Israel

She çheer 'syn Aishey ee Israel (, Yisra'el; ). T'ee soit er slyst hiar yiass y Veanvooir. T'ee çhemmal rish y Livaan 'sy twoaie, rish y Teer 'sy niar hwoaie, rish y Jordaan as y Vroogh Heear 'sy niar, rish yn Egypt as Straih Ghaza 'sy neear yiass, as rish Lhoob Aqaba 'sy Vooir Ruy 'sy jiass. Ta'n çheer jeant seose jeh shiartanse dy hroyn çheer-oaylleeagh gyn bwooise er y nhee dy nee çheer veg t'ayn. Ayns Bun-leighyn y steat, ta Israel cur sheese urree hene myr Steat Ewagh as Deynlagh. Cha nel steat elley erbee ayn 'sy theihll raad ta'n chooid smoo jeh ny cummaltee ayn nyn Ewnyn.

She Tel Aviv caayr argidoil Israel, as she Jerusalem y chaayr smoo rere earroo yn phobble. Ta Israel hene coontey Jerusalem myr preeu-valley yn steat, ga nagh vel y soiaghey shen er enney ec ram çheeraghyn. 'Sy vlein 2012 va 7,956,000 deiney cummal ayns Israel; 5,995,700 nyn Ewnyn, 1,642,000 nyn Arabee (goaill stiagh ny Droosee as ny Bedoonee).

Politickaght
She pobblaght gheynlagh fo corys parlamaidagh eh Israel. Ta oltey yn pharlamaid, marish pohlldey veih tromlagh y pharlamaid, çheet dy ve ny Ard-vinishter. She fer toshee jeh'n phartee politickagh smoo ayn yn ard-vinishter son y chooid smoo. She toshiagh y reiltys as toshiagh yn ard-choyrle yn ard-vinishter. Ta 120 oltey goll er reih da'n pharlamaid, as eh er enney myr y Knesset. Ta olteynys 'sy Knesset bunnit er corys tuarystallys coreiragh jeh ny parteeyn politickagh, marish toshiaght reihyssagh jeh 2%. Rere shen, s'mennick dy vel co-reiltyssyn ayn.

Ta reihyssyn da'n pharlamaid goll er taghyrt dagh kiare bleean rere slattys, agh foddee co-reiltyssyn neuhickyr ny voteyn rouailtys barrant ec y Knesset cur y reiltys ass bree ny s'leaie. Ta Bun-leighyn Israel gobbraghey myr bunraght neuchoadit. Hoshee yn Knesset draghtey bunraght oikoil 'sy vlein 2003 va bunnit er ny leighyn shen. She toshiagh y steat Eaghtyrane Israel, agh cha nel mooarane currym echey faagail magh currymyn er lheh as currymyn jesh-chliaghtagh..

'Sy vlein 2012, va Israel rang-oardit 'sy 92h ynnyd rere Press Freedom Index ("Ayndagh Seyrsnys yn Ym-ysseraght") ec Reporters Without Borders – y rhenk s'yrjey 'syn ard echey. Rere creear as coontys Freedom in the World ("Seyrsnys 'sy Theihll") 'sy vlein 2013 ec y cholught Freedom House, as eh geearree cur towse er y teyrsnys deynlagh as politickagh ayns dagh ashoon, va Israel coontit myr yn un çheer heyr 'sy Niar Meanagh as ayns Twoaie yn Affrick.

Aarheynnyn

Ta Israel goll er rheynn magh ayns shey slyst reiragh, ta goll er enney 'syn Ewnish myr mehozot (; un. mahoz) – Meanagh, Haifa, Jerusalem, Twoaie, Jiass, as Slyst Tel Aviv, myrane lesh Ard Judaea as ny Samaar 'sy Vroogh Heear. Cha nel Judaea as y Tamaar as ayrnyn jeh Slyst Jerusalem as y Lyst Hwoaie coontit dy h-eddyrashoonagh myr cooid jeh Israel hene. Ta ny slystyn hene goll er rheynn magh ayns as queig fo-lyst jeig, ta goll er enney 'syn Ewnish myr nafot (, un. nafa). Ta dagh fo-lyst goll er rheynn magh ayns jeih ard najooragh as daeed.

 # (rere y chaslys-çheerey) Slyst Preeu-valley Fo-lyst Earroo yn phobble 1 Twoaie Nasair Kinneret, Safed, Acre, Golan, Glion Jezreel 1,242,100 2 Haifa Haifa Haifa, Hadera 880,000 4 Meanagh Ramla Rishon LeZion, Strah Sharon (Netanya), Petah Tikva, Ramla, Rehovot 1,770,200 3 Tel Aviv Tel Aviv Bat Yam, Bnei Brak, Giv'atayim, Holon, Ramat Gan, Tel Aviv 1,227,000 5 Jerusalem Jerusalem Jerusalem 910,300 6 Jiass Beersheba Ashkelon, Beersheba 1,053,600 7 Judea as y Tamaar Modi'in Illit Judea as y Tamaar 2,592,555 (seyraanee Eaghtyrys ny Palasteen da'n chooid smoo as 350,143 cummaltee Israelagh)‏‏

Imraaghyn

Kianglaghyn mooie

Reiltys

 Giare-choontys er Israel ec y Rheynn Chooishyn Joarree
  jeh Offish yn Ard-Vinishter
  jeh'n Rheynn Turrysid
Oayllys cadjin
 Israel ec The World Factbook
 Israel ec y Lioarlann Hoylagh Ewagh
 Faaishnyssyn Lhiassee Ogheragh cour Israel veih International Futures
Caslyssyn-çheerey
Atlas Israel er Wikimedia


Ronney:Çheeraghyn yn Aishey
Ronney:Ard hiar y Veanvooir
Ronney:Gurneilyssyn Ewagh
Ronney:Yn Levaant
Ronney:Çheeraghyn-oltey Unnaneys y Veanvooir
Ronney:Çheeraghyn-oltey ny h-Ashoonyn Unnaneysit
Ronney:Unnidyn politickagh ayns Eretz Israel
Ronney:Pobblaghtyn
Ronney:Bunneeaghtyn 'syn Aishey 'sy vlein 1948
*
Ronney:Steatyn as thallooyn bunnit 'sy vlein 1948
Ronney:Steatyn as lieh-enney oc
*
Ronney:Çheeraghyn yn Aishey Heear