ગુજરાતનાં હવાઈમથકો

ગુજરાત રાજ્યમાં કુલ ૧૮ હવાઈમથકો આવેલાં છે. આ હવાઈમથકોનું સંચાલન અને માલિકી એરપોર્ટ્સ ઓથોરીટી ઓફ ઇન્ડિયા, ભારતીય વાયુસેના, ગુજરાત સરકાર અથવા ખાનગી કંપનીઓ હેઠળ છે. ગુજરાતમાં ત્રણ આંતરરાષ્ટ્રીય હવાઈમથકો, નવ સ્થાનિક હવાઈમથકો, બે ખાનગી હવાઈમથકો અને ત્રણ સંરક્ષણ હવાઈમથકો છે. ગુજરાત સ્ટેટ એવિએશન ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર કંપની લિમિટેડ (ગુજસેઇલ)ની સ્થાપના ગુજરાત સરકાર દ્વારા ગુજરાતમાં ઉડ્ડયન માળખાના વિકાસને પ્રોત્સાહન આપવા માટે કરવામાં આવી હતી.

 પરિભાષાઓની સમજૂતિ 
આ સૂચિમાં નીચેની માહિતી શામેલ છે:

 સેવામાં આવરી લેવાતો વિસ્તાર - નગર અથવા શહેર જ્યાં હવાઈમથક સ્થિત છે. આ વિસ્તાર હંમેશા ચોક્કસ સ્થાન ન પણ હોઈ શકે કારણ કે કેટલાક હવાઈમથકો જે તે વિસ્તારને આવરી લે છે તે નગર/શહેરની પરિઘમાં સ્થિત છે.
 ICAO – ઇન્ટરનેશનલ સિવિલ એવિએશન ઓર્ગેનાઇઝેશન દ્વારા આપવામાં આવેલી ચાર અક્ષરની સંજ્ઞા (એરપોર્ટ કોડ). ભારત માટે ICAO સંજ્ઞાઓ VA (પશ્ચિમ ઝોન - મુંબઈ કેન્દ્ર), VE (પૂર્વ ઝોન - કોલકાતા કેન્દ્ર), VI (ઉત્તર ઝોન - દિલ્હી કેન્દ્ર) અને VO (દક્ષિણ ઝોન - ચેન્નાઈ કેન્દ્ર) અક્ષરોથી શરૂ થાય છે.
 IATA - ઇન્ટરનેશનલ એર ટ્રાન્સપોર્ટ એસોસિએશને આપેલી ત્રણ અક્ષરની સંજ્ઞા (એરપોર્ટ કોડ).
  હવાઈમથકનો પ્રકાર -  હવાઈમથકનો પ્રકાર, જેમાં એરપોર્ટ ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા દ્વારા વપરાતી પરિભાષાનો સમાવેશ થાય છે. નીચે આપેલા પ્રથમ કોષ્ટક મુજબ:
  હવાઈમથક કાર્યાત્મક સ્થિતિ - નીચેના બીજા કોષ્ટક મુજબ હવાઈમથકની કાર્યાત્મક સ્થિતિ:

હવાઈમથક પ્રકાર વર્ણન આંતરરાષ્ટ્રીય  આંતરરાષ્ટ્રીય અને સ્થાનિક બંને યાતાયાત સંભાળતું હોય એવું હવાઈમથક. આંતરરાષ્ટ્રીય (CE) સિવિલ એન્ક્લેવ હવાઈમથક મુખ્યત્વે ભારતીય સશસ્ત્ર દળોના ઉપયોગમાં માટે હોય છે પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય અને સ્થાનિક યાતાયાતને નિયંત્રિત કરવા માટે અલગ વ્યાવસાયિક ટર્મિનલ પણ ધરાવે છે. કસ્ટમ્સ કસ્ટમ ચેકિંગ અને ક્લિયરન્સ સુવિધા સાથેનું એરપોર્ટ અને આખા વર્ષ દરમિયાન સ્થાનિક યાતાયાતનું સંચાલન કરે છે. આમાંનાં કેટલાંક કસ્ટમ્સ એરપોર્ટ પરથી ખૂબ જ મર્યાદિત સંખ્યામાં આંતરરાષ્ટ્રીય ઉડાનોનું મર્યાદિત સમય માટે સંચાલન થાય છે. સ્થાનિક માત્ર સ્થાનિક (ડોમેસ્ટિક) યાતાયાતનું સંચાલન કરતું હોય તેવું હવાઈમથક. સ્થાનિક (CE) સિવિલ એન્ક્લેવ હવાઈમથક મુખ્યત્વે ભારતીય સશસ્ત્ર દળોના ઉપયોગમાં માટે હોય છે પરંતુ સ્થાનિક યાતાયાતને નિયંત્રિત કરવા માટે અલગ વ્યાવસાયિક ટર્મિનલ પણ ધરાવે છે. રાજ્ય/ખાનગી રાજ્ય સરકાર અને/અથવા ખાનગી સંસ્થાઓનાં નિયંત્રણ હેઠળનું હવાઈમથક. વ્યક્તિઓ, ટ્રસ્ટો અને કોર્પોરેશનોની માલિકીનું હવાઈમથક, એરફિલ્ડ અથવા એરસ્ટ્રીપ માત્ર ખાનગી ઉપયોગ માટે છે. સંરક્ષણ ભારતીય સશસ્ત્ર દળોના નિયંત્રણ હેઠળનું એક એરફિલ્ડ જ્યાં વ્યાવસાયિક અને ખાનગી ઉડાનોનું સંચાલન થતું નથી. એરફોર્સ સ્ટેશનો, નેવલ એર સ્ટેશનો અને એરફોર્સ ટ્રેનિંગ સુવિધાઓ સિવાય અહીં સૂચિબદ્ધ છે.
હવાઈમથક કાર્યાત્મક સ્થિતિ વર્ણન કાર્યરત સૂચવે છે કે હવાઈમથક જાહેર ઉપયોગ માટે સક્રિય વ્યાવસાયિક સેવા ધરાવે છે. બંધ સૂચવે છે કે  હવાઈમથક હવે વ્યાવસાયિક સેવા માટે કાર્યરત નથી. પ્રસ્તાવિત અથવા બાંધકામ હેઠળ સૂચવે છે કે  હવાઈમથક પ્રસ્તાવિત છે અથવા બાંધકામ હેઠળ છે.

 હવાઈમથકોની સૂચિ 
સૂચિમાં તેમની સંબંધિત ICAO અને IATA સંજ્ઞા સાથે આંતરરાષ્ટ્રીય, સ્થાનિક, સંરક્ષણ અને બિન-કાર્યરત એરપોર્ટનો સમાવેશ થાય છે.
સેવાનો વિસ્તારહવાઈમથકનું નામIATAICAOહવાઈમથકનો પ્રકારકાર્યરતમાલીકી/સંચાલનRef(s)અમદાવાદસરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ આંતરરાષ્ટ્રીય  હવાઈમથકAMDVAAHઆંતરરાષ્ટ્રીયહાAAI અને અદાણી ગ્રુપઅંબાજીઅંબાજી  હવાઈમથક——સ્થાનિકપ્રસ્તાવિતAAIઅમરેલીઅમરેલી વિમાનમથકXAMરાજ્ય/ખાનગીહાગુજરાત સરકારઅંકલેશ્વરઅંકલેશ્વર  હવાઈમથકસ્થાનિકબાંધકામ હેઠળAAIભાવનગરભાવનગર  હવાઈમથકBHUVABVસ્થાનિકહાAAIભુજભુજ હવાઇમથકBHJVABJસ્થાનિક (CE)હાMoD અને AAIબોટાદબોટાદ  હવાઈમથક——સ્થાનિકપ્રસ્તાવિતAAIદહેજદહેજ  હવાઈમથક——સ્થાનિકપ્રસ્તાવિત—દાહોદદાહોદ  હવાઈમથક——સ્થાનિકપ્રસ્તાવિતAAIડીસાડીસા હવાઇ મથક—VADSસ્થાનિક (CE)બાંધકામ હેઠળMoD અને AAIધોળાવીરાધોળાવેરા  હવાઈમથક——સ્થાનિકપ્રસ્તાવિતAAIધોલેરાધોલેરા આંતરરાષ્ટ્રીય  હવાઈમથક——આંતરરાષ્ટ્રીયબાંધકામ હેઠળAAIધોરડોધોરડો  હવાઈમથક——સ્થાનિકપ્રસ્તાવિતAAIદ્વારકાદ્વારકા  હવાઈમથક——સ્થાનિક (CE)પ્રસ્તાવિતMoD અને AAIજામનગરજામનગર  હવાઈમથકJGAVAJMસ્થાનિક (CE)હાMoD અને AAIજુનાગઢકેશોદ હવાઈમથકIXKVAKSસ્થાનિકહાAAIકંડલાકંડલા હવાઈમથકIXYVAKEસ્થાનિકહાAAIકેવડિયાકેવડિયા  હવાઈમથક——સ્થાનિકપ્રસ્તાવિતAAIમાંડવીમાંડવી  હવાઈમથક——રાજ્ય/ખાનગીહાગુજરાત સરકારમહેસાણામહેસાણા હવાઈમથક——રાજ્ય/ખાનગીહાગુજરાત સરકારમીઠાપુરમીઠાપુર એરસ્ટ્રીપ—IN-0106રાજ્ય/ખાનગીહાટાટા કેમિકલ્સમોરબીમોરબી  હવાઈમથક——સ્થાનિકપ્રસ્તાવિતAAIમુન્દ્રામુન્દ્રા  હવાઈમથક—VAMAરાજ્ય/ખાનગીહાઅદાણી ગ્રુપનલિયાનલિયા એરફોર્સ સ્ટેશન—VANYસંરક્ષણહાIAF (MoD )પાલીતાણાપાલીતાણા  હવાઈમથક——સ્થાનિકપ્રસ્તાવિતAAIપોરબંદરપોરબંદર  હવાઈમથકPBDVAPRસ્થાનિકહાAAIરાજકોટરાજકોટ ઈન્ટરનેશનલ  હવાઈમથકHSRVAHSઆંતરરાષ્ટ્રીયહાAAIરાજકોટ  હવાઈમથકRAJVARKસ્થાનિકહાAAIરાજપીપલારાજપીપળા   હવાઈમથક——સ્થાનિકપ્રસ્તાવિતAAIરાજુલારાજુલા  હવાઈમથક——સ્થાનિકપ્રસ્તાવિતAAIસિદ્ધપુરસિદ્ધપુર  હવાઈમથક——સ્થાનિકપ્રસ્તાવિતAAIસુરતસુરત આંતરરાષ્ટ્રીય  હવાઈમથકSTVVASUઆંતરરાષ્ટ્રીયહાAAIવડોદરાવડોદરા  હવાઈમથકBDQVABOકસ્ટમ્સહાAAIવડનગરવડનગર  હવાઈમથક——સ્થાનિકપ્રસ્તાવિતAAI
ગુજરાત સરકાર પાસે ચાડ બેટ, ધ્રાંગધ્રા, વાંકાનેર, વઢવાણ, રાધનપુર , ખંભાળિયા, મોરબી , પરસોલી અને લીમડીમાં ખાતે આવેલ અન્ય બિન-કાર્યરત હવાઈપટ્ટી અને હવાઈમથકોની માલિકી છે. તેમાંથી મોટા ભાગના બ્રિટિશ ભારતના સમયગાળા દરમિયાન અગાઉના રજવાડાઓ દ્વારા વિકસાવવામાં આવ્યા હતા. ભારતીય વાયુસેનાની માલિકીની બિન-કાર્યરત  સંરક્ષણ હવાઈપટ્ટી કચ્છના ખાવડા ખાતે આવેલી છે.

ગુજસેલ દ્વારા મોરબી અને પાલિતાણા, અંબાજી, દ્વારકા અને ધોળાવીરા જેવા પ્રવાસન અને તીર્થસ્થાનોમાં નવા એરફિલ્ડનું આયોજન કરવામાં આવી રહ્યું છે. ૨૦૧૬માં, ગુજરાત સરકારે પ્રાદેશિક પહેલના ભાગરૂપે મહેસાણા, સુરત, ભાવનગર, જામનગર, પોરબંદર, કેશોદ, જૂનાગઢ, અમરેલી, ભુજ, કંડલા, ડીસા, માં સ્થિત ૧૧ હવાઈમથકો અને રનવેને સુધારવા માટે કેન્દ્રીય નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રાલય સાથે સમજૂતી કરાર (એમઓયુ) કર્યો હતો. એરપોર્ટ ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયાએ ધોલેરા ખાતે આંતરરાષ્ટ્રીય એરપોર્ટની યોજના બનાવી છે અને રાજપીપળા ખાતે ડોમેસ્ટિક એરપોર્ટની દરખાસ્ત કરી છે.

 ગેલેરી 

 સંદર્ભ