Smjerdźaca pyskawa

Smjerdźaca pyskawa (Geranium robertianum) je rostlina ze swójby pyskowničkowych rostlinow  (Geraniaceae). Druhe serbske mjeno je smjerdźace baćonki.

 Synonymy 
 Geranium foetidum Gilib.
 Geranium rubellum Moench
 Geranium graveolens Stokes
 Geranium rupertianum Beckh.
 Robertium vulgare Piccard
 Robertiella robertisanum Hanks

 Etymologija 
Botaniske mjeno Geranium wotwodźuje so wot grjekskeho słowa γερνιον. Słowo je diminutiw słowa γρανος. Woznjamjenja telko kaž žoraw a poćahowa na podobu płoda.

 Wopis 
Smjerdźaca pyskawa je jednolětna, njepřijomnje ćehnjaca, rozpjeršenje kosmata rostlina, kotraž docpěwa wysokosć wot 20 hač do 40 cm. 

Najprjedy rostlina wuwiwa łopjenowu rozetu. Zwjetša łopjena rozety wuschnyja po wuhone stołpika. 

Stołpik docpěwa wysokosć wot 20 hač do 60 cm. Často stołpik a łopjena je karminčerwjeny. Łopjena maja 3 hač 7 stołpikatych wotrězkow.

Čopojty korjeń je krótki a hałuzaty. 

 Kćenja 
Smjerdźaca pyskawa kćěje wot meje hač do oktobra. Róžojte abo purpurne kćenja su najčasćišo po porach a krótkostołpikate. Kćenjowe stołpiki a keluchi maja žałzate a nježałzate włosy. Keluškowe łopješka docpěwaja dołhosć mjezy 6 a 8 mm a maja stajeny kónčk. Kćenjowe łopješka docpěwaja dołhosć mjezy 9 a 12 mm a su prědku skulojćene. Próšniki su oranžojte.

 Płody 
Płody docpěwaja dołhosć mjezy 1,5 a 2,5 cm a maja kosmowe postronki, z kotrymiž při dalezmjetanju na murjach, skorach atd. so njepušća.

 Wóń a wolije 
Wóń rostliny je njepřijomny.

Eteriske wolije móžeja mole a muchi zaćěrić.

 Stejnišćo 
Je smjerdźaca pyskawa w lisćowych a měšanych lěsach. Rostlina preferuje chłódkojtu, włóžnu, wutkatu pódu. Runje tak rosće na słónčnych, suchich stejnišćach.

 Rozšěrjenje 
Smjerdźaca pyskawa je w nimale cyłej Europje rozšěrjena. Rozšěrjenje saha wuchodźe hač do  Japanskeje a na juhu hač do centralneje  Afriku. Nimo toho rostlina rosće w dźělach sewjerneje Ameriki.

 W rostlinskim lěkowanstwje 
W rostlinskim lěkowanstwje wužiwaja so zelko z kwětach (Herba Ruperti). Zběraja zelko wot meje do oktobra.

 Nóžki 

 Žórła 
 GU Maxi-Kompaß Blumen, ISBN 3-7742-3852-9, strona 115 
 GU Naturführer Blumen, ISBN 3-7742-1507-3, strona 120 
 Dörfler, H.-P., Roselt, Gerhard: Heilpflanzen. Gestern und Heute. Urania, Leipzig - Jena - Berlin 1989, ISBN 3-332-00112-4 
 Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 50 

 Eksterne wotkazy 

 Botanický herbář 
 atlas-roslin.pl 
 G. Madaus: Lehrbuch der biologischen Heilmittel 
 ARKive 
 USDA plants database  
 crescent bloom  
 Plants for a Future  
 Gartendatenbank 
 Flora of Northern Ireland  

Kategorija: Pyskowničkowe rostliny
Kategorija: Hojenska rostlina