Agemo (abun bauta)

A cikin Addinin Yarabawa, Agemo wani hawainiya ne bawan ubangiji Olorun, shugaban allolin Yarbawa (wanda aka sani da Orishas). Agemo tana kai sakonnin a tsakanin allolin.

 Labaran Tarihi 
A wata tatsuniya, Agemo ta taimaki ubangidanta Olorun ya yi nasara a gasar da suka yi da Olokun, ubangijin teku. Olokun ta kware wajen yin saqa da rini, wanda hakan ya sa ta yi tunanin cewa ta fi sauran sauran abubuwan bauta, har da ma Olorun. Ta kalubalanci Olorun zuwa gasar yin tufafi don tantance wanda ya fi daukaka. Olorun ya bukaci Agemo ya roki Olokun ta nuna masa mafi kyawun rigarta, kuma idan ya burge shi, zai amince da gasar. Agemo, kasancewarsa hawainiya, ya kwaikwayi duka tsarin kowane tufa da Olokun ta saka. Olokun ta yi tunanin cewa idan manzon Olorun zai iya yin kwafin aikinta cikin sauki, ba za ta iya jayayya da Olorun da kansa ba, kuma ta amince cewa ta shan kayi.

 Addini da bautar 
Agemo shine babban allahn Mutanen Ijebu. Addinin Agemo ya bazu da farko ta hanyar juyowa ga mata marasa haihuwa, da yawa daga cikinsu sun tafi allahn don warkar da rashin haihuwa.   suka warke, sun sadaukar da kansu da 'ya'yansu don bauta wa Agemo.

A baya, an miƙa hadayar mutum ga Agemo, tare da barin ɗan adam da aka azabtar ya ruɓe a cikin masallacin allahn. Daga baya, an yi canji inda aka yanka mutum da saniya a wasu shekaru. Shekarar da aka miƙa mutum hadaya ana kiranta Ako Odun, kuma shekarar da aka miƙe saniya an san ta da Abo Odun. Lokacin da aka soke hadayar mutum, Ako Odun ya zama shekara don yin hadaya da bijimi, kuma Abo Odun ya kasance shekara don yin sadaukar da wata saniya.  kamar hadayu na mutane ba, waɗanda aka bar su ruɓe, mutane suna cin hadayu na bijimai da shanu.

Bikin Agemo biki ne mai rufe fuska wanda aka saba gudanarwa a biranen Yoruba da yawa amma ya fi dacewa da mutanen Ijebu na Jihar Ogun. Ana yin bikin  bukukuwan da ke tattare da shi don girmama Agemo, wanda aka yi imanin cewa mai kare yara ne kuma wanda ke kare makomar mutanen Ijebu ta hanyar albarkarsa.

 Bayanan da aka ambata