ભગવાન દાદા

ભગવાન દાદા (૧ ઓગસ્ટ ૧૯૧૩–૪ ફેબ્રુઆરી ૨૦૦૨), એક ભારતીય અભિનેતા અને ફિલ્મ નિર્દેશક હતા જેમણે હિન્દી સિનેમામાં કામ કર્યું હતું. તેઓ તેમની સામાજિક ફિલ્મો અલબેલા (૧૯૫૧) અને "શોલા જો ભડકે" તથા "ઓ બેટા જી ઓ બાબુજી કિસ્મત કી હવા કભી નરમ" ગીત માટે જાણીતા છે.

 પ્રારંભિક જીવન 
ભગવાન દાદાનો જન્મ ૧૯૧૩માં મહારાષ્ટ્રના અમરાવતીમાં ભગવાન અભાજી પાલવ તરીકે થયો હતો. તેઓ મુંબઈની કાપડ મિલોમાં કામ કરતા એક કાપડ-મિલ કામદારના પુત્ર હતા અને ફિલ્મો પ્રત્યે તેમને ખૂબ જ લગાવ હતો. ભગવાન દાદા એક મરાઠી પરિવારમાંથી આવતા હતા. તેઓ મજૂર તરીકે કામ કરતા હતા, પરંતુ ફિલ્મોમાં કામ કરવાનું સ્વપ્ન જોતા હતા. તેમને મૂક ફિલ્મોમાં નાના રોલ કરવાથી બ્રેક મળ્યો અને તેઓ સ્ટુડિયો સાથે સંપૂર્ણપણે જોડાઈ ગયા. તેઓ ફિલ્મ નિર્માણ શીખ્યા અને એક સમયે ઓછા બજેટની ફિલ્મો બનાવતા હતા (જેમાં તેઓ કોસ્ચ્યુમની ડિઝાઇન અને કલાકારો માટે ભોજનની વ્યવસ્થા સહિત દરેક વસ્તુની વ્યવસ્થા કરતા હતા.)

 કારકિર્દી 
ભગવાન અભાજી પાલવ, જે મુખ્યત્વે કુસ્તી પ્રત્યેના પ્રેમને કારણે ભગવાન દાદા તરીકે જાણીતા હતા, તેમણે ફિલ્મ 'ક્રિમિનલ' દ્વારા મૂક ફિલ્મોમાં પ્રવેશ કર્યો.

તેમણે ૧૯૩૮માં ચંદ્રરાવ કદમ સાથે તેમની પ્રથમ ફિલ્મ 'બહાદુર કિસાન'નું સહ-નિર્દેશન કર્યું હતું. ૧૯૩૮ થી ૧૯૪૯ સુધી તેમણે ઓછા બજેટની સ્ટંટ અને એક્શન ફિલ્મોનું નિર્દેશન કર્યું હતું, જે કામદાર વર્ગમાં લોકપ્રિય હતી. તેઓ સામાન્ય રીતે એક ભોળા અને સરળ વ્યક્તિની ભૂમિકા ભજવતા હતા. આ સમયગાળા દરમિયાન તેમણે બનાવેલી નોંધપાત્ર ફિલ્મોમાંની એક તમિલ ફિલ્મ વન મોહિની (૧૯૪૧) હતી જેમાં એમ. કે. રાધા અને શ્રીલંકાની અભિનેત્રી થવામણી દેવીએ અભિનય કર્યો હતો.

૧૯૪૨માં, એક દ્રશ્યના ભાગરૂપે તેમણે અભિનેત્રી લલિતા પવારને સખત થપ્પડ મારવી પડી હતી. તેમણે ભૂલથી તેણીને ખૂબ જ સખત થપ્પડ મારી દીધી, જેના પરિણામે તેણીને ચહેરાનો લકવો થયો હતો અને ડાબી આંખની નસ ફાટી ગઈ હતી. ત્રણ વર્ષની સારવાર પછી, પવારની ડાબી આંખ વિકલાંગ થઈ ગઈ હતી.

તેઓ ૧૯૪૨માં જાગૃતિ પિક્ચર્સ સાથે નિર્માતા બન્યા, કેટલીક જમીન ખરીદી અને ૧૯૪૭માં ચેમ્બુરમાં જાગૃતિ સ્ટુડિયોની સ્થાપના કરી. રાજ કપૂરની સલાહને કારણે, તેમણે ગીતા બાલી અભિનીત અને તેમના મિત્ર ચિતલકર અથવા સી. રામચંદ્રની સંગીતમય અલબેલા નામની સામાજિક ફિલ્મ બનાવવાનું શરૂ કર્યું. ફિલ્મના ગીતો, ખાસ કરીને 'શોલા જો ભડકે' આજે પણ યાદ કરવામાં આવે છે. 'અલબેલા' ખૂબ જ સફળ રહી હતી. અલબેલા પછી, ભગવાને, સી. રામચંદ્ર અને ગીતા બાલીને 'ઝમેલા' (૧૯૫૩) ફિલ્મમાં ફરીથી એક સાથે લાવ્યા, જ્યાં તેમણે અલબેલાની સફળતાની ફોર્મ્યુલાને પુનરાવર્તિત કરવાનો પ્રયત્ન કર્યો, જેમાં તેમને આંશિક સફળતા મળી. તેમણે ૧૯૫૬માં 'ભાગમ ભાગ'નું નિર્દેશન અને અભિનય પણ કર્યો હતો.

 પછીનું જીવન 
તે પછી ભગવાનને કોઈ વધુ હિટ ફિલ્મો મળી નહીં અને આખરે તેમણે ફિલ્મોનું નિર્માણ અને નિર્દેશન છોડવું પડ્યું હતું. તેમણે જુહુમાં તેમનો ૨૫ ઓરડાનો વોટરફ્રન્ટ બંગલો અને સાત કારનો કાફલો (અઠવાડિયાના દરેક દિવસ માટે એક) વેચી દીધો. તેમણે જે પણ ભૂમિકાઓ મળી શકે તે ભજવી હતી, પરંતુ ઝનક ઝનક પાયલ બાજે (૧૯૫૫), ચોરી ચોરી (૧૯૫૬) અને ગેટવે ઓફ ઇન્ડિયા (૧૯૫૭) સિવાય કોઈ પણ નોંધપાત્ર ભૂમિકા મળી નહિ, અને આખરે તેમણે નાના નાના પાત્રોમાં કામ કરવાનું શરૂ કર્યું. ભગવાનના આગવા અંદાજનું નૃત્ય સ્ટેપ અમિતાભ બચ્ચન દ્વારા વધુ પ્રખ્યાત કરવામાં આવ્યું હતું અને તેનો ઉપયોગ તેમના મૂળભૂત નૃત્ય સ્ટેપ તરીકે કરવામાં આવ્યો હતો.

ભગવાનનું ૪ ફેબ્રુઆરી ૨૦૦૨ના રોજ દાદર ખાતે તેમના નિવાસસ્થાને હૃદયરોગના હુમલાથી અવસાન થયું હતું.

 ફિલ્મોગ્રાફી 
વર્ષફિલ્મભૂમિકાનોંધો૧૯૫૧અલબેલા૧૯૫૬ભાગમ ભાગ૧૯૬૪જાદુઈ કાર્પેટસુલતાન૧૯૬૭છૈલા બાબુ

૨૦૧૬માં, એક મરાઠી ફિલ્મ એક અલબેલા રજૂ થઈ હતી, જે અભિનેતાની બાયોપિક હતી.

 સંદર્ભો 

 બાહ્ય કડીઓ 


શ્રેણી:૨૦૦૨માં મૃત્યુ
શ્રેણી:૧૯૧૩માં જન્મ
શ્રેણી:હિન્દી ફિલ્મ અભિનેતાઓ