Harsunan Lencan

Harsunan Lencan ƙananan iyali ne na harshe daga Amurka ta tsakiya, waɗanda masu magana da su kafin nasarar Mutanen Espanya suka bazu a duk El Salvador da Honduras. Amma a farkon karni na 20, harsuna biyu ne kawai na iyali suka tsira, Salvadoran Lenca ko Potón da Honduran Lenca, waɗanda aka bayyana kuma aka yi nazari a ilimi; Daga cikinsu, Salvadorian Lenca ne kawai ke da masu magana a yanzu, duk da gaskiyar cewa 'yan asalin ƙasar Lenca sun wuce tsakanin mutane 37,000 da 100,000. 

 Harsuna 
Akwai harsuna biyu da aka tabbatar da Lencan:

 Ana magana da harshen Lencan na El Salvador a cikin Chilanga da Guatajigua .  Lencans ya isa El Salvador kimanin shekaru 2,295 BC kuma ya kafa shafin Quelepa. Ɗaya daga cikin masu magana ya rage.

 Ana magana da harshen Lencan na Honduras tare da ƙananan bambance-bambance na yare a Intibucá, Opatoro, Guajiquiro, Similatón (Cabañas na zamani), da Santa Elena. Wasu jimloli sun tsira; ba a san ko harshe gaba ɗaya yana nan ba.

Harsunan ba su da alaƙa sosai; Swadesh (1967) ya kiyasta shekaru 3,000 tun bayan rabuwa. Arguedas Cortés (1987) ya sake gina Proto-Lencan tare da ƙwayoyi 12 (ciki har da ejectives) da wasula 5.

 Dangantaka ta waje 
Dangantakar waje na yarukan Lencan suna jayayya. Sau da yawa ana ba da shawarar haɗawa a cikin Macro-Chibchan; Campbell (1987) ya ba da rahoton cewa bai sami wata hujja mai ƙarfi don irin wannan haɗin ba, amma Constenla-Umaña (2005) ya ba da shawarar rubutu na yau da kullun tsakanin Lencan, Misumalpan, da Chibchan.

Campbell (2012) ya yarda cewa waɗannan da'awar haɗin tsakanin Lencan, Misumalpan, da Chibchan ba a riga an tabbatar da su ba, amma ya lura cewa Constenla-Umaña (2005) "ya gabatar da shaidar don tallafawa dangantaka da iyalai biyu makwabta [na harsuna]: Misumalpan da Lencan, waɗanda suka zama Lenmichí Micro-Phylum. Bisa ga binciken Constenla -Umaña (2005), Lenmichi-Phylums na farko ya rabu zuwa Proto-C6 da sauran harsunan yanzu suna da Miscan da suka rabu da suka kasance a kusa da Miscan.

Wani tsari na Lehmann (1920:727) ya haɗa Lencan da dangin yaren Xincan, kodayake Campbell (1997:167) ya ƙi mafi yawan kwatancin Lehmann goma sha biyu kamar yadda ba shi da inganci. Wani bincike na atomatik (ASJP 4) na Müller et al. (2013)  kuma ya sami kamanceceniya tsakanin Lencan da Xincan. Koyaya, tunda an samar da bincike ta atomatik, rukuni na iya zama ko dai saboda rance na juna ko gado na kwayar halitta.

manazarta