જાડેજા વંશ

જાડેજા એ ભારતની એક ક્ષત્રિય જ્ઞાતિ છે, જે રાજપૂત છે. સિંધ ઉપર રાજ્ય ભોગવતાં સમા રાજપૂતો જામ શ્રી જાડાજી પરથી એક અલગ શાખા જાડેજા ઉભરી આવી અને લાખાજી જાડેજા સિંધમાંથી પશ્ચિમી કચ્છના વિસ્તારમાં આવ્યા અને પોતાના ભાઈ લાખિયારજી પરથી લાખિયારવીરો નામની રાજધાની સ્થાપી. તેઓ ચંદ્રવંશી ક્ષત્રિય મૂળ નામની રાજપૂત જાતિમાંથી આવ્યા છે. આજે હાલાર અને કચ્છમાં તેમની વસતી છે. કચ્છ અને જામનગર તેમનાં બે મોટાં રાજ્ય હતાં. .કચ્છ રજવાડામાં જાડેજા વંશે ૧૫૪૦ થી ૧૯૪૮ સુધી ભારત પ્રજાસત્તાક બન્યું ત્યાં સુધી શાસન કર્યું હતું. આ રજવાડાની સ્થાપના બાર જાડેજા કુટુંબના વડાઓને અને બે વાઘેલા રાજપૂત વડાઓને ભેગા કરીને રાજા ખેંગારજી પ્રથમે કરી હતી કરી હતી. ખેંગારજી અને તેમના વંશજોએ આ સંગઠન ભાયાત ૧૮મી સદીના મધ્ય ભાગ સુધી જાળવી રાખ્યું હતું. જાડેજા વંશ ગુજરાતનો સૌથી મોટો રાજપૂત રાજવંશ માનવામાં આવે છે. જાડેજા રાજપૂતોના સૌરાષ્ટ્રમાં આશરે ૭૦૦ જેટલા ગામડાઓ વસેલા છે અને આઝાદી સમયે આશરે ૨૩૦૦ ગામો તેમના દ્વારા શાસન કરતા હતા.

ભારતની સ્વતંત્રતા પહેલાંના જાડેજા રાજપૂતોના અન્ય રજવાડાઓમાં ધ્રોલGazetteers: Jamnagar District, Gujarat (India) - 1970  - Page 614 Before the integration of States, Dhrol was a Class II State founded by Jam Hardholji, the brother of Jam Raval, who hailed from the ruling Jadeja Rajput family of Kutch., ગોંડલ, મોરબી, નવાનગર, રાજકોટ, અને વીરપુરનો સમાવેશ થતો હતો.

 જાણીતાં વ્યક્તિઓ 
 ક્રિકેટ ખેલાડી જામ સાહેબ રણજીતસિંહજી (જામ રણજી) - ૧૯૦૭થી ૧૯૩૩ વચ્ચેના નવાનગરના નિયુક્ત રાજા જેમના નામ પરથી 'રણજી ટ્રોફી'નું નામ પડ્યું છે.
 જામ રણજીતસિંહજીના ભાણેજ જાણીતાં ક્રિકેટ ખેલાડી કુમાર શ્રી દુલિપસિંહજી - અનેક દેશોમાં ભારતનાં હાઇ કમિશ્નર રહ્યા હતા. તેમના નામ પરથી 'દુલિપ ટ્રોફી'ની શરૂઆત થઈ.
 જાણીતાં પક્ષીવિદ્ અને કચ્છના રાજવી કુટુંબના જાણીતાં રાજકારણી એમ.કે. હિંમતસિંહજી.
 જનરલ મહારાજ શ્રી રાજેન્દ્રસિંહજી - ભારતીય સૈન્યના પ્રથમ ચીફ ઓફ આર્મી સ્ટાફ અને પછી કમાન્ડર-ઇન-ચીફ, ભારતીય સૈન્યના વડા. નવાનગરના રાજવી કુટુંબના સભ્ય.
 અજય જાડેજા - ક્રિકેટ ખેલાડી અને અભિનેતા.
 રવીન્દ્ર જાડેજા - ક્રિકેટ ખેલાડી.

 સંદર્ભ 

 પૂરક વાચન 

 બાહ્ય કડીઓ 

શ્રેણી:ગુજરાતનો ઇતિહાસ
શ્રેણી:જ્ઞાતિ