Baskišćina

Baskišćina (euskara, w narěčach euskera, euskuera, üskara) je izolowana rěč w zapadnej Europje, kotraž so w někotrych regionach Španiskeje a Francoskeje rěči.

Eksistuja někotre hypotezy wo móžnej přiwuznosći baskišćiny z druhimi rěčemi, ale dotal njeje žana z nich powšitkownje akceptowana.

Rěč ma sydom hłownych narěčow, a to Biskaya, Gipuzkoa, Araba (Alava) a Nafarroa w Španiskej kaž tež Lapurdi, Nafarroa Beherea a Zuberoa (Souletin) we Francoskej.

 Rěčne charakteristiki 
Tu ma so jenož powšitkowny přehlad podać.

 Fonologija 

Wokalny system je třischodźenkowy a njerozezna žanu wokalne kwantity.  Wokale su /, , , , /. Konsonanty su w sćěhowacej tabeli wopisane.

Konsonanty Baskišćiny

labialdentalapiko-alveol.dorso-alveol.postalv.palatalvelarglottalOkklusivenjespěwny (tz) (ts) (tx)() (tt).Okklusivespěwny...() (dd).Frikatiwne(). (z) (s) (x). (j)Nazale...() (ñ)..Wibranty... (rr)....Taps/Flaps... (r)....Lateralne.... (ll)..

Rozdźěl mjez ts a tz je fonemiski, kaž přikładny por
 atzo „wčera“
 atso „stary“
dokładuje.

Wurjekowanje njespěwnych ploziwe je sylnišo aspirowane hač w romaniskich rěčach.

 Alfabet 
Alfabet Baskišćiny ma 22 pismikow.

 Aa Bb Dd Ee Ff Gg Hh Ii Jj Kk Ll Mm Nn Ññ Oo Pp Rr Ss Tt Uu Xx Zz

Sćěhowace pismiki so jenož w cuzych słowach wužiwaja:
 Cc Qq Vv Ww Yy

 Baskisce TranskripcijaPo "Kauderwelsch Band 140, stronje 16 a 17 Komentar Přikład Přełožk Wo wokalach ai aj jako w słowje majs (němsce Mais) kaixo halo a jeli n abo l slěduje baina a au zwukaj so po jednym wurjekujetej jaun knjez e ä jako w němskim słowje Bett etxe dom e jeli a slěduje anderea žona ei äj jako w Hey hodei mróčel ä jeli n abo l slěduje seilu listowa znamka Wo konsonantach b b faktisce je něšto srjedźne mjez b a w bero ćopły d d jako w Dorf dut jo mam w słowje so lispluje uda lěćo g g jako w gut gizon muž (g) so mjez a a o lědma wurjekuje dago je h - wón so njewurjekuje hemen tu (ch) wón so w sewjerje jenož tróšku wurjekuje Guggenheim Guggenheim j j jako w Jogurt joan hić ch w Gipuzkoa jako w Bach jertse pulower, pjezl l l jako w Leben beltza čorny lj jeli před tym i steji oilo kokoš n n na spočatku słowa jako w Name non hdźe nj jeli před tym i steji baina a ñ nj jako w Anja Iruñea Pamplona r r jazykowy r hiri město rr dwójce jazykowy r herri lud s sh wón je warianta lisplowaneho s sudur nós t t jako w Tor tren ćah ts tsh atso stara žona tx tsch jako němske tsch, č tz z jako z w Pizza utzi wostajić x sch jako sch w Schule kaixo halo z ss jako w Gasse zer što

 Nóžki 

 Žórła 
 Joxe Azurmendi: "Die Bedeutung der Sprache in Renaissance und Reformation und die Entstehung der baskischen Literatur im religiösen und politischen Konfliktgebiet zwischen Spanien und Frankreich" In: Wolfgang W. Moelleken (Herausgeber), Peter J. Weber (Herausgeber): Neue Forschungsarbeiten zur Kontaktlinguistik, Bonn: Dümmler, 1997. ISBN 978-3537864192
 Kauderwelsch Band 140, Baskisch Wort für Wort, 1. Auflage, 2002, ISBN 3-89416-509-X
 Martin Haase: Sprachkontakt und Sprachwandel im Baskenland, Die Einflüsse des Gaskognischen und Französischen auf das Baskische, ISBN 3-87548-021-X

 Eksterne wotkazy 
 Ernst Kausen: Die baskische Sprache. Gießen 2001 (DOC) 

Kategorija:Izolowana rěč