ભાટ્ટી

ભાટી, ભટ્ટી અથવા ભાટ્ટી એ ગુર્જરો, જાટો અને રાજપૂતોમાં આવતું કુળ છે. જે ભારત અને પાકિસ્તાનમાં સ્થિત છે. ભાટી રજપૂતો ચંદ્રવંશી છે. બિકાનેર જિલ્લાનાં સરહદી ગામો અને જોધપુર જિલ્લાનાં કેટલાક તાલુકાઓ (ઓસિયાન અને શેરગઢ), જે વિસ્તાર ભાટીયાણા તરીકે ઓળખાય છે, ત્યાં આ કુળનાં વસવાટનો ઇતિહાસ મળે છે. ઉત્તર પ્રદેશમાં પણ ભાટ્ટીઓ મળે છે,Tribes and Castes of Punjab and North West Frontier Province by H. A Rose તેમ જ ગુજરાતનાં કચ્છ જિલ્લાનાં અંજાર તાલુકાનાં કેટલાક ગામો (ભલોટ તથા ખોભડી વ.)માં તથા  બનાસકાંઠા જિલ્લામાં પણ ભાટ્ટીઓનો વસવાટ છે.  

જેસલમેરમાં ભાટી કુળ ક્યારેક પોતાને "યાદવપતિ" તરીકે પણ ઓળખાવે છે, જે તેનો કૃષ્ણ અને યદુ કે યાદવ કુળ સાથેનો પૌરાણિક સંબંધ દર્શાવે છે. ભાટી રાજપૂત, જાદમ ના વંશજો છે.

કેટલાંક ભાટીઓ પશુપાલક તરીકેનું વિચરતું જીવન ગાળતા હતા. ૧૮૫૭ના ભારતીય વિપ્લવ સમયે બ્રિટિશ ઈસ્ટ ઈંડિયા કંપનીના નિર્ણયને કારણે આ જૂથે પોતાની જમીનો ગુમાવી દીધેલી, દિલ્હી અને હરિયાણા વિસ્તારની જે જમીનો આ લોકો ચરીયાણ તરીકે વાપરતા તે જાટ લોકોને ખેતીવાડી માટે સોંપી દેવાયેલી. અંગ્રેજોને વિચરતી જાતિઓ પ્રત્યે ખાસ કોઈ પ્રેમભાવ હતો નહિ, તેઓએ આવી વિચરતી જાતીઓના વિચરણને મર્યાદિત કરવાના ભાગરૂપે જમીન સુધારણાની નીતિઓ બનાવી હતી.

૧૮૮૩-૧૯૯૮ વચ્ચે સ્ત્રી ભૃણહત્યા આચરતા કેટલાંક સમુદાયોમાં રાજસ્થાનનાં ભાટી રાજપૂતોમાંના કેટલાંકનો પણ સમાવેશ થતો હતો. દિપાલપુરના હિંદુ ભાટી રાજપૂત રાજવી પરિવારની એક કન્યા, એક રાજકુંવરી, સાલાર રજબ નામનાં મુસ્લિમ શાસકને પરણેલી અને તેમને ફિરોઝશાહ તઘલક નામે પુત્ર થયેલો. આ મુસ્લિમ આક્રમણ કાળના સમયના કેટલાંક આંતરધર્મી રાજવંશી લગ્નોનું એક ઉદાહરણ છે. રાજપૂત ભાટી કુંવરીઓએ જોધપુરનાં રાજવી કુટુંબોમાં પણ લગ્નો કરેલાં હતા.

હાલનાં પાકિસ્તાનના કેટલાંક ભાગોમાં, ખાસ કરીને ઉત્તરીય અને મધ્ય પંજાબમાં, નીચલી જાતિનાં "દોમ" (કે મિરાસી ગાયક/નર્તક સમુદાય) લોકો પણ પોતાને 'ભાટી' કહેવરાવે છે; જે પાકિસ્તાનના અધિકૃત ભાટી રાજપૂતો તરફની તેની ઊંડી લાગણી દર્શાવે છે.Dr M Riyasat Husain 'Caste and clan in Northern and Central Punjab and some patterns of shift: An analysis' in Journal of South Asian Study Vol 2, No 8, 1992, Lahore, pp 21-46

 સંદર્ભો 

શ્રેણી:રાજપૂત કુળો
શ્રેણી:જ્ઞાતિ
શ્રેણી:ક્ષત્રિય