Yaƙin Aba

yaƙi Aba, wanda ya faru a ranar 12 ga watan Agusta 1881, shine yaƙin buɗewar Yaƙin Mahdi . Wannan lamari ya ga 'yan tawayen Mahdi, karkashin jagorancin Muhammad Ahmad, wanda ya ayyana kansa Mahdi, ya kori sojojin Masar da suka sauka a Tsibirin Aba.

 Tarihi 
A watan Maris na shekara ta 1881, Muhammad Ahmad, wanda ke zaune a Tsibirin Aba a kan White Nile, kafin "ƙungiyar ciki" (wanda ya haɗa da Abdallahi ibn Muhammad, wanda za a san shi da "Khalifa"), ya sanar da cewa shi ne Mahdi. Ya kafa wannan ne daga mafarkin da yake da shi inda Muhammadu da Yesu suka ziyarce shi. Gwamna Janar na Sudan, Ra'uf Pasha, nan da nan ya aika da Mohammad Bey Abu Sa'ud don bincika halin da ake ciki. Da ya isa tsibirin Aba a ranar 7 ga watan Agustan shekara ta 1881, Abu Sa'ud ya nemi Muhammad Ahmad ya zo Khartoum (babban birnin Sudan) don saduwa da Gwamna Janar. Mahdi ya ki kuma Abu Sa'ud ya gargadi shi cewa "dole ne ya bar da'awarsa na zama Mahdi" sannan ya bar tsibirin.

 Yaƙi 
Bayan wannan taron, an tura "kungiya mai kamawa" na sojoji 200 na Masar (da bindiga daya) zuwa tsibirin Aba a cikin jirgin Isma'iliyya . Ba a san ko wanene shugaban balaguron ba, Abu Sa'ud ko babban jami'in soja, 'Ali Effendi, kuma biyun sun yi jayayya. Jirgin ya isa Aba a ranar 12 ga watan Agusta 1881 kuma ya rataye kusan kwata na mil daga ƙauyen Mahdi. Da zarar sun isa can, Abu Sa'ud da 'Ali Effendi sun sami kansu cikin rashin jituwa game da lokacin da za su kai hari. Tsohon yana so ya jira har zuwa rana mai zuwa don kai farmaki, yayin da na ƙarshe (wanda ya lashe gardamar) yana so ya fita nan da nan.

Dakarun Masar sun isa bukkar Muhammad Ahmad suna amfani da wasu 'yan kasuwa a matsayin jagorori, sai Ali Effendi ya kutsa cikin gidan, ya harbe mutumin da ke ciki,  wanda ya zama bako na Mahdi.  Muhammad Ahmad da mabiyansa suna jira "a cikin kurmin daji a wajen ƙauyen."  Mahdi masu kishi, "masu makamai, da sanduna, da duwatsu, da fartanya, da wukake na dabino, da wasu 'yan kadan dauke da mashi da takuba " suka afkawa Masarawa kuma suka mamaye su gaba daya.  Ƙasar ta kasance da laka (aka yi ruwan sama a lokacin tattakin Masarawa zuwa ƙauyen  ) kuma hakan ya fifita ƴan tawayen Mahdist masu ƙafafu akan sojojin gwamnati masu sanye da takalma. Masarawan da aka fatattake sun yi wa Isma’il tuwo a kwarya. Masarawan sun sami raunuka 120 tare da kama tara daga cikinsu fursuna.  A cikin dakarun Mahdi, goma sha biyu ne aka kashe  kuma Muhammad Ahmad, da kansa, ya samu rauni bayan harbinsa a kafadar dama. 

Bayan ya ji labarin bala'in, Abu Sa'ud ya umarci Isma'iliyya da su harbe ƙauyen. Mahdists sun isa bakin kogin don yin ba'a ga Masarawa. Harsashi na farko ya rasa 'yan tawaye da yadudduka ashirin, kuma, bayan haka, Mahdists sun fita daga iyakar Isma'iliyya, suna kawo karshen rikici.

Mahdi ya kwatanta nasararsa da Yaƙin Badr, nasarar farko ta Mohammad a yaƙi.

 Bayanan da aka ambata