Al'ummar Johannine

Kalmar Al'ummar Johannine tana nufin Al'ummar Kirista ta dā da aka yi la'akari da ita wanda ya ba da fifiko sosai ga Linjilar Yahaya, wanda ya ba le cikakkun bayanai game da koyarwar da aka danganta ga Yesu waɗanda ba su cikin Linjilar Markus, Luka, da Matiyu ba.

Kalmar Al'ummar Johannine tana nufin Al'ummar Kirista ta dā da aka yi la'akari da ita wanda ya ba da fifiko sosai ga Linjilar Yahaya, wanda ya ba le cikakkun bayanai game da koyarwar da aka danganta ga Yesu waɗanda ba su cikin Linjilar Markus, Luka, da Matiyu ba.

Ana iya kiran ayyukan kiristanci na musamman, al'adunsu, da tauhidin su Kiristanci na Yahaya. Masanan Littafi Mai-Tsarki da masana tarihi na Kiristanci waɗanda suka tabbatar da wanzuwar irin wannan al'umma wanda ya samo asali daga wallafe-wallafen Johannine a cikin koyarwarsu sun haɗa da Harold W. Attridge  da Raymond E. Brown . 

 Kyautar karatu 
A cewar Attridge, wannan al'umma ta mabiyan Yesu na farko "sun bayyana kansu sosai a kan yanayin Yahudawa inda suka tashi, waɗannan masu bi sun horar da sadaukarwa mai zurfi ga Yesu a matsayin wahayi na ƙarshe na nufin Allah mai ceto. Sun fahimci kansu suna cikin kusanci da shi da juna, a ƙarƙashin jagorancin Ruhun-Paraclete. Sun san dangantakarsu da sauran masu bi da suke fatan kasancewa cikin haɗin kai na ƙarshe.

"Rayuwarsu ta yau da kullun ta haɗa da ayyukan al'ada da aka sani ga sauran mabiyan Yesu, amma sun nace kan darajar ruhaniya ta musamman ta waɗancan al'adun. Rikici a ƙarshe ya raba al'umma. A tsakiyar ƙarni na biyu wasu wakilan al'adar Johannine sun sami rawar da ake girmamawa a cikin 'Babban Ikilisiya' mai tasowa, yanar gizo mai haɗin kai na masu bi a duk faɗin Bahar Rum wanda ya ba da haɗin kai a ƙarƙashin jagorancin Ikilisiyar Yahudanci masu tasowa na ƙarni na farko.

 Tattaunawa 
Ga yawancin karni na 20, masana sun fassara Linjilar Yahaya a cikin tsarin wannan al'ummar Johannine, ma'ana cewa bisharar ta fito ne daga al'ummar Kirista ta ƙarshen ƙarni na 1 da aka fitar da ita daga majami'ar Yahudawa (watakila ma'anar al'ummar Yahudawa) saboda imanin ta da Yesu a matsayin alkawuran Almasihu na Yahudawa. Wannan fassarar, wanda ya ga al'umma a matsayin ainihin ɗarika kuma yana tsaye a waje da al'ada na Kiristanci na farko, an ƙara kalubalantar shi a cikin shekarun farko na karni na 21,  kuma a halin yanzu akwai muhawara mai yawa game da yanayin zamantakewa, addini, da tarihi na bishara.  Masana ciki har da Adele Reinhartz da Robert Kysar sun kalubalanci ra'ayin al'ummar Johannine, kuma sun ambaci rashin shaidar irin wannan al'umma. Duk da haka, malamai irin su Attridge sun ci gaba da cewa wallafe-wallafen Johannine gaba ɗaya (wanda ya ƙunshi bishara, wasiƙun Johannine guda uku, da Ru'ya ta Yohanna), suna nuna al'umma da ke riƙe da kanta daban daga al'adun Yahudawa wanda ya fito yayin da yake haɓaka sadaukarwa mai zurfi ga Yesu a matsayin wahayi na Allah wanda suke da kusanci ta hanyar Ruhu Mai Tsarki (Paraclete).

A shekara ta 2007, masanin Littafi Mai-Tsarki na Anglican Richard Bauckham ya kai hari kan ra'ayin al'ummar Johannine a cikin littafinsa Yesu da Shaidu, inda Bauckham ta yi jayayya cewa Yahaya Presbyter ne ya rubuta Linjila, wanda, a ganinsa, almajiri ƙaunatacce. Ya kuma dauke shi marubucin Wasikun Yahaya, yayin da Littafin Ru'ya ta Yohanna, a cewar Bauckham, Yahaya na Patmos ne ya rubuta shi. Wadannan ra'ayoyin suna nuna na masanin Lutheran Martin Hengel (Jami'ar Tübingen), wanda ya yi la'akari a cikin 2000 cewa Linjilar Yahaya da Wasikun Yahaya sun rubuta su ne daga Yahaya Presbyter, wanda, a ganinsa, almajirin Yahaya Manzo ne; bi da bi, Hengel ya kalli Yahaya Presbiter a matsayin malamin Papias na Hierapolis, ra'ayi wanda Eusebius ya riga ya inganta a wasu lokuta a ƙarni na 4 AZ.

Kwanan nan, Hugo Méndez (Jami'ar North Carolina a Chapel Hill) ta kalubalanci wanzuwar al'ummar Johannine. A cikin wata kasida a kan Jaridar Nazarin Sabon Alkawari, Méndez ya yi jayayya cewa ba a taɓa samun al'ummar Johannine ba kuma jerin marubuta ne suka rubuta Linjilar Yahaya da Wasikun Johannine a ƙarƙashin ainihi ɗaya. Rubutun Méndez ya sami cikakken zargi daga masanin Johannine Paul N. Anderson (Jami'ar George Fox) a kan Littafi Mai-Tsarki da Fassara,  wanda Méndez ta amsa da wani labarin a kan wannan littafin. 

 Dubi kuma 

 Johannin Comma
 Wasikun Yahaya
 Littattafan Johannin

 Manazarta