Bacteyryn

Ta bacteyryn (ennym oaylleeagh: bacteria) ny phossan mooar dy vynorgaanee phrokaryotagh un-chillagagh.  T'ad ooilley-ynnydagh er feie ny cruinney; t'ad gaase 'sy thalloo, ayns geillyn ushtey çheh, jeeyll goul-rooragh, ushtey as kirp lossreeyn as beiyn bio.  Ta mysh 40 millioon bacteyr ayns gramme dy halloo as millioon jeu ayns millileetyr dy ushtey villish; s'cosoylagh dy vel queig nonillion (5×1030) bacteyr er y chruinney.  T'ad jannoo magh ayrn mooar jeh bea-chorpys ny cruinney. 

Ta mysh jeig keayrt smoo bacteyryn cummal er corp deiney na ta killagyn deiney ayn.  Ta ram jeu er y chrackan as biota collaneagh.  Ta'n chooid smoo jeu meeskielleydagh er coontey obbraghyn y chorys jeenaght, as ta fir jeu foayssagh dooin.  Ta fir elley gorlagh as t'adsyn nyn minn ymmodee çhingyssyn, myr sampleyr, yn collyr, anthracs, louraneys as yn phlaih fairaigagh.  Ta gorley shymlee marroo mysh 2 villioon sleih 'sy vlein, 'syn Affrick fo-Haharagh son y chooid smoo.  Ta fir lhee jannoo ymmyd jeh noi-vaagh noi bacteyryn.

 Imraaghyn 


Ronney:Bacteyr-oaylleeaght
Ronney:Çhiarnyssyn (bea-oaylleeaght)
Ronney:Çhiarrymeeaght vea-oaylleeaght