૧૮૦૨ની સંધિ

૧૮૦૨ની સંધિ, ૧૮૦૨નો કરાર, ૧૮૦૨ની સમજુતિ, વસઈની સંધિ અથવા ટ્રીટી ઓફ બેઝીન એ ઇ.સ. ૧૮૦૨ની સાલમાં પેશ્વા બાજીરાવ બીજા અને બ્રિટિશ ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપની વચ્ચે વસઇના યુદ્ધ પછી થયેલા એક કરારનું નામ છે.જવેરીલાલ ઉમીયાશંકર યાજ્ઞીકના ૧૮૮૬માં પ્રકાશીત થયેલા પુસ્તક ગૌરીશંકર ઉદયશંકર, સી.એસ.આઇ. હવે સન્યાસીમાં પાના નં ૯ પરથી.

સંધિનો દિવસ
આ સંધિ ૩૧ ડિસેમ્બર ૧૮૦૨ના દિવસે થઈ હતી.

પક્ષકારો
આ સંધિના પ્રથમ પક્ષકાર મરાઠા પેશ્વાઓ હતા અને સામેના પક્ષકાર તરીકે ઓનરેબલ ઇસ્ટ-ઇન્ડીયા કંપની નામ હેઠળની અંગ્રેજ સત્તા હતી.

સંધિની માહિતી
આ સંધિ તેના પેટા ક્રમાંક ૪ મુજબ પ્રથમ પક્ષકાર પેશ્વાઓએ ધંધુકા, ચૂડા, રાણપુર અને ઘોઘા પરના પોતાના બધા જ હક્કો અન્ય પક્ષકાર ઓનરેબલ ઇસ્ટ-ઇન્ડીયા કંપનીને આ સમગ્ર વિસ્તારની રખેવાળી અને રાખરખાવ કરવા માટેના ખર્ચ તરીકે સોંપી દેવાની થઈ હતી. ૧૮૧૬માં એક રેગ્યુલેશન પસાર કરીને આ બધા વિસ્તારોની કાયદો અને વ્યવસ્થાની સ્થિતિ સંભાળવા એમને અમદાવાદ અદાલતના કાર્યક્ષેત્ર (તાબેદારી) હેઠળ મૂકવામાં આવ્યા હતા.જવેરીલાલ ઉમીયાશંકર યાજ્ઞીકના ૧૮૮૬માં પ્રકાશીત થયેલા પુસ્તક ગૌરીશંકર ઉદયશંકર, સી.એસ.આઇ. હવે સન્યાસીમાં પાના નં ૧૦ પરથી

સંધિનું મહત્વ
આ સંધિને કારણે કાઠિયાવાડના પ્રદેશોમાં અંગ્રેજ શાસનનો પગપેસારો શરૂ થયો. આ કરારના બદલામાં વાઇસરોય આર્થર વેલેસ્લીએ મે ૧૮૦૩માં પેશ્વા બાજીરાવ બીજાને પુણેની ગાદી પર પુનઃસ્થાપિત કર્યા હતા.એન્સઇક્લોપીડીયા બ્રીટાનીકા

સંદર્ભ

શ્રેણી:ઇતિહાસ