વર્ગમૂળ

સંખ્યાનું વર્ગમૂળ એ એવી સંખ્યા છે જે તેના વડે જ ગુણતાં (વર્ગ કરતાં) મૂળ સંખ્યા મળે છે. દાખલા તરીકે, ૨ એ ૪ નું વર્ગમૂળ છે કારણ કે ૨x૨=૪ થાય છે. શૂન્ય કરતાં મોટી સંખ્યાઓને જ વાસ્તવિક વર્ગમૂળ હોય છે. શૂન્ય કરતાં મોટી સંખ્યાઓને બે વર્ગમૂળ હોય છે: એક ધન (શૂન્ય કરતાં મોટું) અને બીજું ઋણ (શૂન્ય કરતાં નાનું). દાખલા તરીકે, ૪ ને બે વર્ગમૂળ છે: ૨ અને -૨. શૂન્યનું વર્ગમૂળ શૂન્ય જ હોય છે.

ઋણ સંખ્યાઓનાં વર્ગમૂળ વાસ્તવિક સંખ્યાઓ હોતા નથી પરંતુ કાલ્પનિક સંખ્યાઓ હોય છે. કાલ્પનિક સંખ્યાઓ એ એવી સંખ્યાઓ છે કે જેમનો વર્ગ કરતાં વાસ્તવિક સંખ્યાઓ મળે નહી. શૂન્ય સિવાયની બધી જટિલ સંખ્યાઓને બે વર્ગમૂળ હોય છે. દાખલા તરીકે: −૧ ને બે વર્ગમૂળ છે. આપણ તેને  અને  કહી શકીએ.

વર્ગમૂળની નિશાની માટે રેખાને વાંકી વાળીને તેની નીચે સંખ્યા લખવામાં આવે છે. દાખલા તરીકે:  જે ચારનું વર્ગમૂળ દર્શાવે છે.

પૂર્ણાંક સંખ્યાનું વર્ગમૂળ એ પણ પૂર્ણાંક સંખ્યા જ હોય તો તેને ચોક્કસ વર્ગ કહે છે. ૦, ૧, ૪, ૯, ૧૬, ૨૫, ૩૬, ૪૯, ૬૪, ૮૧, ૧૦૦, ૧૨૧, ૧૪૪, ૧૬૯, ... એ ચોક્કસ વર્ગના ઉદાહરણો છે.

 ચિહ્નનો ઉદ્ભવ 
વર્ગમૂળના ચિહ્ન  નો ઉદ્ભવ ક્યાંથી થયો તે જાણીતું નથી. પરંતુ કેટલાંક લોકો એવું માને છે કે તે અક્ષર r માંથી થયો હોવો જોઇએ જે લેટિન અને જર્મન શબ્દ રેડિક્ષ નો પહેલો અક્ષર છે. તેનો અર્થ વર્ગ અથવા આધાર થાય છે.

 બાહ્ય કડીઓ 

 પોલ હૈસનું વર્ગમૂળ પાનું 
 વર્ગમૂળ કેવી રીતે શોધવું
 AMS કટાર, ગેલેલિયોનું ગણિત ટોની ફિલિપ્સ દ્વારા 

શ્રેણી:ગણિત
શ્રેણી:અંકગણિત