હીરણ નદી

હીરણ નદી પશ્ચિમ ભારતના ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલી નદી છે. આ નદીનું ઉદ્ગમ સ્થાન ગીરના જંગલમાં આવેલી સાસણ ટેકરીઓમાં છે. તેની મહત્તમ લંબાઇ ૪૦ કિમી છે. નદીનો કુલ સ્ત્રાવક્ષેત્ર ૫૧૮ ચોરસ કિમી છે. તેની મુખ્ય સહાયક નદીઓમાં સરસ્વતી નદી અને અંબાખોઇ નામના ઝરણા નો સમાવેશ થાય છે. અસંખ્ય ફાંટાઓ હોવાને કારણે આ નદી મોટાભાગે તાલાલા પાસે વિલિન થઇ જાય છે. હીરણ નદીની આસપાસ જૈવિક વૈવિધ્ય અને માનવ વસવાટ વિકસ્યો છે.

કમલેશ્વર બંધ (હીરણ-૧) અને ઉમરેઠી બંધ ‍(હીરણ-૨) આ નદી પર આવેલા મુખ્ય બંધો છે. આ નદી ગીરના પશ્ચિમ ભાગમાં વહે છે અને સમગ્ર વર્ષ દરમિયાન તે પર્યાવરણ માટે પાણીનો મુખ્ય સ્ત્રોત બની રહે છે.

 લોકસાહિત્ય/સાહિત્યમાં 
 ચારણી સાહિત્યકાર કવિ દાદે હીરણ નદીનું વિગતવાર વર્ણન કરતું એક ગીત "હીરણ હલકારી, જોબનવાળી, નદી નખરાળી" લખ્યું છે.
 ઝવેરચંદ મેઘાણી રચિત લોકકથા સંગ્રહ સોરઠ, તારાં વહેતાં પાણી (૨૮. પાછા જવાશે નહિ) માં આ નદીનો ઉલ્લેખ આવે છે.

 સંદર્ભ 

શ્રેણી:ગુજરાતની નદીઓ
શ્રેણી:ગીર સોમનાથ જિલ્લો