Kulaala

Tü Kulaala (alijunaiki: corral) münakat shia tü suutkajaayaka tü mürütkalüirua. Shia eere nekerulitnüin na mürütkana süpüla e'merawaa süchikije arüleejüna tü annetkana otta müsia tü kaulakalü. Sülatirüin a'ikalü sulu'u sukulaatse, wane kulaala akumaajünüsü sünain muloin otta motsoin süpüla paliitchon müsia wattaale saali tü mürütkalüirua. Ojotojitnüsü süpüla shikajeetnüinjatüin wuna'apümuin otta müsia sünain süsitnüinjatüin wuin mi'irukumuin. Eesü kulaala süpülajana tü püülüküka, paa'a müsia kaliina. Kakulatsesü tü wuchikalüirua, wanee sumuin sukuaipa tü sukulaatseka waimapütsü aaka shipijünuin süpüla eküna müsia süikünüin süpüla choujawaa. Makaaya tü apainkalü kakulatsesü suulia shiküin tü mürütkalüirua tü apünajuushikalü. ainmajüneesú waneepia süpüla shikünüin keetaapa sükalia. Tü kulaaka anaatünawaisÜ süpüla nnojoluijatüin eepünain sojotojuin tü mürütkalüIrua. 

 Sukumajia wanee kulaala 
Tü kulaalaka akumajünüsü süka susaa aipia'oulia sümaa mojui, süka yosu otta kousholu. Eesü yanama süpüla tü antirawaaka süpüla ayatawaa sünain akunjaa tü kulaalaka, keki'irasa, eesü ekawaa musia asawaa shikiira süshatapa. Nnojotsü süpüla choujainjatüin namaana nna wayuukana nepialü tü kulaalaka süpüla nepijainjatüin tü mürütkalüirua müsia shia nnawashirüinjatü watta kai. Shia napütüinjatüka süpüla naikeyuu na laülaayuukana, shia napalainjatüka namuin na tepiichi jemeinkana shiipaaya sulu'u noumain chaya wajiira. 

 sujutu tü kulaaka sumuin wayuu. 
Tü kulaaka kojutushantasü sümüin tü wayuukalüirua aaka sukuaipain wayuu eekai kamünüin sulu'u tü suumainka süpüla nnojoluinjatüin mülian naya sülatapa kasa namuin. tü mürütkalüirua asaajünüsü. suluúje kulaala süpüla súüjaanüinjatüin süpüla shikiiräinjatüin tü kasa eekai anaatitnüinjatüin akuaipa otta müsia eekai suchuntuin laapü süpüla koujeinjatüin shia. Tü kulaaka anasü süpüla akatajünuin tü mürütkat aapünüinjatüka süpüla sujutu wayuu eekai suchuntunuin müsia eekai kainjalain.
Akotchajülee sünülia:Sukumajaala wayuu