Kiarkyl yn Arctagh

Ta Kiarkyl yn Arctagh nane jeh queig kiarkylyn ghowan-lheead ta cowrit er caslyssyn çheerey yn theihill. T'eh ny ghowan-lheead ta roie 66° 33′39″ (ny 66.56083°) çheu hwoaie jeh Cryss ny Cruinney. Ta'n ennym, yn Arctagh, currit er y thalloo ta ny lhie heose veih'n linney shoh as ta'n ennym yn Chryss Hempreilagh Hwoaie currit er y chryss da'n jiass j'ee. She Kiarkyl yn Antarctagh en ennym ta currit er kiarkyl yn ard corrym 'sy lieh-chruinney yiass.

Ta Kiarkyl yn Arctagh cowrey magh feegan smoo jiass y laa phoullagh (laa 24-ooryn dy Ghrian, lesh yn ennym "Grian mean oie" currit er) as oie phoullagh (laa 24-ooryn gyn Grian). Çheu hwoaie jeh'n linney ta'n Ghrian ny lhie heose veih bun ny speyrey er feie 24 ooryn gyn brishey un cheayrt 'sy vlein er y chooid sloo. Er Kiarkyl yn Arctagh ta ny taghyrtyn shen taghyrt keayrt 'sy vlein, ec shassyn greiney Mean Souree as Mee ny Nollick.

Çheer-oaylleeaght

Ta Kiarkyl yn Arctagh goll trooid Mooir yn Arctagh, Lieh-innys Loghlinagh, yn Aishey Hwoaie, Twoaie America Hwoaie as Greenlynn. Ta thalloo Chiarkyl yn Arctagh rheynnit eddyr hoght çheeraghyn, Norlynn, y Toolynn, Finnlynn, y Roosh, ny Steatyn Unnaneysit (t'eh shen Alaska), y Chanadey, y Danvarg (t'eh shen Greenlynn) as yn Eeslynn.

Lesh y toshiaght ec y Linney Vunlaa as goll shiar, ta Kiarkyl yn Arctagh goll trooid:

{| class="wikitable"
! Dowan-liurid
! Çheer, thalloo, ny mooir
! Noteyn
|-
| 5° 10°
| style="background:#b0e0e6;" | Mooir yn Arctagh
| style="background:#b0e0e6;" | Yn Vooir Loghlynagh
|-
|15°
| 
|Rødøy, Svartisen, Saltfjell, Bogvatnet
|-
|20°
| 
|Jokkmokk
|-
|25°
| 
| Rovaniemi, Logh Kemijärvi
|-
|30°
40°
|  
| Lhoob Kandalaksha, Lieh-innys Kola, Bollagh ny Mooir Twoaie (shiar)
|-
|41°-43°
| style="background:#b0e0e6;" | Yn Vooir Vane
| style="background:#b0e0e6;" |
|-
|45°
50°
|  
|
|-
|55°
60°
|  
|
|-
|65° 70° 75° 80°
|  
|Salekhard, Lhoob Ob
|-
| 85°
|  25px|border Krasnoyarsk
|
|-
| 90° 100° 105°
|  
|
|-
|110°
120°
130°
135°
140°
150°
155°
|  
| Piob Udachnaya
|-
|160°
170° E
180°
|  
|
|-
|170° W
| style="background:#b0e0e6;" | Mooir yn Arctagh
| style="background:#b0e0e6;" | Mooir ny Shukshee, Bollagh Heear Hwoaie (sheear), Bollagh ny Mooir Twoaie (sheear)
|-
|165°
|  
| Lieh-innys Seward
|-
|163°
| style="background:#b0e0e6;" | Mooir yn Arctagh
| style="background:#b0e0e6;" | Keyllys Kotzebue
|-
|165°
160°
150°
|  
| Logh Selawik, Fort Yukon
|-
|140°
130°
|  
|
|-
|120°
|  
| Logh Vooar y Vaghouin
|-
|
110°
100°
90°
85°
|  
| Repulse Bay
|-
|80°
| style="background:#b0e0e6;" | Mooir-tragh Foxe
| style="background:#b0e0e6;" |
|-
| 70°
65°
|  
| Ellan Baffin, Slieau Thor
|-
|60°
55°
| style="background:#b0e0e6;" | Yn Keayn Sheear
| style="background:#b0e0e6;" | Keyllys Davis, Bollagh ny Mooir Twoaie (shiar)
|-
|50°
45°
40°
35°
| 
|Awin rioee Helheim
|-
| 30°
25°
| style="background:#b0e0e6;" | Yn Keayn Sheear
| style="background:#b0e0e6;" | Keyllys ny Danvarg
|-
|20°
15°
| 
| Ellan Grímsey
|-
|10°
5°
| style="background:#b0e0e6;" | Yn Keayn Sheear
| style="background:#b0e0e6;" | Yn Vooir Loghlynagh
|}

Cha nel mooarane sleih nyn gummal çheu hwoaie jeh Kiarkyl yn Arctagh er oyr yn aeraght Arctagh t'ayn. Ta ny tree baljyn smoo heose jeh'n Chiarkyl nyn lhie 'sy Roosh; Murmansk (325,100 cummaltee), Norilsk (135,000 cummaltee), as Vorkuta (85,000 cummaltee). Ta 62,000 cummaltee ayns Tromsø ayns Norlynn, agh cha nel agh beggan ny sloo na 58,000 cummaltee ayns Rovaniemi ayns Finnlynn as eh ny lhie beggan heese jeh'n Chiarkyl.

Jeeagh er neesht
Kay Arctagh
Undinys Ronsee Poullagh Scott
Aggyrtyssyn  thallooinagh 'syn Arctagh
Çhyndaa yn Phartan
Çhyndaa yn Ghoayr

Imraaghyn

Kianglaghyn mooie

Terra Incognita: Exploration of the Canadian Arctic—Traaght shenndeeagh er ronseeyn leah gys Arctagh y Chanadey, daahit lesh caslyssyn çheerey, fotografyn as linneeaghtyn

Ronney:Ard yn Arctagh
Ronney:Çheer-oaylleeaght yn Arctagh
Arctagh