Aundyr Nobel

She straih queig aundyryn ta currit dauesyn, sleih ny undinys, er feie ny cruinney chur dy mooar rish y çheelnaue ad Aundyryn Nobel (). Va ny h-aundyryn currit er bun ayns 1901 rere çhymney Albert Nobel lurg e vaaish ayns 1896. Ta Aundyryn Nobel bronnit ayns magheryn Fishig, Kemmig, Fyshoaylleeaght ny Lheihys, Lettyraght, as Shee (ren Nobel cur sheese er yn Aundyr er son Shee myr aundyr ta currit "da'n pheiagh t'er ny yannoo y chooid smoo ny yn chooid share dy chur rish braaraghys eddyr ashoonyn, scryssey ny leodaghey armeeyn, as bunneeaght as cur-er-oaie çhionnallyn shee"). Ayns 1968, chur Sveriges Riksbank (banc meanagh y Toolynn) argid rish bunneeaght Aundyr ayns ny h-Oaylleeaghtyn Tarmaynagh ayns Cooinaght Alfred Nobel, dy ve reirit liorish Undinys Nobel. Ta Aundyryn Nobel coontit mastey ny h-aundyryn share as smoo ooashley ayns nyn magheryn er lheh.|Shalev, dg. 8

Cha nel Aundyryn Nobel bronnit agh orroosyn ta foast bio. Ta conseyderyn yn Aundyr enmyssit "lauryssee Nobel" ny currit sheese myr adsyn "fo laurys." Ta dagh conseyder geddyn boyn, teishtys, as mooad argid. Ayns 1901, hooar conseyderyn Aundyryn Nobel 150,782 SEK. Shoh mooad corrym rish 7,731,004 SEK ayns Mee ny Nollick 2007. Ayns 2008, hooar ny conseyderyn aundyr er 10,000,000 SEK. Ta ny h-aundyryn bronnit ayns Stockholm, y Toolynn, ayns sharmanys er 10 Nollick. She feailley bleeaney baaish Nobel t'ayn.

Imraaghyn

Kianglaghyn magh


 AUndyryn Nobel rere ollooscoillyn as undinyssyn


Nobel
Ronney:Alfred Nobel
Ronney:Bunneeaghtyn 'sy vlein 1895
Ronney:Aundyryn eddyr-ashoonagh
Ronney:Sheanse as çhaghnoaylleeaght 'sy Toolynn
Ronney:Aundyryn sheanse as çhaghnoaylleeaght
Ronney:Aundyryn sheanse as çhaghnoaylleeaght Soolynnagh
Ronney:Academee Reeoil Oaylleeaghtyn y Toolynn
Ronney:Yn Toolynn ayns 1895