Čerwjeny naporst

Čerwjeny naporst (Digitalis purpurea) je rostlina ze swójby putnikowych rostlinow (Plantaginaceae).

Po druhich žórłach słuša naporst k trudownikowym rostlinam (Scrophulariaceae).

 Wopis 
Čerwjeny naporst je dwulětna rostlina, kotraž docpěwa wysokosć wot 1 hač do 1,5 m a šěrokosć wot něhdźe 60 cm. Rostlina je smjerćonošnje jědojta a zmjerzkokruta.

Stołpik je zrunany, šěropjelsćojće kosmaty a njerozhałuzkowane.

 Łopjena 
Łopjena su owalne hač do lancetojte, zubate, delnje stołpikate w rozeće, za čas kćeće často hižo wuschnjene, na hornim boku ćěmnozelene a na delnim boku šěropjelsćojte. Hornje su sedźace.

 Kćenja 

Wón kćěje wot junija hač do awgusta. Kćenja su purpurčerwjene, róžojte, karminčerwjene běłe abo swětłožołte, stołpikate, steja po stach w kići a docpěwaja dołhosć wot 3,5 hač do 5 cm. Keluchowe łopješka su owalne, žałzojće kosmate kaž kćenjowe stołpiki a horni stołpikodźěl. Króna je dele pochilena, docpěwa dołhosć wot 5 cm a ma dołhe, brjuchatu rołku a krótko 2-lapatu kromu. Delnja hubka je 3-lapata a dlěša hač hornja hubka. Nutřka su ćěmnočerwjene, jasnje wobkromowane blečki. Keluch je 5-dźěleny.

Rołkowe kćenja su typiske čmjełowe kćenja. Symjenja buchu wot wětra rozšěrjene.

 Stejnišćo 
Wón rosće w swětłych lěsach, na pućowych kromach; na małowapnatych pódach.

 Rozšěrjenje 
Čerwjeny naporst we wulkich dźělach Europy rozšěrjeny. Často wón je kultiwěrowany a wodźiwił. Wuchodna hranica areale leži w juhozapadnje Pólskeje.

 Synonymy 
 Digitalis minor Linné, 1767 
 Digitalis alba Schrank, 1789 
 Digitalis nevadensis G. Kunze, 1846 
 Digitalis purpurascens Lejeune, 1813, non Roth, 1806 
 Digitalis libertiana Dumortier, 1829 
 Digitalis gyspergerae (Rouy) Rouy, 1903 
 Digitalis miniana Sampaio, 1905 
 Digitalis speciosa Salisbury, 1796 

 Wužiwanje 
Z łopjenow bu digitalin (wutrobny a krejowobtokowy srědk) produkowany.

 Nóžki 

 Terminusy
 Kral, Jurij: Serbsko-němski słownik hornjołužiskeje rěče. Maćica serbska, Budyšin (1927)
 Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)


 Žórła 
 Botanica, Einjährige und mehrjährige Pflanzen, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4469-1, strona 281 
 GU Maxi-Kompaß Blumen, ISBN 3-7742-3852-9, strona 139 
 GU Naturführer Blumen, ISBN 3-7742-1507-3, stronje 142-143 
 Seidel/Eisenreich: BLV Bestimmungsbuch Blütenpflanzen, ISBN 3-405-13557-5, stronje 154-155 
 Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 98 
 česka wikipedija

 Eksterne wotkazy 



Kategorija: Putnikowe rostliny
Kategorija:Jědojta rostlina
Kategorija:Hojenska rostlina