Canjin abinci mai gina jiki

Canjin abinci mai gina jiki shine canji na amfani da abinci da kashe kuzari wanda ya yi daidai da sauye-sauyen tattalin arziki, alƙaluma, da cututtukan annoba . Musamman ana amfani da kalmar don sauyin ƙasashe masu tasowa daga abinci na gargajiya masu yawan hatsi da fiber zuwa ƙarin abincin yammaci mai yawan sukari, mai, da abinci na dabba.

 Tsarin tarihi 
An fara gabatar da tsarin canjin abinci mai gina jiki a cikin 1993 ta hanyar Barry Popkin, kuma shine tsarin da aka fi ambata a cikin wallafe-wallafe game da canjin abinci mai gina jiki,  ko da yake an yi la'akari da wasu zargi don sauƙin sauƙi.   Popkin ya nuna cewa wasu sauye-sauyen tarihi guda biyu sun shafi kuma canjin abinci mai gina jiki ya shafe su. Na farko shine jujjuyawar alƙaluman jama'a, ta yadda yanayin haɓakar haihuwa da yawan mace-mace ke canzawa zuwa ɗayan ƙarancin haihuwa da ƙarancin mace-mace. Abu na biyu, an sami sauyi na cututtukan cututtuka, inda aka nuna canji daga yanayin yawan cututtuka masu yaduwa da ke da alaƙa da rashin abinci mai gina jiki, da kuma yunwa na lokaci-lokaci da rashin tsaftar muhalli, zuwa wani nau'i mai yawa na cututtuka na yau da kullum da cututtuka masu lalacewa da ke hade da yanayin birane da masana'antu. Waɗannan sauye-sauye na lokaci guda da tasiri mai ƙarfi suna ba da fifiko kan hanyoyin da yawan jama'a ke motsawa daga tsari ɗaya zuwa na gaba. Popkin ya yi amfani da faffadan tsari guda biyar don taimakawa taƙaita tsarin canjin abinci mai gina jiki.  Duk da yake waɗannan alamu sun fi bayyana na zamani, yana da mahimmanci a lura cewa ba a iyakance su ga wasu lokuta na tarihin ɗan adam ba kuma har yanzu suna nuna wasu ƙasƙanci na yanki da zamantakewar tattalin arziki. Tsarin farko shi ne na tattara abinci, halayen mafarauta, waɗanda abincinsu ya kasance mai yawan carbohydrates da ƙarancin kitse, musamman ma kitse. An siffanta tsari na biyu ta yunwa, ƙarancin ƙarancin abinci da rage bambance-bambancen wadatar abinci. Tsarin na uku shine na ja da baya yunwa. 'Ya'yan itãcen marmari, kayan lambu, da furotin na dabba yana ƙaruwa, kuma sitaci ya zama ƙasa da mahimmanci a cikin abinci. Tsarin na huɗu shine ɗayan cututtukan cututtukan da ke farawa ta hanyar cin abinci mai yawan kitse, cholesterol, sukari, da sauran carbohydrates mai ladabi da ƙarancin fatty acids da fiber. Wannan tsarin galibi yana tare da ƙara zaman rayuwa. Nau'i na biyar, kuma mafi yawan kwanan nan da ke fitowa, ana nuna shi ta hanyar canjin hali mai nuna sha'awar hana ko jinkirta cututtuka masu lalacewa. Canje-canje na baya-bayan nan da saurin da aka gani a cikin ƙasashe masu tasowa daga tsari na biyu da na uku zuwa na huɗu shine babban abin da aka fi mayar da hankali kan bincike na canjin abinci mai gina jiki da kuma sha'awar manufofin da za su jaddada ingantaccen tsarin abinci na gabaɗaya yana nuna canjin yanayi daga na huɗu zuwa na biyar. [ <span title="This claim needs references to reliable sources. (May 2023)">abubuwan da ake bukata</span> ]

 Manazarta