Kanzi

Kanzi (28 ga Oktoba, 1980 - 18 ga Maris, 2025),  namiji ne bonobo wanda aka yi masa bincike da dama kan harshen gwaggwon biri . A cewar Sue Savage-Rumbaugh, wata masaniyar halittar dabbobi wadda ta yi nazarin bonobo tun shekarun 1990, Kanzi ya nuna ƙwarewar harshe mai zurfi.   

An san Kanzi da iyawarsa ta fahimta. Yana da fahimtar harshe game da harshen ɗan adam da aka rubuta sosai. Ana kyautata zaton shi ne biri na farko wanda ba ɗan adam ba da ya fahimci kuma ya fahimci Turancin da ake magana da shi. Yawan bayanan da masu bincike suka tattara daga Kanzi ya haifar da babban tasiri ga fannonin ilimin harsuna da kimiyyar fahimta.

 Tarihin Rayuwa 
An haifi Kanzi a cikin kurkuku a ranar 28 ga Oktoba, 1980, a Atlanta, Georgia, ga Lorel da Bosandjo a Tashar Filin Yerkes da ke Jami'ar Emory a 1980. Daga baya an mayar da Lorel zuwa gidan namun daji na Jacksonville da ke Florida, yayin da Bosandjo har yanzu yana zaune a Yerkes. Cikin sa'o'i bayan haihuwar Kanzi, mahaifiyarsa mai riƙon sa Matata, wacce aka haifa a daji, ta ɗauke shi a matsayin ɗan bonobo wanda ya fito daga Zaire . 

Halaye da iyawar Kanzi sun kasance batutuwan bincike da aka buga a mujallun kimiyya, da kuma rahotanni a kafafen yada labarai.

 Shirye-shiryen bincike 
Lokacin da yake ɗan shekara takwas, Kanzi ya kasance cikin wani shiri na bincike inda aka kwatanta ikonsa na amsa buƙatun da aka yi masa da na wani yaro ɗan shekara biyu mai suna Alia. Binciken ya ɗauki watanni tara kafin a kammala. An ba wa Kanzi da Alia umarni 660 na magana, suna roƙonsu su yi mu'amala da abubuwan da suka saba da su ta hanyoyi daban-daban. Kanzi ya amsa daidai ga kashi 74 cikin ɗari na umarnin, Alia kuma ta amsa kashi 65 cikin ɗari.  

 Labarai 
An san Kanzi da iyawarsa ta "korar abubuwan da ba su nan, ƙirƙirar sabbin dabaru don bayyana abubuwan da bai san sunayensu ba... yana da wani ra'ayi game da lokaci kuma da alama ya fahimci ra'ayin wani."  Waɗannan labarai ne, maimakon gwaje-gwajen gwaji.
MANAZARTA