Agama agama

Agama na gama-gari ko dutsen agama mai jajayen kai ( Agama agama ) jinsin kadangare ne daga dangin Agamidae da ake samu a mafi yawan kasashen kudu da hamadar sahara . Don share ƙarni na rudani na tarihi dangane da Linnaeus da sauran marubuta, Wagner et al. ya sanya wani nau'in neotype (mai lamba ZFMK 15222) don nau'in, ta amfani da samfurin da aka kwatanta a baya daga Kamaru a cikin tarin Zoologisches Forschungsmuseum Alexander Koenig a Bonn .  An yi amfani da sunan nau'in a da a kan tarin haraji na paraphyletic (wanda ake kira kwandon shara ); Binciken DNA na mitochondrial na gaba na al'ummomi daban-daban yana nuna suna wakiltar nau'ikan nau'ikan daban-daban.   Saboda haka, tsofaffin nau'o'i uku A. a. africa, A. A. boensis, A. A. mucosoensis yanzu ana la'akari da nau'ikan nau'ikan daban-daban, kuma A. a. savattieri ana ɗaukarsa daidai da A. africana . 

 Bayyanawa 
Girmansa ya bambanta daga 13 zuwa 30  in)  jimlar tsawon. Maza yawanci suna da tsawon 7.5 zuwa 12  in) fiye da matsakaicin mace. Ana iya gano kwayar agama ta hanyar samun fararen ƙasa, launin ruwan kasa na baya da wutsiya tare da layin haske a tsakiya. Yankin da ke kan wutsiya yawanci yana da kusan shida zuwa bakwai duhu a gefen sa. Mata, matasa da maza masu ƙasƙanci suna da kai mai launin kore na zaitun, yayin da namiji mai rinjaye yana da jiki mai launin shudi da wutsiya mai launin rawaya.

 Rarraba da mazaunin 
Agama na yau da kullun yana da yawa a ƙasashe kamar Benin, Burkina Faso, Kamaru, Cape Verde, Chadi, Guinea" id="mwRQ" rel="mw:WikiLink" title="Equatorial Guinea">Equatorial Guinea, Gabon, Gambiya, Ghana, Guinea, Guinea-Bissau, Indiya, Ivory Coast, Kenya, Laberiya, Madagascar, Mali, Mauritania, Nijar, Najeriya, Senegal, Saliyo, Togo, Uganda da .  Koyaya, an gabatar da shi ta hanyar cinikin dabbobi masu rarrafe zuwa kudancin Florida, inda ya zama gama gari. 

Agama agama ya saba da yanayin busasshiyar yanayi. Wadannan lizards suna ci gaba da aiki a duk rana sai dai a lokacin da ya fi zafi, lokacin da ma wuraren inuwa zasu iya kaiwa  ° C (100 ° F). 

 Abinci 
Agamas na yau da kullun sune kwari, amma an san su da cin ƙananan dabbobi masu rarrafe da dabbobi masu rarrafe da ciyayi kamar furanni, ciyawa, da 'ya'yan itace .  Abincinsu ya ƙunshi tururuwa, ciyawa, beetles da tururuwa .  Suna kama ganimarsu ta hanyar amfani da harshensu, wanda ƙarshensa yana rufe da glandan mucous wanda ke ba da damar ƙadangare ya riƙe ƙaramin ganima. 

 Halin da ake ciki 
Maza agamas suna da yanki kuma dole ne su yi yaƙi da wasu maza don neman sararin su. Agamas suna zaune a cikin ƙungiyoyin zamantakewa ciki har da namiji mai jagora, kusan rabin mata goma sha biyu, da maza masu ƙasƙanci. Maza masu ƙasƙanci na iya samun ƙungiyarsu ne kawai idan sun kawar da namiji mai jagora da ke akwai ("kwakin") ko kuma su kafa wani yanki a waje da duk sauran yankin. Tsuntsu ne kawai aka ba da izinin yin jima'i da mata. Tsakiyar yankin zakara yawanci ana nuna ta da kasancewar wani abu na zahiri, kamar itace ko dutse, inda lizards ke taruwa. A cikin birane, yaƙe-yaƙe tsakanin maza sun fi yawa saboda sarari yana da daraja mafi girma.

 Haihuwa 
Mata suna da girm jima'i a watanni 14-18, yayin da maza ke ɗaukar shekaru 2. Agama agama yana haifuwa a Lokacin rigar, amma kuma yana iya haifuwa als wuraren da ke samun ruwan sama akai-akai. Bayan taki kuma lokacin da ta shirya ta kwanta, mace za ta tono rami mai zurfi   in) tare da hanci da yatsunsu a cikin danshi, ƙasa mai yashi wanda aka rufe da ciyawa ko wasu tsire-tsire kuma wanda ke karɓar Hasken rana a mafi yawan rana. Da zarar an gama, mace za ta sa ƙwai 5-7 na ellipsoidal waɗanda ke fure a cikin makonni 8-10.

Jima'i na embryo na agama na yau da kullun an ƙayyade su ta hanyar zafin jiki, don haka duk ƙwai na namiji sun sami zafin jiki na  ° C (84 ° F) yayin da ƙwai na mace suna cikin kewayon 26-27 ° C (79-81 ° F). Bayan haifuwa, 'ya'yan za su auna kimanin   in) hanci zuwa fitarwa, tare da   in) wutsiyarsu.

 Manazarta