Harsunan Khoe-Kwadi

Harsunan Khoe-Kwadi iyali ne wanda ya kunshi yarukan Khoe na kudancin Afirka da kuma yaren Kwadi na Angola. Tom Güldemann, Edward Elderkin, da Anne-Maria Fehn ne suka yi aiki da dangantakar.

 Tarihi 
Ƙasar Proto-Khoe-Kwadi mai yiwuwa ta kasance a tsakiyar Kwarin Zambezi, shekaru 2,000-3000 da suka gabata. Mutanen Kwadi na farko sun yi ƙaura zuwa yamma zuwa Angola yayin da Khoe na farko suka koma kudu. Masu magana da harshen Khoe sun yi ƙaura zuwa Okavango Delta da Kalahari Desert, inda mummunan yanayi ya tilasta musu su daina fastoci kuma su koma zama masu tarawa. Sauran masu magana da harshen Khoe sun bi hanyoyin da suka fi dacewa da ruwa, sun haye Kogin Limpopo kuma sun shiga Bushveld a Afirka ta Kudu. a cikin Bushveld sun sadu da mutanen Bantu a karo na farko, kuma "sun fuskanci gasa daga mutanen da ke da tattalin arzikin Iron Age mai amfani, Khoe sun juya zuwa kudu maso yamma. "Khoe daga ƙarshe sun sami wuraren zama guda biyu masu amfani waɗanda suka zama wuraren zama: ɗaya a gefen Kogin Orange da Vaal ɗayan kuma kusa da Cape of Good Hope . 

 Rarraba 
An sake gina sunayen suna da wasu ƙamus na asali kamar yadda aka saba da Khoe da Kwadi. Saboda Kwadi ba shi da tabbaci sosai, yana da wahala a faɗi waɗanne kalmomi na yau da kullun ne kuma wanda zai iya zama rance, amma an gano kusan takardun kalmomi 50 da kuma aikin aikatau na yau da kullum. Har yanzu ana nazarin bayanan Westphal a kan Kwadi har zuwa 2018, tare da fatan cewa za a iya gano ƙarin daidaitattun ilimin lissafi.

Güldemann (mai zuwa) ya ba da rahoton tsarin sake fasalin da aka sake ginawa, na ƙaramin / ƙara nau'in:
MutuminƘananan (sg/dual PN) Ƙara (pl PN) 1inclure*mu?1sg*ti~ta (allomorphs) ?2*sa*o ko *u3mask* tushe- (?) -E* tushe- (?) -u3fem*tushen- (s) E* tushe- (?) -E

 Fasahar sauti 
Ana sake gina sautunan harshe a matsayin baki *e *i *o *u da hanci *ã *ĩ *ũ, tare da diphthongs *ai *ae *ao *au *oa *ue *ui da hanci -ããã.

Ana sake gina ma'anar da ba a danna ba kamar haka: Kasancewar ƙayyadaddun murya a cikin parentheses ba su da tabbas. Yanayin ƙididdigar da aka rubuta a cikin manyan haruffa ba su da tabbas. Misali, jerin *K na iya kasancewa palatal, amma ana iya bayyana shi ta hanyar jituwa da sautin ko bambancin ±RTR. * (TS) H ya dace da /ts/ a wasu harsuna da /h/ a wasu. *TSʼ mai yiwuwa ba /tsʼ/ ba ne; mai yiwuwa ma dannawa ne.

Kaddamar da hakora ne kawai suka rage a Kwadi. Khoe lateral, palatal da alveolar dannawa daidai da Kwadi lateral, palatial da velar stops da affricates. Koyaya, akwai ƙarin takaddama: Kwadi uvular affricate da fricative daidai da dannawa na gefe da na alveolar a cikin Proto-Khoe, kama da jerin dannawa na biyar a cikin Proto -Kxʼa, kuma Fehn & Rocha (2023) suna zaton cewa irin wannan ci gaba ya faru a cikin yarukan Khoe-Kwadi. Don haka Proto-Khoe-Kwadi na iya samun jerin 5 na dannawa. Maimakon bayar da shawarar wani darajar sauti, kamar yadda misali *!! ya nuna na Proto-Kxʼa, Fehn & Rocha suna amfani da alamar katin daji.

 Manazarta