ભિલાઈ

ભિલાઈ કે ભિલાઈ નગર ભારત દેશનાં છત્તીસગઢ રાજ્યના દુર્ગ જિલ્લામાં આવેલું એક શહેર છે.Census van 1 maart 2001 (via archive.org) ભિલાઈમાં આવેલા ભિલાઈ સ્ટીલ પ્લાન્ટ અને અન્ય રસાયણ ઉદ્યોગોને કારણે આ શહેર ખુબ જાણીતું છે. અહીં વ્યવસાયાર્થે આવીને વસેલી વિવિધભાષી પ્રજાને કારણે ધીમેધીમે તે મધ્યભારતનાં અગત્યનાં શૈક્ષણિક ક્ષેત્ર તરીકે ઉભરી રહ્યું છે.

 વ્યુત્પત્તિ 
એમ માનવામાં આવે છે કે આ શહેરનું નામ અહિં વસતા ભીલ લોકોને કારણે ભીલોનું ગામ - ભીલાઈ પડ્યું હશે, જે હજુ આજે પણ નજીકના વનવિસ્તારમાં વસવાટ કરે છે.

 વસ્તી 
વર્ષ ૨૦૧૧માં થયેલી વસ્તી ગણતરીમાં દુર્ગ-ભિલાઈનગર શહેરી વિસ્તારની કુલ વસ્તી ૧૦,૦૬,૪૦૭ની નોંધવામાં આવી છે.
દુર્ગ-ભિલાઈનગર શહેરી વિસ્તારમાં દુર્ગ (મ.ન.નિ.), ભિલાઈ નગર (મ.ન.નિ.), ડુમર દીહ (આંશિક), ભિલાઈ ચારોડા (ન.નિ.), જામુલ (ન.નિ.), કુમ્હારી (ન.નિ.), અહેમદ નગર (કેમ્પ), ફરીદ નગર અને ઉટાઇ (ન.પા.)નિ સમાવેશ થાય છે.

 જનસુવિધાઓ 
ભિલાઈનું મુખ્ય બજાર વર્ષો સુધી અંગ્રેજી L આકારમાં આવેલી દુકાનોનું જ બનેલું હતું, એક સમયે જેના એક છેડે ટાટા અને બીજા છેડે બાટાની દુકાનો આવેલી હતી. ૮૦ના દાયકા સુધી ફક્ત આ વિસ્તાર જ ખરીદી, આનંદપ્રમોદ અને અન્ય સામાજીક પ્રવૃત્તિઓનું કેન્દ્ર બની રહ્યું હતું. ૧૯૮૦ પછી ભિલાઈ શહેર વિસ્તરીને મોટું થયું અને એની સાથેસાથે સુપેલા વિસ્તારમાં ગંગોત્રી અને આકાશગંગા જેવા શોપિંગ સેન્ટરો બન્યાં.

 નહેરુ નગર 
આ ભિલાઈની બહાર વસેલી એક ટાઉનશીપ છે જે સેન્ટ્રલ એવન્યુ માર્ગ પર આવેલી છે. અહિં રાષ્ટ્રીય હસ્તકળા પ્રદર્શન (નેશનલ હેન્ડલુમ એક્સ્પો) ભરાયું હતું અને નહેરુ આર્ટ ગેલેરી પણ અહિં જ આવેલી છે.

 સંદર્ભ 

Category:છત્તીસગઢ