વૈશમ્પાયન

વૈશમ્પાયન (સંસ્કૃત: वैशंपायन) એ ભારતના બે મુખ્ય સંસ્કૃત મહાકાવ્યોમાંના એક, મહાભારતના પરંપરાગત કથાકાર છે. તેઓ વ્યાસના ચાર મુખ્ય શિષ્યો પૈકીના એક હતા. તેમના ભત્રીજા અને શિષ્ય, યાજ્ઞવલ્ક્ય એક જાણીતા ઋષિ હતા.Swami Harshananda, A Concise Encyclopaedia of Hinduism

 દંતકથા 
વૈશમ્પાયન એક પ્રખ્યાત ઋષિ છે જેમને કૃષ્ણ યજુર્વેદના મૂળ ગુરુ કહેવામાં આવે છે:

અશ્વલયન ગૃહ્ય સૂત્રમાં તેમનો ઉલ્લેખ મહાભારતચાર્ય તરીકે કરવામાં આવ્યો છે. તૈત્તિરીય આરણ્યક અને પાણિની અષ્ટાધ્યાયીમાં પણ તેમનો ઉલ્લેખ છે.Raychaudhuri, H.C. (1972). Political History of Ancient India: From the Accession of Parikshit to the Extinction of the Gupta Dynasty, Calcutta: University of Calcutta, p.38

માનવામાં આવે છે કે વ્યાસે વૈશંપાયનને એક લાખ શ્લોકો ધરાવતું મહાભારત શીખવ્યું હતું. તેમણે રાજા જન્મેજયને તેમના સર્પ સત્ર (સર્પયજ્ઞ) વખતે આ મહાકાવ્ય સંભળાવ્યું હોવાનું માનવામાં આવે છે. તેમના દ્વારા હરિવંશ પુરાણનો પણ પાઠ કરવામાં આવ્યો હતો, જ્યાં તેઓ વેન માંથી પૃથુના ઉદ્‌ભવની દંતકથા વર્ણવે છે.

 સંદર્ભ 

શ્રેણી:મહાભારત