Sukur

Tsarin Al'adu na Sukur ko Sukur Gidan Tarihi ne na UNESCO wanda ke kan wani tudu da ke saman ƙauyen Sukur a Jihar Adamawa ta Najeriya.Tana cikin tsaunin Mandara,kusa da kan iyaka da Kamaru. Rubutunta na UNESCO ya dogara ne akan abubuwan al'adun gargajiya,al'adun kayan tarihi,da filayen da ke da ƙasa.Sukur ita ce shimfidar al'adu ta farko a Afirka da ta karɓi rubutun Jerin abubuwan tarihi na duniya.

 Etymology 
'Sukur' yana nufin "ramuwar gayya" a cikin harsunan Margi da Libi. Har ila yau,yana nufin "fada" a harshen Bura da ya faru a tsakanin mutanen Sukur.

 Tarihi 
An kafa kayan tarihi na zamanin ƙarfe da aka samo a cikin nau'ikan tanderu,tama,da dutsen niƙa a wurin don kasancewa kafin Sukur.Hakanan akwai wasu abubuwan da aka samo daga lokacin neolithic.Tarihin kwanan nan ya samo asali ne daga daular Dur na karni na 17.Dur ya kafa yankin ne a matsayin babban mai samar da albarkatun da ake kera ta ƙarfe zuwa arewa maso gabashin Najeriya;an ci gaba da wannan har zuwa shekaru goma na farko na karni na 20.Daga 1912 zuwa 1922 Sukur ya sha fama da mamayar Hamman Yaje,Fulbe Lamido (shugaban)na Madagali.Waɗannan yaƙe-yaƙe sun haifar da raguwar narkewar ƙarfe har zuwa 1960,lokacin da mutane ke ƙaura zuwa filayen da ke arewa da kudancin Sukur.Turawan Ingila da suka yi wa yankin mulkin mallaka daga 1927 ba su da wani bambanci ga salon al'adun wannan matsuguni.Nic David da Judy Sterner sun tattara bayanan rukunin yanar gizon da ba a san su ba kuma ana harhada wasu wallafe-wallafe da yawa don sanar da wannan rukunin ga duniyar waje.

Rubutunta na UNESCO,wanda aka yi a ƙarƙashin Ma'auni na iii,v da vi a cikin 1999,ya dogara ne akan abubuwan al'adun gargajiya na gidan sarauta na Hidi da ƙauyen,al'adun kayan aiki,da filayen filaye na halitta,waɗanda ke cikin yanayin da ba su da kyau.An kawo waɗannan abubuwan a cikin ambaton wanda ya bayyana shi a matsayin "Tsarin al'adun Sukur shaida ce mai ƙarfi ga al'ada mai ƙarfi da ci gaba da ta dawwama shekaru da yawa."Sukur yana daya daga cikin wuraren tarihi na UNESCO guda biyu na kasar.

Manazarta