Yaƙin Chelif

Yaƙin Chelif ko Yaƙin Djidouia ya faru ne a ranar 28 ga watan  Afrilu shekara ta alif dari bakwai da daya 1701 a bakin Kogin Chelif . An yi yaƙi tsakanin dakarun sojojin Alaouite Sultan Ismail Ibn Sharif da na Regency na Algiers karkashin umarnin Bey na Mascara, Mustapha Bouchelaghem . Ya faru ne a cikin wani yunkuri da Alaouites suka yi na cin nasara a yammacin Regency na Algiers, wanda aka tsara tare da wani hari da Tunis ta kai a gabashin Regency na algiers a cikin  shekarar 1700 da 1701. 

 Tarihi 
Tun a farkon shekarun alif dari da shida 1690, an yi canji a cikin manufofin kasashen waje na Regency na Algiers ta hanyar dey Hadj Chaabane; wanda ya karkatar da Algiers daga yaƙe-yaƙe na tseren teku da Turawa kuma ya nemi ya hada dukkan Maghreb a ƙarƙashin ikonsa. Dey Moustapha ne ya bi manufofinsa wanda ya fuskanci sojojin hadin gwiwa na Tunis da Tripoli a watan Oktoba na shekara ta alif dari bakwai 1700 kafin ya fuskanci Daular Cherifi ta Moulay Ismaël . 

Dakarun Sojojin Maroko sun shiga yaki da Aljeriya  a lokacin shekara ta Hegirian alif dari da sha daya 1111 (alif dari shida da casa'in da tara 1699-1700). A wannan lokacin, an daidaita wannan yunkurin tare da wani hari da Bey na Tunis ya yi a lardin Constantine. 

Moulay Zidan ya kai hari a cikin Birnin Aljeriya wanda ya haifar da yarjejeniyar zaman lafiya tsakanin bangarorin biyu, an yi iƙirarin cewa ya kori garuruwan a Tlemcen kuma ya mamaye fadar Bey, duk da haka waɗannan nasarorin a bayyane ba a san su ba ga sharhin zamani kuma ana iya ɗauka fiction ne. A cikin wannan shekarar wani rukunin kasar  Aljeriya ya kayar da wani yarima Alaouite a watan Satumba yayin da yake kan karamin hari na haraji. Moulay Ismail Ibn Sharif ya yi fushi game da zaman lafiya saboda ya ba da damar Regency na Algiers ya mai da hankali kan gabashin gabashinsa kuma ya kayar da sojojin Tunis tsakanin Setif da Constantine.

Ismail Ibn Sharif ya kori ɗansa Zidan daga umurninsa kuma ya koma yaƙin neman zaɓe a kan Algiers. Daga nan sai ya ci gaba har zuwa Kwarin Chelif. Dey Hadj Moustapha, wanda ya yi nasara a gabas, ya tara dakarun sojojin kabilanci a kan hanyarsa don fuskantar shi. Taron dakarun sojojin biyu ya faru ne a kwarin Chelif, musamman a bakin kogin, Djidouia.

 Yaƙi 
Dey Mustapha ya bar Algiers a watan Afrilu, bayan ya dawo daga yakin da ya yi da Ottoman Tunisia. Bai yi watsi da wani shiri don harin ba, ya bar, a cewar wakilin Faransa Durand, "tare da ɗaukakar da ta cancanci babban sarki". Bayan ya ratsa lardin Oran, Moulay Ismaïl, wanda bai iya biyan haraji da Regency ya ɗora masa a cikin shekara ta alif dari tara da casa'in da hudu 1694, ya isa gefen hagu na Chelif ba.  Ya kasance a daya daga cikin kogin, Djidouia, a wani wuri da ake kira Hadj-Bou R'azi, inda sojojin biyu suka hadu. 

Masanin tarihi Audiffret, a cikin aikinsa da aka buga a shekara ta alif dari takwas da ashirin da daya 1821, ya lura cewa tare da sojoji da aka kiyasta tsakanin kimanin mutane 10,000 da 12,000 ne Bey na Aljeriya ya sami nasarar fatattakar sojoji 60,000 na sojojin Maroko.  Masanin tarihi kuma ɗan jarida Léon Galibert ya rubuta a cikin wani lokaci da aka buga a cikin 1846 cewa sojoji 6,000 da Sipahis 1,000 sun fuskanci sojojin Ishmael, waɗanda suka ƙidaya mayakan kimanin dubu hamsin 50,000, mafi yawansu a kan doki. J.E Mercier ya ƙayyade cewa sojojin yau da kullun na dey Mustapha sun bi "swarms of Arab horsemen" da kabilun Aljeriya suka bayar,  yayin da yake da'awar cewa yawan sojojin Maroko tabbas sun fi dubu hamsin 50,000.  Yaƙin ya fara ne da tsakar rana tare da cajin sojan doki na Aljeriya kuma ya ƙare a kusa da karfe 4 na yamma tare da rushewar Ismail Ibn Sharif .   Wannan na ƙarshe, wanda ya ji rauni a cikin fada, dole ne ya tsere kuma ya tsere wa kamawa. An kuma ɗauki doki na Ismail kuma daga baya aka miƙa wa Louis XIV.  Aljeriyawa sun sami ganimar da yawa wanda ya haɗa da fursunoni da dawakai da yawa, shugabannin dakarun sojoji kimanin dubu uku 3,000 masu sauƙi da shugabannin kyaftin 50.

 Sakamakon 
Wannan yaƙin ya kawo karshen yakin neman zabe na Ismail Ibn Sharif a Aljeriya kuma, na ɗan lokaci, ga burinsa na yanki. Wani dan Aljeriya da ba a san sunansa ba ya rubuta a ranar 2 ga Mayu ga wani wakilin Faransa, ya aiko masa da kwafin wasikar Dey Mustapha ga khodja dinsa mai kwanan wata 18 ga watan Afrilu shekara ta alif dari tbakwai da da daya 1701 a sansanin. Wadannan Wasikun daga Algiers sun ba da labarin "babban fa'idar da Aljeriyawa suka samu a kan Sarkin Maroko" ta hanyar magance nasarar da aka samu a cikin wadi Djidiouia inda Moulay Ismail ya rasa mutane kimanin 3000, ciki har da caids 50 (kaptannin) da dawakai kimanin adadi 5,000. Yaƙin Aljeriya da Maroko na shekarar alif dari bakwai da daya 1701 ya fara kusanci ba zato ba tsammani kuma na ɗan lokaci tsakanin mulkin Algiers da Spain.

 Manazarta 

 Bayani 

Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba