Kyriliski alfabet

(W šrafěrowanych teritorijach je wjace hamtskich rěčow, kotrež so zdzěla kyrilisce njepisaja.)

Kyriliski alfabet (tež cyriliski) je alfabet, kotryž so wužiwa zwjetša – ale nic jenož – wot słowjanskich rěčow, z kotrychž je rušćina najbóle rozšěrjena. Kyrilišćinu wužiwa nimo toho wjele mjeńšinowych rěčow Ruskeje kaž tež ukrainšćina, běłorušćina, bołharšćina, kazachšćina, kirgišćina, makedonšćina, mongolšćina a serbišćina (nimo łaćonšćiny). 

Wot přistupa Bołharskeje k Europskej uniji je kyriliski alfabet jedyn z třoch oficialnych alfabetow w EU.

Za čas Sowjetskeho zwjazka wužiwaše so kyrilišćina tež za uzbekšćinu, turkmenšćinu a azerbajdźanšćinu, kotrež běchu do toho zwjetša arabske wužiwali a maja dźensa łaćonske pismo. W Uzbekistanje płaći kyriliske pismo hišće paralelnje k łaćonskemu.

 Stawizny 
Alfabet je so pomjenował po Cyrilu (Кирилъ/Κύριλλος) ze Sołuna, kiž pak njeje jón wunamakał, ale město toho glagolitiski alfabet („glagolicu“), předchadnik kyriliskeho. 

Dokładny wunamakar alfabeta je njeznaty. Je pak wěsty, zo wuwiwaše so alfabet w 9. a 10. lětstotku w Bołharskej po modelu grjekskeho. Nimo toho přidachu so za někotre w grjekšćinje njeznate słowjanske zwuki tež glagolitiske pismiki, na přikład Ш (Š) a Ж (Ž).

 Cyrkwinosłowjanski alfabet 
|Kyriliski alfabet z lěta 900

 Běłoruski alfabet 

 А а [] Б б [] В в [] Г г [] Д д [] Е е [] Ё ё [] Ж ж [] З з [] И, и [] Й й [] К к [] Л л [] М м [] Н н [] О о [] П п [] Р р [] С с [] Т т [] У у [] Ў ў [] Ф ф [] Х х [] Ц ц [] Ч ч [] Ш ш [] Щ щ [] Ъ ъ (njezwukowy) (twjerde znamješko) Ы ы gutural, kaž y w pólšćinje Ь ь (mjechke znamješko) ; pokaza zo přechodny konsonant je palatalny Э э [] Ю ю [] Я я []

 Bołharski alfabet 

 А а [] Б б [] В в [] Г г [] Д д [] Е е [] Ж ж [] З з [] И и [] Й й [] К к [] Л л [] М м [] Н н [] О о [] П п [] Р р [] С с [] Т т [] У у [] Ф ф [] Х х [] Ц ц [] Ч ч [] Ш ш [] Щ щ [] Ъ ъ [] zwuk (1), to je tak mjenowany šwa. Ь ь [] Ю ю [] Я я []

(1) jako a w jendźelskim słowje about, e w němskim słowje Gabe

 Makedonski alfabet 

 А а [] Б б [] В в [] Г г [] Д д [] Ѓ ѓ [] Е е [] Ж ж [] З з [] Ѕ ѕ [] И и [] Ј ј [] К к [] Л л [] Љ љ [] М м [] Н н [] Њ њ [] О о [] П п [] Р р [] С с [] Т т [] Ќ ќ [] У у [] Ф ф [] Х х [] Ц ц [] Ч ч [] Џ џ [] Ш ш []

 Mongolski alfabet 

Kyriliski alfabet so za mongolšćinu wužiwa:

 А  А а [] Б  Б б [] В  В в [] Г  Г г [], [] Д  Д д [] Е  Е е [] Ё  Ё ё [], [] Ж  Ж ж [] З  З з [] И  И и [] Й  Й й [] К  К к [] Л  Л л [] М  М м [] Н  Н н [], [] О  О о [] Ө  Ө ө [] П  П п [] Р  Р р [] С  С с [] Т  Т т [] У  У у [] Ү  Ү ү [] Ф  Ф ф [] Х  Х х [] Ц  Ц ц [] Ч  Ч ч [] Ш  Ш ш [] Щ  Щ щ [] Ъ  Ъ ъ (njezwukowy) Ы  Ы ы [] Ь  Ь ь [] Э  Э э [] Ю  Ю ю [], [] Я  Я я []

 Ruski alfabet 

 А а [] Б б [] В в [] Г г [] Д д [] Е е [] Ё ё [] Ж ж [] З з [] И, и [] Й й [] К к [] Л л [] М м [] Н н [] О о [] П п [] Р р [] С с [] Т т [] У у [] Ф ф [] Х х [] Ц ц [] Ч ч [] Ш ш [] Щ щ [] Ъ ъ (njezwukowy), твёрдый знак (tvjordij znak), (twjerde znamješko) Ы ы [], gutural, kaž y w pólšćinje Ь ь мягкий знак (mjagkij znak), (mjechke znamješko) ; pokaza zo přechodny konsonant je palatalny Э э [] Ю ю [] Я я []

 Serbiski alfabet 
 KYRILISCE ŁAĆONSCE ZWUK А а A a [] Б б B b [] В в V v [] Г г G g [] Д д D d [] Ђ ђ Đ đ [] Е е E e [] Ж ж Ž ž [] З з Z z [] И и I i [] Ј ј J i [] К к K, k [] Л л L l [] Љ љ LJ lj [] М м M m [] Н н N n [] Њ њ NJ nj [] О о O o [] П п P p [] Р р R r [] С с S s [] Т т T t [] Ћ ћ Ć ć [] У у U u [] Ф ф F f [] Х х H h [] Ц ц C c [] Ч ч Č č [] Џ џ DŽ dž [] Ш ш Š š []

 Ukrainski alfabet 

 А а [] Б б [] В в [] Г г [] Д д [] Е е [] Є є [] Ж ж [] З з [] И и (1) І і [] Ї ї [] Й й [] К к [] Л л [] М м [] Н н [] О о [] П п [] Р р [] С с [] Т т [] У у [] Ф ф [] Х х [] Ц ц [] Ч ч [] Ш ш [] Щ щ [] Ю ю [] Я я [] Ь ь (njezwukowy, hl. (2))

(1) gutural kaž y w pólšćinje a čěšćinje, ы w rušćinje
(2) pokaza zo přechodny pismik je palatalny

 Hlej tež 
 Cyril a Metod
 Glagolica
 Jatj

 Wotkaz 

Kategorija:Alfabet
Kategorija:Kyrilica