Via (Vea) Mɔgerɛ

VIA (VEA) MƆGERƐ YƐLA

Kokiŋɔ n gã Via (vea) tiŋa puan ti ba wi'ira e tii, Via (Vea) Mɔgerɛ. Ba tu/garegɛ mɔgerɛ wa la yuuntuserɛ la yuunkɔbesi siwɛi la yuunpiyoobi la anuu (1965).

Mɔgerɛ wa dela mɔgekatɛ bɔna booŋo so'olum hali a lagum po pa'asɛ mɔgekara n boi bɔlega so'olum ti ba wi'ira ti upper east la, la gaana timpaberɛ wa za'a puan.

Mɔgerɛ wa tari suŋerɛ zo'e zo'e bɔ'ɔra upper east so'olum duma la gaana tiŋa nɛreba za'a. A suŋeri tɔ yɛsera kua puan, tu kelum tara mɔgerɛ wa ko'om nyuura mɛ, tu me kelum tara ko'om wa mɛta tu yɛa dee me kelum suŋera tɔ yɛsera la tu dusi me kelum nyuura ko'om wa mɛ.

mɔgerɛ wa kua paŋa wan dɛna la Sɔlegɔŋɔmuuma tuserɛ la kɔbega la piyoopɔi la a wɛi ti solemiisi wi'ira tii, 1,179 hectares farmland. Ko'om wa ni yo'e bo la kaareba tusa a naasi (4,000) n  boi tinsi siwɛi n boi booŋo so'olum la bɔlega minisipaliti puan. Tinsi wa dela, Via miŋa, Nyarega, Yɔregɔ, Dindubiisi, Bɔlega, Zaarɛ, Yikinɛ, Goori la Sumbureŋɔ. Ba kɔɔri yuberɛ mɛ de me kelum kɔɔra uunɛ. 

Ba kɔɔri lɔgerɔ zo'e zo'e dee ba fii n ŋwana, Si buri buri, Mui, karewɛɛna, Kamamtuusi, Nazu'usi, Ãrebasa, Bitɔ, Bemeto, Ma'ana la ba zo'e zo'e. Kua wa iŋa ti ba ni yeti, Pɔgezinyaka kan ele Via, se'ere n sɔi la, Via duma kɔɔri la daarɛ woo. 

Ba kɔɔri dia wa zo'e zo'e dita mɛ dee me kelum kɔɔsa basɛba. 

Tinsi wa zo'e zo'e me kelum tara ko'om wa nyuura mɛ yele yele wuu Bɔlega so'olum duma zo'e zo'e n yuuri ko'om wa.

Mɔgerɛ wa basɛ me ti Booŋo la Bɔlega yu'urɛ yese paɛ tinsi zo'e zo'e yele yele wuu via miŋa.