Ayimatẹn Ekiti Tọn

Ayimatẹn Ekiti Tọn yin dopo to Ayimatẹn gban-atọn-nukun-dopo he tin to Togbo Naijilia tọn mẹ lẹ mẹ. Tatọ́-tònọ etọn wẹ Ado-Ekiti. Eyin didoai to owhe 1996 tọn, bo yin dìde sọn Ayimatẹn Ondo tọn. Ayimatẹn Ekiti tindo dogbo he Ayimatẹn Kwara tọn podọ Ayimatẹn Kogi tọn to Agewaji. E ma dogbo hẹ Ayimatẹn Osun tọn to Whèyihọ. Mọdopolọ e tindo dogbo hẹ Ayimatẹn Ondo tọn to Hùwaji po Whèzẹtẹn-waji po. 
Mẹ hihia he wa aimẹ to owhe 2006 dohia dọ Ayimatẹn Ekiti tọn yin Ayimatẹn Ko-atọ́n-nukun-dopotọ he gbẹtọ su te hugan to Otogbo Nigeria tọn mẹ.Ayimatẹn Ekiti tọn wẹ yin Ayimatẹn gbà-nukun-dopotọ he klo hugan to Otogbo Nigeria tọn mẹ.

Ayimatẹn-gán
To azan fotọ̀nnukundopo Kọ̀yànsun owhe 2018 tọn, Kayode fayemi wẹ ye dè taidi Ayimatẹn-gán dó e ji to alọnu din podọ ogbẹ APC tọn mẹ wẹ ewọ tin te.Mẹ he bọdo Ayimatẹn-gán Ayimatẹn Ekiti tọn go wẹ yin Bisi Egbeyemi.

Gandudu-Lẹdo to Ayimatẹn Ekiti tọn mẹ
Ayimatẹn ehe bẹ Gandudu-Lẹdo tọn fọtọ́nnukundopo(16) hẹn, ehelẹ:
 Ado-Ekiti
 Ikere
 Oye
 Aiyekire (Gbonyin)
 Efon
 Ekiti East
 Ekiti South-west
 Ekiti  West
 Emure
 Ido-Osi
 Ijero
 Ikole
 Ilejemeje
 Irepodo/Ifelodun
 Ise/Orun
 Moba

Àkọ́ po Sinsẹ́n jọun he tin to Ayimatẹn Ekiti tọn lẹ po
Sinsẹ́n Klistiani lẹ tọn  wẹ su hugan to Ayimatẹn Ekiti tọn mẹ, ṣigba medelẹ gbẹ nọ basi sinsẹ̀n Malenu  lẹ tọn po sinsẹ̀n Devo amọ yé ma su.

Wehọmẹ Alavọ tọn to Ayimatẹn Ekiti tọn
Wehọmẹ Alavọ Afe Babalola, Ado-Ekiti
Wehọmẹ Alavọ Federal University, Oye-Ekiti
Wehọmẹ Alavọ Bamidele olumilua University of Education, Science and Technology, Ikere-Ekiti
Wehọmẹ Federal Polytechnic Ado-Ekiti
Wehọmẹ Crown Polytechnic Ado-Ekiti
Wehọmẹ College of Health Technology, Ijero-Ekiti
Adọ̀kunnu he tin to Ayimatẹn Osun tọn mẹ lẹ
 Gànyuu
 Amẹtisti
Sika
Ose
Kaolinite
Columbite
charnockite
Baryte
Phosphate
Aquamarine

Gbẹtọ Nukundeji Lẹ sọn Ayimatẹn Ogun tọn
Niyi Adebayo - Ayimatẹngán hoho Ayimatẹn Ekiti tọn
Robert Adeyinka Adebayo- Ayimatẹngán hoho Ayimatẹn Ekiti tọn
Odunlade Adekola - Aihundatọ
Abdul Azeez Kolawole Adeyemo - Tonudọto
Sade Adu - Hànjitọ
Bolaji Aluko - Weyọnẹntọ
Gbenga Aluko - Tonudọtọ
Sam Aluko - Adọkuntọ
Niniola Apata - Hànjitọ
Afe Babalola - Whèyidọtọ
Yinka Ayefele - Hànjito
Rasak Ojo Bakare - Weyọnẹntọ
Richard Bamidele - Tunudọtọ
Babalola Borishade - Tonudọtọ
Adekunle Fajuyi
Femi Falana - Whèyidọto
Falz- Hànjitọ
Olusoji Fasuba - Aihundatọ
Ayo Fayose - Ayimatẹngán hoho Ayimatẹn Ekiti tọn
Zlatan Ibile - Hànjitọ
Segun Oni - Ayimatẹngán hoho Ayimatẹn Ekiti tọn
Sola Sobowale - Aihundatọ
Tope Tedela - Aihundatọ
Puffy Tee - Nu bayitọ
S. Banji Akintoye - Kinkantọ

 Alọdlẹdonu lẹ 

Adà:Naijilia
Adà:Ayimatẹn lẹ to Naijilia