Gurmi (gwagwarmaya)

gurmi lute ne mai igiya biyu ko uku da Mutanen Hausa na arewacin Najeriya Ke amfani da shi wajen yin kiɗa .  Hakanan ana iya kiransa da suna gurumi ko kumbo. A salon wasa na yatsunsu biyu da mawaƙa ke amfani da su waɗanda ke wasa da gu

rmin, masu bincike sun danganta shi a matsayin cikin dangi kayan kiɗa ga banjo. Masu bincike sun yi magana game gurumi kamar dai waɗannan kayan aiki ne daban-daban amma masu kama da juna.

Mutanen Toubou da "sauran mutanen ƙasar Nijar da arewacin Najeriya" suna buga kayan aikin.

 Bayani 
Yana da akwatin sauti da aka yi daga rabin calabash ko gourd, buɗewar da rufe da ɓoye don allon sauti. wuyansa ya soke calabash, ƙarshen sa yana fitar da ƙasan kayan aikin. Ana ɗaure igiyoyi zuwa maɓallin sandar a ƙasa kuma suna gudana a kan gada a kan allon sauti zuwa wuyan. Ana ɗaure igiyoyi zuwa wuyan ta hanyar ɗaure su zuwa zoben sautin, igiyoyi daban-daban ko igiyoyi da aka ɗaure a wuyan.

Yayinda yake memba ne na dangin Shalam na kayan kida, gurmi takamaiman ne ga mutanen Hausa. Ba kamar xalam ba, tare da akwatin sauti mai siffar oval, akwatin sauti na gurmi yana da zagaye (siffar gourd wanda shine jikinta).  Suna da wuyansa.

Mazan Hausawa ne suke buga kayan aikin don yin waƙoƙin da ke yabon masu gwagwarmaya. Ana iya buga shi azaman kayan aiki na solo ko tare da waƙa.

 Bambance-bambance da dangi 
Masu bincike sun haɗa gurmi tare da wasu lutes na Yankin Afirka, da yawa tare da sunayen da zasu iya danganta da sunan gurmi. Kayan kiɗa sune "full-spike lutes" ma'ana cewa wuyan yana tafiya duk ta hanyar kayan aiki, yana shiga ɓangarorin biyu na gourd ko calabash resonator. Wani madadin, wanda ke raba waɗannan daga sauran lutes na yankin Afirka shine "semi-spike lutes" kamar su Shalam, wanda ƙarshen wuyansa ya fito da sauti (maimakon fita ta gefen gourd) kuma yana aiki azaman gaɗa.

Waɗannan cikakkun murya sun haɗa kamar haka:

 Gwagwarmaya. Mutanen Soninke na Mali.
 Gullum Mutanen Kilba, Najeriya. 3 igiyoyi, akwatin sauti na calabash, rami a gefe, gada da ke da rami kuma "ya ƙunshi tsaba".   An yi amfani da shi a bukukuwan mutuwa.
 Gulum, gulom. Mutanen Kotoko, Chadi, Kamaru. 3 igiyoyi, "hemispherical" akwatin sauti na calabash, an rufe shi da fatar saniya, an ɗaure shi da kayan aiki tare da sassan a bayan kayan aiki. Gashin doki / igiyoyin nylon.
 Gumbri, Guinbri .   Lute da mutanen Gnawa suka buga (ya'yan Afirka ta Yamma da aka kawo arewa zuwa Maroko a matsayin bayi).
 Gurumi Dosso mutanen Nijar. Mutanen Mauri, kudancin Chadi.
 Gurumi Mutanen Hausa. Nijar 2 igiyoyi, akwatin sauti na calabash.
 Gurumi Mutanen Toubou. Najeriya. 2 igiyoyi, akwatin sauti na calabash.
 Kambre. Saliyo.
 Kubru Timbuktu, Mali .  3 igiyoyi, an cire su. Jirgin ruwa mai kama da sauti, "jingle mai ƙarfe". An haɗa shi da fiddle mai igiya ɗaya.
 Ngùlǎn. Mutanen Bana. Kamaru 3 igiyoyi, calabash ko akwatin sauti a cikin siffar kwano.

 Manazarta 

 Hanyoyin Haɗin waje 

 Tattaunawa da mawaƙin Hausa wanda ke wasa Gurmi; yana da hoto
 Bidiyo na Salamatu Mai Gurmi yana wasa da Gurmi.
Rukuni:Gurmi
Rukuni:Hausawa
Rukuni:Hausa Wikipedia
Rukuni:Al'adun Hausawa