Yaren Raga

Raga (wanda aka fi sani da Hano) yare ne na arewacin tsibirin Pentecost a Vanuatu . Kamar dukkan harsunan Vanuatu, Raga na cikin rukuni na Oceanic na dangin Harsunan Austronesian. A cikin tsoffin tushe ana kiran yaren a wasu lokuta da sunayen ƙauyuka inda ake magana da shi, kamar Bwatvenua (Qatvenua), Lamalanga, Vunmarama da Loltong .

Ita ce mafi yawan harsuna masu ra'ayin mazan jiya na tsibirin Pentecostes, bayan da aka adana wasula na ƙarshe yayin da yake riƙe da tsarin wasula biyar da aka gada daga Proto-Oceanic, idan aka kwatanta da sauran harsunan da ake magana a tsibirin, waɗanda dukansu sun haɓaka ƙarin wasula ban da share wasula.

Tare da kimanin masu magana da asali 6,500 (a cikin shekara ta 2000), Raga ita ce ta biyu mafi yawan magana da harsuna biyar na Pentikos (bayan Apma), kuma ta bakwai mafi girma a Vanuatu gaba ɗaya. Akwai manyan al'ummomin masu magana da Raga a tsibirin Maewo da Port Vila da Luganville sakamakon ƙaura daga Pentikos. Walter Lini, shugaban 'yancin kai na Vanuatu, ya kasance mai magana da harshen Raga.

Raga da yawancin mutane ke magana a yau ya haɗu da Bislama, yaren ƙasar Vanuatu. Ƙungiyar 'yan asalin Turaga, da ke zaune a Lavatmanggemu a arewa maso gabashin Fentikos, sun yi ƙoƙari su tsabtace harshen daga tasirin kasashen waje ta hanyar ƙirƙirar ko sake gano kalmomin asali don gabatar da ra'ayoyi kamar "batirin fitilar" (vat bongbongi, a zahiri "dutse na dare") da "sa'a" (ngguha, a zahiri" motsi"). Membobin ƙungiyar Turaga suna rubutu a cikin harshen Raga ta amfani da Avoiuli, tsarin rubutu na musamman wanda aka yi wahayi zuwa gare shi ta zane-zanen yashi na gida.

Raga galibi ana ɗaukarsa yare ne mai sauƙi don magana da koyo, kuma an san shi a matsayin yare na biyu ta yawancin masu magana da wasu yarukan Vanuatu.

Raga na zamani yana da daidaituwa, ba tare da bambancin yare ba. Wani yare na kudancin Raga, Nggasai, yanzu ya ƙare; mai magana da shi na ƙarshe ya mutu a 1999.

An buga zane-zane da yawa na ilimin lissafi, jerin kalmomi da gajerun takardu a kan Raga, farawa da aikin R H Codrington da von der Gabelentz a ƙarshen karni na 19, kuma an fassara matani da yawa na addini cikin harshe.

Manazarta

Category:Harsuna 
Category:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba