Yosu

Yosu (alijunaiki: Cardón -  Stenocereus griseus) E'raajünüsü süka tü pütchikaa Stenocereus griseus, shia wanee wunu'ulia kojuyaka soo'opünaa tü mmakalü eere josoin otta eere yüütüin tü juyakalü; müinka chapünaa Baja California, cha'aya México, Ariisonaa cha'aya Estados Unidos, Costa Rica, Wenesuweera otta Kolompia. 

Tü wunu'uliaka tia katsüinsü ma'in nuurala, kei'püsesü, kasuutolü süsii. Saja'apüin antüsü sünainmüin 19.2 meetüra, yaletüsü sünainmüin 1 m. jee eesü maimajain sütünaka. Sünülia sutuma atüjaaka ma'in shia Cyrus Pringle.

Yosu sümüin wayuu
Tü yosuko kapülainshaatasü sümüin wayuu, aka jamüin, ekünüsü süsiikaa jee tü suwunu'ushe aapaanüsü süpüla aainjaa tü'liki, piichi jee kasa anakaa apüla. Yotojolo sünülia sutuma wayuu josopa tü sütaka, sümüin wayuu tü yosuko anasü süpüla luma, shipia kaa'ula otta süpüla sukulaatshen püülükü.

Eesü wayuu eekai süsüin tü süshulaka tü yosuko süpüla shipinjatüin kasa ayuule eekai nananin, sünain tü maka, na atüjaaka süpüleerua naya naa alüiikana, wayuu atüjaka sukuwa'ipa wunu'u süpüla kasain anain apüla.
 Tü yosukalü 
Naashin naa ekirajüliikana süchiirua tü wunu'uliakaliirua (na botánico münakanaConcepto de Botánica), tü yosukalü süpüshi tü wunu'ulia kanüliakaliirua "cactus". Kouliasü shia sulu'u Kolompia, Wenesueela jee Meejiko asotawaisü eere anooulin. Eesü süsawatüle 8 metro iipünamüin, wuittusu süta jee wainma yosiipüse sutoutajee.Concepto de Botánica

 Yosusii, süsii yosu 
Sünülia tü süsiikalü yosu shia yosusii. Eirulaasü ma'aka saa'in wanee kampaana jo'uuchon. Kasuusu sulu'upünaa jee ishootoleemasü sutouta. Kasiisü shia wanaa sümaa aliin tü jemiyaikalü.

 Süchon Yosu 
Tü suchonkalü yosu ko'oyoochonsu sümaa koliin sutouta. Ishotolu sutouta jee tü sushula. Ekünaajünüsü, püsiasü ma'in shia. Yuuitat sü'ükaa yosu jee sulu'usu shia tu süchonkalü yosu.  

 Sulu'u epiyasein tü yosukalü 
Wainma kasa anaaka apula tü yosuukalu. Tü sushulakalu anaasu supula e'ikawaa, ashulennusu supula masiipalain je ittule wayuu. Shiasa'a tü siikalu anaasu supula e'ikawaa aanuku, süpüla tia a'ajünüsü süchikijee asirujanusu je ashulennusu naanukulu.

Eepaja'a waneirua sukua'ipa amuusujaa sümaiwa sulojiasü walashi. Tü süshulakalu amoinjunawainsu süpüla shiküin shia tu mürütkalüirua joutaleeu otta tu suyotojoloinkalu sajunasu je sutujunasu miichi.Curioso saber, Madera de Cactus.

 Shiyaakuwa yosu 

 Shi'ipajee sukuwa'ipa 

Akotchajülee sünülia:Wunu'ulia