Sheba Tavarwisa

Sheba Tavarwisa (an haife shi 1 ga Agusta 1946  ) tsohuwar soja ce daga Zimbabwe. Ta kasance ɗaya daga cikin manyan kwamandojin mata na farko a ɓangaren soja na kungiyar haɗin kan Afirka ta Zimbabwe (ZANLA), waɗanda suka jagoranci juyin juya hali a ƙasar kan 'yan mulkin mallaka. 

 Juyin Juya Hali 
Tavarwisa ta yi aiki a matsayin malamar makarantar firamare har sai da ta tafi ta shiga kungiyar 'yantar da 'yancin kai ta Zimbabwe (ZANLA) domin fafutukar kwato ƙasar. Ta kasance ɗaya daga cikin jiga-jigan farko kuma mata na farko kwamandojin tafiyar.  Aikinta na farko shi ne ɗaukar makamai daga Zambiya zuwa Mozambique zuwa fagen daga a Zimbabwe (tsohuwar Rhodesia). Ita ce kuma ta ɗauki nauyin yaɗa harkar. Ta ba da haɗin kai musamman a tsakanin manoma don samun goyon bayansu.  Tavarwisa ta kuma tabbatar da cewa ba a cin zarafin mata da ke sansanin ba. 

Tavarwisa ta horar da membobi, ta gudanar da ayyuka kuma ta jagoranci tawaye a matsayin kwamanda yayin da take kula da 'ya'yanta. 

A shekarar 1978, Tavarwisa ta zama mataimakiyar sakataren ilimi na ZANU.  Ta samu matsayi ta zama mamba a jam'iyyar ZANU mai yanke shawara mai girma.   Ta shiga cikin dabarun tsarawa kuma ita ce mace tilo a cikin wasu 27. Baya ga kasancewarta mamba a sashen mata na ZANU, an zaɓe ta a matsayin ta zama a kwamitin tsakiya na kungiyar. 

Malami kuma ɗan siyasa Fay Chung, wanda shi ma ɗan jam'iyyar ZANU ne, ya yi tsokaci kan Tavarwasa cewa:  

"Ita kaɗai ce kwamandan sansani da na sani wacce ta ƙi yarda da wannan tsarin cin zarafin wasu matasan mata da suka shiga gwagwarmayar, da dama daga cikinsu saboda kyakkyawan niyya da sadaukarwa, ita ce Sheba Tavarwisa — babbar shugabar mata kuma ɗaya daga cikin farkon 'yan gwagwarmayar mata da aka fi girmamawa. Shugaba ce mai ƙwarewa da hikima, wacce ta samu damar kiyaye mutuncinta duk da cewa tana da cikakken amincewar Tongogara. Duk da haka, kullum tana ƙin yarda da buƙatunsa na neman mata. Josiah Tongogara ya girmama haɗakar nata ta 'yancin kai da aminci."
— Dr. Fay Chung

 Mutuwa 
Tavarwisa ta mutu a ranar 3 ga watan Yuni 1994. 

An binne ta ne a gidansu na ƙauyen Gutu. Ba a amince da ita a matsayin jaruma ba,   wanda ya sa jami'in ZANU-PF na lardin Mapiye Wekwete ya yi wa marigayi mataimakin shugaban ƙasa Simon Muzenda tambayoyi game da sharuɗɗa na amincewa da tsoffin sojojin majagaba.

Abokan aiki maza da yawa waɗanda daga baya suka shiga gwagwarmaya har ma da waɗanda mata na farko suka horar da su kamar Tavarwisa an ba su matsayin gwaraza kuma an binne su a Acre na Jaruman ƙasa.

 Manazarta