રમેશ ર. દવે

રમેશ ર. દવે (જન્મ: ૧ સપ્ટેમ્બર ૧૯૪૭; ઉપનામ: તરુણપ્રભસૂરિ) ગુજરાતી નવલકથાકાર, વાર્તાકાર અને વિવેચક છે.

જીવન
રમેશ ર. દવેનો જન્મ ૧ સપ્ટેમ્બર ૧૯૪૭ના રોજ સુરેન્દ્રનગરના લીંબડી તાલુકાના ખંભલાવ ગામમાં થયો હતો. તેઓ ચુડા તાલુકાના (સુરેન્દ્રનગર) નાગનેશ ગામના વતની છે. તેમની માતાનું નામ અનુબહેન અને પિતાનું નામ રતિલાલ દવે છે. તેમના માતા સણોસરા (ભાવનગર)માં શિક્ષિકા હતાં આથી તેમણે પ્રાથમિક શિક્ષણ ત્યાં જ લીધું. માધ્યમિક શિક્ષણ તેમણે પોતાના મામા મનુભાઈ પંચોળી 'દર્શક' પાસે 'ગ્રામદક્ષિણામૂર્તિ લોકશાળા', અંબાલા ખાતેથી પ્રાપ્ત કર્યું. ૧૯૬૮માં તેમણે લોકભારતી ગ્રામવિદ્યાપીઠ, સણોસરા ખાતેથી હિન્દી વિષય સાથે સ્નાતકની ઉપાધી મેળવી અને ૧૯૭૨માં આ જ વિષય સાથે ભાવનગરની સૌરાષ્ટ્ર યુનિવર્સિટીમાંથી અનુસ્નાતકની ઉપાધી મેળવી. ૧૯૮૩માં તેમણે ગુજરાત યુનિવર્સિટીમાંથી ચીમનલાલ ત્રિવેદીના માર્ગદર્શન હેઠળ 'ગુજરાતી નવલકથામાં પાત્રનિરૂપણ' વિષય પર પીએચ.ડીની પદવી મેળવી.

તેઓ અમદાવાદ ખાતે રહે છે.

સાહિત્યિક કાર્ય
તેમણે પોતાની લેખન પ્રવૃત્તિનો પ્રારંભ લઘુકથા અને ટૂંકીવાર્તા લખવાથી કર્યો હતો. તેમની પ્રથમ વાર્તા 'ગોરેનંદ યશોદા ગોરી' મે ૧૯૬૯માં કુમાર સામયિકમાં પ્રગટ થઈ હતી, પરંતુ તેમની પ્રથમ ધ્યાનપાત્ર કૃતિ ૧૯૮૪માં પ્રગટ થયેલ નવલકથા 'પૃથિવી' હતી.

હિન્દી લેખક પરમાનંદ શ્રીવાસ્તવ દ્વારા મલિક મોહમ્મદ જાયસી વિશેના પુસ્તક 'જાયસી'નો હિન્દીમાંથી ગુજરાતીમાં તે જ શિર્ષક હેઠળ અનુવાદ કરેલ છે જે ૧૯૯૬માં પ્રકાશિત થયો હતો.

કૃતિઓની યાદી

નવલકથા
પૃથિવી (૧૯૮૪)
સમજપૂર્વક (૧૯૮૯)
સથવારો (૧૯૯૦)
કોશિશ (૧૯૯૫)
સંશય (૨૦૦૪)

ટૂંકી વાર્તા
શબવત્ (૧૯૯૫)
જલાવરણ (૨૦૦૧)
તથાસ્તુ (૨૦૦૮)
ગોધૂલિવેળા (૨૦૧૧)
ખંડિયેર (૨૦૧૪)

નિબંધ
જળમાં લખવાં નામ (૧૯૯૮)
માનસી હે પ્રિય (૧૯૯૯)

વિવેચન
ગુજરાતી નવલકથામાં પાત્રનિરૂપણ, ખંડ ૧,૨,૩ (૧૯૮૫, '૮૫, '૮૮)
નવલકથાકાર દર્શક (૧૯૮૯)

 સન્માન 
તેમની નવલકથા, ટૂંકી વાર્તા અને નિબંધના પુસ્તકોને ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમીના પારિતોષિકો પ્રાપ્ત થયેલાં છે. તેમનો વાર્તાસંગ્રહ ખંડિયેર (૨૦૧૪) સાહિત્ય અકાદમી પુરસ્કાર (૨૦૨૦) માટે વિચારણીય કૃતિ (shortlisted) તરીકે પસંદગી પામ્યો હતો.

સંદર્ભો

શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:૧૯૪૭માં જન્મ