Gidan kayan gargajiya na Pergamon

Gidan kayan gargajiya na Pergamon (Jamusanci: Pergamonmuseum; mai suna [ˈpɛʁ.ɡa.mɔn.muˌzeː.ʊm] i) gini ne da aka jera a Tsibirin Gidan Tarihi a tsakiyar tarihi na Berlin, Jamus. An gina shi daga 1910 zuwa 1930 ta hanyar umarnin Sarkin sarakuna Wilhelm II kuma bisa ga tsare-tsaren Alfred Messel da Ludwig Hoffmann a cikin salon Stripped Classicism .  A matsayin wani ɓangare na Tarihin Tarihi, an kara Gidan Tarihi na Pergamon a cikin Jerin Tarihin Duniya na UNESCO a cikin 1999 saboda gine-ginensa da shaidar juyin halitta na gidajen tarihi a matsayin abubuwan gine-gine da zamantakewa.

Kafin rufe shi a 2023, Gidan Tarihi na Pergamon ya kasance gida ga , gami da sanannen bagaden Pergamon, Gidan Tarihin Vorderasiatisches da Gidan Tarih na Islamische Kunst. 

A watan Oktoba na shekara ta 2023, an rufe gidan kayan gargajiya gaba ɗaya ga baƙi, kuma ana sa ran zai kasance mafi yawa a rufe na tsawon shekaru 14 zuwa 20 - har zuwa 2037 zuwa 2043 - don aiwatar da ayyukan sabuntawa. Ana sa ran za a sake buɗe Yankin Arewa a cikin 2027.  

 Asalin 
A lokacin da Kaiser-Friedrich-Museum a tsibirin Museum (a yau Bodemuseum) ya buɗe a 1904, a bayyane yake cewa ginin bai isa ya karɓi bakuncin duk fasahar da dukiyar archaeological da ake tonowa ba, an kama su kuma yawancin kayan tarihi ana canja su zuwa Jamus a asirce a ƙarƙashin kulawar Jamus ba tare da barin hukumomin asalin ƙasar ba. Ana gudanar da tonowa a yankunan tsohuwar Babila, Uruk, Assur, Miletus, Priene da tsohuwar Misira, kuma abubuwa daga waɗannan shafuka ba za a iya nuna su yadda ya kamata a cikin tsarin gidan kayan gargajiya na Jamus ba. Wilhelm von Bode, darektan gidan kayan gargajiya na Kaiser-Friedrich, ya fara shirye-shiryen gina sabon gidan kayan gargajiya a kusa don karɓar gine-ginen tsohuwar Jamus, fasahar Jamus ta baya, da Gabas ta Tsakiya da fasahar Islama.

Alfred Messel ya fara zane don babban gini mai fuka-fuki uku a cikin 1906. Bayan mutuwarsa a 1909 abokinsa Ludwig Hoffman ya ɗauki alhakin aikin kuma ginin ya fara a 1910, ya ci gaba a lokacin Yaƙin Duniya na farko (1918) da kuma babban hauhawar farashin shekarun 1920. An buɗe ginin da aka kammala a cikin 1930.

Gidan kayan gargajiya na Pergamon ya lalace sosai yayin hare-haren iska a Berlin a ƙarshen Yaƙin Duniya na Biyu. Yawancin abubuwan nuni an adana su a wurare masu aminci, kuma an rufe wasu manyan nune-nunen don kariya. A shekara ta 1945, Sojojin Red Army sun tattara dukkan kayan gidan kayan gargajiya, ko dai a matsayin ganimar yaki ko sata su yayin da gobarar ke tashi a Berlin. Ba har zuwa 1958 ba ne yawancin abubuwa suka koma Gabashin Jamus. Abubuwa masu mahimmanci na tarin sun kasance a Rasha. Wasu a halin yanzu ana adana su a Gidan Tarihi na Pushkin a Moscow da Gidan Tarihin Hermitage a Saint Petersburg. An shirya dawo da waɗannan abubuwa a cikin yarjejeniya tsakanin Jamus da Rasha amma, tun daga watan Yunin 2003, dokokin maido da Rasha sun toshe shi.

 Nuni 

 Manazarta