Prokaryote

She possan dy bioagyn prokaryoteyn, as adsyn gyn çheshvean ny mynoltyn far-chrackanagh elley.  Myr shen t'ad anchasley rish ny eukaryota as çheshvean ocsyn.  Ta'n chooid smoo jeu lane un-chillagagh, agh beggan beg dy phrokaryota, ta eashyn yl-chillagagh ayns nyn mea.  

 Shennaghys y phossan 

Ta bun Greagish ec yn ennym: πρό- (pro-) "roish" + καρυόν  (karyon) "rassey" ny "cro", as shen çheet er y çheshvean, + ώτης (-ōtēs) (yl-rey-ώτες (-ōtes)).

Derrey 1990, t'ad eddyrscarrey ny prokaryoteyn ayns daa rheynn: bacteyryn as archaea.

 Mooinjerys rish eukaryota 

Ta anchaslys eddyr prokaryoteyn as eukaryota, er y fa dy vel GDN eukaryoteyn ayns "feer" çheshvean, agh cha nel far-chrackan mygeayrt GDN prokaryotagh.  Ayns 1977, ren Carl Woese cur roish eddyrscarrey prokaryoteyn ayns Bacteria as Archaea (Eubacteria as Archaebacteria rere'n eie echeysyn) er coontey anchaslyssyn mooarey eddyr y ghaa.  Ta'n corys rang-oardragh shoh, reaghey cretooryn myr Eukaryota, Bacteria as Archaea, shen y corys tree reamyn.

Ta troggal chillag prokaryotagh feer anchasley rish killagyn eukaryotagh.  Y tro breeoil, shen beays ny hassaaraght çheshvean.  Ta GDN prokaryotagh goll er tashtey ayns doss GDN/proteen, y far-heshvean, as eshyn gyn far-chrackan.  Chammah's shen, cha nel agh un kiarkyl dy GDN "kroymasoomagh" ayns far-heshvean prokayoteyn.  Ta GDN elley ry-gheddyn çheumooie jeh'n far-heshvean, er plasmaidyn, as ymmodee gienyn prokaryotagh scanshoil ayndauesynCampbell, N. "Biology:Concepts & Connections". Pearson Education. San Francisco: 2003..  Ta GDN eukaryotagh er  kroymasooymyn.

Cha nel rheynnyn far-chrackanagh, myr mitochondria ny chloroplastyn, ec prokaryoteyn, noadyr.  Ayns ynnyd jeh shen, t'ad jannoo obbraghyn myr co-haaghey sollys tessen y far-chrackan killag.Ny yei shen, ta kuse dy hroggalyn sthie ec prokaryoteyn, myr sampleyr, ushylagh killag.

Ta far-chrackan mygeayrt far-heshvean ny Planctomycetes, as ta rheynnyn far-chrackanagh elley oc . 

 Imraaghyn 

Ronney:Prokaryoteyn
Ronney:Bacteyr-oaylleeaght
Ronney:Bea-chemmig
Ronney:Possanyn paraphyletagh