Nepaalish

She çhengey Ind-Ayreeanagh ta dooghyssagh da ny Himalayaghyn 'syn Aishey Yiass ee Nepaalish (). She çhengey oikoil Nepaal t'ee, raad t'ee ny çhengey smoo loayrit as raad t'ee ny glare chadjin. Ta staydys oikoil 'syn Injey eck ayns steat Sikkim as ayns Reagheydys Thallooinagh Gorkhaland 'sy Vengaal Heear. T'ee loayrit ec mychione kerroo yn phobble 'sy Vutaan. Shymmey Nepaalisheyryn t'ayn ayns ny steatyn Arunachal Pradesh, Assam, Himachal Pradesh, Manipur, Meghalaya, Mizoram as Uttarakhand. Ayns Myanmar t'ee loayrit ec ny Gurkhee Vurmagh. Ta'n eebyrtys Nepaalagh 'sy Niar Meanagh, ayns Brunei, 'syn Austrail, as ayns çheeraghyn elley er feie ny cruinney. Ta'n Nepaalish loayrit ec mychione 19 millioonyn loayreyderyn dooghyssagh as ec 14 millioonyn elley myr nah hengey.

Ta'n Nepaalish currit stiagh ayns possan ny çhengaghyn Pahariagh Hiar ayns cryss Hwoaie yn Ind-Ayreeanish. Dirree yn Nepaalish ayns Glion Sinja, Queiggey Karnali, y preeu-valley shenndeeagh er Reeriaght Khasa mychione y 10oo as y 14oo eash. V'ee er ny lhiassaghey faggys da çhengaghyn Ind-Ayreeanagh elley, as faggys da çhengaghyn Pahariagh elley er lheh. Hoshiaght, va'n Nepaalish loayrit ec ny sleih Khas, possan kynney-hengagh Ind-Ayreeanagh dooghyssagh da'n ard Himalayagh 'syn Aishey Yiass. She screeuyn ayns Dullu, Slyst Dailekh va screeuit ec tra reiree yn Ree Bhupal Damupal mygeayrt y vlein 981 y screeuyn s'leah 'sy çhengey. Haghyr undinyssaghey yn Nepaalish car reirey Reeriaght Gorkha (haink dy ve enmyssit Reeriaght Nepaal ny s'anmey) 'sy 16oo eash. Harrish ny keead-vleeantyn, dirree abbyrtyn er-lheh jeh'n Nepaalish as cleaynyn oc veih'n Tanskrit, y Vaithilish, y Hindish, as y Vengaalish ayns ardjyn eigsoylagh jeh Nepaal as Uttarakhand noa-emshiragh, red chur rish bunneeaght y Nepaalish myr glare chadjin.

She çhengey feer cho-lheieagh ta'n Nepaalish as seyr-oardreilys fockle eck, ga dy nee oardreilys fockle kione–cass–breear (KCB) yn oardreilys smoo kioneyssagh. Ta tree keim vooar jeh'n onnoroilys ayn: onnoroilys injil, meanagh, as ard. Ta onnoroilys ymmydit raad nagh vel arrym jerkit; ta onnoroilys meanagh ymmydit dy haishbyney staydys corrym ny neaghtyraght; as ta'n onnoroilys ard cowraghey arrym. Gollrish dagh çhengey Ind-Ayreeanagh, ta grammeydys y Nepaalish er ny hincretaghey, as t'ee er ny choayl ayrn mooar jeh'n chorys jee-chleaynee cast ta ry-gheddyn ayns ny çhengaghyn ny shinney. Va lettyraght hrome-cheeallagh er ny lhiassaghey 'sy Nepaalish 'sy 19oo eash. Mygeayrt y vlein 1830, screeu ymmodee feeleeyn Nepaalagh er bun-chooishyn veih ny h-ard-skeealyn Sanskrit Ramayana as y Bhagavata Purana. Haink Bhanubhakta Acharya ny yei as hyndaa eh yn Ramayana 'sy Nepaalish. Hooar yn obbyr shen "foayr cadjin mooar kyndagh rish blass theayagh y çhengey, yn ynrickys crauee eck, as ny tuarastylyn najooragh rieughagh ayn".

Fo-noteyn

 Imraaghyn 

Rolley lioaryn




Kianglaghyn magh

 Rolley focklyn y Nepaalish ec Wikiockleyr, y fockleyr seyr
 Omniglot – Nepaalish
   Nepali Brihat Shabdakosh (Fockleyr Ooilley-ghoaillys y Nepaalish)  "Academee Nepaal"


Ronney:Çhengaghyn co-lheieagh
Ronney:Çhengaghyn Ind-Ayreeanagh
Ronney:Çhengaghyn gymmyrkey feanish veih'n 10oo eash
Ronney:Çhengaghyn Arunachal Pradesh
Ronney:Çhengaghyn Assam
Ronney:Çhengaghyn Wheiggey Bagmati
Ronney:Çhengaghyn y Vutaan
Ronney:Çhengaghyn Wheiggey Gandaki
Ronney:Çhengaghyn Himachal Pradesh
Ronney:Çhengaghyn Wheiggey Karnali
Ronney:Çhengaghyn Wheiggey Koshi
Ronney:Çhengaghyn Wheiggey Lumbini
Ronney:Çhengaghyn Wheiggey Madhesh
Ronney:Çhengaghyn Nepaal
Ronney:Çhengaghyn Sikkim
Ronney:Çhengaghyn Wheiggey Sudurpashchim
Ronney:Çhengaghyn Uttarakhand
Ronney:Çhengaghyn y Vengaal Heear
Ronney:Çhengaghyn screeuit ayns Devanagari
Ronney:Çhengaghyn screeuit ayns scriptyn Brahmagh
Ronney:Glaraghyn cadjin
Ronney:Cowraghyn ashoonagh Nepaal
Ronney:Çhengaghyn Ind-Ayreeanagh Hwoaie
Ronney:Çhengaghyn oikoil yn Injey
Ronney:Çhengaghyn oikoil Nepaal
Ronney:Çhengaghyn stundayrtit
Ronney:Çhengaghyn kione–cass–breear
Ronney:Çhengaghyn yn Austrail
Ronney:Çhengaghyn Myanmar