Eukaryoty

Eukaryoty 250px
Słóncowka (Acanthocystis turfacea, němsce Sonnentierchen) Systematika Klasifikacija: Žiwoch Domena: Eukaryoty Wědomostne mjeno Eucaryota Kandler & Wheelis, 1990
Eukaryoty (Eucaryota; wot starogrjekskeho εὖ eu „dobry“, „woprawdźity“ a κάρυον karyon „worjech“, „jadro“) tworja jednu z třoch domenow w biologiji. Su žiwochi z woprawdźitym bańkowym jadrom, kotrež wobsahuja genetisku maćiznu we formje desoksyribo-nukleinoweje kisaliny (skrót.: DNA, němsce DNS).

Eukaryoty su zwjetša wo wjelekróćne wjetše hač prokaryoty (něhdźe 10-100 raz). Zo by hładke fungowanje celularnych wotběhow nad wjetšimi dalokosćemi nutřka bańki zmóžniło, je wyši organizaciska měra a rozdźělenje ruma bańki do kompartimentow (dźělne wotrězki) ale tež transport mjez tutymi kompartimentami nuzne. Tuteje přičiny dla su eukaryotiske bańki z pomocu bańkowych organelow strukturowane, kotrež kaž organy ćěła rozdźělne funkcije spjelnja.
Najbóle znata organela je bańkowe jadro, z hłownym podźělom genetiskeje maćizny žiwocha.
Dalše geny wustupuja po kóždej družinje w mitochondrijach a plastidach.

Dalša wosebitosć eukaryotow leži w proteinowej biosyntezy: Hinak hač prokaryoty su eukaryoty kmane, z samsneje DNA-informacije přez alternatiwny splicing rozdźělne proteiny zhotowjeć.

Struktura a forma so eukaryotiskej bańce přez cytoskelet da.
Bu mjez druhim z mikrotubulusow, aktinowych włokninow a mikrofilamentow natwarjeny.

 Systematika 
Eukaryoty bu tradicionelnje do swětow wjacebańkowych zwěrjatow, rostlin a hribow ale tež jednobańkowych abo wjacebańkowych protistow rozdźělene.
Dokelž protisty pak žane monofyletisku skupinu njetworja a druhe swěty poprawom z rozdźělnych protistowych skupin nastajachu, njeje rozdźělenje do swětow wjace dźeržomna.

Tón čas aktuelna Systematika eukaryotow bu wot Adl et al. 2005 wudźěłana.Sina M. Adl et al. (2005): The New Higher Level Classification of Eukaryotes with Emphasis on the Taxonomy of Protists. W: The Journal of Eukaryotic Microbiology. Zwjazk 52, čo. 5, s. 399–451. PMID 16248873  Woni rozrjaduja  eukaryotow do šěsć skupin:
 Amoebozoa
 Opisthokonta, ke kotrymž zwěrjata a hriby słušeja.
 Rhizaria
 Archaeplastida, ke kotrymž rostliny słušeja.
 Chromalveolata
 Excavata

 Hlej tež 
 Prokaryoty
 Endosymbiontowa teorija

 Noty 

 Wotkazy 

 Natwar eukarytiskich bańkow 
 Eukaryoty (Tree of Life Web Project) 

Kategorija:Eukaryoty