Njeswačidło

Njeswačidło ( Neschwitz) je wosadna wjes a gmejna w Hornjej Łužicy, sewjernje Budyšina.

Gmejna słuša do připóznateho sydlenskeho ruma Serbow w Sakskej. Wosebje we wjeskach na zapadźe gmejny so hač do dźensnišeho serbsce rěči. Hromadźe z susodnymi Bóšicami twori gmejna zarjadniske zhromadźenstwo Njeswačidło.

 Stawizny 
Wjes naspomni so k prěnjemu razej w lěće 1268 jako Nyzwas a bu w lěće 1410 jako knježe sydło pomjenowana. Słušeše hač do 14. lětstotka k Hodźijskej wosadźe a ma z toho časa swójsku wosadu.

Wot lěta 1890 měješe wjes dwórnišćo při železniskej čarje Budyšin–Rakecy, kotraž wjedźeše wot 1908 hač do Wojerec. W lěće 1999 zastajichu wosobowy wobchad a 2001 so čara zawrě. Wot 1947 do 2001 wjedźeše nimo toho industrijowa železnica z Njeswačidła do Wětrowa.

Kónc Druheje swětoweje wójny wojowachu němske wójsko a Čerwjena armeja kaž tež pólske jednotki we wobłuku bitwy wo Budyšin tež w Njeswačidle a wokolinje, při čimž bu 85 % twarjenjow we wsy wobškodźene. Tež ewangelska wosadna cyrkej wupali.

W lěće 1936 zagmejnowachu so Holešow, Nowa Wjes a Łomsk z Lišej Horu. 1974 slědowachu Dobrošicy a 1978 Šešow. Z wokrjesnej reformu lěta 1994 buštej Zarěč a Łuh do gmejny zapřijatej.

 Wobydlerstwo 
Po Mukowej statistice měješe Njeswačidło we 1880tych lětach 531 wobydlerjow, mjez nimi 441 Serbow (83 %) a 90 Němcow. Arnošt Černik zwěsći 1956 serbskorěčny podźěl wobydlerstwa Njeswačanskeje gmejny wot jenož hišće 32,1 %.

W lěće 1925 bě mjez 736 wobydlerjemi 711 ewangelskich a 22 katolskich. Po ludličenju 2022 bě 28,3 % gmejnskich wobydlerjow ewangelskeje (2011: 33,6) a 18,4 % katolskeje konfesije (2011: 18,9; přewažnje w zapadnym dźělu).Datowe łopjeno za gmejnu Njeswačidło na zensus.sachsen.de; wotwołane 16. februara 2025 (pdf-dataja)Wuslědki censusa 2011 za Budyski wokrjes: Nabožina

Přerězna staroba w Njeswačanskej gmejnje ležeše 2022 pola 46,6 lět.

 Wjesne dźěle 
 wjes  wob.  přer.staroba  ♀/♂a  kwocientmłodychb  kwocientstarychc  wosoby/domjacnosć Banecy  93  43,9  127  22  25  2,5 Dobrošicy  107  48,3  110  18  31  2,4 Holešow  48  44,1  85  19  14  2,4 Holeš. Dubrawka  87  43,4  107  32  42  2,3 Koslow  93  47,0  124  21  38  2,9 Króńca  32  46,1  113  20  40  2,3 Łahow  128  46,8  94  20  40  2,8 Łomsk  18  56,3  125  0  39  2,0 Łuh  297  43,4  106  18  21  2,3 Liša Hora  .  .  .  .  .  . Mały Holešow  .  .  .  .  .  . Njeswačidło  826  43,9  99  32  35  2,4 Nowa Wjes  189  47,1  99  28  41  2,5 Šešow  309  43,3  102  26  29  2,4 Wbohow  87  45,2  102  33  45  2,6 Wutołčicy  35  40,4  94  32  8  2,7 Zarěč  130  46,1  110  17  23  2,6 gmejna Njeswačidło  2498  44,5  102  26  31  2,5 podaća po cencusu 2011; staw: 9.5.2011Statistiski krajny zarjad Sakskeje: gmejna Njeswačidło a: ličba mužow na 100 žonowb: poměr ličby wosobow pod 18 lětami k 100 wosobam mjez 18 a 65c: poměr ličby wosobow nad 65 lětami k 100 wosobam mjez 18 a 65

 Politika 
Gmejna słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej 55 (Budyšin 4) a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej 156 (Budyšin I).

 Gmejnska rada 
Njeswačanska gmejnska rada ma tuchwilu štyrnaće čłonow. Komunalne wólby poslednich lět mějachu slědowace wuslědki:Wuslědki komunalnych wólbow dnja 26. meje 2019 w Njeswačidle na wahlen.sachsen.de

 Strony a zjednoćenstwa 2019 2014 2009 % sydła % sydła % sydła Rjemjesło a přemysło (HuG)48,8752,2846,67Zhromadźenstwo towarstwow (GdV)30,5517,9216,22Křesćansko-demokratiska unija Němskeje (CDU)15,2220,6318,93Lěwica5,5–9,418,11Přećeljo kultury a domizny Njeswačidło (KHN)––––10,21 cyłkownje 100,0 14 100,0 14 100,0 14 wobdźělenje 69,1 % 57,5 % 55,4 %

Gmejnskej radźe přisłušeja wot 2019 slědowace radźićeljo a radźićelki:

 Rjemjesło a přemysło: Norbert Braun, Frank Heidan, Anita Knies, Gerd Graumüller, Anett Pötschke, Křesćan Budar, Roland Lehmann
 Zhromadźenstwo towarstwow: Jens Wetzko, Ramona Clauß, Dietrich Butter, Frank Koreng, Christoph Thräne
 CDU: Petra Wowtscherk, Tino StrümpeTole su woleni gmejnscy a měšćanscy radźićeljo. W Serbskich Nowinach dnja 29. meje 2019.

 Wjesnjanosta 
Čestnohamtski wjesnjanosta Njeswačidła je wot lěta 2001 Gerd Schuster (CDU). Wón bu dnja 7. junija 2015 z 56,6 % hłosow w zastojnstwje wobkrućeny. Norbert Braun (HuG) dósta 43,4 %. Wolerske wobdźělenje wučini 57,7 %.Wuslědki Njeswačanskich komunalnych wólbow dnja 7. junija 2015 na statistik.sachsen.de

+wólby wjesnjanostywólbawjesnjanostanamjetwuslědk (%)2022Gerd Herbert SchusterCDU92,2201556,6200897,42001Schuster56,9

 Kubłanje 
W Njeswačidle wobsteji zakładna šula, na kotrejž so tež serbšćina wuwučuje.Lisćina šulow z poskitkom serbskeje wučby na webstronje Rěčneho centruma WITAJ

 Wobchad 
Přez gmejnski teritorij wjedźe zwjazkowa dróha B 96 z Budyšina (13 km z Njeswačidła) do Wojerec (25 km). Z Njeswačidła do Chrósćic (8 km) wjedźe statna dróha S 98. Najbliši wujězd awtodróhi A 4 je Słona Boršć (10 km).

 Wosobiny 
mini|upright|Wojerski pomnik na Njeswačanskim kěrchowje
 W Njeswačidle so narodźili 
 Pawoł Prätorius (1650–1709) – archidiakon w Budyšinje, magister, nabožinski a kulturny prócowar
 Křesćan Bohachwał Šlinčk (1734–1815) – farar, spisar stawizniskich a druhich pojednanjow
 Rudolf Mjeń (1767–1841) – farar, basnik
 Jurij Arnošt Wanak (1817–87) – farar, spisowaćel
 Jan Hajnca (1852–1926) – ludowy basnik

 W Njeswačidle skutkowali 
 Handrij Smoler (1693–1729) – farar, nabožinski prócowar; 1726–29 w Njeswačidle
 Jan Balthasar Langa (1697–1738) – farar, přełožowar nabožinskeho pismowstwa; 1732–38 w Njeswačidle
 Jurij Mjeń (1727–85) – farar, basnik a spisowaćel; 1750–85 w Njeswačidle
 Jan Bjedrich Langa (1738–70) – diakon, cyrkwinski stawiznar; 1764–70 w Njeswačidle
 Jurij Wanak (1764–1837) – wučer, přełožowar; 1787–1837 Njeswačanski wučer a kantor
 Korla Benjamin Hatas (1806–39) – farar, basnik; 1830–39 w Njeswačidle
 Arnošt Helas (1840–1920) – ćěsla, ludowy basnik a spisowaćel; bydleše 1880–1920 w Njeswačidle
 Jan Wałtar (1860–1921) – farar, serbski basnik němskeho pochada; 1906–21 w Njeswačidle

Za dalšich fararjow hlej zapisk wo Njeswačanskej cyrkwi.

 Literatura 
 Manfred Ladusch, Gemeindeverwaltung Neschwitz: Neschwitz und seine Dörfer. Lusatia-Verlag, 2000.

 Žórła 

 Wotkaz 

Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu
Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy
Kategorija:Gmejna w Sakskej
!
Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje
Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1268
Kategorija:Cyrkwinska wjes