Matenadaran, shafi na 1g, doc. 1288

Matenadaran, shafi na 1g, doc. 1288 wata doka ce ta Farisa (manomi) da aka adana a cikin Tarihin Katolika na Matenadaran a Armeniya" id="mwCw" rel="mw:WikiLink" title="Armenia">Armenia . Mai mulkin Iran Nader Shah (r.  1736-1747) ne ya fitar da shi bisa buƙatar 'yan kasuwa na Armenia daga Agulis (yanzu a Jamhuriyar Azerbaijan) tsakanin Disamba 1742 da Janairu 1743, an rubuta shi a rubutun Shekasteh Nastaliq . Dokar ta magance harajin da aka ɗora wa waɗannan 'yan kasuwa da kuma cin zarafin da jami'an Nader Shah suka yi. Bugu da ƙari, yana ba da taƙaitaccen bita game da yanayin tarihi, musamman yanayin tattalin arziki a daular Nader, gami da Agulis. An bayar da dokar ne don mayar da martani ga takardar neman izinin 'yan kasuwa na Armenia Hovhannes (Ovānis a Farisa) da Martiros (Mardīrūs a Farisa).

 Tarihi 
Agulis, sanannen mazaunin Armeniya a lardin Nakhchivan, sananne ne ga aikin hannu da kuma haɗin kasuwanci mai yawa a cikin ƙarni na 17 zuwa 18. A wannan lokacin, yawancin 'yan kasuwa na Armeniya ne ke zaune a ciki. A cikin 1735, mai mulkin Iran Nader Shah (r.  1736-1747) ya ci Nakhchivan bayan jerin yaƙe-yaƙe da Ottomans kuma ya shiga cikin daularsa. Tsakanin shekara ta 1741 da farkon shekara ta 1743, yakin basasa na Nader Shah mai tsada da rashin nasara a Daghestan ya lalata kudaden daularsa. Don magance matsalar kudi, Nader Shah ya umarci gwamnoni a cikin 1742-1743 da su karɓi haraji da karɓar bashin, har ma daga waɗanda aka keɓe a baya. Wannan ya haifar da yaduwar cin hanci da rashawa da kuma tarar da jami'an Nader Shah suka ɗora wa jama'a. Rikicin tattalin arzikin daular ya tilasta wa gwamnati ta nemi kudade masu yawa daga mazauna ƙauyuka daban-daban, gami da 'yan kasuwa masu arziki waɗanda suka fuskanci tarar kuɗi da ƙarin haraji.

Tushen tarihi sun rubuta mummunan hali da Nader Shah ya yi wa 'yan kasuwa tun daga farkon mulkinsa. Masanin tarihin Armeniya Ibrahim Yerevantsi ya rubuta mummunar cin zarafin 'yan kasuwa Kirista a Hamadan a cikin 1730. Ƙarin bayanan mummunar tasiri ga 'yan kasuwa na Armeniya, musamman a New Julfa, an lura da su a cikin Tarihin Carmelites . Rashin kula da 'yan kasuwa da matsalolin tattalin arziki da suka haifar ya sa mutane da yawa su bar Iran zuwa ƙasashe inda suka kafa hanyoyin kasuwanci. Wannan ƙaura ya kara tsananta tattalin arziki a daular Nader Shah kuma ya haifar da fitowar 'yan kasuwa na Armeniya daga Kudancin Caucasus da New Julfa.

 Ƙarshen 
Wannan dokar ta haskaka manufofin tattalin arziki a karkashin mulkin Nader Shah da kuma dabarun da aka yi amfani da su don cire kudi da kuma sanya ƙarin haraji ga 'yan kasuwa. Kodayake umarnin Nader Shah an yi niyya ne don magance waɗannan batutuwan, a ƙarshe ba su sauƙaƙa matsalar 'yan kasuwa ba. Matsi mara iyaka a kan gwamnati don kara yawan kudaden shiga daga dukkan batutuwa ya lalata tasirin waɗannan dokoki, wanda ya haifar da rikici da tashin hankali daga jami'an Nader Shah. Wannan yanayin cin zarafi da rashin kwanciyar hankali ya haifar da matsananciyar damuwa tsakanin 'yan kasuwa, wanda ya sa mutane da yawa su bar Iran.[1]

 Manazarta