Kurito ole Kisio

Kurito ole Kisio wani janar na Mau Mau ne wanda aka kashe a Narok, Kenya, a cikin shekarar 1954.  Ɗaya daga cikin jagororin tawaye da ba a san su ba, Kisio shi ne babban shugaban Mau Mau daga al'ummar Maasai. Ya yi yaƙi tare da Turesh ole Tikani da Muntet ole Nkapiani. Ko da yake ba a san shi ba a yau, rawar Kisio a cikin gwagwarmayar neman 'yanci na da mahimmanci domin ya nuna tashin hankali na Mau Mau ba al'amarin Kikuyu ba ne kawai. A cewar Mau Mau marubucin tarihin Karari Njama, ole Kisio shine mutum na huɗu mafi ƙarfi a cikin matsayi na Mau Mau. Yana da sojoji kusan 800 da ke aiki daga dajin Melili a Narok.

 Tarihi 
Ko da yake an rinjaye su da mulkin mallaka da cututtuka shekaru da dama da suka gabata, Maasai ba duk masu haɗin gwiwa ba ne kamar yadda mafi yawan labaran tarihi na tawaye ke nuna su. Madadin haka, akwai aƙalla manyan ruƙunai biyu a Maasailand, ɗaya a Narok wanda Kisio ke jagoranta da kuma wani a Kajiado. Korafe-korafensu ya shafi filaye ne, tun da babban yanki na ƙasar da aka gina sabon mallaka a kai, gami da babban birnin Nairobi, ya kasance wani yanki na wuraren kiwo na Maasai.

Janar Ole Kisio yana ɗaya daga cikin mazan Maasai da dama da aka ɗauka domin yaki da Daular Burtaniya a lokacin yakin duniya na biyu. Ya bar Kenya yana ɗan shekara 15 a ruƙuni ɗaya da Turesh ole Tikani da Muntet ole Nkapiani, waɗanda suka zama abokansa na tsawon rayuwarsa. Sa’ad da suka dawo, Kurito, mai shekara 19 yanzu, ya auri Miriam Enekurito, ’yar Kikuyu wacce danginta suka zauna a Narok. Sannan ya shiga harkar neman yanci. Ɗaya daga cikin rawar farko da ya taka a cikin tawayen shine ya yi jigilar bindigogin sata da sauran kayan aiki daga Narok zuwa Elementaita da Nyandarua. Daga baya, ya zama ɗaya daga cikin manyan jagororin tawaye.

 Mutuwa 
Domin ya shiga cikin tawayen, an kama matar Kisio, an yi mata dukan tsiya kuma aka tsare ta. Abokansa biyu ne suka ruɗi Kisio daga cikin daji a Rotien, Narok a cikin shekarar 1954. An harbe shi kuma aka kashe shi, kuma aka fito da gawarsa a wajen wani asibiti. An kama abokinsa kuma babban hadiminsa na biyu, Janar Nkapian, kuma an kama shi a bainar jama'a a keji kafin a rataye shi, wanda ke nuna kyakkyawan ƙarshen rawar Maasai a tawayen Mau Mau.

Matsayin Kisio a cikin gwagwarmaya, kamar yadda yake a mafi girman matakan yanke shawara, yana nuna tsarin kishin ƙasa na tawaye. An ba Dedan Kimathi babban matsayi, kodayake aƙalla wasu uku ne ke riƙe da matsayin Field Marshal.

 Manazarta