Januškowc

Januškowc (Ribes) je jenički ród ze swójby kosmačkowych rostlinow (Grossulariaceae). Jeho płód je janska jahodka a kosmačka (jenož při družinje kosmačkowc (Ribes urva-crispa)).

 Wopis 
K rodej januškowc słuša něhdźe 150 zdźěla w lěće zelenych, zdźěla přecozelenych kerkow. Wone docpěja wysokosć wot hač do 3 m.

Wurostki su dołhe, přezhibnjene, zdźěla ćernojte. Hałuzy často su čerwjenojće přeběžane.

 Łopjena 
Lapate łopjena su zdźěla zubate, na delnim boku často móškaće kosmate.

Před wotpadom so do čerwjeneho abo oranžoweho zbarbja.

 Kćenja 
Kćěje w pózdnjej zymje abo na spočatku nalěća. Kćenja su zelenojte, žołte, čerwjene abo róžojte.

 Płody 
Zdźěla seršćate běłe, šarlachčerwjene, wioletne, zelene abo čorne jahody su zwjetša jědźne.

 Systematika a rozšěrjenje 
Swójba Grossulariaceae bu lěće 1805 wot Augustin-Pyrame de Candolle w Flore Française, Troisième Édition, 4(2), S. 405 nastajena. Typusowy ród Grossularia Mill. bu w lěće 1754 wot Philip Miller w The Gardeners Dictionary ... Abridged ..., 4. nakład z typusowej družinu Grossularia hirsuta Mill. wozjewjeny. Někotre hišće při A. Cronquist 1981 do Grossulariaceae zarjadowanych rodow z kapslowymi płodami dźensa su swójske swójby: Itea jako Iteaceae a Escallonia Mutis ex L. f. jako Escalloniaceae.

Mjeno roda Ribes bu w lěće 1753 wot Carl von Linné w Species Plantarum, 1, S. 200–202 prěni raz wozjewjene. Typusowa družina je Ribes rubrum L.. synonymy za Ribes L. su: Botrycarpum A. Rich., Botryocarpium Spach, Calobotrya Spach, Cerophyllum Spach, Chrysobotrya Spach, Coreosma Spach, Grossularia Mill., Liebichia Opiz, Rebis Spach, Ribesium Medik., Rolsonia Rchb.. Swójba kosmačkowych rostlinow při GRIN - Germplasm Resources Information Network. 

miniatur|Ribes aureum.
miniatur|Ribes bracteosum.
miniatur|Ribes cereum var. cereum.
miniatur|Kćenja wot Ribes divaricatum var. divaricatum z wróćo křiwjenymi keluškowymi łopjenami.
miniatur|Ribes fasciculatum var. chinense.
miniatur|Ribes lacustre.
miniatur|Kwětnistwa wot Ribes laxiflorum.
miniatur|Płody wot Ribes leptanthum.
miniatur|Ribes malvaceum var. veridifolium.
miniatur|Kwětnistwa wot Ribes meyeri.
miniatur|Ribes petraeum.
Ród Ribes so do podrodow a sekcijow rjaduje, tu kóždy pad z wuběrkom na družinach :
 Podród Berisia:  	 	 	 	
 Sekcija Berisia:
 Ribes affine Kunth 
 Hórski januškowc (Ribes alpinum  L., Syn.: Ribes dioicum Moench)  
 Ribes armenum Pojark. 
 Ribes brachybotrys (Wedd.) Jancz. 
 Ribes cuneifolium Ruiz & Pav. 
 Ribes fontaneum Bochkarn. 
 Ribes glaciale Wall. 
 Ribes heterotrichum C.A.Mey. 
 Ribes komarovii Pojark. 
 Ribes laciniatum Hook. f. & Thomson (Syn.: Ribes tenue Jancz.)    
 Ribes luridum Hook. f. & Thomson 
 Ribes maximowiczianum Kom. 
 Ribes maximowiczii Batalin 
 Ribes orientale Desf. 
 Ribes vilmorinii Jancz. 			
 Sekcija Davidia:
 Ribes henryi Franch. 
 Ribes laurifolium Jancz.  			
 Sekcija Diacantha:
 Ribes diacanthum Pall. 
 Ribes pulchellum Turcz. 
 Ribes saxatile Pall.  			
 Sekcija Hemibotrya:
 Ribes fasciculatum  Siebold & Zucc. 			
 Podród Grossularia (Mill.) Pers. (kosmačkowcy): 				
 Sekcija Grossularia (Mill.) Nutt.:
 Ribes aciculare Sm. 
 Ribes alpestre Wall. ex Decne. 
 Ribes binominatum A.Heller 
 Ribes burejense F.Schmidt 
 Ribes curvatum Small 
 Ribes cynosbati L. (Syn.: Ribes gracile Michx. )
 Ribes divaricatum Douglas 
 Ribes formosanum Hayata 
 Ribes hirtellum Michx. 
 Ribes inerme Rydb. 
 Ribes leptanthum A.Gray 
 Ribes missouriense Nutt. 
 Ribes niveum Lindl. 
 Ribes oxyacanthoides L. 
 Ribes pinetorum Greene 
 Ribes quercetorum Greene 
 Ribes rotundifolium Michx. 
 Ribes sinanense F.Maek. (Syn.: Ribes grossularioides Maxim.) 
 Ribes stenocarpum Maxim. 
 Kosmačkowc (Ribes urva-crispa  L., Syn.: Grossularia reclinata (L.) Mill., Ribes grossularia L., Ribes reclinatum L.)
 Ribes velutinum Greene 
 Ribes watsonianum Koehne  			
 Sekcija Robsonia:
 Ribes amarum McClatchie  
 Ribes californicum Hook. & Arn.
 Ribes echinellum (Coville) Rehder 
 Ribes lobbii A.Gray 
 Ribes menziesii Pursh 
 Ribes roezlii Regel 
 Ribes speciosum Pursh 
 Ribes thacherianum (Jeps.) Munz 			
 Podród Grossularioides:
 Ribes horridum Rupr. 
 Ribes lacustre (Pers.) Poir. (Syn.: Ribes grossularioides Michx. ex Steud., Ribes oxyacanthoides var. lacustre Pers.)
 Ribes montigenum McClatchie 				
 Podród Parilla: 				
 Sekcija Andina:
 Ribes bolivianum Jancz. 
 Ribes cucullatum Hook. & Arn.
 Ribes gayanum (Spach) Steud. (Syn.: Rebis gayanum Spach, Ribes villosum Gay )
 Ribes incarnatum Wedd. 
 Ribes lehmannii Jancz. 
 Ribes pentlandii Britton 
 Ribes trilobum Meyen  			
 Sekcija Parilla:
 Ribes magellanicum Poir. 
 Ribes punctatum Ruiz & Pav. 
 Ribes valdivianum Phil.   			
 Podród Ribes 				
 Sekcija Botrycarpum:
 Ribes americanum Mill. 
 Ribes bracteosum Douglas 
 Ribes dikuscha Fisch. ex Turcz. (Syn.: Ribes appendiculatum Krylov)
 Ribes fragrans Pall. (Syn.: Ribes graveolens Bunge)
 Ribes ×fuscescens (Jancz.) Jancz. (= R. bracteosum × R. nigrum, Syn.: Ribes bracteosum var. fuscescens Jancz.)
 Ribes hudsonianum Richardson 
 Ribes janczewskii Pojark. 
 Ribes japonicum Maxim. 
 Čorny januškowc (Ribes nigrum  L.) 
 Ribes pauciflorum Turcz. ex Pojark. 
 Ribes procumbens Pall. 
 Ribes turbinatum Pojark. 
 Ribes ussuriense Jancz. 
 Ribes viburnifolium A.Gray  			
 Sekcija Calobotrya:
 Ribes ×bethmontii Jancz. (= R. malvaceum × R. sanguineum)
 Ribes ciliatum Humb. & Bonpl. ex Schult. 
 Ribes howellii Greene 
 Ribes malvaceum Sm. 
 Ribes neglectum Rose 
 Ribes nevadense Kellogg 
 Krejčerwjeny januškowc (Ribes sanguineum  Pursh): Domizna je Sewjerna Amerika. 
 Ribes viscosissimum Pursh (Syn.: Ribes hallii Jancz.)
 Ribes wolfii Rothr. (Syn.: Ribes mogollonicum Greene)           			
 Sekcija Cerophyllum:
 Ribes cereum Douglas 
 Ribes mescalerium Coville 			
 Sekcija Fargesia 			
 Sekcija Heritiera:
 Ribes erythrocarpum Coville & Leiberg  
 Ribes glandulosum Grauer (Syn.: Ribes prostratum L'Hér.)    
 Ribes laxiflorum Pursh (Syn.: Ribes affine Douglas ex Bong., Ribes coloradense Coville)    
 Ribes sachalinense (F.Schmidt) Nakai 			
 Sekcija Microsperma:
 Ribes ambiguum Maxim.  			
 Sekcija Ribes:
 Ribes altissimum Turcz. ex Pojark. 
 Ribes ×futurum Jancz. (= R. rubrum × R. warszewiczii)
 Ribes griffithii Hook. f. & Thomson 
 Ribes himalense Royle ex Decne.
 Ribes ×holosericeum Otto & A.Dietr. (= R. petraeum × R. spicatum)
 Ribes ×koehneanum Jancz. (= R. multiflorum × R. rubrum)    
 Ribes latifolium Jancz. 
 Ribes longeracemosum Franch. 
 Ribes mandshuricum (Maxim.) Kom. 
 Ribes meyeri Maxim. 
 Ribes moupinense Franch.
 Ribes multiflorum Kit. ex Schult.
 Ribes palczewskii (Jancz.) Pojark. 
 Ribes pallidiflorum Pojark. 
 Skalny januškowc (Ribes petraeum  Wulfen: Domizna je južna a wuchodna Europa, Azija, sewjerna Afrika. 
 Čerwjeny januškowc (Ribes rubrum) L.: Domizna je Europa.
 Kłoskaty januškowc (Ribes spicatum)  E.Robson
 Ribes triste Pall.
 Ribes warszewiczii Jancz.   			
 Sekcija Symphocalyx:
 złoty januškowc (Ribes aureum  Pursh, Syn.: Ribes odoratum H.L.Wendl. = Derje wonjacy janučkowc): Domizna je sewjerna Amerika. 	

Swětodaloko ród wobsahuje něhdźe 140 hač 160 družinow. Hłowny rozšěrjenski teritorij je měrnych klimatowe regiony sewjerneje połkule, ale tež w Andach eksistuja někotre družiny. W Chinskej wustupuje 59 družinow, z kotrychž 25 jenož tam. 53 družinow wustupuje w sewjernej Americe. Porno tomu je jenož mało družinow w južnej Americe domjace.

Zahrodniske wuplahowanki: 
 :de:Jostabeere, abo němsce Jochelbeere (Ribes ×nidigrolaria Rud.Bauer & A.Bauer): Je zahrodniske křižowanka (hybrida) z R. nigrum × R. divaricatum ×  a R. uva-crispa.
 Kulturne kosmačkowcy su z wobeju družinow Ribes uva-crispa a Ribes hirtellum nastali.

miniatur|Płódnistwo běłeho januškowca.

 Stejnišćo 

 Rozšěrjenje 
Rostliny su w chłódno-měrnych regionach sewjerneje hemisfery rozšěrjene.

 Wužiwanje 

 Nóžki 

 Žórła 
 Botanica, Bäume und Sträucher, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4467-7, strona 775 

 Eksterne wotkazy 

Kategorija:Kosmačkowe rostliny
Kategorija:Sad