Aspickys Vannin

Ta Sodor as Mannin (), ny Aspickys Vannin (), ny aspickys ayns Agglish Hostyn. Hoshiaght va'n aspickys foddey ny smoo, agh, jiu, cha nel eh coodaghey agh Mannin hene as ny h-ellaneenyn beggey ry heu.  

Shennaghys leah
Va'n aspickys Norlynnagh, Sodor, currit er bun 'sy vlein 1154, as eh coodaghey Inshyn Goal as ny h-ellanyn elley rish coose heear ny h-Albey. V'eh Suðreyjar ("Ellanyn y Jiass") yn ennym Loghlinish va currit er yn aspickys, ayns cosoylaght rish Norðreyjar ("Ellanyn y Twoaie"), va goaill stiagh yn Orkaid as Shetlynn. Va Mannin goit stiagh ry cheilley lesh ny h-ellanyn jiass shen. Va'n aspickys shoh ny fo-aspickys jeh chooid jeh ard-aspickys Trondheim.

Va ny h-ellanyn shoh dy lieragh stiurit ec Norlynn derrey 1266, tra v'ad lhiggit da Nalbin. Va Mannin rheynnit magh as ny h-ellanyn Albinagh as haink urree dy ve currit fo stiurey Reeaghyn Hostyn 'sy vlein 1334. Lurg shen v'ee ayns greim ec Çhiarnyn Vannin (ny Stanleeyn, Eearlaghyn Derby, veih 1406 derrey 1736 as Duicyn Atholl veih 1736) derrey'n traa nar va'n çhiarnaght kionnit ec y Chrooin Ghoaldagh ayns 1765. Va'n kiart dys Aspick Vannin ry reih ayns shellooderys ec Çhiarnyn Vannin, as dreill Duicyn Atholl y kiart shen lurg yn aa-ghreim ayns 1765 derrey'n traa dy row eh lhiggit seose dys y Chrooin ayns 1828. Cha row Mannin goit stiagh ayns Reeriaght Hostyn, ny 'sy Reeriaght Unnaneysit, agh t'ee ny Croghane-chrooin. Myrane lesh y chooid elley jeh Agglish Hostyn, daag yn Aspickys yn Agglish Chatoleagh Raueagh fo Inry VIII car yn Aachummey Sostynagh. Cha row yn aspick Thomas Stanley saasit lesh ny h-aachummaghyn (yn aa-rheynn jeh'n Aspickys echey veih Queiggey Chanterbury dys Queiggey York) as va'n oik echey goit ass liorish Inry, agh v'eh lhiggit stiagh er feie tammylt giare 'syn oik reesht fo Moirrey Hostyn.  Er yn oyr nagh row Mannin ny cooid jeh Reeriaght Hostyn, cha row Slattys Un-chummey 1662, v'er ny ghoaill rish ec yn Aachroo Sostynagh, currit ayns bree ayns Mannin. Lesh shen, chur yn Aspick Thomas Wilson ooashlaghey ayns Gaelg stiagh 'syn ellan car yn aspickaght echey (1697–1755).

Shennaghys jeianagh
Va'n ard-çhiamble bunneydagh jeh Aspickys Vannin ny hoie er Ellan Noo Perick ayns Purt ny h-Inshey. Huitt yn ard-çhiamble shen ass ymmyd car y 18-oo eash as er feie ram bleeantyn cha row agh Lhiass ard-cheeill ayns Doolish. 'Sy vlein 1980, va moir-agglish roie jeh Aspickys Vannin, Skyll Noo Charmane ayns Purt ny h-Inshey, enmyssit liorish Slattys Tinvaal.

Er yn oyr nagh vel Mannin ny cooid jeh'n Reeriaght Unnaneysit, cha nel yn Aspick coontit myr Çhiarn Spyrrydoil, as cha nel eh soiaghey ayns Quaiyl ny Çhiarnyn jeh'n Reeriaght Unnaneysit. Er y laue elley, t'eh coontit myr oltey jeh'n Choonseil Slattyssagh ayns Mannin. Myr t'ayn lesh Pointeilyn Crooinagh Agglish Hostyn elley, ta reihys yn aspick jeant lesh coyrle Ard-vinishter y Reeriaght Unnaneysit, ga nagh vel ughtarys echey ayns Mannin.

Jeeagh er neesht
 Aspick Sodor as Vannin
 Aspick ny h-Ellanyn
 Rolley aspickyssyn ayns Agglish Hostyn
 Mark Hiddesley (Aspick 1755-1772)

Imraaghyn

Kianglaghyn magh
Staydraa Agglish Hostyn 2002 
Slattyssyn Manninagh yn Agglish 


Ronney:Bunneeaghtyn 'syn Oarpey 'sy vlein 1154
*
Ronney:Yn Chreestiaght ayns Nalbin vean-eashagh
Ronney:Aspickyssyn bunnit 'sy 12h eash
Vannin
Ronney:Ny h-Ellanyn Sthie
Vannin
Ronney:Reagheydyssyn crauee bunnit ayns ny 1150yn
Ronney:Bunneeaghtyn ayns Mannin 'sy 12h eash
Ronney:Mannin ayns ny 1150yn