Pólska

Pólska ( Polska) je srjedźoeuropski stat mjez Baltiskim morjom a Karpatami. Stolica a najwjetše město je Waršawa.

Oficielna rěč w Pólskej je pólšćina, su pak tež někotre mjeńšinowe rěče oficielnje připóznate, kaž na přikład kašubšćina, němčina a běłorušćina.

 Geografija 
Mjezuje z Němskej na zapadźe, z Čěskej a ze Słowakskej na juhu, z Ukrainu na juhowuchodźe, z Běłoruskej na sewjerowuchodźe, z Ruskej, Litawskej a Baltiskim morjom na sewjeru.

Najwyša hora je Rysy we Wysokich Tatrach (2499 m nad normalnej nulu), a najniše městno su Żuławy Wiślane (1,8 m pod normalnej nulu).

Wot kónca Druheje swětoweje wójny słušeja tež wuchodne kónčiny Łužicy k Pólskej.

 Města 
Tuta lisćina wobsahuje najwjetše města Pólskeje po ličbje wobydlerstwa:
ČisłoMjenoWobydlerstwoWojewódstwo 1  25px|Wopon Warszawy Waršawa    Mazowske 2  25px|Wopon Krakowa Krakow    Małopólske 3  25px|Wopon Łodzi Łódź    Łódźske 4  25px|Wopon Wrocławia Wrócław    Delnjošleske 5  25px|Wopon Poznania Poznań    Wulkopólske 6  25px|Wopon Gdańska Gdańsk    Pomorske 7  25px|Wopon Szczecina Šćećin    Zapadopomorske  8  25px|Wopon Bydgoszczy Bydgoszcz    Kujawsko-Pomorske 9  25px|Wopon Lublina Lublin    Lublinske 10  27px|Wopon Białegostoku Białystok    Podlaske 11  25px|Wopon Katowic Katowice    Šleske 12  25px|Wopon Gdyni Gdynia    Pomorske  13  25px|Wopon Częstochowy Częstochowa    Šleske 14  25px|Wopon Radomia Radom    Mazowske 15  25px|Wopon Torunia Toruń    Kujawsko-Pomorske 16  25px|Wopon Sosnowca Sosnowiec    Šleske 17  25px|Wopon Kielc Kielce    Swjatokřižske 18  25px|Wopon Rzeszowa Rzeszów    Podkarpatske 19  25px|Wopon Gliwic Gliwice    Šleske 20  25px|Wopon Zabrza Zabrze    Šleske 21  25px|Wopon Olsztyna Olsztyn    Warminsko-Mazurske 22  50px|Wopon Bielska-Białej Bielsko-Biała    Šleske 23  25px|Wopon Bytomia Bytom    Šleske 24  25px|Wopon Rybnika Rybnik    Šleske 25  25px|Wopon Rudy Śląskiej Ruda Śląska    Šleske

 Wojewódstwa 

Pólska wobsteji ze slědowacych wojewódstwow (pol. województwo): 
 Delnjošleske
 Kujawsko-pomorske
 Łódźske
 Lublinske
 Lubušske
 Małopólske
 Mazowske
 Opolske
 Podkarpatske
 Podlaske
 Pomorske
 Šleske
 Swjatokřižske
 Warminsko-Mazurske
 Wulkopólske
 Zapadopomorske

 Politika 
Prezident Pólskeje je wot awgusta 2025 bjezstronski stawiznar Karol Nawrocki, kotrehož bě we wólbnym boju podpěrała strona Prawo i Sprawiedliwość (PiS). Ministerski prezident je wot 2023 Donald Tusk (Platforma Obywatelska).

W pólskim parlamenće su wot 15. oktobra 2023 zastupjene slědowace strony: Platforma Obywatelska, Prawo i Sprawiedliwość, Sojusz Lewicy Demokratycznej, Polskie Stronnictwo Ludowe a Konfederacja.

 Stawizny 
Spočatki Pólskeje namakaja so w času knježerstwa Mieszka I.. W lěće 966 je so Pólska z křesćanskim krajom stała. Prěni kral Pólskej běše w lěće 1025 Bolesław Chrobły.

Wot 1385 tworješe Pólska hromadźe z Litawskej uniju, kotraž mjenowaše so tež Rzeczpospolita Obojga Narodów („Republika dweju narodow“).

W lěće 1795 rozdźěli so Pólska mjez Pruskej, Ruskej a Rakusko-Wuherskej a eksistenca jako njewotwisny stat přesta za wjace hač 120 lět. Hakle po Prěnjej swětowej wójnje a rozpadźe Rakusko-Wuherskeje a ruskeho carstwa dósta swoju njewotwisnosć wróćo.


Za čas Druheje swětoweje wójny zhubi Pólska wjace hač 5,6 milionow wobydlerjow, štož wotpowěduje 16 % dowójnskeho wobydlerstwa. Wot 1945 do 1989 bě pod wliwom Sowjetskeho zwjazka z komunistiskej Ludowej republiku (Polska Rzeczpospolita Ludowa, PRL).

Wot lěta 1999 je Pólska čłon NATO, wot 1. meje 2004 tež Europskeje unije.

 Žórła 

 Wotkazy 

 Portal Polska.pl
 Prezident Pólskeje
 Knježerstwo Pólskeje
 Sejm Pólskeje
 Senat Pólskeje

!
Kategorija:Stat w Europje
Kategorija:Europska unija
Kategorija:Čłonski stat NATO
Kategorija:Čłonski stat Zjednoćenych narodow