Stróža (Rakecy)

Stróža ( Wartha) je hornjołužiska wjes w sakskim wokrjesu Budyšin, kotraž leži nad rěku Čornicy južnje Wojerec. Wjes słuša wot lěta 2005 k Rakecam a ma  wobydlerjow.; 

 Geografija 
mini|left|Powětrowy wobraz Stróže (2018)
Stróža nadeńdźe so při dróze B 96 něhdźe pjeć kilometrow sewjernje Rakec a dwaj kilometraj juhowuchodnje Wulkich Zdźar. Dalše susodne wsy su Šćeńca na wuchodźe, Kamjenej na juhowuchodźe a Komorow na juhozapadźe.

Rěčka Čornica ćeče při zapadnej kromje wjeski a zastaruje wulke rybniki na sewjeru Stróže z wodu. Tute słušeja k biosferowemu rezerwatej Hornjołužiska hola a haty.

Stróžanski hród steji w juhozapadnym róžku wsy njedaloko Cyheloweho hata.

 Stawizny 
Po sydlišćowej formje jedna so wo nawsowc. Prěnje historiske naspomnjenje jako sydło wěsteho Petir von der Warte pochadźa z dawkoweho registra klóštra Marijina hwězda lěta 1374. Ležownostne knjejstwo wukonješe ryćerkubło we wsy samej. Cyrkwinsce słušeše Stróža hižo w 16. lětstotku kaž dźensa do Rakečanskeje wosady. Po přizamknjenju Pruskej chodźachu Stróženjo sčasami tež do Zdźarowsku cyrkej. 

Po Wienskim kongresu 1815 słušeše Stróža hač do lěta 1945 k Pruskej. Hranica ze Sakskej běžeše hnydom južnje wjeski.

Hač do lěta 1995 bě Stróža samostatna gmejna, kotraž so w tutym lěće z Wulkimi Zdźarami a Koblicami do noweje gmejny Hórnikečanski jězor zjednoći. Tuta bu w lěće 2005 zaso rozpušćena, při čimž přińdźeštej Wulke Zdźary a Koblicy do Łazowskeje gmejny, Stróža pak do Rakečanskeje.

 Wobydlerstwo a rěč 
W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 306 wobydlerjow, z nich 301 Serbow (98 %) a pjećo Němcy. Arnošt Černik zwěsći 1956 serbski podźěl wobydlerstwa wot jenož hišće 53,1 %.

Po ludličenju w lěće 2011 bydlachu we wsy 377 wobydlerjow w přerěznej starobje wot 43,8 lět (Sakska: 46,4).Wuslědki ludličenja 2011 za Rakecy (pdf)

 Zajimawostki 
 Stróžanski hród
 Wojerski pomnik z němskimi a serbskimi napisami při křižowanišću Młynski puć/Komorowska dróha
 Kamjentny křiž

 Wobchad 
Přez Stróžu wjedźetej zwjazkowa dróha 96 a Krabatowy kolesowarski pućik. Busowa linija 500 jězdźi wob tydźeń wodnjo znajmjeńša hodźinsce, kónc tydźenja dwuhodźinsce do Wojerec a Budyšina.

 Wosobiny 
 Awgust Lapštich (1883–1962) – ratar, braška, ludowy basnik; bydleše wot 1926 w Stróži a bě tam po 1945 wjesnjanosta
 Marta Bittnerowa (1884–1965) – dźěłaćerka a komunistiska funkcionarka; narodźena w Stróži
 Pawoł Wirth (1906–1946) – wučer, załožer serbskeje rěčneje geografije; narodźeny w Stróži

 Žórła 

 Wotkaz 

Kategorija:Rakecy
Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu
Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy
Kategorija:Sydlišćo při Čornicy
Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje
Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1374
Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)
Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1995