Bolborcy

Bolborcy (prjedy tež Bolboricy,  Bolbritz) su hornjołužiska wjes , kotraž słuša wot lěta 1999 k wulkemu wokrjesnemu městu Budyšinej.

 Geografija 
Bolborcy leža w Hornjołužiskich honach na wysokosći wot 211 metrow nad mórskej hładźinu něhdźe šěsć kilometrow sewjerozapadnje Budyskeho stareho města a njedaloko zwjazkoweje awtodróhi 4. Přez Bolborcy běži mała rěčka, kotraž je přitok Miłkečanskeje wody. 216 metrow wysoka hórka na sewjernej kromje Bolborc rěka Parla ( Perleberg); na zapadźe leži 243 metrow wysoka Husitowa hora.

Susodne wjeski su Horni Wunjow na sewjerowuchodźe, Błohašecy na juhowuchodźe, Janecy na juhozapadźe a Lešawa na zapadźe.

 Ležownostne mjena 
Michał Rostok naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Hatki, Na Kałońcy, Chrósty, Husitiska hora (Hussitenberg).Michał Rostok: Ležownostne mjena. W: ČMS 40 (1887), str. 3–50, tu str. 13 (digitalizat).

mini|center|upright=1.7|Powětrowy wobraz ze zapada

 Stawizny 
mini|Bolborcy a wokolina na karće z 1840tych lět
Při južnej skłoninje hórki Parla namakachu rownišća ze zažneje železoweje doby, kotrež słušachu prawdźepodobnje k bliskemu sydlišću. W 11. a 12. lětstotkomaj běše w dźensnišej wjesce hižo wodowy hród, kotrehož powostanki su hač do dźensnišeho spóznajomne.

Městno naspomni so w lěće 1283 k prěnjemu razej jako knježe sydło bratrow Gerhardus a Johannes de Bolberitz, kotrajž słužeštaj Mišnjanskemu biskopej. Ležownostne knjejstwo měješe hač do 20. lětstotka Bolborčanske ryćerske kubło, ke kotremuž słušachu tež ležownosće we wjacorych wsach wokoliny, na přikład w něhdźe sydom kilometrow zdalenym Wulkim Wosyku. Sydlerskostawiznisce płaća Bolborcy jako nawsowc. Stare kubło namaka so w sewjerozapadnym dźělu wsy.

Wot 1756 mějachu Bolborčenjo swójsku šulu we wsy a 1886 bu nowe šulske twarjenje poswjećene, kotrež bu 1923 hišće raz wutwarjene. 

mini|Bydlenski dom Bolborcy čo. 12 z 19. lětstotka (kulturny pomnik)
Bolborcy běchu do 1969 samostatna gmejna z wjesnymi dźělemi Błohašecy, Nowe Błohašecy, Debrikecy a Janecy a zjednoćichu so potom ze susodnej Słonej Boršću ke gmejnje Słona Boršć-Bolborcy. Tuta gmejna dóńdźe w lěće 1994 k Małemu Wjelkowej, kotryž so 1999 do Budyšina zagmejnowaše.

 Wobydlerstwo 
W lěće 1834 mějachu Bolborcy 98 wobydlerjow. Arnošt Muka ličeše w 1880tych lětach hižo 145 wobydlerjow, mjez nimi 136 Serbow a jenož dźewjeć Němcow. Podźěl serbsce rěčacych na wobydlerstwje je wot toho časa wotebrał.

Wobydlerska ličba Bolborčanskeje gmejny přiběraše w prěnjej połojcy 20. lětstotka pomałku wot 360 (1910) na 406 (1939). Krótko po Druhej swětowej wójnje měješe gmejna samo 494 wobydlerjow, štož wotpowěduje podźělej přesydlencow wot něhdźe 20 procentow. Tute wuwiće měješe přidatny negatiwny wliw na situaciju serbskeje rěče w Bolborcach. Tak zwěsći Arnošt Černik srjedź 1950tych lět serbskorěčny podźěl wobydlerstwa wot jenož hišće 26,5 %.

Bolborčenjo su wot časa reformacije přewažnje ewangelscy a přisłušeja Hodźijskej wosadźe.

Hlej tež: Kulturne pomniki w Bolborcach

 Literatura 


 Žórła 


 Wotkaz 

Kategorija:Měšćanski dźěl Budyšina
Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu
Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy
Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje
Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1283
Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)
Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1969