Helsinki

She yn preeu-valley as y balley smoo ayns Finnlynn eh Helsinki (Soolynnish: Helsingfors). T'eh ny lhie ayns jiass ny çheerey er coose Lhoob Innlynn, rish y Vooir Valtagh. 'Sy vlein 2009 va 578,126 cummaltee 'sy valley as ny smoo na millioon 'sy valjaght.

Ta Helsinki, myrane lesh ny baljyn gerroil Vantaa (Vanda), Espoo (Esbo), as Kauniainen (Grankulla), jannoo seose yn ard preeu-valjagh lesh ny smoo na millioon dy chummaltee ayn. Ta Helsinki Mooar jeant seose jeh 12 valjaght as ta ny smoo na 1,300,000 cummaltee ayn. Ta un chiarroo jeh pobble ny çheerey ayn, myrane lesh 29% ny kiartagyn, as un trass jeh LTS.

Ta Helsinki ny phreeu-valley ry hoi dellal, ynsagh, ronsaghey, cultoor, as reiltys Innlynn. Ta hoght ollooscoillyn as shey pairkyn çhaghnoaylleeaght 'sy valley. Ta mygeayrt 70% jeh colughtyn joarree ta gobbraghey ayns Finnlynn soit ayns ard Helsinki. Rere arraghey-sthie cummaltee çheerey, t'eh coontit myr nane jeh ny h-ardjyn moirvaljagh ta gaase s'tappee 'syn Oarpey.

Ta'n phurt-aeragh eddyr-ashoonagh smoo scanshoil echey, Purt Aeragh Helsinki-Vantaa, soit 40 minnidyn magh veih çheshvean y valley lesh bollee etlagh jeeragh er feie ny cruinney. Ta'n bollagh tarrooagh Helsinki-Tallinn 1.5 oor er mayrnaght er mooir as 18 minnidyn liorish coptyr. Ta'n daa ard-valley, Tampere as Turku, nyn lhie 1.5-2 oor magh ass Helsinki er traenShirveish Hroailtee VR as 1.5-2.5 oor liorish gleashtan.

 Shennaghys 
Va Helsinki bunnit ec Ree Gustav I y Toolynn ayns 1550 myr balley trughanagh rish y valley Hanseatagh, Reval (Tallinn jiu). Agh ayns ny bleeantyn beggey, ren boghtinys, caggaghyn as çhingys jeeyl er y valley aeg. Rish foddey dy hraa, hannee eh ny valley beg slystagh. Ren troggal y Sveaborg (Finnlynnish: Suomenlinna) foays da'n valley as va'n balley jeant ny scanshoil erreish da'n chaggey eddyr y Roosh as y Toolynn tra haink Finnlynn dy ve ny queiggey fo stiurey ny Rooshee.

Son cleayney yn Toolynn er y wheiggey y cur fo chosh, ren Saar Alistair I y Roosh preeu-valley assjee, as chaill Turku e staydys. Va troggalyn, straidyn as çheshvean noa, cosoylagh rish Caayr Pheddyr troggit ayns eash noa yn valley.

'Sy vlein 1917, va neuchroghedys Innlynn fogrit magh as, myr v'ayn 'sy Roosh, haghyr caggey theayagh eddyr ny Forsaghyn Baney as ny Forsaghyn Jiargey. Va Helsinki goit liorish ny Jiargyn er y chied laa jeh'n chaggey as hannee eh ayns nyn laueyn oc derrey mee Averil 1918. Eisht, va pobblaght heyr noa currit er bun, Pobblaght Innlynn, as va Helsinki reiht myr preeu-valley. Erreish da'n chaggey va foays bun-towshanagh y vea baghtal ayns y çheer as ayns y valley.

Jiu t'ee myr nane jeh ny baljyn er feie yn Oarpey ta gaase dy tappee.

 Imraaghyn 

Kianglaghyn magh

Hel.fi: Ynnyd-eggey oikoil Ard-valley Helsinki


Ronney:Helsinki Mooar
Ronney:Preeu-valjyn 'syn Oarpey
Ronney:Ard-valjyn as baljyn ayns Finnlynn
Ronney:Ard-Diucaght Innlynn
Ronney:Ard-valjyn as baljyn purtey ayns Finnlynn
Ronney:Ard-valjyn as baljyn purtey er y Vooir Valtagh
Ronney:Buill chummaltit bunnit 'sy vlein 1550
Ronney:Bunneeaghtyn 'syn Oarpey 'sy vlein 1550
Ronney:Bunneeaghtyn ayns Finnlynn 'sy 16oo eash