě Asturiska dźěl křesćanskeho kralestwa Llion. Rěč njeje so z kastilšćiny (španišćiny) wuwiła, ale pochadźa direktnje z pozdnołaćonskich formow sewjerneje Španiskeje.
W běhu časa je lionšćina wliw wot susodnych rěčow dóstała: galicisko-portugalsku na zapadźe a kastilsku na wuchodźe. Zjednoćenje kralestwa Llion z Kastilskej w lěće 1301 je móžnosće za rozšěrjenje lionšćiny sylnje wobmjezowało. Pod praskom kastilšćiny je lionšćina swoju poziciju jako oficialna rěč zhubiła.

 Linguistiske znamjenja 
Lionšćina pokazuje typiske rozdźěle porno druhim romaniskim rěčam w jich wuwiću z łaćonšćiny:
 Přirunanje z druhimi romaniskimi rěčami 
 Łaćonšćina  Lionšćina  Španišćina  Portugalšćina  Italšćina  Hornjoserbšćina fumus  fumu  humo  fumo  fumo  kuryt / dym claudere  pechare cerrar  fechar  chiudere  začinić filius  fiyu  hijo  filho  figlio  syn oculus  gueyu  ojo  olho  occhio  wóčko vetulus  vieyu  viejo  velho  vecchio  stary
 Optiměrowanje a struktura 
Wědomostne optiměrowanje lionskeho prawopisa a jeho gramatiska struktura (hornjoserbsce: struktura abo twar) stej wažnej za wobchowanje rěče. Moderni rěčespytnicy dźěłaja na tym, zo bychu dialelety sjednotili a rěčnu identitu we wobchadźe z modernymi technologijemi posylnili.
 Legalny status 
Lionšćina je jako mjeńšinowa rěč oficialnje wot regiona Kastilska a Llion připóznata.BOE-A-2007-20635. Ley Orgánica 14/2007, de 30 de noviembre, de reforma del Estatuto de Autonomía de Castilla y León. Španiska jako signatarska stata Europskeje karty za regionalne abo mjeńšinowe rěče připóznawa lionšćinu, asturišćinu a aragonšćinu jako oficialne mjeńšinowe rěče.Consejo de Europa: "European Charter for Regional or Minority Languages".

 Referency 

 Kategorije 
Kategorija:Romaniske rěče
Kategorija:Lionšćina
Kategorija:Španiska
Kategorija:Portugalska
Kategorija:Mjeńšinowe rěče w Europje

Kategorija:Zapadoromaniske rěče