Wołbramecy

Wołbramecy ( Steinigtwolmsdorf) su hornjołužiska wjes a gmejna w Budyskim wokrjesu na juhowuchodźe Sakskeje, při samej mjez z Čěskej.

 Mjeno 
Němske mjeno lěsneho łanowca woznamjenja něšto podobne kaž „sydlišćo Wołbrama na kamjentnej pódźe“.

 Stawizny 
Hłowne sydlišćo Wołbramecy je so wokoło lěta 1250 załožiło; prěnje historiske naspomnjenje jako knježe sydło Stenycht Wolfersdorff běše pak hakle w lěće 1442.

 Geografija 
Wołbramecy leža we wuchodnym dźělu Sakskeje na teritoriju Hornjeje Łužicy a na samym juhu Budyskeho wokrjesa. Su něhdźe 12 kilometrow sewjerowuchodnje Neustadta, sydom kilometrow sewjernje čěskeje Lobendavy, 16 kilometrow juhowuchodnje Biskopic a něhdźe 19 kilometrow juhozapadnje wokrjesneho města Budyšina.

Južna hranica gmejny je zdobom čěsko-němska statna hranica a zhromadnje ze zapadnej gmejnskej hranicu tež historiska hranica Hornjeje Łužicy. Cyłkowna přestrjeń gmejny wučinja 18,03 km². Na juhu mjezuje z čěskimaj gmejnomaj Lobendava (wjesny dźěl Severní) a Lipová (wjesny dźěl Liščí), na wuchodźe ze Załomjom (gmejnski dźěl Wernarjecy) a z městom Šěrachow-Korzym (měšćanski dźěl Nowy Šěrachow), na sewjeru z městom Wjelećinom (měšćanskej dźělej Wjelećin a Tućicy), na sewjerozapadźe z gmejnu Wjazońcu a na zapadźe z městom Neustadt in Sachsen (měšćanski dźěl Berthelsdorf).

Geomorfologisce słuša cyły teritorij gmejny k Łužiskim horam. Najwyši dypk je Motydłowska wyšina (504 m) a dalše wuznamne dypki su Hutberg (503 m), Grenzberg (480 m), Mannsberg (464 m), Vogelberg (462 m), Sydom lipow (454 m), Höllenhübel (451 m), Steinberg (445 m), Cyrkwinska hora (431 m) a druhi Steinberg (392 m).

Typiska kamjenizna je granodiorit. We Wołbramecach jewitej so předewšěm małozornaty dwubłyšćinkaty granodiorit a mjenje srjedźozornateho łužiskeho granodiorita. Na mnohich městnach namakaja so žiłki dolerita a dale wustupuja na přikład hornowc, amfibolit abo šěrawc.

Přewažowacy typ pódy je podzolna bruna póda a dale zastupjene su tež parabruna póda, regosol, glej abo pseudoglej.

Cyła gmejna słuša k přitočnišću Łobja a tuž Sewjerneho morja. Najwuznamniša rěka je Wjazońca, do kotrejež wuliwa so wotprawa Wołbramečanska rěčka. Do wuchodneho směra ćečetej Kaltbach a Steinbergwasser, kotrejž słušatej k přitočnišću Sprjewje.

Teritorij gmejny leži w krajinoškitnej kónčinje Hornjołužiske hory. Zapadna kroma gmejny słuša k lěsnej kónčinje Hohwald.

 Wobydlerstwo 
Ličba wobydlerjow gmejny ma trajnje spadowacu tendencu. Samostatne Wołbramecy docpěchu maksimalnu ličbu wobydlerjow hnydom po Druhej swětowej wójnje dla přesydlencow; w lěće 1950 mějachu 2720 wobydlerjow, w lěće 1990 pak jenož hišće 2011 wobydlerjow. Po zagmejnowanju Rynarja a Motydła stupaše ličba wobydlerjow na 3571 (lěto 2000), spadny pak wot toho časa na 2717 (31. decembra 2023).

Po censusu 2022 wučini přerězna staroba wobydlerjow tehdy 50,3 lět, při čimž docpě pola žonow 51,3 lěta a pola mužow 49,3 lěta. K ewangelskemu wuznaću wuznawachu so 42,7 % wobydlerjow (w lěće 2011 bě jich 52,1 %) a katolskemu 2,7 % (w lěće 2011 bě jich 2,8 %).

 Zajimawostki 
 šulski muzej
 cyrkej Wołbramecy z lěta 1861
 najmjeńša chěža ze stołom w Rynarju
 lipa Birkgutlinde, na 550 lět stara, wobjim zdónka 8,15 m
 wjes Motydło, najwyše ležace sydlišćo Hornjeje Łužicy z wjele chěžemi ze stołom

 Gmejnske dźěle 
K Wołbramečanskej gmejnje słušeja wjesne dźěle Wołbramecy, Rynar (wot 1995) a Motydło (wot 1999).

 Politika 
Gmejna słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej 52 (Budyšin 1) a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej 156 (Budyšin I).

 Wobchad 
Gmejna leži při zwjazkowej dróze B 98 Biskopicy–Wopaka. Najbliše dwórnišćo je Wjazońca-wuchod při železniskej čarje Drježdźany–Žitawa.

 Žórła 

 Wotkazaj 



Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu
Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy
Kategorija:Gmejna w Sakskej
!
Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1442