Neoin

Ta neoin ny neon (; veih νέον (neon) ny Greagish ta çhyndaait myr "noa") ny vunstoo lesh y chowrey Ne as yn earroo breneenagh 10. Ga dy vel neoin ny vunstoo feer chadjin 'sy Tuinney, cha nel mooarane jeh'n stoo shen ry-gheddyn er y Chruinney. Ayns foaynooyn cadjin, ta'n neoin ny ghas taaue gyn daah, agh t'eh soilshean lesh daah ruy-oranje buigh tra t'eh ymmydit ayns çhoobyn lhiggee as lampaghyn neoin as fograghyn soilsheenys. T'eh goit ass yn aer dy traghtee raad t'eh ry-gheddyn ayns mooadyn beggey.

 William Ramsay 
She William Ramsay (1852-1916) va'n kemmigagh Albinagh ren feddyn magh queig jeh ny gassyn ooasle. V'eh ruggit ayns Glaschu, as ren eh studeyrys er y chemmig 'sy Ghermaan fo stiurey Robert Bunsen. Ta sleih cooinaghtyn er Ramsay er yn oyr dy dooar eh magh argon (1894), hailium (1895), neoin (1898), krypton (1898) as xenon (1898). Scarr eh neoin, krypton, as xenon veih aer va jeant ny ushlagh. Chossyn William Ramsay Aundyr Nobel ayns 1904 son geddyn ny queig gassyn ooasle imraait heose.


Ronney:Bunstooghyn
Ronney:Gassyn ooasle
Ronney:Stooghyn feayree
Ronney:Feayraghteyryn
Ronney:Meanyn mooadaghey laser
Ronney:Gassyn çhynskylagh