María Ester Grebe

María Ester Grebe Vicuña (Azan widopotọ Liyasun, 1928 – Azan tintan  Abọ̀húsun, 2012) yin Chilean anthropologist and ethnomusicologist bo nọ na ayidonugo mẹhe yin chile-nu lẹ.
Otàn gbẹzan etọn tọn
María Ester Grebe yin jiji to owhe 1928 tọn mẹ to Arica, Chile.

E plọnnu gándo ohàn go to Wehọmẹ Alavọ Chile tọn, bo yí gbedewema bachelor's tọn to 1965. 

To owe pinplọn yinukọn dogọ to Wehọmẹ Alavọ California tọn po Wehọmẹ Alavọ Indiana tọn po godo to vivọnu owhe 1960 tọn mẹ, é yi gbedewema daho hugan lọ to ohàn mẹ sọn Wehọmẹ Alavọ Queen Belfast tọn to 1980.

Grebe yí whenu susu zan to azọ́n dodinnanu-bibasi do aṣà po nukọ̀nyiyi gbẹtọ lẹ tọn po. Omẹ he wá sọn Chile lẹ ji wẹ dodinnanu etọn sinai do hugan, bọ e nọ to gbejizọ̀nlin ji lẹdo otò lọ pe nado yì hùnwhẹ lẹ po nuwiwa aṣà tọn lẹ po tẹnmẹ, bosọ nọ kànhose mẹlẹ gando hosọ́ voovo lẹ go.
É yi whenu susu zan to  Wehọmẹ Alavọ Chile tọn to azọ́n dodinnanu-bibasi do aṣa po nukọ̀nyiyi gbẹtọ lẹ tọn po mẹ, bosọ basi mẹplọntọ to finẹ kakaje  gbọjẹ whenu etọn tọn.

E sọ wazọ́n to azọ́nwatẹn amàsin tọn mẹ,   bo plọnnu gando amàsin mẹyuu Mapuche tọn go, ṣigba é yin yinyọnẹn ganji na azọ́n ohàn po aṣa po tọn etọn, bosọ to nuplọn gando ohàn po aṣa Mapuche po tọn podọ gando tòmẹnu Chile tọn lẹ go.

To ojlẹ voovo awe mẹ, to 1964 po 1977 po, e yi ajọ̀ akuẹ tọn nado sọgan jẹ yanwle dodinnanu-bibasi do ohàn etọn tọn po.
É ko kanwe susu lẹ, owe lẹ taidi 1998's Culturas indígenas de Chile: un estudio preliminar ("Indigenous Cultures of Chile: A Preliminary Study") and 1967's The Chilean Verso: A Study in Musical Archaism.

To 2012, Ethnomedia dè bẹplidopọ hoyidokanji Grebe tọn  apá awènọ de tọ́n to lẹdo he agéwaji Chile tọn lẹ mẹ, he hosọ́ yetọn yin Aymara 1976-1977 po Aymara 1976-1983 po. E ku to osẹ kleun delẹ godo, to owhe 84 mẹvi yinyin mẹ, to Santiago.
To ṣiọdidi etọn whenu, dodinnanubasitọ do aṣà gbẹtọ lẹ tọn ji, Mauricio Pineda Ethnomedia tọn ylọ ẹ dọ "dopo to omẹ vonọtaun agbegbe lọ tọn po dodinnanubasitọ do hàngbe akọ̀ voovo lẹ tọn go vonọtaun de". Sọn whenue e ku gbọ́n, Archivo María Ester Grebe Vicuña lọ ko zindonukọ̀n nado nọ de nuyidokanji he gando akọ̀ lẹ go lẹ tọ́n sọn nusẹ̀dotẹn etọn mẹ.

Alọdlẹndonu lẹ

Nọten intẹnẹt tọn devo lẹ