નોઆખલી નરસંહાર

નોઆખલીનાં હુલ્લડો અથવા નોઆખલી નરસંહાર એ અર્ધ-સંગઠિત હત્યાઓ, બળાત્કારો અને અપહરણોની હારમાળા હતી, જેમાં બ્રિટિશ શાસનમાંથી ભારતની સ્વતંત્રતાના એક વર્ષ પહેલાં ઓક્ટોબર-નવેમ્બર ૧૯૪૬માં બંગાળના ચિત્તાગોંગ ડિવિઝન (હવે બાંગ્લાદેશમાં)માં નોઆખલી જિલ્લાના મુસ્લિમ સમુદાય દ્વારા હિન્દુ મિલકતોની લૂંટ અને આગચંપી કરવામાં આવી હતી.

તેની અસર નોઆખલી જિલ્લાના રામગંજ, બેગમગંજ, રાયપુર, લક્ષ્મીપુર, છગલનાયા અને સંદ્વિપ પોલીસ સ્ટેશન હેઠળના વિસ્તારો તેમજ ટિપરાહ જિલ્લાના હાજીગંજ, ફરીદગંજ, ચાંદપુર, લક્ષ્મણ અને ચૌદદાગ્રામ પોલીસ સ્ટેશન હેઠળના વિસ્તારો પર પડી હતી, જે કુલ ૨,૦૦૦ ચોરસ માઇલથી વધુ વિસ્તાર છે.

૧૦ ઓક્ટોબરના રોજ કોજાગરી લક્ષ્મી પૂજાના દિવસે હિન્દુ વસ્તીનો નરસંહાર શરૂ થયો હતો, અને લગભગ એક અઠવાડિયા સુધી અવિરત ચાલુ રહ્યો. મુસ્લિમ કટ્ટરપંથીઓના તાબા હેઠળના અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં લગભગ ૫૦,૦૦૦ હિન્દુઓ ફસાયેલા હતા, જ્યાં પ્રશાસનનો કોઈ હસ્તક્ષેપ નહોતો.

મહાત્મા ગાંધી ચાર મહિના સુધી નોઆખલીમાં રહ્યા અને શાંતિ અને સાંપ્રદાયિક સૌહાર્દ પુનઃસ્થાપિત કરવાના મિશનમાં જિલ્લાનો પ્રવાસ કર્યો. આ દરમિયાન, ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના નેતૃત્વએ ભારતના પ્રસ્તાવિત ભાગલાને સ્વીકારવાનું શરૂ કર્યું અને શાંતિ મિશન અને અન્ય રાહત શિબિરો છોડી દેવામાં આવ્યા. બચી ગયેલા મોટાભાગના લોકો ભાગલા પછીના ભારતમાં પશ્ચિમ બંગાળ, ત્રિપુરા અને આસામમાં સ્થળાંતર કરી ગયા.

 સંદર્ભ 

શ્રેણી:મહાત્મા ગાંધી