Francošćina

Francošćina ( français, la langue française) je romaniska rěč, kotraž rěči so wot něhdźe 128 milionow ludźi jako prěnja rěč. Francošćina je jedna ze 24 oficialnych rěčow Europskeje unije a nimo toho pódla jendźelšćiny a němčiny tež dźěłowa rěč unije.

 Wurjekowanje 
 Konsonanty 

   Bilabialne Labiodentalne Labial-palatalne Labial-welarne Alweolarne Postalweolarne Palatalne Welarne Uwularne Ploziw p  b       t  d     k  ɡ Nazal m       n   ɲ ¹ ŋ ² Frikatiw   f  v     s  z ʃ  ʒ     ʁ ³ Aproksimant     ɥ 4 w 4 l   j 4  

¹ W nětčišim wurjekowanju zbližuje so fonem /ɲ/ [nj].
² Fonem /ŋ/ je nastał před poměrnje krótkim časom, přez wupožčowanje słowow jendźelskeho pochada. Wón so druhdy jako /ɲ/ wurjekuje.
³ Wotwisnje wot rěčnika móže so [ʁ] narunować přez [ʀ] abo [r]. Tajke zwuki su alofony.
4 /ɥ/, /w/ a /j/ woprawdźe njejsu konsontanty; wone su aproksimanty (tež połkonsonanty abo połwokaly).

 Wokale 

Francošćina wobsahuje tři abo štyri nazalne wokale, po dialektach.

   Prědni Centralny Zadni Wuski i    y   u Srjedźowuski  e    ø   o     ə ¹   Srjedźošěroki  ɛ ɛ:²  ɛ̃    œ  œ̃ ¹   ɔ  ɔ̃ Šěroki  a   ɑ ³  ɑ̃

¹ Při nětčišim wurjekowanju regionalnych wariantach francošćiny, /ə/ přibližuje  k /ø/, a /œ̃/ přibližuje  al /ɛ̃/.

² Rozeznawanje mjez /ɛ/ a /ɛ:/, kaž w słowomaj mettre (meti) kaj maître (šef) so we Francoskej zhubi, ale wjace eksistuje w Kanadźe. We Francoskej, rozeznawanje nastupa traće, ale w Kanadźe je jara rozdźěl kajkosće.

³ W někotrych regionach Francoskeje je /ɑ/ zhubił a so přez /a/ narunał.

 Gramatika 
 Nomina 
Francošćina ma dwaj genusaj a dwaj numerusaj, ale hižo nima pady, z wuwzaćom pronomenow.

 Werb 
We francošćinje su konjugacije. Werby wariěruja po gramatiskej wosobje, modusu a času. Su tři skupiny werbow (a dwaj pomocnej werbaj).

Na přikład: werby kotrež konjuguja w indikatiwje prezenca.

 + parler (rěčeć), prěnja skupina Wosoba Werb Přełožk je parle (ja) rěčam tu parles (ty) rěčeš il, elle, on parle wón, wona, oni (wono) rěča nous parlons (my) rěčamy vous parlez (wy) rěčeće ils, elles parlent (woni, wone) rěčeja
| 
|+ finir (kónčić), druha skupina
! Wosoba
! Werb
! Přełožk
|-----
| je
| finis
| (ja) kónču
|-----
| tu
| finis
| (ty) kónčiš
|-----
| il, elle, on
| finit
| wón, wona, so (wono) kónči
|-----
| nous
| finissons
| (my) kónčimy
|-----
| vous
| finissez
| (wy) kónčiće
|-----
| ils, elles
| finissent
| (wone, woni) kónča
|}
|-----
| 
|+ prendre (wzać), třeća skupina
! Wosoba
! Werb
! Přełožk
|-----
| je
| prends
| (ja) wozmu
|-----
| tu
| prends
| (ty) wozmješ
|-----
| il, elle, on
| prend
| wón, wona, so (wono) wozmje
|-----
| nous
| prenons
| (my) wozmjemy
|-----
| vous
| prenez
| (wy) wozmjeće
|-----
| ils, elles
| prennent
| (wone, woni) wozmja
|}
|
|+ être (być), pomocny werb
! Wosoba
! Werb
! Přełožk
|-----
| je
| suis
| sym
|-----
| tu
| es
| sy
|-----
| il, elle, on
| est
| je
|-----
| nous
| sommes
| smy
|-----
| vous
| êtes
| sće
|-----
| ils, elles
| sont
| su
|}
|}

 Wotkazy 

Kategorija:Zapadoromaniske rěče
!