Čerwjeny januškowc

Čerwjeny januškowc abo běły januškowc (Ribes rubrum) je kerk ze swójby kosmačkowych rostlinow. 

Dalše serbske mjena su pyričkaJurij Kral: Serbsko-němski słownik, ISBN 3-7420-00313-5, strona 449, ale z přełožkom "Johannesbeere", čerwjeny janski jahodowc. Jeho płód je janowka, čerwjena janska jahodka a swjatojanske jahodki.

 Wopis 
Čerwjeny januškowc je zrunany, kerčinaty, w lěće zeleny nanophanerophyt bjez kałačow, kotryž wysokosć wot 1 hač do 2 metrow docpěje. Młode wurostki su lochko kosmate a ze žałzami wobsadźene.  Skora staršich hałuzow je čerwjeno-bruna hač šěro-čorna. Pupki su jejoformowe a maja čumpate  pupkowe šupizny.

 Łopjena 
Měnjate lišćowe łopjena su po wobrysy kulojte, dołho stołpikate, 4 hač 10 centimetrow dołhe a hač do 7 (8) centimetrow šěroke. Wone su tři- hač pjećlapate a na spódku  wutrobojte abo přikušene. Łopjenowe lapy su tupe a na kromje zhruba rězane. Łopjenowy delni bok je w młodosći krótko-móškaće kosmaty, pozdźišo nahi. Łopjenowy stołpik je něhdźe tak dołhi kaž łopjeno a runje tak čistozeleny.

 Kćenja 
Kćěje wot apryla hač meje. Kćenja su dwusplažne, nazeleń žołte abo tež čerwjenojte barbjene a po štyrjoch hač wosmych w na spočatku zrunanych, pozdźišo jako wobłuk dele wisacych kićach rjadowane. Keluchowy bónčk je kołoformowje rozšěrjeny. W jeho nutřkownym je pjećróžkata, wuhorbjena rynka. Keluškowe łopješka su hołe, zelenkojte abo nabruń čerwjene barbjene, zdźěla čerwjenje dypkate, łopatkowe  a někak dwójce tak dołhe kaž žołtojte krónowe łopješka. Próšnikowe połojcy su přez podlěšenu prochowu nitku  dźělene a lochko rozpěrane.

 Jahody 
Jahody maja přeměr wot 6 hač 7 milimetrow, su kulojte, čerwjene abo běłe, druhdy tež róžojte, transparentne a wobsahuje mnoholičbne symjenja. Płód je jědźny, brěčkaty a ma aromatiski, kisałkojty słód. Wone wot junija dozrawja.

Někotre sorty maja žołtojte abo nazeleń běłe jahody.

 Genetika 
Chromozomowa ličba je n = 8.www.floraweb.de 

 Synonymy 
Dalše wědomostne mjena su 

 Ribes sativum Syme 
 Ribes sylvestre (Lam.) Mert. & W.D.J. Koch 
 Ribes vulgare Lam. 

 Stejnišćo 
Wón je jara rědki w niwowych lěsach , wudrjeńcach, kerčinach a na rěčkach . Ma radšo mokru, běłohlinowu, wutkatu pódu.

 Rozšěrjenje 
Čerwjeny januškowc je w nimale cyłej Europje rozšěrjeny. Dźiwi wustupuje jenož w Belgiskej, Nižozemskej, Francoskej, Němskej a Italskej, w zbytnej Europje je z kultury wodźiwjeny.

 Wužiwanje 
Zrałe płody čerwjeneho januškowca so za wujuškowanje a přihotowanje marmelady a pudinga wužiwaja abo syrje jědźa.

 Nóžki 

 Žórła 
 Botanica, Bäume und Sträucher, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4467-7, strona 776, z wědomostnym mjenom Ribes silvestre a ze synonymomaj Ribes rubrum, Ribes sativum 
 Bruno P. Kremer: Steinbachs Naturführer Bäume & Sträucher, ISBN 978-3-8001-5934-5, strona 274 
 Gunter Steinbach (Hrsg.): Strauchgehölze (Steinbachs Naturführer). Mosaik Verlag GmbH, München 1996, ISBN 3-576-10560-3. (po němskej wikipediji)
 Meyers Taschenlexikon Biologie, In 3 Bänden, 2. zwjazk, ISBN 3-411-12023-1, strona 55 
 Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 406, w nastawku wo hórskim januškowcu (Ribes alpinum) jako podobna družina. 
 Steinbachs Großer Pflanzenführer, ISBN 978-3-8001-7567-3, strona 296 
 Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
 Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
 Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
 Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

 Eksterne wotkazy 



Kategorija:Kosmačkowe rostliny
Kategorija:Kerki
Kategorija:Sad