Jane Katjavivi

'Rosemary Jane Tuauana katjavivi (he yin jiji to 1952,  bo basi matintọ́ to azán ṣiẹnẹtọ Avivọsun owhe 2022 tọn) yin Anglair-vi Namibia wekantọ, wenlatọ po vọjlado-basitọ́ de po. Katjavivi wazọ́n to South West Africa People's Organization (SWAPO) to London, bosọ yin tọntlọngbọn to wẹnlila na Azọ́nwhé po wehọmẹ po na Namibia. Azọ̀ngban yin nina ẹn nido gọalọna nado là ogbe Namibia tọn bosọ hẹn otàn Namibia tọn dote. E hẹn yọ́nbasi na Namibia nado hianu gando azọ́n titengbe lẹ go, ehe e ma na ko bọawu na ye nado hia to gandudu Apartheid tọn whenu. Owe etọn he yin sisẹ̀do do National Archives of Namibia.

Gbẹzan etọn to England 
Jane Katjavivi yin jiji to Leeds, Agewaji England tọn. Taidi jọja yọnnu dé, e kọnawudopọ hẹ ogbẹ́ amisatọn he nọ gọalọna mẹdevo  he tin to alọgọ akọta he jlo na wa hunuku to nukọ̀nmẹ glọ. E plọnnu gando Otàn Aflika tọn go to University of Sussex, ehe gọalọna en nado ji họntọn hẹ wehọmẹvi Aflika tọn lẹ bo e do lẹzun avùnlọyina jlọjẹ tonudọtọ lẹ tọn de sọta Apartheid to South Africa. E dotana wepinplọn wehọmẹ alavọ tọn to University of Birmingham,fihe e plọn Otàn Africa tọn te ganji. Wékinkan etọn lẹ wẹ yé nọ ylọ dọ "South Africa Subimperialism.
Jane Katjavivi wazọ́n etọn tintan to dọ "South Africa Subimperialism.
Jane Katjavivi wazọ́n etọn tintan to to wepinplọn yetọn mẹ, to London to World University Services to 1975. To whenue e to azọn lọ wá, e penugo nado pli akuẹ do gọalọna wehọmẹ South Africa tọn he ma tindo lẹblanulọkẹyi lọ nado yi  akuẹ wehọmẹ na kinklan Akọta lẹ tọn po ahizi tonudọtọ lẹ tọn wutu. Namibia mọ kọgbọ sọn alọgọ lọ mẹ po Jackson kaujeuwa po gọna sinsẹngan Colin Winter. E wazọ́n taidi Linlinnamẹtọ de to SWAPO to London to nudi owhe 1976 po 1978 mẹ,e sọ wazọ́n taidi Linlin kàntọ de po vọjlado basi tọ de po to London. To 1981 e da Peter katjavivi, he yin tonudọtọ SWAPO tọn dé po Otànwe kàntọ de po.

Gbẹzan etọn to Namibia 
Katjavivi sẹtẹn yi Namibia to 1989 kavi 1990,bo lẹzun Namibia nu jowamọ tọn dé. E yi Otjiherero he Oyin etọn nọ yin "Tuauana", ehe zẹemẹdo "dopo wẹ mi kavi mi to kọndopọ mẹ" do basi sọdodovi. To mẹdekannujijẹ Namibia tọn whenu to 1990, e de owe Namibia tọn tọ́n, po owhe dé po. To mẹdekannujijẹ Namibia tọn whenu to 1990, e de owe Namibia tọn tọ́n, po owhe dé po. Vọjlado zọ́n wiwa etọn bẹ vivọ nuhe yin didọ dọ owe mẹ gbọn hagbẹ etọn lẹ dali taidi ogbẹ́ po aṣa po, nuhe gbẹtọ paa lẹ dọ po nuhe osẹ́n dọ po, Otàn po tonudidọ po nujijọ joun lẹ po. To whenue e jó azọ́n to 2016, e du to linlinzọn UNAM gbọn Jill  Kinahan ji. Taidi vọjlado basi tọ́n de po wenlatọ de po, katjavivi gọalọ to adọkun-wesise tọn Namibia tọn mẹ. Taidi vọjlado basi tọ́n de po wenlatọ de po, katjavivi gọalọ to adọkun-wesise tọn Namibia tọn mẹ. Katjavivi wẹ yin Azinponọ na ogbẹ́ lọ bo sọ nọ zan akuẹ etọn do gọalọna ogbẹ́ lọ . E nọ nọtena South Africa to African Publishers Network nukọ̀n. E sọ yin dopo to hagbẹ African Books Collective Management Committee lẹ tọn mẹ. 
Jane katjavivi wẹ kàn Undisciplined Heart po Otàn kleun devo lẹ po. Undisciplined Heart yin Alọdlẹndo taidi otan mẹhe ko basi matintọ́ to de tọn, ehe ji e dọho gándo azọ́n, awufiẹsa po òkú po go.
Gbọnvona wedideton po vọjlado bibasi etọn po, e sọ nọgọna wiwejininọ po nukunpedo kanlin lẹ go po. To 1992, e yin dopo to ogbẹ́ Cheetah Conversation Fund (CCF) lẹ mẹ, he tin to Otjiwarongo to Namibia. To godo mẹ e sẹn taidi mẹhe bọdo ogan CCF tọn go to Namibia. Sọn 1999 sọyi, CCF bo nọ penukundo tito avùn lẹ tọn go.

 Òkú etọn 
Katjavivi basi matintọ́ to azán ṣiẹnẹtọ , Avivọsun owhe 2022 tọn to whenue e to aliji jei Windhoek, Namibia po asú etọn po, to whenuena ye towhẹn yi United Kingdom bo lẹkọ ja whé. To homẹfa nínà hẹnnumẹ etọn lẹ whenu Tògan Namibian tọn Hage Geingob  dọmọ “To mẹdekannujẹ tintindo to 1990 godo, taidi wekantọ po wekantọ azọ́nyọnẹntọ de po, Jane yin azọ́nyọnẹntọ to jideji hinhẹn wa na owe Namibie tọn lẹ.”

 Alọdlẹndonu lẹ 
‎
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Adà:Yọnnu lẹ
Adà:Mẹhe yin jiji jto 1952 lẹ
Adà:Mẹhe ku to 2022 lẹ