ગોહિલવાડ ટીંબો

ગોહિલવાડ ટીંબો ગુજરાતના અમરેલી જિલ્લાના અમરેલીથી ૧.૬ કિમી દૂર પશ્ચિમે આવેલું પુરાતત્વીય સ્થળ છે. આ સ્થળને ભારતના પુરાતત્વીય ખાતા વડે રાષ્ટ્રીય મહત્વના સ્મારક તરીકે દ્વારા આરક્ષિત જાહેર થયેલું છે. તે વાડી અને થેબીના વહેણો વચ્ચે આવેલું છે. આ સ્થળ પર હવે ગેરકાયદેસર કબ્જો જમાવવામાં આવ્યો છે.

 પુરાતત્વ 
 પુરાતત્વીય ઇતિહાસ
ગોહિલવાડ ટીંબાનો અર્થ ગોહિલવાડનો ટેકરો થાય છે. તે થેબી અને વાડીના વહેણો વડે બનતા ત્રિકોણમાં આશરે ૧૫ ફીટની ઉંચાઇ પર ૧.૬ કિમી સુધી વિસ્તરેલો છે. વરસાદના પાણીથી આ ટીંબો ઘણાં નાનાં ટેકરાઓમાં વિભાજિત થયેલ છે. એમ, બી અને જી નામાંકિત કરાયેલા ત્રણ ટેકરાઓ ૧૯૪૫ પહેલાં હીરાનંદ શાસ્ત્રી દ્વારા ખોદાયેલા હતા. બાદમાં, એસ. આર. રાવ દ્વારા ૧૯૫૨-૫૩માં ખોદકામ હાથ ધરવામાં આવ્યું હતું.

 તારણો
ટીંબાની પૂર્વ અને પશ્ચિમ બાજુએ બાંધકામના અવશેષો મળી આવ્યા છે. આ કદાચ સોનીની ભઠ્ઠી હોઇ શકે છે અને તેની ઉત્તર-પશ્ચિમે માટીનો ટીંબો મળી આવ્યો છે. પકવેલી માટીની હિંદુ તેમજ બૌદ્ધ મૂર્તિઓ મળી આવી છે. કોતરણી કરેલ અને સાદા વાસણો, કાળા અને રાતાં વાસણો, કબરો, માળાઓ, સિક્કાઓ, શંખની કોતરણી કરેલી બંગડીઓ પણ મળી આવી છે. પથ્થરની દિવાલો તેમજ પથ્થરથી બનાવેલા ઓરડાઓના અવશેષો પણ મળી આવ્યા છે. ૧૨ ઇંચ x ૧૭ ઇંચ x ૨ ૩/૪ ઇંચના માપની એક કબર મળી આવેલી હતી. કેટલાક સિક્કાઓ પશ્ચિમી સત્રપો અને ગૌતમીપુત્ર સતકર્ણીના આંધ્ર સિક્કાઓ મળી આવ્યા હતા. કુમારગુપ્ત પહેલો (૫મી સદી)ના સમયના બે હજાર સિક્કાઓ પણ શોધી કાઢવામાં આવ્યા હતા. શ્રી-શિલાદિત્યની દંતકથા ગુપ્ત લિપિમાં કોતરેલું ચિહ્ન અને ખારગ્રહ પહેલાની તાંબાની તકતી પણ મળી આવી છે.

 પૂરક વાચન 


 સંદર્ભ 

શ્રેણી:અમરેલી જિલ્લો
શ્રેણી:પુરાતન સ્થળો
શ્રેણી:રાષ્ટ્રીય મહત્વનાં સ્મારકો