Němska

Němska ( Deutschland, hamtsce Bundesrepublik Deutschland, Zwjazkowa republika Němska) je w Zakładnym zakonju konstituowany federalny srjedźoeuropski stat z 83 milionami wobydlerjow, kotryž wobsteji ze 16 Zwjazkowych krajow. Zwjazkowa republika je swobodniski-demokratiski a socialny prawny statBundeszentrale für politische Bildung: Grundlagen. Wotwołana 7. meja 2013. a woznamjeni najmłódšu formu němskeho narodneho stata.K zapřijeću narodneho stata hlej Hans F. Zacher: Sozialer Einschluß und Ausschluß im Zeichen von Nationalisierung und Internationalisierung. W: Hans Günter Hockerts (wud.): Koordinaten deutscher Geschichte in der Epoche des Ost-West-Konflikts. Oldenbourg, Mnichow 2004 (Schriften des Historischen Kollegs: Kolloquien; 55), ISBN 3-486-56768-3, str. 103–152, tu str. 105sl., 141. Stolica Němskeje je Berlin.

Němska je sobuzałožer Europskeje unije (EU) kaž tež jeje na wobydlerstwo najbohatši kraj a twori ze 17 dalšimi statami EU měnowu uniju, europasmo. Wona je čłon UNO, OECD, NATO, G7 a G20. Zwjazkowa republika Němska płaći jako politisce wliwapołny stat w Europje a je často pytany partnerski kraj na globalnej runinje.Hans Kundnani: Germany as a Geo-economic Power. (PDF; 267 kB), Center for Strategic and International Studies, 2011. Wotwołana 20. junija 2013.

Po nominalnym nutřkokrajnym bruttoprodukće je Němska najwjetše ludowe hospodarstwo Europy a štwórte najwjetše swěta.Internationaler Währungsfonds: World Economic Outlook Database. Staw: apryl 2012. Wotwołana 8. oktobra 2012. W lěće 2012 běše wona třeći najwjetši ekstportowy a importowy stat.Statistisches Bundesamt: Top 20 Exportländer 2012.; přir. Außenhandel. Staw 2013. Wotwołana 15. junija 2013. Indeks za čłowjeske wuwiće liči Němsku k jara wysoko wuwitym krajam.[http://hdr.undp.org/en/media/HDR2013%20Report%20German.pdf Bericht über die menschliche Entwicklung 2013. (PDF; 6,2 MB) Entwicklungsprogramm der Vereinten Nationen. Str. 238sl. Wotwołana 2. apryla 2013.

 Geografija 
Němska mjezuje na dźewjeć susodne kraje (Danska w sewjeru; Nižozemska, Belgiska a Luxemburgska w zapadźe; Francoska w juhozapadźe; Šwicarska a Awstriska w juhu; Čěska a Pólska we wuchodźe), na Sewjerne a Baltiske morjo w sewjeru a w juhu na hory Alpy. Němska leži w měrnym klimowym pasmje, liči z 83 milionami wobydlerjow k husće wobsydlenym statam a płaći mjezynarodnje jako kraj z třećej najwyšej ličbu připućowarjow.UN Department of Economic and Social Affairs: International Migration 2006. (PDF; 619 kB), staw: 2006. Wotwołana 31. meje 2013.

Z něhdźe 3,6 milionami wobydlerjow na 892 km² je Berlin najwjetše město kaž tež kulturelne a medijowe srjedźišćo kraja. Dalše wulkoměsta su Hamburg (1,9 mil. wobydlerjow), Mnichow (1,5 mil. wobydlerjow), Köln (1,1 mil. wobydlerjow) a Frankobrod nad Mohanom (0,75 mil. wobydlerjow).

Hlej tež: Lisćina najwjetšich městow w Němskej

Najwažniše rěki Němskeje su Ryn na zapadźe, Dunaj na juhu kaž tež Łobjo a Wódra na wuchodźe. Najwjetše jězory su Bodamski jězor, kotryž pak jenož zdźěla k Němskej słuša, Morica a Chiemski jězor.

 Stawizny 
Wot 7. oktobra 1949 do 3. oktobra 1990 wobsteještej dwaj němskej stataj: Němska zwjazkowa republika a Němska demokratiska republika.

 Politika 
Wustawa a tuž prawizniski a politiski fundament Zwjazkoweje republiki je Zakładny zakoń, kotryž bu dnja 23. meje 1949 přiwzaty. Najwyše wustawowe organy Němskeje su Zwjazkowy sejm a Zwjazkowa rada (legislatiwa), Zwjazkowe knježerstwo z kanclerom (eksekutiwa) a Zwjazkowe wustawowe sudnistwo (judikatiwa). Hłowa stata je Zwjazkowy prezident, kotryž w poprawnym zmysle njeje čłon eksekutiwy.

Wot meje 2025 knježi na zwjazkowej runinje tak mjenowana wulka koalicija z CDU, CSU a SPD pod kanclerom Friedrichom Merzom.

 Zwjazkowe kraje Němskeje 
Hač k znowazjednoćenju němskeju statow wobsteješe Zwjazkowa republika Němskeje z 11 zwjazkowych krajow. W lěće 1990 so pjeć nowych krajow, Braniborska, Durinska, Mecklenburgsko-Předpomorska, Sakska a Saksko-Anhaltska, přidruži.

Zwjazkowe kraje Němskeje zwjazkoweje republiki su dźensa:
 280px|zentriert|Mapa Němskeje ze zarysowanymi hranicami krajow  kraj stolica płonina(tys. km²) wobydlerstwo() Badensko-Württembergska  Stuttgart 35,7   Bayerska  Mnichow 70,5  Berlin(1)  0,892  Braniborska  Podstupim 29,5  Bremen(1)  0,404  Delnja Sakska  Hannover 47,6  Durinska  Jarobrod 16,2  Hamburg(1)  0,755  Hessenska  Wiesbaden 21,1  Mecklenburgsko-Předpomorska  Zwěrin 23,2  Porynsko-Pfalca  Mohuč 19,8  Posaarska  Saarbrücken 2,57  Sakska  Drježdźany 18,4  Saksko-Anhaltska  Dźěwin 20,4  Schleswigsko-Holsteinska  Kiel 15,8  Sewjerorynsko-Westfalska  Düsseldorf 34 (1) Berlin a Hamburg stej měsće, kotrejž matej prawej krajej. Bremen je tež měšćanski stat, kotryž wobsteji z městow Bremen a Bremerhaven.

 Žórła 

 Wotkazy 

 Zwjazkowe knježerstwo
 Zwjazkowy prezident
 Zwjazkowy kancler
 Zwjazkowy sejm
 Zwjazkowa rada

Němska
Kategorija:Stat w Europje
Kategorija:Europska unija
Kategorija:Čłonski stat Zjednoćenych narodow
Kategorija:Čłonski stat NATO