Jěže

Jěže (tež jěžiki,  Erinaceidae) su swójba cycakow, kotraž słuša do rjada insektožračkow. Najznaćišej družinje w Europje stej brunohrudźny jěž (Erinaceus europaeus) a sewjerny běłohrudźny jěž (Erinaceus roumanicus). W zapadnej a srjedźnej Europje so zwjetša brunohrudźny jěž nadeńdźe. Na wuchodźe srjedźneje Europy – wot zapadneje Pólskeje přez Čěsku a Awstrisku hač k Jadranskemu morju – eksistuje něhdźe 200 kilometrow šěroke přechodne pasmo, w kotrymž stej wobě družinje zadomnjenej.

Cyłkownje słušeja něhdźe 25 družinow do swójby, kotrež su w Euraziji a Africe žiwe. Swójba so na stary swět wobmjezuje, w Americe a Awstraliji jich njeje. Wone so dwěmaj podswójbomaj přirjaduja, kałatym jěžam (Erinaceinae) a kosmatym jěžam (Galericinae). Přisłušnosć k rjadej insektožračkow je zwadna.

Jěže su wot hłowy do tyłowa wot 10 do 45 centimetrow dołhe. Družina z najwjetšimi a najćešimi eksemplarami je Wulki myšacy jěž, kotryž waži na 2 kg. Dołhota wopuša je rozdźělna, tak maja kałate jěže jenož krótke wopuše a někotre družiny kosmatych jěžow chětro dołhe. Stawy jěžow su poměrnje krótke.

Kosmy jěžow su zwjetša brune abo šěre a wobsteji pola kałatych jěžow z wjacorych tysac kałačow, słužacych zakitowanju. W strašnym padźe so jěže z pomocu wobručojteho muskla zakuleja (zjěža).

Jěže su zwjetša zemske zwěrjata a nócnje žiwe. W zymje dźerža zymski spar.

 Systematika 
Swójba rozrjaduje so do dweju podswójbow z dźesać rodami a něhdźe 25 družinami:

 Kosmate jěže (Galericinae)
 Wulke myšace jěže (Echinosorex gymnura)
 Małe myšace jěže (Hylomys), tři družiny
 Troskowe jěže (Neotetracus sinensis)
 Hainanske myšace jěže (Neohylomys hainansensis)
 Filipinske myšace jěže (Podogymnura), dwě družinje
 Kałate jěže (Erinaceinae)
 Małowuchate jěže (Erinaceus), štyri družiny (mjez nimi wobě europskej)
 Afriske jěže (Atelerix), štyri družiny
 Stepowe jěže (Mesechinus), dwě družinje
 Dołhowuchate jěže (Hemiechinus), dwě družinje
 Pusćinowe jěže (Paraechinus ), štyri družiny

 Wotkaz 

Kategorija:Insektožrački