ઢાકેશ્વરી મંદિર

ઢાકેશ્વરી રાષ્ટ્રીય મંદિર (બંગાળી: ঢাকেশ্বরী জাতী মনদ্রি) એ બાંગ્લાદેશના જૂના ઢાકામાં આવેલું એક હિન્દુ મંદિર છે. તે સરકાની માલિકીનું છે, જે તેને બાંગ્લાદેશના 'રાષ્ટ્રીય મંદિર' તરીકેની વિશિષ્ટતા આપે છે. "ઢાકેશ્વરી" નામનો અર્થ "ઢાકાની દેવી" થાય છે. બાંગ્લાદેશ વિશ્વનો એકમાત્ર મુસ્લિમ બહુમતી ધરાવતો દેશ છે જ્યાં રાષ્ટ્રીય હિન્દુ મંદિર છે. તે સૌથી પવિત્ર શક્તિપીઠોમાંનો એક છે જ્યાં દેવી સતીના મુગટનું રત્ન પડી ગયું હતું પરંતુ તે રત્ન ઘણા સમય પહેલા ખોવાઈ ગયું છે. બાંગ્લાદેશમાં હિન્દુ મંદિરો પર વધતા હુમલાઓને કારણે મુખ્ય પૂજારી દ્વારા મુખ્ય પ્રાચીન વિગ્રહ અથવા પથ્થરની મૂર્તિને પશ્ચિમ બંગાળના કુમોર્તુલીમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવી હતી.

૧૯૭૧માં બાંગ્લાદેશ મુક્તિ યુદ્ધ દરમિયાન પાકિસ્તાની સેના દ્વારા રામના કાલી મંદિરના વિનાશ પછી, ઢાકેશ્વરી મંદિરે બાંગ્લાદેશમાં સૌથી મહત્વપૂર્ણ હિન્દુ પૂજા સ્થળ તરીકેનો દરજ્જો મેળવ્યો છે. તે બાંગ્લાદેશનું સૌથી મોટું હિન્દુ મંદિર પણ છે. તે ભારતીય ઉપખંડના દેવી-કેન્દ્રિત મંદિરો, શક્તિપીઠોમાંનું એક છે.

 ઇતિહાસ 
ઢાકેશ્વરી (દુર્ગા) મંદિર ૧૨મી સદી, ઇ.સ. ૧૧૦૦માં સેન વંશના રાજા બલ્લાલ સેન દ્વારા બનાવવામાં આવ્યું હતું, અને એવું કહેવાય છે કે ઢાકા શહેરનું નામ દેવીના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું હતું. મંદિરની વર્તમાન સ્થાપત્ય શૈલી તે સમયગાળાની હોઈ શકે નહીં કારણ કે સમય જતાં અસંખ્ય સમારકામ, નવીનીકરણ અને પુનર્નિર્માણ થયા છે. તેને ઢાકાના સાંસ્કૃતિક વારસાનો એક આવશ્યક ભાગ માનવામાં આવે છે. તે શાક્ત પીઠોમાંથી એક છે, જ્યાં દેવી સતીના મુગટનો રત્ન પડ્યો હતો. યુગોથી, આ મંદિરનું ખૂબ મહત્વ રહ્યું છે. મૂળ ૯૦૦ વર્ષ જૂની મૂર્તિને ભારતના પશ્ચિમ બંગાળના કુમોર્તુલીમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવી હતી. ભારતના ભાગલા દરમિયાન, તેમને પાકિસ્તાનના પૂર્વ બંગાળ (હવે બાંગ્લાદેશ) ના લાખો બંગાળી હિન્દુ શરણાર્થીઓ સાથે ઢાકાથી કોલકાતા લાવવામાં આવ્યા હતા. ૧૯૪૭માં બંગાળનું વિભાજન ૧૯૪૭માં ભારતના વિભાજનનો એક ભાગ હતું. ૧૯૪૭માં, બંગાળ વિધાનસભાએ બંગાળી મુસ્લિમો અને બંગાળી હિન્દુઓ માટે અનુક્રમે અલગ પૂર્વ બંગાળ (૧૯૪૭માં પાકિસ્તાનમાં જોડાયું) અને પશ્ચિમ બંગાળ (૧૯૪૭માં ભારતમાં જોડાયું) નો ગૃહ રાજ્ય તરીકે દાવો કર્યો. ૧૯૭૧ માં, પૂર્વ પાકિસ્તાન (પૂર્વ બંગાળ) પ્રાંતીય સભાએ બંગાળી મુસ્લિમો માટે અલગ બાંગ્લાદેશ (બંગાળી રાષ્ટ્ર) ને વતન તરીકે દાવો કર્યો, અને પછી પૂર્વ પાકિસ્તાન (પૂર્વ બંગાળ) બાંગ્લાદેશ બન્યું.

૧૯૫૦ સુધીમાં, ઉદ્યોગપતિ દેબેન્દ્રનાથ ચૌધરીએ કુમોરતુલી વિસ્તારમાં દેવીનું મંદિર બનાવ્યું અને દેવીની કેટલીક મિલકત તેમના દૈનિક કાર્યો માટે સ્થાપિત કરી. આ મૂર્તિ ૧.૫ ફૂટ ઊંચી છે, દસ હાથ ધરાવે છે, કાત્યાની મહિષાસુરમર્દિની 'દુર્ગા'ના રૂપમાં તેના સિંહ પર બેઠેલી છે. તેની બંને બાજુ લક્ષ્મી, સરસ્વતી, કાર્તિક અને ગણેશ છે. આઝમગઢના એક તિવારી પરિવારને રાજવી પરિવાર દ્વારા દેવતાની દૈનિક પૂજા માટે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા. ૧૯૪૬માં, તે પરિવારના વંશજો કલકત્તા આવ્યા અને તેમને ફરીથી નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા, જ્યાં તેઓ હજુ પણ દેવીની સતત સેવા કરે છે.

ઢાકેશ્વરી મંદિરમાં વર્તમાન પ્રમુખ દેવતા મૂળ મૂર્તિની પ્રતિકૃતિ છે.

એવું વ્યાપકપણે માનવામાં આવે છે કે રાજા બિજોય સેનની પત્ની રાણી સ્નાન માટે લેંગોલબોન્ડ ગઈ હતી. પાછા ફરતી વખતે તેણીએ એક પુત્રને જન્મ આપ્યો, જે ઇતિહાસકારો બલ્લાલ સેન તરીકે ઓળખાય છે. સિંહાસન પર આરોહણ કર્યા પછી, બલ્લાલ સેને તેમના જન્મસ્થળને મહિમા આપવા માટે આ મંદિર બનાવ્યું. દંતકથાઓ કહે છે કે બલ્લાલ સેને એક વખત જંગલની નીચે છુપાયેલી દેવીનું સ્વપ્ન જોયું હતું. બલ્લાલ સેને ત્યાંથી દેવીનું અનાવરણ કર્યું અને એક મંદિર બનાવ્યું, જેનું નામ ઢાકેશ્વરી રાખવામાં આવ્યું. દંતકથાઓ ગમે તે હોય, હિન્દુઓ ઢાકેશ્વરીને ઢાકાના પ્રમુખ દેવી માને છે, જે દેવી દુર્ગા આદિ શક્તિનો અવતાર અથવા સ્વરૂપ છે. દુર્ગાની મૂર્તિને ઢાકેશ્વરી કહેવામાં આવે છે.

 સંદર્ભ 

શ્રેણી:મંદિરો