Siege na Laghouat

Sifen Laghouat wani lamari ne na sasantawar Faransa a Aljeriya . Janar Aimable Pélissier wanda ke jagorantar sojoji 6,000, ya kewaye birnin Laghouat daga 21 ga Nuwamba har zuwa 4 ga Disamba 1852, lokacin da birnin ya mamaye. Mummunan munin da aka yiwa mazauna wani bangare ne na zazzafar dabarar sojojin Faransa da kuma daya daga cikin al'amuran farko na yin amfani da makami mai guba kan fararen hula. 

Guguwar Laghouat     ta rikide da sauri zuwa kwanaki da dama na kisan kiyashi don hukunta mutanen da ake daukarsu a matsayin fada da abokan gaba. Yakin ya kuma shaida mutuwar mutane da dama a bangaren Faransa ciki har da na Janar Bouscaren, wanda ya kara zafafa sojojin Faransa na son daukar fansa kan al'ummar kasar wanda ya zama abin koyi ga sauran garuruwa da garuruwan da ke kudancin kasar Aljeriya. Kimanin kashi biyu bisa uku (2,500 zuwa 3,000 daga cikin jimillar mazauna 4,500 da suka rage a birnin da aka kewaye) da suka hada da mata da yara an yi musu kisan kiyashi.   

Kisan gillar ya haifar da mummunan rauni a cikin al'ummar Laghouati da ke ci gaba da wanzuwa har zuwa yau. Shekarar da garin ya zama babu kowa a cikinsa har yanzu mazauna Laghouat sun san shi da "shekarar Khalya ", ma'ana "rashin wofi" a Larabci. Har ila yau, ana kiranta da "shekarar buhunan Hessian ", yana nufin yadda aka sa maza da yara maza da suka tsira da ransu a cikin buhu aka jefa su cikin ramuka. Manyan hafsoshin soji da sojoji da kuma maziyartan birnin ne suka rubuta rahotanni da dama na yakin bayan kisan kiyashin da aka yi a birnin sun bayar da rahoton mumunar yanayin da birnin ke ciki bayan kewaye.

Matan da suka tsira sun ji tsoron ’ya’yansu ƙanana da sojojin Faransa suka tara su, har suka fito da wata dabara don ɓoye su. Suka yi musu ado kamar 'yan mata, suka sanya 'yan kunne a kunne ɗaya. Al’adar kare yara maza daga sharri da ‘yan kunne ta wanzu har yau.

Matsayin zaluncin kisan kiyashin da aka yi wa Laghouat wani mataki ne na nuna karfin tuwo da kuma wani bangare na dogon kone-kone da manyan kwamandojin Faransa uku da suka kwace birnin mai kagara. Ta hanyar ba da umarnin kashe jama'a.Faransawa suna sa  sauran yankunan Saharian da suka wuce Laghouat. A lokacin yakin Laghouat, kabilu da dama da sauran jumhuriyar birni da sanduna sun ba da taimako don ƙoƙarin dakatar da ci gaban Faransawa, wato Ghardaïa (sabili da haka dukan ƙungiyar Mozabite), Metlili, da Ouargla . Manyan biranen na baya bayan sun shaida ko kuma suka ji irin ta’asar da aka yi a Laghouat, cikin gaggawa suka nemi yarjejeniyar zaman lafiya ta mika garuruwansu ko sanya hannu kan yarjejeniyoyin ci gaba da cin gashin kansu karkashin kariyar Faransa.

Bayan 'yan watanni bayan Laghouat, a ranar 29 ga Afrilu 1853, Janar Randon, gwamnan Faransa na Aljeriya, ya rattaba hannu kan wata yerjejeniyar karewa tare da manyan biranen M'zab, wanda aka sani a Faransa a matsayin babban birnin Mzab. 

 Magana