Finougriske rěče

Skupina finougriskich rěčow słuša k swójbje uralskich rěčow. Wobsteja z dweju skupinow: z ugriskich rěčow a z finsko-permskich rěčow.

 Rěče 
 Ugriske rěče
 madźaršćina
 chantišćina
 manzišćina
 Finsko-permske rěče
 Permske rěče
 Zyrjanska komišćina
 Komipermjakska rěč
 Udmurtšćina
 Finsko-wolzyne rěče
 marišćina
 mordwinske rěče
 Ersjanšćina
 Mokšanšćina
 Mortwe Finsko-wolzyne rěče
 Merja rěč
 Metsera rěč
 Muroma rěč
 Finsko-samiske rěče
 samiske rěče
 Zapadosamiske rěče
 Južnosamiska rěč
 Umesamiska rěč – blisko wotemrěća (ca. 20 rěčnikow)
 Pitesamiska rěč – blisko wotemrěća (ca. 20 rěčnikow)
 Lulesamiska rěč
 Sewjerosamiska rěč
 Wuchodosamiske rěče
 Inarisamiska rěč
 Kemisamiska rěč – wotemrěća
 Skoltsamiska rěč
 Akalasamiska rěč – wotemrěća
 Kildinsamiska rěč
 Tersamiska rěč – blisko wotemrěća (2 rěčnikaj)
 Baltofinske rěče
 ižoršćina
 liwišćina – blisko wotemrěća (1 rěčnica maćeršćiny, ca. 25 rěčnikow jako cuza rěč)
 karelske rěče
 liwšćina (tež aunuska karelšćina abo oloněčćina)
 lüdišćina – blisko wotemrěća
 karelšćina
 sewjerna karelšćina (tež dwinska karelšćina)
 južna karelšćina
 Finšćina
 Finšćina Tornio-doła
 wotišćina – blisko wotemrěća (30–40 rěčnikow)
 wepsišćina
 Estišćina
 wõrušćina
 setušćina

 Wosebitosće 
 Finougriske rěče su aglutinowace rěče, t.r. poćahi buchu přez wužiwanje sufiksow a rědšo tež prefiksow wuprajene. Na př. dom – w mojim domje:
 finsce: talo – talossani
 mordwinisce: kudo – kudosom
 madźarsce: ház – házamban
 Finougriske rěče nimaja žadyn gramatiski ród.
 W baltofinskich a samiskich rěčach eksistuje stopnjowa změna konsonantow (němsce Stufenwechsel), t.r. změna konsonanta w zdónku po sufiksu. (Na př. finsce kukka – kukat (‘kwětka – kwětki’), katu – kadut (‘dróha – dróhi’); samisce ahkku – ahkut (‘wowka – wowki’), goahti – goađi (‘hěta – hěty’). Tež ma najwjace finskich rěčow wokalowu harmoniju.
 Z wuwzaćom Komišćiny njeznaja finougriske rěče žadyn syntetiski futur. W jednotliwych rěčach wustupuje tola analytiski futur.
 We finougriskich rěčach njeeksistuje słowo za měć. Wobsydstwo so zwjetša přez werb być a deklinaciju wobsedźerja zwuraznja – po słowje pola někoho je něšto (na př. finsce minulla on auto "mam awto", mordwinisce moń kudom "mam dom")
 We wšěch finougriskich rěčach typiska je bohatosć na padach, předewšěm k zwuraznjenju městnych poměrow.
 Finske rěče wobsedźa k negaciji zaprějacy werb, kotryž so město hłowneho werba bu konjuguje. Na př.:
 Finsce mennä – "hić": en mene, "njeńdu" – et mene, "njeńdźeš" – ei mene, "njeńdźe"
 Komisce ker – "činić": og ker, "nječinju" – on ker, "nječiniš" – oz ker, "nječini"
 Samisce mannat "hić": in mana "njeńdu" - it mana "njeńdźeš" - ii mana "njeńdźe"

 Numerale 

    1  2  3  4  5  6  7  8  9  10  100  1000Finšćina  yksi  kaksi  kolme  neljä  viisi  kuusi  seitsemän  kahdeksan  yhdeksän  kymmenen  sata  tuhatEstišćina  üks  kaks  kolm  neli  viis  kuus  seitse  kaheksa  üheksa  kümme  sada  tuhatLiwišćina  ikš  kakš  kuolm  nēļa  vīž  kūž  seis  kādõks  īdõks  kim  sada tuhatWotšćina  ühsi  kahsi  kõlmõ  nellä  viiz  kuuz  seitsee  kahõsaa  ühesää  čümmee  sada  tuhatWepšćina  üks’  kaks’  koume  nell’  viž  kuz’  seičeme  kahesa  ühesa  kümne  sata  tuhaKarelšćina  yksi  kakši  kolmi  nellä  viisi  kuuši  šeiččemen  kahekšan  yhekšän  kymmenen  sata  tuhatSewjerosamišćina  okta  guokte  golbma  njeallje  vihtta  guhtta  čieža  gávcci  ovcci  logi  čuođi  duhátSkoltsamišćina  õhtt  kue´htt  koumm  nellj  vitt  kutt  čiččâm  kääu´c  ååu´c  lååi  čue´đ  dohatOlyk-Mari  икте  коктыт  кумыт  нылыт  визыт  кудыт  шымыт  кандаше  индеше  лу  шÿдö  тÿжемErzja-Mordwin.  вейке  кавто  колмо  ниле  ветесь  кото  сисем  кавксо  вейксэ  кемень  сядо  тёжаMokša-Mordwin.  фкя  кафта  колма  ниле  вете  кота  сисем  кафкса  вейхкса  кемонь  сяжа  тёжяньZyrjenska komišćina  öтик  кык  куим  нёль  вит  квайт  сизим  кöкъямыс  öкмыс  дас  се  сюрсUdmurtšćina  одык  кык  куин  ниль  вить  куать  сизьым  тямыз  укмыс  дас  сю  сюрсManzišćina  аква  китыг  хурум  нила  ат  хот  сат  нёллов  онтэллов  лов  сат  сотэрChantšćina  ит  катын  хутым  няты  вет  хут  тапыт  нювты  йиряң  яң  сот  ...Madźaršćina  egy  kettő  három  négy  öt  hat  hét  nyolc  kilenc  tíz  száz  ezer

 Eksterne wotkazy 
 Frequently Asked Questions about Finno-Ugrian Languages
 László Marácz: The Untenability Of The Finno-Ugrian Theory From A Linguistic Point Of View
 Lisćina uralskich rěčow z ličbu rěčnikow (jendźelsce) 


Kategorija:Rěčna swójba