Enceladus

She Enceladus y sheyoo eayst smoo 'sy chorys Sarnagh (y 19oo smoo ayns Corys ny Greiney). T'eh mysh 500 km (310 meeilaghyn) er crantessen, ny mysh un jeihoo Titan, eayst Harn smoo. Ta Enceladus coodit liorish rio glen oor, as kyndagh rish shen she eshyn nane jeh ny corpaneyn smoo aahoilshagh ayns Corys ny Greiney. Rere shen, cha nel çhiassid yn eayst ec munlaa roshtyn agh −198 °C (75.1 K; −324.4 °F); shen çhiassid ta foddey ny s'feayrey na corpane sollys-hooagh. Dyn bwooise da'n mooadys beg echey, shimmey troyn fishigagh eaghtyragh t'er Enceladus, voish shenn ardjyn lane jeh sloghyn cruinn dys thallooyn aachummit tectoanagh.

Va Enceladus feddynit magh er 28 Luanistyn 1789 liorish William Herschel, agh s'goan y fys v'ayn er derrey hiauill y daa haagh spoar Voyager, Voyager 1 as Voyager 2, shaghey Sarn ayns 1980 as 1981. Ayns 2005, ren y saagh spoar Cassini shiaulley shaghey faggys da Enceladus, anchoodaghey eaghtyr as çhymmyltaght yn eayst as taishbyney ny smoo sonreeaghtyn. Ren Cassini feddyn magh dossanyn va lhiggey magh voish ard poullagh y jiass. Ta volcaanyn feayrey faggys da ard y jiass lhiggey magh skiootyn dy ghaal ushtey, hiddragien co-vreneenagh, so-ghaalee elley, as stoo creoi, goaill stiagh cloreed hodjum as floagyn rioee magh 'sy spoar, gollrish geeser, er 200 kilogramyn (440 puint) 'sy tootçhey. Ta ny smoo na 100 geeseryn er ny ve feddynit magh. Ta cooid jeh'n ghaal ushtey shen tuittym sheese myr "sniaghtey"; ta'n chooid elley scapail as cur rish y stoo ta jannoo yn chooid smoo jeh fainey E Harn. Er lesh sheanseyryn NASA, s'cosoylagh co-heiy ny dossanyn as co-heiy comaidyn. Ayns 2014, ren NASA fogrey magh dy dooar Cassini feanish bentyn rish keayn fo-hallooinagh d'ushtey fliugh ec ard y jiass as eh mysh 10 km (6 mi) er çheeid. Voish y fogrey magh shen, ta sheanseyryn er ny yannoo clowanyn maddaghtoil as coipyn jeh'n cheayn.

Ta baghtyn ny geeseryn shen, chammah as feddynys çhiassid sthie ta scapail as tiarkaght tuill wuillee ayns ard poullagh y jiass, taishbyney dy nee corpane bio dy creg-oaylleeagh eh Enceladus. Gollrish ram eaystyn elley ayns coryssyn lheeadagh ny foawir ghas, ta Enceladus goit ayns aavuilley cruinlagh. Ta'n aavuilley echey rish Dione cur bree rish e chorrid chruinlagh. Ta'n chorrid shen mooghit liorish forsaghyn tidee, çhiow yn çheusthie echey dy tidee as greesaghey yn gastey creg-oaylleeagh.

Jeeagh er neesht
 Rolley volcaanyn neuhallooinagh

Imraaghyn

Kianglaghyn magh

 Atlas Enceladus (Boaldyn 2010) jeant ass jallooyn Cassini
 Google Enceladus 3D, atlas eddyr-obbragh yn eayst


17890828
Ronney:Feddynyssyn lesh William Herschel
Ronney:Eaystyn Harn
Ronney:Eaystyn as cruinlee far-ghraadagh oc