Hrodźišćo (Wóspork)

Hrodźišćo (w narańšim dialekće Hrošć;  Gröditz) je hornjołužiska wosadna wjes  na wuchodźe sakskeho wokrjesa Budyšin. Słuša z lěta 1994 k městu Wóspork; hač do toho bě Hrodźišćo samostatna gmejna z wjesnymi dźělemi Chortnicu, Wichowymi a Wuježkom.

K Hrodźišćanskej ewangelskej wulkowosadźe „Při Lubaće“ słušeja cyrkwje w Budyšinku, Bukecach, Barće, Malešecach, Wósporku, Poršicach, Kotecach a Hrodźišću.

 Geografija 
Wjes leži wokoło 15 kilometrow wuchodnje wokrjesneho města Budyšin wyše rěki Lubaty, kotraž přeběži tu znatu Hrodźišćansku skału. Srjedźišćo wsy bu załožene w formje kulowca. Susodne wjeski su Zubornica na sewjeru, Hbjelsk na sewjerowuchodźe, Wuježk na wuchodźe, Wichowy na tamnym boku skały na juhowuchodźe, Njechorń na juhozapadźe, kaž tež Chortnica a Brězecy na sewjerozapadźe.

 Ležownostne mjena 
Michał Rostok naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena w Hrodźišću: W skałach, Farski a knježi łužk, W nowym haće, Sćininy hat (Rohrteich), Knjeniny hat (Frauenteich), Trawnik (Grasteich), Kopr (Kupferfeld), Slěborna hora (Silberberg), Poslěnje kerki, Libšec kerki, Na Bětli, Winica, W Kukačach, Šibjeńca, Na swjećeću.Michał Rostok: Ležownostne mjena. W: ČMS 40 (1887), str. 3–50, tu str. 25 (digitalizat).

 Stawizny 
mini|Powětrowy wobraz Hrodźišća (2019)
Wjes naspomni so k prěnjemu razej pisomnje w lěće 1222 pod mjenom Gradis („hród“ resp. „hrodźišćo“) a přisłuša tuž najstaršim hornjołužiskim městnam. Hrodźišćanske hrodźišćo na wuběrnym stejišćo nad Lubatu słužeše pak hižo dawno jako wućek. Tež swójsku cyrkej měješe Hrodźišćo hižo do 15. lětstotka; ležownostne knjejstwo wukonješe ryćerkubło we wsy samej.

Wot lěta 1903 měješe Hrodźišćo zastanišćo při železniskej čarje Lubij–Bart, kotraž so 1906 hač do Radworja podlěši, hdźež bě z čaru Budyšin–Wojerecy zwjazana. W lěće 1972 bu wosobowy wobchad zastajeny a 1973 so čara mjez Lubijom a Bartom zawrě.

W juniju 1921 załožichu Serbja z Hrodźišća a wokoliny serbske towarstwo „Zerja“ z předsydu Janom Róžu z Chortnicy.

 Wobydlerstwo 
Kónc 19. lětstotka bě w Hrodźišću po podaćach Arnošta Muki 390 wobydlerjow žiwe, mjenujcy 338 Serbow (87 %) a 52 Němcow. Tehdy ležeše wjes na wuchodnej kromje serbskeho sydlenskeho ruma. Rěčna změna k němčinje so hłownje hižo w prěnjej połojcy 20. lětstotka wotmě. Arnošt Černik zwěsći 1956 serbski podźěl wobydlerstwa wot jenož hišće 32,3 %.

 Wosobiny 
 Wjacław Warichius (1564–1618) – farar, pedagoga a pioněr spisowneje hornjoserbšćiny
 Handrij Palman (1788–1862) – farar a wudawar prěnich serbskich Misionskich powěsćow; 1813–17 pomocny prědar w Hrodźišću
 Hendrich Awgust Krygar (1804–1858) – farar, składnostny basnik a kulturowědnik
 Jan Awgust Měrćink (1817–1875) – šewc, misionar a etnograf
 Oswald Mrózak (1845–1934) – wot 1877 do 1925 farar w Hrodźišću
 Měrćin Kerk (1896–1965) – pjekar z Droždźija; wot 1921 dirigent serbskeho chóra Zerja w Hrodźišću a starosta tudyšeje Sokołskeje jednoty

Za dalšich fararjow hlej zapisk wo Hrodźišćanskej cyrkwi.

 Wobrazy 

 Literatura 
 Christa Kämpfe, Trudla Malinkowa: Gröditzer Geschichten. Spiegel eines Wandels. Lusatia-Verlag, 2014.

 Trudla Malinkowa: Zur Veränderung der nationalen Struktur in der Kirchgemeinde Gröditz in den Jahren von 1881 bis 1940. Lětopis B 35 (1988), str. 58–84.

 Žórła 
 Trudla Malinkowa: Hrodźišćo. W Rozhledźe 6/1994, str. 206–209

 Wotkaz 

Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu
Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy
Kategorija:Sydlišćo při Lubaće
Kategorija:Wóspork
Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje
Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1222
Kategorija:Cyrkwinska wjes
Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)
Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1994