Wulka Dubrawa

Wulka Dubrawa ( Großdubrau) je wjes a gmejna w sakskej Hornjej Łužicy, sewjernje Budyšina. Gmejna słuša do připóznateho sydlenskeho ruma Serbow w Sakskej.

 Geografija 
Gmejnski teritorij rozpřestrěwa so wot Budyskeho spjateho jězora hač do krajinje hornjołužiskeje hole a hatow. Sydlišćo same namaka so něhdźe dwanaće kilometrow sewjernje wokrjesneho města na wokoło 200 metrow wysokim wuhorbjenju zapadnje Sprjewineje nižiny. Tutón kopc wobsteji z šćerkoweje terasy, kiž je powostank stareho běha Łobja w pleistocenje. Wšitke susodne wsy leža 20 do 40 metrow niže. Bjezposrědna wokolina je žłobičkata a zwjetša zalěsnjena. Najwažnišej rěce stej Sprjewja, kotraž běži přez Klukš, a Mała Sprjewja, běžaca přez Lichań, Kobjelń, Komorow, Kupoj a Jatřob.

Wulka Dubrawa mjezuje na Hamor (wokrjes Zhorjelc) na sewjeru, Malešecy na wuchodźe, město Budyšin na juhu a Radwor na zapadźe.

 Gmejnske dźěle 
Ke gmejnje słušeja slědowace wsy:

 wjes  wob.  <small>přer.staroba  ♀/♂a  kwocientmłodychb  kwocientstarychc  wosoby/domjacnosć Brěmjo  127  42,2  123  25  25  2,6  Čelchow  72  46,4  90  23  27  2,1  Dalicy  91  44,9  102  13  32  2,5  Chróst  502  44,9  116  29  34  2,4  Chwaćicy  257  46,4  102  21  37  2,4  Jatřob  91  48,7  117  26  56  2,8  Ješicy  55  50,4  90  17  40  2,5  Klukš  277  44,1  97  34  38  2,7  Kobjelń  63  40,0  103  43  37  2,4  Komorow  183  44,0  108  22  24  2,4  Křiwa Boršć  83  44,9  118  37  44  2,6  Kupoj  95  39,8  94  31  25  3,0  Lichań  140  48,3  97  15  36  2,6  Mała Dubrawa  139  48,7  117  17  38  2,4  Margarěćina hěta  20  60,6  122  0  67  1,7  Nowe Zdźarki  27  38,4  108  32  11  2,7  Wulka Dubrawa  1710  47,9  97  23  48  2,2  Załhow  71  41,4  97  30  21  2,6  Zdźar  75  42,4  108  34  26  2,6  Zdźěr  284  45,5  104  28  39  2,5  gmejna  4362  46,2  102  25  39  2,4 podaća po cencusu 2011; staw: 9.5.2011Statistiski krajny zarjad Sakskeje: gmejna Wulka Dubrawa a: ličba mužow na 100 žonowb: poměr ličby wosobow pod 18 lětami k 100 wosobam mjez 18 a 65c: poměr ličby wosobow nad 65 lětami k 100 wosobam mjez 18 a 65

 Stawizny 
Wjeska naspomni so w lěće 1396 k prěnjemu razej jako sydło wěsteho knjeza Lehemann de Dobraw. Hač do lěta 1628 měješe Budyskej tachantstwo ležownostne knjejstwo, po tym załoži so Wulkodubrawske ryćerkubło.

Hač do druheje połojcy 19. lětstotka bě Wulka Dubrawa snadna serbska holanska wjeska z něhdźe 200 wobydlerjemi, kotraž so pak po wotewrjenju hlinowych a brunicowych jamow kaž tež wulkich zawodow spěšnje do industrijneho sydlišća z wjace hač 1.500 wobydlerjemi přetworješe. W běhu tuteje industrializacije zhubi so wulki dźěl serbskeje substancy we wsy.

Wot lěta 1906 měješe Wulka Dubrawa dwórnišćo při železniskej čarje Lubij–Radwor, kotraž bě w Radworju z čaru Budyšin–Wojerecy zwjazana. W nazymje 1972 bu wosobowy wobchad zastajeny a 1973 so čara mjez Lubijom a Bartom zawrě. Wotrězk Bart–Radwor wužiwaše so hišće hač do 1994 za nakładowy wobchad, wosebje z Wulkodubrawskeje Margarěćineje hěty a Bartskeje bazaltownje.

 Wobydlerstwo 
Po Arnošta Mukowej statistice měješe Wulka Dubrawa we 1880tych lětach – potajkim před industrializaciju wsy – 227 wobydlerjow, mjez nimi 185 Serbow (81 %) a 42 Němcow. Mjez druhim přez přićehnjenje němskorěčnych industrijnych dźěłaćerjow a wuhnatych z wuchoda po Druhej swětowej wójnje so serbskorěčny podźěl chětře zniži. Arnošt Černik zwěsći w lěće 1956 serbski podźěl gmejnskeho wobydlerstwa wot jenož hišće 30 %. W někotrych wjeskach so pak hač do dźensnišeho serbsce rěči.

 Nabožina 
W lěće 1925 bě we wsy samej mjez 1201 wobydlerjemi 1088 ewangelskich (90,6 %), 71 katolskich (5,9 %) a 41 přiwisnikow druhich konfesijow. Po ludličenju lěta 2011 bě 31,7 % wobydlerjow gmejny ewangelskeje a 7,7 % katolskeje konfesije. Wulka wjetšina wot 60,6 % njepřisłušeše žanomu nabožinskemu zhromadźenstwu.Wuslědki censusa 2011 za Wulkodubrawsku gmejnu: Nabožina Wulka Dubrawa sama žanu cyrkej nima. Ewangelscy wěriwi chodźa wot lěta 1899 do Chwaćic (prjedy do Malešec) a katolscy do Radworja. 

Ewangelskej cyrkwi namakatej so w Klukšu a Chwaćicach a k Radworskej wosadźe słušacy katolski Boži dom wot lěta 1968 w Zdźěri.

 Politika 
Gmejna słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej 56 (Budyšin 5) a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej 156 (Budyšin I).

Wulkodubrawska gmejnska rada ma tuchwilu 16 čłonow, mjez nimi štyri žony. Poslednje wólby do rady wotměwachu so w meji 2019. Komunalne wólby zašłych lět mějachu slědowace wuslědki:

 Strony a zjednoćenstwa 2019 2014 2009 % sydła % sydła % sydłaNjewotwisne wolerske zjednoćenstwo (UWV)78,91372,81268,311Křesćansko-demokratiska unija Němskeje (CDU)21,1327,2431,75 cyłkownje 100,0 16 100,0 16 100,0 16 wobdźělenje 68,1 % 58,8 % 54,8 %

Hłownohamtski wjesnjanosta Wulkeje Dubrawy je Siegfried Schuster (UWV). Wón bu dnja 8. junija 2008 z 62,6 % hłosow w zastojnstwje wobkrućeny. Kandidat CDU Tobias Hilbert dósta jako najsylniši přećiwny kandidat 24 %. Wolerske wobdźělenje wučini 62 %.Wuslědki Wulkodubrawskich komunalnych wólbow dnja 8. junija 2008 na statistik.sachsen.de

W zwisku ze sakskej wokrjesnej reformu chcyše so gmejnske zarjadnistwo w lěće 2008 ze susodnym Radworjom zjednoćić. Při ze strony wobydlerskeje iniciatiwy zahajenym wobydlerskim rozsudźe hłosowaše we Wulkej Dubrawje wulka wjetšina přećiwo tomu planej, w Radworju pak snadna wjetšina za fuziju.

 Kubłanje 
We Wulkej Dubrawje maja zakładnu šulu kaž tež swobodnu wyšu šulu Johann Heinrich Pestalozzi. Statna srjedźna šula je so w lěće 2006 zawrěła.

 Wosobiny 
 Handrij Zahrodnik (1654–1727) – zamkar a wunamakar
 Ota Wićaz (1874–1952) – wědomostnik
 Johann Cilenšek (1913–1998) – komponist
 Jürgen Lehmann (* 1934) – spisowaćel

 Literatura 


mini|center|upright=1.7|Powětrowy wobraz Wulkeje Dubrawy

 Žórła 

 Wotkaz 

!
Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu
Kategorija:Gmejna w Sakskej
Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy
Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje
Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1396