Japanska kryptomerija

Japanska kryptomerija (Cryptomeria japonica) je rostlina z podswójby (Taxodioideae) znutřka swójby cypresowych rostlinow (Cupressaceae). Wona je jenička družina w rodźe (Cryptomeria).

Po staršich žórłach so do swójskeje swójby ćisowcowych rostlinow (Taxodiaceae) přirjaduje.

 Wopis 
Japanska kryptomerija je štom, kotryž docpěje wysokosć wot 6 hač do 20 m. Stare štomy w Japanskej móžeja wysokosć wot hač do 45 m měć. Kehelojta króna je wuska. Tołsta skora je bruna a njese zrunane, padorune brózdy. Wurosćene štomy su dołhe, kónčkojte a kehelojte. Japanska sorta ma tołše hałuzy hač chinska (C. japonica var. sinensis).

 Jehły 
Jehły su dosrjedźa serpikojće křiwjene a docpěja dołhosć wot 6 hač 20 mm. Wone steja w pjeć šrubikowych rjadach podłu hałuzow.

 Kćenja a hable 
Kćěje wot februara hač do měrca. Rostlina je jednodomna. Kćenja njenapadne. Kulowate hable docpěja přeměr wot něhdźe 2 cm.

 Stejnišćo 
Rosće jenož w regionach z miłych zymami. Ma radšo hłubokosahace, włóžne a małowapnite pódy.

 Rozšěrjenje 
Štom je w Japanskej rozšěrjena.

 Wužiwanje 
Štom so w Europje w parkach plahuje, wjetše formy tež w zahrodach.

 Sorty 
Eksistuje něhdźe 50 kulturowych formow. Wone su zwjetša mjeńše hač pochadna forma.
 Sorta 'Elegans' docpěje wysokosć wot hač do 10 m. Přeměr docpěje 2,5 m. Jehły su dołhe a mjechke. Zymske barbjenje je bronzowe abo slowkobarbne.
 Sorta 'Elegans Nana' je podobna, ale je mjeńša.
 Sorta 'Araucarioides' njese bicarny šmjatk z hałuzow. Wona docpěje wysokosć wot 3 m.
 Sorta 'Globosa Nana' tworu hustu, zelenu kulu. Čerstwe kónčki w nalěću a lěću su jasnozelene.
 Sorta 'Bandai-Sugi' je na spočatku kulowata, pozdźišo ma wot 2 m njeprawidłowny wobrys. Jehły su tołsty. Zymske barbjenje je błuko bronzowe.
 Sorta 'Jindai-Sudi' je pomału rosćacy kerk. Wón je njeprawidłowny. Jeho kónčk je płony. Jasnozelene jehły steja husto.
 Sorta 'Vilmoniriana' je mólička a docpěje wysokosć wot jenož 30 cm. Wona je přihódna za kamjentnych zahrodach.

 Žórła 
 Botanica, Bäume und Sträucher, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4467-7, strona 294 
 Mayer, Schwegler: Welcher Baum ist das?, Bäume, Sträucher, Ziergehölze, ISBN 978-3-440-11273-1, strona 248 
 Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
 Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
 Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
 Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

 Eksterne wotkazy 

Kategorija:Cypresowe rostliny