Harsunan Hmong-Mien

Harsunan Hmong-Mien (wanda aka fi sani da Miao-Yao kuma da wuya a matsayin Yangtzean)  iyali ne na harshe mai mahimmanci na kudancin China da arewacin Kudu maso gabashin Asiya. Ana magana da su a yankunan tsaunuka na kudancin kasar Sin, gami da lardunan Guizhou, Hunan, Yunnan, Sichuan, Guangxi, Guangdong da Hubei. Masu magana da waɗannan harsuna galibi "mutane ne na tsaunuka", sabanin maƙwabtan Han na kasar Sin, waɗanda suka zauna a kwarin kogi masu kyau. Tun lokacin da suka yi ƙaura kimanin ƙarni huɗu da suka gabata, mutanen Hmong-Mien sun kuma kafa al'ummomi a arewacin Vietnam da Laos.

 Dangantaka 
Hmongic (Miao) da Mienic (Yao) suna da alaƙa sosai, amma a bayyane suke. Don rarrabuwa na ciki, duba yarukan Hmongic da yarukan Mienic. Bambance-bambance mafi girma sun kasance ne saboda bambance-bambancen ci gaba a cikin Tsarin sauti. Harsunan Hmongic sun bayyana sun ci gaba da babban saiti na farko da aka nuna a cikin harshe amma sun rage bambance-bambance a cikin sassan karshe, musamman rasa duk glides da dakatar da codas. Harsunan Mienic, a gefe guda, sun adana ƙarshen syllable amma sun rage yawan ƙayyadaddun farko.

Rarrabawar harsuna na farko sun sanya harsunan Hmong-Mien a cikin dangin Sino-Tibetan, inda suka kasance a cikin yawancin rarrabawar Sinanci. Yarjejeniyar da ake yi a yanzu tsakanin masana harsuna na Yammaci ita ce sun zama danginsu, kamanceceniya da nau'ikan harsunan Hmong-Mien da Sinitic ana danganta su da tasirin da aka haifar.

Paul K. Benedict, masanin Amurka, ya faɗaɗa Ka'idar Austric don haɗawa da yarukan Hmong-Mien. Wannan ra'ayi bai taba samun karbuwa sosai ga Hmong-Mien ba, duk da haka. Kosaka (2002) ya yi jayayya musamman ga dangin Miao-Dai.

 Ƙasar 
Wataƙila ƙasarsu da aka fi sani da yarukan Hmong-Mien tana cikin Kudancin China tsakanin kogin Yangtze da Mekong, amma masu magana da waɗannan yarukan na iya ƙaura daga Tsakiyar China ko dai a matsayin wani ɓangare na fadada Han China ko kuma sakamakon gudun hijira daga asalin ƙasar Han na Han. Gudun mutanen da ke magana da waɗannan harsuna daga Kudancin China zuwa Kudu maso gabashin Asiya ya faru ne a cikin karni na 17 (1600-1700). Shaidar DNA ta dā ta nuna cewa kakannin masu magana da yarukan Hmong-Mien sun kasance yawan jama'a da suka bambanta da na Tai-Kadai da Austronesian a wani wuri a kan Kogin Yangtze. Shaidar Y-DNA ta baya-bayan nan ta goyi bayan ra'ayin cewa mutanen da ke magana da yarukan Hmong-Mien sun fito ne daga yawan mutanen da ke da alaƙa da waɗanda yanzu suke magana da yaren Mon-Khmer.

manazarta