Ounuwaa

Onnuawaa (alijunaiki: solidaridad colectiva) naa wayuukana, waraitushin sunain onnuawaa, achuntushii kaaliwaa namuin naa nupüshikana, musia namuin naa wayuu na'leewain.

Sülaatule wanee kasachiki numuin wanee wayuu, awaraijaashi supüla nuchajaainjatüin naaterüin tu sukuaipa kasaa alatuin numüin.

Tü Onnuawaa münaka sukua'ipa wayuu woushinuu, watushinuu sumaiwalee main, saashein laülayuu tü Onnuawaaka wanee anapajirawaa , sulia tü aapüshiikalürüa , aleewainkalürüa , eerajuushiin, kaa jülüjüinjatüin wain wattakai naa wayuu akalijakanaa waya so'u wanee ka'i sülatülee wanee kasa namüin, chekushii weitüin no'u so'u wanee ka'iya , shia sumünaka sümüin tü Onnuawaa wanein shia wanee anapajirawaa.   

Wayuu eekalü ounnuain , eesü saapünüin annerü, kaula , paa'a , kakuna , nneerü , tairü sülatüin mainma juya sheküsü jülüjüin wain jee wakaliijüin naa wayuu akalijakanaa waya wanee ka'i . Tü Onnuawaaka wanee anapajirawaa, kaa shiiwajünüinjatüin wattaka'i  naa wayuu akalijakanaa waya wanee ka'i sünain tü Onnuawaaka , müinka wakaliijüin waya wanee ka'i. Nnojotsü eein süpüla motüin wain , tairü sülatüin mainma juya.   

Anüü sukuai'pa tüü ounuawaakalü nutuma wayuu. Eere naain'jala wanee wayuu; womuyuulen, niipireerüin jieyuu, ni'yaatüle wayuu oulakaa müsia kaain'jarale wanee nüpüshi; achuntushi kaalinwaa sa'akapünaa kasayuu nünain; nu'payuu, nüsanuu, nurulain'muyuu, nanchiyuu, neekarau'se eje namanapünaa nütünatümuyuu. Eeshi ekai ei'tüin anneerü, kau'la, pa'a, tu'uma. Tüü ei'nalaaka wanee juyaala, nuunuwanapena a'ou, kei'nalain'jachia.     
Akotchajülee sünülia:Sukuwa'itpa wayuu