Livonish

Ta Livonish ( ny  "glare ny çhengey yn choose") nane jeh ny çhengaghyn Finnagh 'sy chynney çhengey Ooralagh. T'ee ny çhengey lieh-vio va loayrit gys nish ec mygeayrt 35 loayreyderyn, as 10 jeu nyn loayreyderyn flaaoil.ed. György Nanovfszky: Nyelvrokonaink, Budapest, 2000. Ta faggys-vooinjerys eddyr ee as yn Estoinish. She Coose Livonia (Līvõmō) thalloo dooie ny Livonee, as t'ee ny lhie 'sy Latvey, ayns twoaie lieh-innys y Churlynn. Ta Livonee chynneeagh ennagh gynsaghey yn çhengey as ad jannoo eiyrtys y çhengey y aavioghey, agh er-yn-oyr dy vel ny Livonee nyn mynlagh, cha nel ram caayn ayn dys ymmyd y yannoo lesh y Livonish. Hooar y Livonisheyr jerrinagh, Grizelda Kristiņa, baase er 2 Mean Souree 2013.

 Sheeanchoryssaghtys 
 Breeocklyn 
Ta 8 breeocklyn 'sy Livonish:

 Toshee Meanagh Cooyl Doont i  õ   u  Lieh-ghoont   Eddyr e  1 o  Foshlit ä   a   

 Ta  gyn trimmid focklit magh myr .

Foddee dy vel dagh breeockle liauyr ny giare. Ta breeocklyn giare screeuit myr ta soilshit magh 'sy taabyl; ta breeocklyn liauyr screeuit lesh macron ("¯") erskyn shen çheu heose jeh'n lettyr, myr sampleyr,  = . Ta cronnalys er corys breeocklagh y Livonish er son shellooderys stød, cosoylagh rish y Danvargish. Myr t'ayns çhengaghyn elley lesh y tro shen, t'eh er credjal dy vel y yindys shen ny lorg blass ardjey ny s'leah.

 Corocklyn 
Ta 23 corocklyn 'sy Livonish:

 Meillagh Feeacklagh Cleaoil Coghooysagh Sluggidagh Stronnagh m  n  ņ  1 Bleaystagh neughooagh p  t    k  gooagh b  d    g  Screebagh neughooagh f  s  š  h  gooagh v  z  ž  Craa r  ŗ  Faggyssaght Meanagh j  Lhiattagh l  ļ  

Ta  çheet dy ve  roish  ny .

 Abbyrlhit 

Ta'n abbyrlhit Livonagh ny chrosh-sheelragh ta mestey cairscreeu Latvagh as Estoinagh.

A/a, Ā/ā, Ä/ä, , B/b, D/d, , E/e, Ē/ē, F/f, G/g, H/h, I/i, Ī/ī, J/j, K/k, L/l, Ļ/ļ, M/m, N/n, Ņ/ņ, O/o, Ō/ō, , , Õ/õ, , P/p, R/r, Ŗ/ŗ, S/s, Š/š, T/t, , U/u, Ū/ū, V/v, Z/z, Ž/ž

 Grammeydys 

 Shennaghys 
'Sy 19oo eash, va 2,000 Livonisheyryn ayn; ayns 1852, cha row agh 2,394 Livonisheyryn faagit (Ariste 1981: 78). Chur ram taghyrtyn shendeeagh lesh baase çhengagh y Livonish:
 'Sy 13oo eash, va mygeayrt 30,000 Livonisheyryn (Schätzung Vääri, 1966).
 Y Ruegys Germaanagh: mygeayrt ny bleeaney 1200, ren Braaryn Livonagh y Chliwe as ny reejeryn Teutonagh cummaltys er Livonia, as y taghyrt shen çheet dys arganys fo stiurey yn ard shen eddyr ny h-oardee shen as Ard-aspickys Rīga.
 1522: Çheet stiagh y Aachummey. Va Kurzeme greimmit ec y Danvarg.
 1557: Y Ruegys Rooshagh.
 1558-1583: Caggey Livonia. Haghyr caggey eddyr ny Rooshee, ny Soolynnee, ny Danvargee, ny Litaanee as ny Polynnee mychione reill yn ard.
 1721: Conaant Nystad. Haink er Livonia as Kurzeme dy ve nyn queiggaghyn 'sy Roosh Tsaragh.
 1918: Bunneeaght ny Latvey; haghyr aavioghey y Livonish.
 Y Nah Chaggey Dowanagh as yn Unnaneys Soveidjagh: Ooirraghey y Livonish.

 Abbyrtyn cadjin 
 Hello! – Tēriņtš!
 Bon Appetit - Jõvvõ sīemnaigõ!
 Moghrey mie! - Jõvā ūomõg! / Jõvvõ ūomõgt!
 Laa mie! - Jõvā pva! / Jõvvõ päuvõ!
 Gura mie ayd! - Tienū!
 Blein Vie Noa! - Vndzist Ūdāigastõ!
 geddyn baase - klmä
 un – ikš
 daa – kakš
 tree – kuolm
 kiare – nēļa
 queig – vīž
 shey – kūž
 shiaght – seis
 hoght – kōdõks
 nuy – īdõks
 jeih – kim

 Sampleyr screeuit jeh'n çhengey 
Mustā plagā valsõ

Kubbõ āt tuļ immõr satunnõd mingizt.
Mustā lupāt um vrd tutkām jūs.
Nlgalizt nīelõb min mistõmõt rõkūd
Sigžtūļ käds ikš dadžā ja ūgõb.

Mitikš äb tō ku sa kēratõkst pgiñ:
Um jõvīst, až sāina pl kēratõd "A".
Võid stalažod arrõ, až sainõ äb sita -
Ma vāgiž set kītõb, ku jõvīst tīed sa

Ja tikkiž ja tegīž um lagtõd sin tōmi
Sīest, mis sinnõn tīemõst ja mis sinā võid.
Až suggõbõd suodād ja revolūtsijõd,
Siz nustām sīes pāikal. Pdõ ka mēg.

Až nai ikškõrd vāldiž ka mäddõn tīeb sillõ.
Īezõ palābõd sīlmad, kus pīegiļtiz irm.
Siz grumā touvõd mäd' āndabõd villõ
Ja kõzzist pīkstõbõd pimdõd joud.

Ni īdskubs himnõ mēg lōlam īe pierrõ,
Sīest mēi ta kāitsõb ja sīnda ka tōks.
Sīest lōlam mēg: "Julgizt ni, veļīd, tīe jūrõ!"
Täuds sidāms oppõrmīel põrāndõks.

Leb Valst āigastsadā võilõb se kāngaz,
Mustā ku loptõmõt mōīlmarūim.
Kuñš īebõd pandõkst, kūoõd ja kuodād,
Täddõn nagrõs muidlõb kūolõn plū.

Focklyn liorish Tõnu Trubetsky

 Imraaghyn 

 Jeeagh er neesht 
 Min izāmō – Arrane ashoonagh ny Livonee
 Tulli Lum - Possan kiaullee lesh arraneyder Livonish

 Claare lioaragh 
 Fanny de Sivers. 2001. Parlons live – Une langue de la Baltique. Paris: L'Harmattan. ISBN 2-7475-1337-8. 
 Paul Ariste 1981. Keelekontaktid. Tallinn: Valgus. [pt. 2.6. Kolme läänemere keele hääbumine lk. 76 - 82] 
 Lauri Kettunen. 1938. Livisches Wörterbuch : mit grammatischer Einleitung. Helsinki: Finno-Ugrian Society. 


 Kianglaghyn magh 

Livones.lv
Virtual Livonia
Lioar raaghyn Latvish–Livonish–Baarle
 Saaseyn çhengey bentyn rish y Livonish ec Giellatekno
 Fockleyr Livonish – Latvish/Estoinish/Finnish


Ronney:Çhengaghyn Finnagh
Ronney:Çhengaghyn y Latvey
Ronney:Çhengaghyn marroo yn Oarpey
Ronney:Çhengaghyn hooar baase ayns ny 2010yn
Ronney:Çhengaghyn screeuit 'sy script Ladjynagh
Ronney:Çhengaghyn gymmyrkey feanish veih'n 16oo eash
Ronney:Çhengaghyn bun-dooghyssagh yn Oarpey