Gundumar Dume

Gundumar Dume wani yanki ne na gudanarwa a Kamaru a lokacin mulkin mallaka na Jamus.

 Yankin gunduma 
Yankin gundumar, wanda ke cikin kewayon lardin Est na yau, yana iyaka da yamma da gundumar Yaoundé, a gabas ta kan iyakar Faransa. A arewacin kogin Sanaga (Lom) ya kafa iyaka da mazaunin Adamawa, bayan 1913 zama Ngaoundéré . A yammacin gundumar, Nyong ita ce yankin iyakar kudu da gundumar Lomié . A kudu, gundumar kuma tana kan iyaka da sabuwar gundumar Molundu da aka kirkira a shekarar 1911.

 Yawan jama'a 
Mutanen Bantu ne suka mamaye yankin musamman Omvang, Makaa da Kaka da kuma Gbaya masu magana da Ubangi . A cikin ƙidayar jama'a ta 1909, jimilar yawan jama'a ya kai 97,566 mazauna. Cibiyoyin siyasa na ƴan asalin ƙasar sune Gamane/Bertua (Gbaya), Baturi, Mokbe, Bimba da Beri (Kaka).

 Tarihi 
Ci gaban yankin ta hanyar mulkin mallaka ya fara ne a cikin 1897 tare da balaguron Laftanar Ernst von Carnap-Quernheimb a yankin Sanga-Ngoko. A cikin 1899 Regierungsrat (Babban Jami'in Gudanarwa) Dr. Plehn ya fara a kudu maso gabashin yankin tare da kafa gudanarwa na gundumar Sanga-Ngoko. A cikin 1901-1903 Ludwig Freiherr von Stein Lausnitz ya gudanar da balaguro mai yawa a Makaa, Gbaya Kaka da Territory kuma ya fara a cikin watan Agusta 1902 tare da rashin ikon shugaban Bertua da maye gurbinsa da dansa mai aminci hadewa cikin tsarin ikon Jamus na yankin tsakanin Doume da Sanaga.

A cikin 1906-07 an yi wani babban rikici tsakanin dakarun kare Jamus da Omvang da Makaa a yankin tsakanin Sanaga, Dja da Doume. A sakamakon haka, an cire yankin da ke tsakanin daji da savanna tsakanin Latitude 4 zuwa 6 daga Gwamnatin Sanga-Ngoko (District Lomi) kuma ta zama mai cin gashin kanta. A kan Kogin Doume wani katanga ne wanda ake kira Dume, wanda shine wurin zama na gundumomi da wurin da Kamfanin na 9th na rundunar kariya. Saboda wurin da yake a tashar jirgin ruwa, nan da nan wurin ya zama mararraba na muhimman hanyoyin kasuwanci.

Jami'in Gudanarwa na Farko na gundumar shine Kyaftin Peter Scheunemann, wanda ba da daɗewa ba Captain Adolf Schipper ya gaje shi (* 12. Nuwamba 1875; † Nuwamba 4, 1915 a Kamaru). Dakarun sun tilasta wa yankin zaman lafiya da ci gaban yankin. Bayan kashe wani ɗan kasuwa Bajamushe, kuma a cikin Mayu-Yuli 1910 ya zo ga rikicin soja. Abin da ya haifar da karuwar tashe-tashen hankula shi ne ayyukan da 'yan kasuwar Jamus da na Afirka suka yi, da suka hada da hare-haren da ake kai wa al'ummomin 'yan asalin sakamakon fadada kasuwancin roba, amma har ma da daukar 'yan asalin kasar aikin kula da ayyukan gina hanyoyi, gina madatsun ruwa da tsaftace koguna a Doume. A cikin makonni, an dakile tarzomar a karkashin jagorancin Kyaftin Hans Dominik. A cikin 1913 tsohuwar gundumar Soja ta zama gundumar farar hula. A cikin 1916 gundumar ta kasance ƙarƙashin mulkin Faransanci, waɗanda suka koma hedkwatar gundumar zuwa Bertoua .

 Manazarta