Wilamowšćina

Wilamowšćina - je germanska rěč, kotraž so w měsće Wilamowice blisko města Bielsko-Biała rěči. Ale so jenož wot něhdźe 70 maćernorěčnikow rěči, tak zo je wohrožena rěč.

 Stawizny 
Originalnje, wilamowšćina so zda pochadźeć wot srjedźnowysokoněmskeje rěče XII. lětstotka, z wulkim wliwom delnjoněmčiny, nižozemšćiny, frizišćiny, pólšćiny a anglosakskeje rěče. Mysla so zo wobydlerjo Wilamowic su potomnicy němskich, nižozemskich a šotiskich sydlerjow, kotřiž su přišli do Pólskeje za čas XIII. lětstotka. Na kóždy pad, wobydlerjo Wilamowic přeco negowachu někajku zwjazk z Němsku a woni přeco insiste asertis zo woni maja nižozemski pochad.

Wilamowšćina bě wobchadna rěč Wilamowic do 1939–1945. Po Druhej swětowej wójnje, městni komunisća zakazowachu wužiwanje tutu rěč. Hačrunjež zakaz so skónči po lěta 1956, wilamowšćina bu poněčim narunana přez pólšćinu, hłownje mjez młodostnymi.

Po namjeće wot Tymoteusz Król, dekkvarjarulo w tutym času, Biblioteka kongresa přida wilamowšćinu k registrej rěčow 18. julija 2007. Rěč bu tež registrěrowana při Mjezynarodna Organizacija za Normowanje, kotraž daše jej ISO-wy kod wym.http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=wym SIL.org

Wilamowšćina je rěč, kotraž basnik Florian Biesik wužiwaše zo by swoje basnje za čas XIX. lětstotka pisał.

 Wilamowski alfabet 

 a ao b c ć d e f g h i j k ł l m n ń o ö p q r s ś t u ü v w y z ź ż A AO B C Ć D E F G H I J K Ł L M N Ń O Ö P Q R S Ś T U Ü V W Y Z Ź Ż

 Słownik 
To je małki słownik wilamowskich słowow z němskim, nižozemskim a jendźelskim přełožkom. Wilamowsce pismik ł klinči kaž němski w a pismik w klinči kaž v w čěšćinje:

 Wilamowsce Němsce Nižozemsce Jendźelsce Serbsce ałan  allein  alleen  alone  sam, sama, same ana, an  und  en  and  a bryk  Brücke  brug  bridge  móst duł  dumm  dom  stupid (přir. jendź. dull)  hłupak fulgia  hören  horen  to hear (ale přir. niž. volgen a něm. folgen "sćěhować, slědować", kotrež woznamjenjeja tež "rozumić, słuchać", a jendź. "follow?" = "ty rozumješ?")  słuchać ganc  ganz  gans  entirely  cyły gyrycht  Gericht  gerecht  court (přir. něm. Recht "prawo" a jendź. right)  tribunal dyr hymuł  Himmel  hemel  heaven  njebjo łiwa  Liebe  liefde  love  lubosć a mikieła  ein bisschen  een beetje  a bit (přir. ags. micel a jendź. much)  tróšku müter  Mutter  moeder  mother  mać mytuł  Mitte  middel  middle  center, srjedźišćo nimanda  niemand  niemand  no one (přir. ang. no man)  nichtó ny  nein  nee  no  ně ödum  Atem  adem  breath (přir. ags. ǽðm, archaisku něm. Odem, zapadnocentralnu něm. Öödem)  dych olifant  Elefant  olifant  elephant  słon öwyt  Abend  avond  evening  wječor śrajwa  schreiben  schrijven  to write (přir. jendź. shrive, abo pozdźišu požčonku scribe)  pisać syster  Schwester  zuster  sister  sotra śtaen  Stein  steen  stone  kamjeń trynkia  trinken  drinken  to drink  pić obrozła  Bild  beeld  picture (přir. pól. obraz)  wobraz wełt  Welt  wereld  world  swět wynter  Winter  winter  winter  zyma zyłwer  Silber  zilver  silver  slěbro zyjwa  sieben  zeven  seven  sydom sgiöekumt wilkommen welkom welcome  witany

 Nóžki 

 Eksterne wotkazy 

 Přinošk wo narěči Wilamowšćinje w telewiznym wusyłanju Schlesien Journal

Kategorija:Zapadogermanske rěče