Gurɓata iska a Turkiyya

Gurɓata iska yana kashe mutane da yawa fiye da sauran Batutuwan muhalli a Turkiyya. Bayanai daga Hukumar Lafiya ta Duniya (WHO) sun nuna cewa kashi 99% na yawan jama'ar duniya suna numfashi mara lafiya. Babu wani lardi a Turkiyya da ya cika jagororin WHO don iska mai tsabta. A cikin 2024 an kiyasta sama da mutane 60,000 sun mutu daga cututtukan da suka shafi gurɓataccen iska. gurɓata iska yana da lahani ga lafiyar yara.

Sufurin hanya a biranen Turkiyya da ƙona kwal a Turkiyya manyan hanyoyin gurɓatawa ne.   Babu wata ƙa'ida ta doka kan ƙananan barbashi, waɗanda ke haifar da cututtuka ta huhu da sauran su. Motoci da manyan motoci suna yaɗa hayakin dizal, ƙura, nitrogen oxides (NOx) da sauran hayaki a birane. Babu yankunan iska mai tsabta kuma harajin da ake biya kan motocin lantarki ya fi na motocin konewa. Duk da cewa kera motoci masu amfani da wutar lantarki da tallace-tallace suna ƙaruwa, an ce manufofin ba su da tsari mai kyau,  kuma   Ba a yin kimanta tasirin lafiya a Turkiyya.

 Rashin lafiya da mutuwa 
An nuna cewa gurɓatar iska tana haifar da ciwon daji  kuma tana ba da gudummawa ga cututtukan numfashi, zuciya da jijiyoyin jini, da kuma cerebrovascular. Asma tana da tsada wajen magancewa kuma tana iya faruwa ta hanyar fallasa ta ga nitrogen oxides. Wani bincike kan gurɓatar iska da asma a Niğde tsakanin 2006 zuwa 2010 ya nuna cewa bayar da rahoton kamuwa da cutar asma yana da alaƙa da yanayi.  yawan jama'a. An yi nazarin bambance-bambancen da ke faruwa a kullum a cikin gurɓatattun iska a Istanbul daga 2013 zuwa 2015 dangane da shigar asibiti na numfashi. Gurɓatattun iska PM 2.5, An nuna cewa , da PM 10 suna ƙara haɗarin shiga asibiti saboda cututtukan numfashi. Wani bincike ya binciki gurɓatattun iska da ziyartar ɗakin gaggawa na yara zuwa wani asibiti a Istanbul tsakanin Janairu 2016 da Disamba 2023. Sun ba da rahoton cewa ƙaruwa a cikin , , PM 2.5, An danganta , da PM 10 da ƙarin ziyarar yara da suka shafi asma zuwa ɗakin gaggawa.

 Tushen gurɓata iska 
Rashin gurɓata iska a Turkiyya haɗari ne na kiwon lafiya galibi saboda ƙonewar man fetur, kamar kwal da dizal.

 Shan taba sigari 
Fiye da kashi ɗaya cikin huɗu na manya suna shan sigari a Turkiyya, kuma shan sigari mai wucewa haɗari ne a cikin kansa  kuma yana ƙara haɗarin kamuwa da cututtukan numfashi.

 Manazarta