Heterotopia (sararin samaniya)

Heterotopia wani ra'ayi ne wanda masanin falsafa Michel Foucault ya tsara don bayyana wasu al'adu, ma'aikata da sararin samaniya waɗanda ta wata hanya "wani": damuwa, mai tsanani, rashin jituwa, mai sabawa ko canzawa. Heterotopias sune "duniya a cikin duniyoyi": duka suna kama da kewayenta, kuma sun bambanta da ko damuwa da su. Foucault ya ba da misalai: jiragen ruwa, makabarta, mashaya, gidajen karuwai, kurkuku, lambuna na dā, fairs, wanka na Musulmi da sauransu da yawa. Foucault ya tsara ra'ayin heterotopia a lokuta uku tsakanin 1966 da 1967. Wani lacca da Foucault ya ba wa ƙungiyar gine-gine a cikin 1967 shine sanannen bayanin kalmar.  Magana ta farko game da manufar ita ce a cikin gabatarwar sa ga The Order of Things, kuma tana nufin matani maimakon wuraren zamantakewa da al'adu.

 Magana 
Heteros ya bi samfurin da aka kafa ta ra'ayoyin Utopia da Dystopia. Gabatarwa hetero- ya fito ne daga Tsohon Girkanci (héteros, "wani, wani, daban") kuma an haɗa shi da Girkanci morpheme τόπος (topos) kuma yana nufin "wuri". Utopia ra'ayi ne ko hoto wanda ba na ainihi ba amma yana wakiltar cikakkiyar al'umma, kamar Littafin Thomas More ko zane-zanen Le Corbusier. Kamar yadda Walter Russell Mead ya rubuta, "Utopia wuri ne inda komai yake da kyau; dystopia wuri ne inda duk abin ya kasance mara kyau; heterotopia shine inda abubuwa suka bambanta - wato, tarin waɗanda membobinsu suna da ƙananan haɗin kai da juna."

 A cikin Foucault 
Foucault yana amfani da kalmar heterotopia (Faransanci: hétérotopie) don bayyana sarari waɗanda ke da ma'ana ko dangantaka da wasu wurare fiye da nan da nan suka hadu da ido. Gabaɗaya,  wakilci ne na zahiri ko kusanci na utopia, ko sarari mai layi daya (kamar kurkuku) wanda ke ƙunshe da jikin da ba a so don yin ainihin sararin samaniya.

Foucault ya bayyana alaƙar da ke tsakanin utopias da heterotopias ta amfani da misalin madubi. Mirror ne utopia saboda hoton da aka nuna shi ne "wurin da ba shi da wuri", wani wuri mai kama da na ainihi wanda ke ba mutum damar ganin kansa. Koyaya, madubi ma heterotopia ne, saboda abu ne na ainihi. Heterotopia na madubi a lokaci guda cikakke ne, yana da alaƙa da ainihin sararin da ke kewaye da shi, kuma cikakke ba Gaskiya ba ne, ƙirƙirar hoto mai kama da juna. 

Foucault ya bayyana nau'ikan heterotopia ko sarari da ke nuna ma'anoni biyu:

 A crisis heterotopia ne daban sarari kamar a boarding school ko wani motel dakin inda ayyukan kamar zuwan shekaru ko kuma amarya ya faru ba tare da gani ba. Foucault ya bayyana rikicin heterotopia a matsayin "wanda aka tanada ga mutane waɗanda, dangane da al'umma da yanayin ɗan adam da suke zaune, a cikin yanayin rikici". Ya kuma nuna cewa rikice-rikicen rikice-rikice suna ɓacewa daga al'umma kuma ana maye gurbin su da rikice-gyare masu zuwa.
 Heterotopias na karkatarwa cibiyoyi ne inda muke sanya mutane waɗanda halayensu ba su dace ba (asibitoci, mafaka, gidajen hutawa, gidajen hutu).
 Heterotopia na iya zama wuri guda na ainihi wanda ke haɗa wurare da yawa. Gidan lambun na iya zama heterotopia, idan sarari ne na ainihi wanda ake nufi da zama microcosm na mahalli daban-daban, tare da tsire-tsire daga ko'ina cikin duniya. Hakazalika, gidan wasan kwaikwayo da sinima sune heterotopias inda wurare masu yawa da ba su dace ba suka haɗu a mataki ɗaya ko allo, suna haɗa wurare daban-daban, lokutan, da gaskiyar a wuri ɗaya.
 Heterotopias na lokaci ko heterochronies, kamar gidajen tarihi da ɗakunan karatu, sun haɗa abubuwa daga kowane zamani da salon a cikin wuri ɗaya. Sun wanzu a cikin lokaci, amma kuma suna wanzu a waje da lokaci, saboda an gina su kuma an kiyaye su ta hanyar da za su kasance masu tsayayya da lalacewar lokaci. Wasu heterotopias, a gefe guda, sun fi wucewa da sauri, kamar bukukuwan da wuraren shakatawa, waɗanda ke wanzu ne kawai na ɗan lokaci kuma suna ba da ƙwarewar wucin gadi a waje da al'ada ta yau da kullun.
 Heterotopias na al'ada ko tsarkakewa wurare ne da aka ware kuma ana iya shiga, duk da haka ba a sami damar samun dama ba kamar wurin jama'a. Ko dai shigarwa cikin heterotopia tilas ne, kamar yadda yake tare da ɗaurin kurkuku, ko shigarwa yana buƙatar al'ada na musamman ko al'adu, kamar a cikin sauna ko hammam.
 Heterotopia yana da aiki dangane da duk sauran sarari. Ayyuka guda biyu sune: heterotopia na mafarki, wanda ke haifar da sararin mafarki wanda ke fallasa kowane sarari na ainihi; da heterotopia ya ramawa, wanda ke ƙirƙirar sarari na gaske - sarari wanda shine wani.

 Manazarta