Yaƙin Umm al-Shaftir

Yakin Umm al-Shaftir yaki ne da ya gudana a ranakun 27 da 28 ga watan  Afrilu, 1927, tsakanin sojojin Italiya na alfadarai 2,000, da sojoji 5,000, da rakuma 1,000,  baya ga motoci masu sulke da safara, da kuma rundunar 'yan tawayen Senussi da ta kai kimanin mutane 1,2500000000. sojojin dawakai,  tare da rakuma kusan 12,000. 

 Tarihi 
A ranar 28 ga watan Maris, 1927 ne aka yi yakin Al-Rahiba, inda Italiyawa suka yi yunkurin mamaye Dur al-Ubaidat da Jardas al-ʽAbid a gabashin Libya domin kawar da dakarun Mujahidan Libya a can. Duk da haka, aikin bai yi nasara ba, kuma sojojin Italiya sun yi nasara kuma sun yi asara mai yawa, wanda ya kai kusan rabin jimlar su. Hakan ya kara dagula kwarin guiwar 'yan juyin juya hali na ƙasar Libiya da haifar da hayaniya a tsakanin shugabannin Italiya. Dangane da mayar da martani, Italiyawa sun yanke shawarar kaddamar da sabon kamfen don dawo da martabarsu da kimarsu bayan shan kaye. 

 Yaƙi 
Da Al-Mukhtar ya ji abin da turawan Italiya suke shiryawa, sai ya fara shiri tare da sauran jagororin jihadi don haɗuwa da makiya. Sun shirya wani shiri na yaki tare da tona ramummuka don fakewa da Mujahidan, da sauran ramuka na iyalan mata da yara da tsofaffi. An jera mujahidin rukuni-rukuni bisa ga ƙabilar su, sannan aka ɗora iyalan kowace ƙabila a bayan mayakansu. Kwamandan wannan yakin shi ne Sheikh Hussein Al-Juwaifi Al-Barasi, yayin da Omar Al-Mukhtar ya yi yaki tare da wasu mayaka da ba su da matsayi. Ba a daɗe ba sai ga Mujahid ɗin ya fafata da Italiya a wani ƙazamin faɗa. Mazajen Libya da dama da suka haɗa da mata da ƙananan yara sun faɗi bayan da jiragen saman fastoci suka yi ruwan bama-bamai a wuraren da suke. Al-Mukhtar da sauran sun yanke shawarar ja da baya bayan da aka yi hasarar masu yawa. Adadin mutanen da suka mutu a Libya ya kai 200, ciki har da surukin Omar Al-Mukhtar, wanda ya yi kuka mai zafi, bayan ya ji labarin rasuwarsa ya ce: 

Bayan an gama yakin, sojojin Italiya sun gaji da gajiyawa saboda tsananin faɗan da aka kwashe tsawon lokaci ana yi.  Yakin ya bayyana wa Omar al-Mukhtar siffofin sabuwar siyasar farkisan, wato rugujewa da lalata maslaha da maza. Ya ɗauki matakai na tasa keyar mata da yara da tsoffi zuwa Sallum domin kare su daga hare-haren da jiragen saman Italiya suka kai musu da kuma saukaka zirga-zirgar Mujahidan bisa ka’idojin sabon yanayi. Haka nan kuma ya sake tsarawa Mujahiddin zuwa ƙananan kungiyoyi waɗanda za su rika shiga da makiya a lokacin da ya dace kuma su mamaye shi a mafi yawan lokuta, ta yadda za a rage yawan asarar da ake yi a cikin gida a lokacin yake-yake da kuma yi wa makiya mummunar asara bisa sabuwar dabara ta yakin da ake yi, wato kai hare-hare a lokacin da ya dace da kuma janyewa a lokacin da ya dace.  Bugu da kari, Al-Mukhtar ya fahimci wajibcin yin aiki da aikin yada al'amuran ƙasar Libiya da kuma gwagwarmayar da ƙasar Libiya ta yi da Italiya a ƙasashen musulmi da na Turai, don haka ya buƙaci wasu daga cikin mujahidan da su yi hijira zuwa ƙasashen waje domin yaɗa lamarin a ƙasashen da suke zaune, kuma sakamakon hakan shi ne kafuwar al'ummar Libiya a ƙasashen waje.

 Sakamako 
Yakin dai ya kai ga dawo da martabar ƙasar Italiya a yankin bayan da ta yi rashin nasara sakamakon yakin Rahiba. Har ila yau, ya nuna gazawar 'yan tawayen na fuskantar sojojin Italiya a fafatawar da ba ta dace ba, sojoji da sojoji. Bayan haka ne 'yan tawayen suka fara yin watsi da sansanoninsu a lokacin da Italiyawa suka matso, suka koma hanyar da ta gabata ta kai farmaki da kai hare-hare na tsaka-tsaki, bayan kwarewar Rahiba ta ba su kwarin guiwar tunkarar manyan sojojin Italiya. 

 Duba kuma 

 Yakin Gasr Bu Hadi
 Yakin Safsaf
 Yaƙin Wadi Marsit
 Yakin Bir Tabraz
 Yakin Bir Bilal
 Yakin Sidi Abu Arqub na Farko

 Manazarta