દાદાવાડી

દાદાવાડી એ એક પ્રકારનું પવિત્ર સ્થાન છે, જે સામાન્ય રીતે જૈન મંદિરની આસપાસ સ્થિત હોય છે અને ખારતર ગચ્છના શ્વેતાંબર જૈનો દ્વારા પૂજ્ય ચાર દાદા ગુરુઓને અર્પિત હોય છે.The Jains, by Paul Dundas. London; New York : Routledge (2002), pg. 142.  સૌથી પ્રસિદ્ધ દાદાવાડીઓ અજમેર, માલપુરા અને મહરૌલીમાં આવેલ છે. ચાર દાદા ગુરુઓ આ છે:

જિનદત્તસૂરી (૧੦૭੫ – ૧૧૫੪ ઈસવીસન / ૧૬੦੨ – ૧૬૮૧ જૈન વીર નિર્વાણ સંવત)

જિનચંદ્રસૂરી મણિધારી (૧૧૪੦ – ૧૧૬੬ ઈસવીસન / ૧૬૬૭ – ૧૬૯੩ જૈન વીર નિર્વાણ સંવત)

જિનકુશલસૂરી (૧੨੮੦ – ૧૩૩੨ ઈસવીસન / ૧૮੦੭ – ૧૮੫੯ જૈન વીર નિર્વાણ સંવત)

જિનચંદ્રસૂરી દ્વિતીય (૧૫੪੧ – ૧૬੧૩ ઈસવીસન / ૨૦૬੮ – ૨૧૪੦ જૈન વીર નિર્વાણ સંવત)

 વર્ણન અને પરંપરા 

 અજમેર 
અજમેર પ્રથમ દાદા ગુરુ જિનદત્તસૂરીનું "સમાધિ સ્થાન" છે. અહીં બે પ્રતિમાઓ છે:The Jains, by Paul Dundas. London; New York : Routledge (2002), pg. 142. 

 એક પાર્શ્વનાથ, ૨૩મા તીર્થંકર, જે સાત ધાતુઓથી બનેલી છે અને જેમાં તેમના ચરણચિહ્નો માનવામાં આવે છે.
 બીજી વિમલનાથ, ૧૩મા તીર્થંકર.

આ દાદાવાડીમાં "તીર્થક્ષેત્ર" છે, જે ૧૨મી સદીમાં સ્થાપિત થયું હતું.

 માલપુરા 
માલપુરાની દાદાવાડીમાં સૌથી વધુ યાત્રાળુઓ આવે છે. આ દાદાવાડી દાદા ગુરુ જિનકુશલસૂરીને અર્પિત છે, જેમણે સમાધિ (દિવ્ય અવસ્થાનું પ્રાપ્તિ સ્થાન) ડેરૌર (હાલ પાકિસ્તાનમાં) ખાતે પ્રાપ્ત કરી હતી. તે પહેલાં તેઓ માલપુરામાં નિવાસ કરતા અને અનુયાયીઓને એકત્ર કરતા. માન્યતા છે કે તેમના નિધન પછી તેઓ પોતાના એક અનુયાયીને પ્રગટ થયા અને જ્ઞાન આપ્યું, ત્યારે તેઓ એક પથ્થર પર ઊભા હતા, જે આજે પણ તેમના ચરણચિહ્નો ધરાવે છે.

 મહરૌલી 
દિલ્હીના મહરૌલીમાં આવેલી દાદાવાડી એ સ્થળ છે જ્યાં દ્વિતીય દાદા ગુરુ મણિધારી જિનચંદ્રસૂરીજીનું દાહસંસ્કાર થયું હતું. લોકકથાનુસાર, મૃત્યુશૈયા પર તેમણે અનુયાયીઓને કહ્યું હતું કે તેમના નિધન પછી તેમના કપાળમાં રહેલી "મણિ" (દિવ્ય રત્ન) બહાર આવશે અને તેને દૂધના પાત્રમાં મૂકવી. તેમણે એ પણ કહ્યું હતું કે તેમના દેહને અંતિમવિધિની તૈયારી દરમિયાન ક્યાંય મૂકવો નહીં. પરંતુ શોકગ્રસ્ત અનુયાયીઓએ આ સૂચન ભૂલીને દેહને જમીન પર મૂકી દીધો. ત્યારબાદ તેને ફરી ખસેડવાનો પ્રયત્ન કર્યો, પરંતુ દેહ ખસેડાયો નહીં. હાથીઓનો ઉપયોગ કર્યો છતાં સફળતા મળી નહીં. અંતે ત્યાં જ અંતિમવિધિ કરવી પડી, અને આજ સ્થળે જ દાદાવાડી સ્થાપિત છે.

 સંદર્ભો 

 બાહ્ય કડીઓ 
 Jainteerth.com: ભારતમાં જૈન તીર્થો માટે માર્ગદર્શિકા.  (અંગ્રેજીઃ .

શ્રેણી:જૈન ધર્મ