Rashin jituwa (halayyar muhalli)

A cikin ilimin muhalli, rikici shine canji a yanayin muhalli wanda ke haifar da canji mai mahimmanci a cikin yanayin muhallai. Sau da yawa rikice-rikice suna aiki da sauri kuma tare da babban sakamako, don canza tsarin jiki ko tsari na abubuwa masu rai da aabiotic_. Har ila yau, rikici na iya faruwa na dogon lokaci kuma yana iya tasiri ga bambancin halittu a cikin yanayin halittu. Rikicin muhalli ya haɗa da gobara, ambaliyar ruwa, guguwa, barkewar kwari, tattakewa, Kasancewar mutum, girgizar ƙasa, cututtukan shuke-shuke, infestations, fashewar dutsen wuta, abubuwan da suka faru, da sauransu.

Ba wai kawai jinsunan da ke mamayewa zasu iya samun tasiri mai zurfi a kan yanayin halittu ba, jinsunan asali na iya haifar da rikici ta hanyar halayensu. Dakarun rikice-rikice na iya samun tasiri mai zurfi a kan yanayin halittu kuma yana iya, dai-dai da haka, canza yawan jama'ar al'umma ko wadatar jinsuna. Saboda wadannan da kuma tasirin da aka samu a kan jama'a, rikice-rikice yana ƙayyade sauye-sauye na gaba a cikin rinjaye, nau'o'i daban-daban suna zama masu rinjaye kamar yadda halayen tarihin rayuwarsu, da siffofin rayuwa masu alaƙa, ana nuna su a tsawon lokaci.

 Ma'anar da nau'ikan 
Girman rikice-rikice ya fito ne daga abubuwan da suka faru kamar ƙananan itace guda ɗaya da ke faɗowa, zuwa babba kamar halakawar taro. Yawancin yanayin halittu na halitta suna fuskantar rikice-rikice na lokaci-lokaci wanda zai iya fadawa cikin tsari na cyclical. Tsarin halittu da ke samuwa a ƙarƙashin waɗannan yanayi galibi ana kiyaye su ta hanyar rikice-rikice na yau da kullun. Misali, ana iya kiyaye yanayin halittu ta hanyar motsi na ruwa ta hanyar su da kuma gobara ta lokaci-lokaci. Abubuwa daban-daban na rikice-rikice suna faruwa a wurare daban-daban da yanayi tare da yanayin yanayi daban-daban. Rikicin wuta na halitta misali yana faruwa sau da yawa a yankunan da ke da mafi girman abin da ya faru na walƙiya da biomass mai cin wuta, kamar tsarin halittu na longleaf pine a kudu maso gabashin Amurka. Wutar daji, fari, ambaliyar ruwa, barkewar cututtuka, canje-canje a cikin ilimin ruwa, guguwa da sauran matsanancin yanayi, rushewar ƙasa, da guguwa duk misalai ne na abubuwan da suka faru na rikice-rikice na halitta waɗanda zasu iya samar da tsari na cyclical ko lokaci-lokaci a tsawon lokaci. 

 Tasirin 
Nan da nan bayan rikici akwai bugun daukar ma'aikata ko sake girma a ƙarƙashin yanayin ƙarancin gasa don sarari ko wasu albarkatu. Bayan bugun farko, ɗaukar ma'aikata yana raguwa tun lokacin da aka kafa shuka ɗaya yana da wuyar maye gurbinsa. Saboda dangantakar da ke dogara da sikelin tana ko'ina a cikin ilimin muhalli, sikelin sararin samaniya yana canza tasirin rikice-rikice a kan al'ummomin halitta. Misali, Yaduwar iri da kayan lambu na iya raguwa tare da nesa daga gefen konewa. Sakamakon haka, al'ummomin shuke-shuke a cikin yankunan ciki na manyan gobara suna watsawa daban-daban fiye da waɗanda ke cikin ƙananan gobara. Kodayake nau'ikan rikice-rikice sun bambanta a kan yanayin halittu, sikelin sararin samaniya mai yiwuwa yana tasiri ga hulɗar muhalli da farfadowar al'umma daga dukkan lokuta saboda kwayoyin sun bambanta da damar warwatsewa da motsi.

 Yanda canjin ke gudan 
Sau da yawa, lokacin da canje -canjen cke faruwa ta halitta, suna samar da yanayin da ke tallafawa nasarar nau'o'i daban-daban akan kwayoyin da suka riga sun kasance. Ana iya danganta wannan ga canje-canje na jiki a cikin yanayin halittu da abiotic na tsarin halittu. Saboda wannan, ƙarfin rikici na iya canza yanayin halittu na tsawon lokaci fiye da lokacin da tasirin nan ke ci gaba. Tare da wucewar lokaci bayan rikici, sauye-sauye a cikin rinjaye na iya faruwa tare da nau'ikan rayuwa na ɗan lokaci a hankali suna zama a saman da tsayi masu tsayi, shrubs da bishiyoyi. Koyaya, ba tare da ƙarin rikice-rikice ba, yawancin yanayin halittu suna komawa zuwa yanayin rikice-rikicen. Dabbobi masu rai da waɗanda zasu iya sake farfadowa a gaban manya a ƙarshe sun zama masu rinjaye. Irin wannan canji, tare da canje-canje a cikin yalwace nau'o'i daban-daban a tsawon lokaci, ana kiransa maye gurbin muhalli. Sau da yawa maye gurbin yana haifar da yanayin da zai sake haifar da yanayin muhalli ga rikici.

 Dabbobi da suka dace da rikici (eurytopy) 
Rashin jituwa na iya canza gandun daji sosai. Bayan haka, ana yawan cika da kayan da suka mutu a cikin gandun daji. Wannan lalacewa da hasken rana mai yawa suna inganta yawan sabon girma. Game da gobarar daji wani bangare na abubuwan gina jiki da aka gudanar a baya a cikin biomass na shuka an mayar da shi cikin sauri zuwa ƙasa yayin da biomass ke ƙonewa. Yawancin shuke-shuke da dabbobi suna amfana daga yanayin rikici. Wasu nau'o'in sun dace musamman don amfani da wuraren da aka dame kwanan nan. Shuke-shuke tare da damar samun saurin girma na iya amfani da rashin gasa da sauri. A arewa maso gabashin Amurka, itatuwa marasa haƙuri da inuwa (itace-itace stenotopic zuwa inuwa) kamar pin cherry  da aspen da sauri sun cika cikin gandun daji da wuta ko guguwa (ko tashin hankali na mutum) suka haifar. Silver maple da gabashin sycamore suna da irin wannan daidaitawa da filayen ambaliyar ruwa. Suna da haƙuri sosai ga ruwa mai tsaye kuma za su mamaye filayen ambaliyar ruwa akai-akai inda ake shafe wasu nau'o'in lokaci-lokaci d.ry

Manazarta