Mikławš Andricki

Mikławš Andricki (tež Handricki; * 30. meje 1871 w Pančicach; † 18. decembra 1908 w Žitawje) bě serbski katolski duchowny, publicist a redaktor. Wón bě jedyn z najaktiwnišich młodoserbow na kóncu 19. lětstotka. Bě wuběrny stilist serbskeje rěče a zawjedźe fejeton do serbskeje literatury. 

 Žiwjenjoběh 
Mikławš Andricki narodźi so 30. meje 1871 jako najstarši syn chěžkarja Jana Andrickeho a jeho mandźelskeje Hany, rodź. Justec z Jaseńcy.Křćenske knihi Chróšćanskeje wosady; zapisk 44/1871 Jeho nan wobsedźeše jako šewc mału žiwnosć w Pančicach. Hdyž bě Andricki poł lěta stary, přesydli so swójba po skónčenju němsko-francoskeje wójny do dobyteje Elsaskeje. Nan přistaji so jako pisar w fabrice w městačku Schwindratzheimje pola Strasburga. Lěto pozdźišo zemrě jemu mać a po šěsć lětach nawróći so swójba 1877 zaso do Pančic, hdźež so nan druhi raz woženi. Wot lěta 1878 chodźeše Andricki w Kukowje pjeć lět do němskeje klóšterskeje šule a přesydli so 1883 do Budyšina. Tam wopytowaše tachantsku šulu a zastupi w lěća 1885 do gymnazialneje preparandy na Budyskim katolskim wučerskim seminarje.

Mjez 1886 a 1895 běše Mikławš Andricki chowanc Serbskeho seminara na Małej Stronje w Praze. Jako čłon „Serbowki“ wuzwoli so wón jako naslědnik Jakuba Šewčika 1892 za jeje staršeho. W Praze, hdźež so jeho narodne wědomje wuwiwaše, wuknješe hač do lěta 1892 na němskim Małostronskim gymnaziju a studowaše hač do 1895 teologiju. Jako student zastupi do Maćicy a wuzwoli so pozdźišo tež za předsydu beletristiskeho wotrjada. Hižo tu wojuje pak ze swojim wosudom so z duchownym stać, přeswědčeny pak, zo na tute wašnje swojemu ludej najlěpje słuži. W lěće 1895 skónči studij, da so na měšnika wuswjećić a přińdźe jako kapłan do Ralbic.

Arnošt Muka postaji Andrickeho 1896 za redaktora časopisa „Łužica“. Pod jeho redaktorstwom sformuje so „Łužica“ na swětej wotewrjeny a ludej bliski literarny časopis. Dźewjeć lět wukonješe tutón nadawk, zdźěla časopis sam ze swojimi přinoškami pjelnjo, dokelž pisaše w tutym času mało Serbow literarne přinoški. W lěće 1900 załoži Koło serbskich spisowaćelow sobu a bě do lěta 1906 z jeho sekretarom. W lěće 1903 bu Andricki do Budyšina přesadźeny, hdźež potom tež Katolski Posoł redigowaše.

Wot 1904 do 1906 bě farski administrator nowozałoženeje wosady w Hajnicach, hdźež słuži přewažnje čěskim dźěłaćerjam. Redaktorstwo Łužicy a Posoła sebi tu pak wobchować njemóže. Dokelž cyrkwinska wyšnosć z wašnjom žiwjenja Andrickeho přezjedna njeběše, pósła so na pokutu do klóštra w Zákupach, w Čěskej. Jako so nawróći, přińdźe přećiwo swojej woli do Žitawy, hdźež bu na druheho kapłana degradowany. Tam schori na suchoćinu a zemrě dnja 18. decembra 1908. Mikławš Andricki je w Žitawje pochowany.

 Tworjenje 

Mikławš Andricki płaći jako jedyn z najlěpšich stilistow serbskeje rěče. Wón je fejeton po přikładźe Čecha Jana Nerudy do serbšćiny zawjedł. 

Kaž druzy Prascy studenća je započał prěnje nastawki do „Serbowki“ pisać. W lěća 1889 jewi so jeho prěnja krótka twórba w beletristiskim časopisu „Łužica“. Po tym zo bě 1896 redaktorstwo „Łužicy“ přewzał, pjelnješe někotre čisła nimale sam (na př. lětnikaj 1902 a 1903). 
Přinoški sahachu wot čućiwych skicow z přirody a počasow, přez fejetony ze žiwjenja jednorych ludźi, reminiscency z narodnych stawiznow a pućowanske zaćišće k portretam wuznamnych wótčincow. Tu wuzběhuje so wosebje literarno-historiska studija „Jakub Ćišinski“, kotruž napisa k pjećdźesatym narodninam basnika.

Nimo toho přełožowaše Andricki nimale ze wšěch słowjanskich rěčow, najhusćišo pak z pólšćiny a čěšćiny. 

Za serbske dźiwadło spisa a wobdźěła wjele krótkich hrow. Najwjetše jeho dźěło bě přełožk Jirásekoweje hry „Gero“, kiž wuńdźe 1906 w Budyšinje lěto po prapremjerje w Praskim Narodnym dźiwadle. 
Zasłužby ma Mikławš Andricki tež na polu twara Serbskeho doma. Na jeho iniciatiwu zezběra so něšto tysac hriwnow na serbskich wsach. 

Jeho cyłe žiwjenje a tworiwosć wusměri na to, serbskemu narodej słužić. 1892 pisaše wón Zalěskemu: „Bóh budź mi ze swědkom, tak dołho hač budu dychać, kóžde wodychnjenje słuša słužbje mojeho naroda.“ Na tutym nadawku pak bě so złamał.

 Najwažniše wozjewjenja 

Pola stareje maćerje (we „Łužicy“, 1894)
Jakub Ćišinski (Budyšin, 1906)
Gero (přełožk dźiwadłoweje hry Aloisa Jiráseka, Budyšin, 1906)
postum
Boži woheń a druhe wobrazki (1937)
Hana Rafeltowa a druhe powědančka (1962)

 Literatura a žórła 

Rudolf Jenč: Stawizny serbskeho pismowstwa. II. dźěl. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1960
Rudolf Jenč: Mikławš Andricki jako stilist. Rozhlad 23. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1973, 12, str. 453-462; 24 (1974), 1, str. 9-18
Mikławš Krječmar: Kak sej Mikławš Andricki jako kapłan z Francom Kralom dopisowaše. Lětopis A 3. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1955, str. 17-41
Mikławš Krječmar: Mikławš Andricki – jeho žiwjenje a skutkowanje. Spisy Instituta za serbski ludospyt 3, Budyšin 1955
Trudla Malinkowa: Zrudoba to běše a nadźija. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1988
Frido Mětšk: Listy Mikławša Andrickeho Bogumiłej Šwjeli, pisane w lětach 1894 – 1908. Lětopis A 3. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1955, str. 42-62
Jurij Młynk: Listy Mikławša Andrickeho Jakubej Lorencej-Zalěskemu z lět 1891 do 1895. Lětopis A 14. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1967, str. 84-107, 216-244
Michał Nawka (wudawaćel): Listy z Prahi z lět 1886 – 1895. Budyšin 1925

 Wotkazy 

 Krótkobiografija na webstronach Serbskeho instituta
 Zawostajenstwo Mikławša Andrickeho w Serbskim kulturnym archiwje (pdf-dataja)

Kategorija:Muž
Kategorija:Rodź. 1871
Kategorija:Zemr. 1908
Kategorija:Maćicar
Kategorija:Wosoba (Pančicy-Kukow)
Kategorija:Chowanc Serbskeho seminara
Kategorija:Awtor
Kategorija:Literatura (19. lětstotk)
Kategorija:Literatura (20. lětstotk)
Kategorija:Serbska literatura
Kategorija:Serb