Jakub Bart-Ćišinski

Jakub Bart, po 1884 Jakub Bart-Ćišinski (* 20. awgusta 1856 w Kukowje; † 16. oktobra 1909 w Pančicach) bě wuznamny hornjoserbski basnik, spisowaćel, redaktor a romsko-katolski duchowny. Wón płaći jako „klasikar“ serbskeje literatury.

Žiwjenje
Jakub Bart narodźi so jako syn Kukowskeho žiwnosćerja a małobura Michała Barta a jeho mandźelskeje Marje, rodź. Delanec z Wěteńcy.Křćenska kniha Chróšćanskeje wosady; zapisk 73/1856 Po wopyće Kukowskeje klóšterskeje šule 1862 do 1869, tachantskeje šule a preparandy katolskeho wučerskeho wustawa w Budyšinje 1869 do 1871, kubłaše so Bart na němskim Małostronskim gymnaziju w Praze. Po tym, zo wotpołoži 1878 abituru studowaše hač do lěta 1881 teologiju na Praskej uniwersiće. W Praze běše Bart chowanc Serbskeho seminara a zdobom čłon studentskeho towarstwa Serbowka, kotrejež starši wot lěta 1877 běše. Bart załoži zhromadnje z Arnoštom Muku a Janom Arnoštom Holanom 1875 w Chrósćicach tradiciju Schadźowanki a nastorči wudawanje zhromadźenych spisow Handrija Zejlerja. Wot lěta 1877 do 1881 běše wón z redaktorom młodoserbskeho časopisa Lipa Serbska.

W lěće 1881 dyrbješe Bart swoju jednolětnu wojersku słužbu w Budyšinje wotsłužić a bu 27. měrca 1883 na měšnika wuswjećeny. Jako kapłan skutkowaše na wjacorych městnach, spočatnje w Ralbicach, 1884 w Radworju, 1887 w Šěrachowje a 1888 w Drježdźanach, hdźež běše za serbskich, čěskich a pólskich wobydlerjow při Dwórskej cyrkwi zamołwity. Nawróćiwši so z pokutneho přebywanja w klóštrje w Zákupach w Čěskej, dokal jeho cyrkwinska wyšnosć 1896 pósła, přińdźe Bart za kapłana do Kamjenicy. 1901 bu wón farski administrator w Radebergu, njedósta pak swójsku wosadu. Po tym, zo dyrbješe 1901 w hojerni za čuwy a pičkow we Waldernbachu we Westerwaldźe přebywać, poda so wón dočasnje na wuměnk a nawróći so do Kukowa.

mini|Pomnik w Lipju zady klóštra Marijineje hwězdy; połpostawa rězbarja Konrada Zendy
Jakub Bart-Ćišinski běše mjez literariskimi wosobinami, kotrež so wokoło mecena Jakuba Hermana hromadźachu a zetkachu. Herman wuda wjacore zběrki basnjow Ćišinskeho w swójskim nakładźe a běše zdobom nakład kulturneho časopisa Łužica, kotryž Ćišinski jako wuměnkar mjez 1904 a 1909 redigowaše, přewzał. Jeho twórby přełožowachu so do němčiny, čěšćiny, pólšćiny a ukrainšćiny.

Po přesydlenju 1907 do Pančic a pobyću 1909 we Worklečanskej chorowni zemrě Jakub Bart-Ćišinski 16. oktobra 1909 w Pančicach a bu 19. oktobra we Wotrowje pochowany.

Wot lěta 1875 běše wón sobustaw Maćicy Serbskeje a wot 1900 čłon Koła serbskich spisowaćelow.

Česćowanja
Za „wusahowace wukony na polu serbskeje kultury, wuměłstwa a wědomosće” spožči Załožba za serbski lud dwulětnje, po móžnosći na předwječoru posmjertnin Ćišinskeho (15. oktobra) Myto Ćišinskeho w klóštrje Marijina hwězda.Wustawki Myta Ćišinskeho Załožby za serbski lud. Webstrona Załožby za serbski lud. Wotwołana 17. septembra 2013. 

Wot lěta 2021 eksistuje kubłanska „Šćežka Ćišinskeho”, kotraž zwjazuje wjacore wsy gmejny Pančicy-Kukow a posrědkuje informacije wo Ćišinskim, kotrež hodźa so z pomocu QR-koda z internetowych stronow wotwołać.

 Twórby 
 Moje serbske wuznaće
 Narodowc a wotrodźenc (1879)
 Na hrodźišću (1880)
 Slubowanje ze zadźěwkami (1881)
 Słowjanam (1884)
 Kniha sonetow (1884)
 Formy (1888)

Wotkazy

 Žiwjenorys Jakuba Barta-Ćišinskeho na webstronje serbskeje zakładneje šule „Šula Ćišinskeho“ w Pančicach-Kukowje
 Zawostajenstwo Jakuba Barta w Serbskim kulturnym archiwje (pdf-dataja)

 Žórła 

 Dietrich Scholze: Bart-Ćišinski (Barth), Jakub (Jacob) (Pseudonyme: Ćišinski, J. B. Kukowski, Łužičan, Miliduch). W: Sächsische Biografie. Institut für Sächsische Geschichte und Volkskunde e.V. (wud.), wobdźěłała Martina Schattkowsky. 


Kategorija:Serb
Kategorija:Muž
Kategorija:Rodź. 1856
Kategorija:Zemr. 1909
Kategorija:Serbska literatura
Kategorija:Publicist
Kategorija:Romsko-katolski duchowny
Kategorija:Wosoba (Kukow)
Kategorija:Maćicar
Kategorija:Chowanc Serbskeho seminara