Jidišćina

Jidišćina (ייִדיש) je germanska rěč, kotraž so hłownje wot Židow wužiwa.

Jidišćinu rěča něhdźe 3 miliony ludźi na cyłym swěće, do holocausta měješe přibližnje 12 milionow rěčnikow. Jidišćina je zapadogermanska rěč, ale wona je blisko z němčinu přiwuzna a wobsahuje semitiske a słowjanske elementy.

 Pismo 

 Pismik Transkripcija za YIVO Mjeno א  shtumer alef אַ a pasekh alef אָ o komets alef ב b beys בֿ v veys ג g giml ד d daled ה h hey ו u vov וּ u melupm vov ז z zayen ח kh khes ט t tes י y, i yud יִ i khirek yud כּ k kof כ ך kh khof, langer khof ל l lamed מ ם m mem, shlos mem נ ן n nun, langer nun ס s samekh ע e ayin פּ p pey פֿ ף f fey, langer fey צ ץ ts tsadek, langer tsadek ק k kuf ר r reysh ש sh shin שׂ s sin תּ t tof ת s sof

 Jiddiske wosebity znamješka (diagrafy) 

 Pismik Transkripcija za YIVO Mjeno װ v tsvey vovn זש zh zayen-shin טש tsh tes-shin ױ oy vov yud ײ ey tsvey yudn ײַ ay pasekh tsvey yudn

 Numerale 

 1 ejnß
 2 zwej
 3 draj
 4 fir
 5 finf
 6 sekß
 7 sibn
 8 acht
 9 najn
 10 zen
 11 elf
 12 zwelf
 13 drajzn 
 14 ferzn; 15 fufzn ; 16 sechzn ; 17 sibezn
 20 zwanzik -> -unzwanzik
 30 drajßik -> -zik; ale 40 ferzik 50 fufzik; 70 sibezik

100 hundert ; 1000 tojsnt; 1000000 milion

928.834 najn hundert acht un zwanzik tojsnt acht hundert fir un drajßik

 Přirunanje teksta w jidišćinje a w němčinje 

Genesis 11: 4-9

 Jidišćina (Přełožił Harris Engelmann)https://web.archive.org/web/20210917112441/http://yiddish.haifa.ac.il/texts/yehoyesh/welcome.htm Přełožk Stareho zakonja do jidišćiny. (Na stronach hornjoserbskeje Wikipedije je jidiski tekst bohužel deformowany, linki dyrbja přeco naprawo započinać.)

און זיי האָבן געזאָגט׃ קומט לאָמיר אונדז בויען אַ שטאָט, און אַ טורעם מיט זיַיַו שפּיץ אין הימל, און לאָמיר אונדז מאַכן אַ נאָמען, כּדי מיר זאָלן ניט צעשפּרייט ווערן אויפֿן געזיכט פֿון דער גאַנצער ערד. 
האָט גאָט אַראָפּגעידידערט צו זען די שטאָט און דעם טורעם, וואָס די מענטשנקינדער האָבן געבויט. 
און גאָט האָט געזאָגט׃ זע, זיי זיַיַנען איין פֿאָלק, און איין שפּראַך איז ביַיַ זיי אַלעמען, און דאָס איז ערשט אַן אָנהיב פֿון זייער טאָן, און אַצונד וועט פֿון זיי ניט פֿאַרמיטן ווערן אַלץ וואָס זיי טראַכטן צו טאָן. 
קומט לאָמיר אַראָפּנידערן, און צעמישן דאָרטן זייער שפּראַן, אַז זיי זאָלן ניט פֿאַרשטיין איינער דעם אַנדערנס שפּראַך. 
און גאָט האָט זיי צעשפּרייט פֿון דאָרטן אויפֿן געזיכט פֿון דער גאַנצער ערד, און זיי האָבן אויפֿגהערט בויען די שטאָט. 
דרום האָט מען גערופֿן איר נאָמען בבל, וויַיַל דאָרטן האָט גאָט צעמישט די שפּראַן פֿון דער גאַנצער ערד, און פֿון דאָרטן האָט זיי גאָט צעשפּרייט אויפֿן געזיכט פֿון דער גאַנצער ערד. 

 Jidišćina (transkripcija)

4. Un zej hobn gezogt: kumt lomir undz bojen a štot, un a turem mit zajn špic in himl, un lomir undz machn a nomen, k'dej mir zoln nit cešprejt vern afn gezicht fun der gancer erd. 
5. Hot Got aropgenidert cu zen di štot un dem turem, vos di menčnkinder hobn gebojt. 
6. Un Got hot gezogt: ze, zej zajnen ejn folk, un ejn šprach iz baj zej alemen, un dos iz eršt an onhejb fun zejer tun, un acund vet fun zej nit farmitn vern alc vos zej trachtn cu tun. 
7. Kumt lomir aropnidern, un cemišn dortn zejer šprach, az zej zoln nit farštejn ejner dem anderns šprach. 
8. Un Got hot zej cešprejt fun dortn afn gezicht fun der gancer erd, un zej hobn afgehert bojen di štot. 
9. Drum hot men gerufn ir nomen bovel, vajl dortn hot Got cemišt di šprach fun der gancer erd, un fun dortn hot zej Got cešprejt afn gezicht fun der gancer erd. 

 Němčina (Schlechter 1951)

4. Und sie sprachen: Wohlan, laßt uns eine Stadt und einen Turm bauen, dessen Spitze bis an den Himmel reicht, daß wir uns einen Namen machen, damit wir ja nicht über die ganze Erde zerstreuet werden! 
5.Da fuhr der HERR herab, daß er die Stadt und den Turm sähe, den die Menschenkinder bauten. 
6. Und der HERR sprach: Siehe, es ist nur ein einziges Volk, und sie sprechen alle nur eine Sprache, und dies ist der Anfang ihres Unternehmens! Nun wird es ihnen nicht unmöglich sein, alles auszuführen, was sie sich vorgenommen haben. 
7. Wohlan, laßt uns hinabfahren und daselbst ihre Sprache verwirren, daß keiner des andern Sprache verstehe! 
8. Also zerstreute sie der HERR von dannen über die ganze Erde, daß sie aufhörten die Stadt zu bauen. 
9. Daher gab man ihr den Namen Babel, weil der HERR daselbst die Sprache der ganzen Welt verwirrte und sie von dannen über die ganze Erde zerstreute.

 Žórła 

Kategorija:Zapadogermanske rěče
Kategorija:Israel