પ્રાગ મહેલ

પ્રાગ મહેલ એ ભારત દેશના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના ભુજ શહેરમાં આવેલો ૧૯મી સદીમાં બંધાયેલો એક મહેલ છે. આના બાંધકામની શરૂઆત રાવ પ્રાગમલજી (ત્રીજા)એ ૧૮૬૫માં કરાવી હતી."All about Gujarat: Palaces" . Gujarat State Portal.Haresh Pandya. "Burglars targetting Gujarat palaces". Rediff.com (September 04, 2006). આની સંરચના કર્નલ હેનરી સેંટ વીલ્કીન્સ દ્વારા ઈટાલિયન ગોથીક શૈલીમાં કરવામાં આવી હતી. આ મહેલના બાંધકામ માટે ઘણાં ઈટાલિયન કારીગરો તેડાવવામાં આવ્યા હતા. આ કારીગરોને મહેનતાણું સોનાના સિક્કાઓમાં આપવામાં આવતું.K. S. Dilipsinh. Kutch in festival and custom. Har-Anand Publications (2004), p. 81. ISBN 9788124109984. મહેલના બાંધકમનો ખર્ચ તે સમયે ૩૧ લાખ રુપિયા આવ્યો અને તેનું બાંધકામ ૧૮૭૯માં ખેંગારજી (ત્રીજા)ના રાજમાં પૂર્ણ થયું.K. S. Dilipsinh. Kutch in festival and custom. Har-Anand Publications (2004), p. 22. ISBN 9788124109984.Gazetteer of the Bombay Presidency, vol. 5. Government Central Press (1880), p. 254. સ્થાનિક કચ્છી કારીગરો પણ આ મહેલનાં બાંધકામમાં શામેલ હતાં.This palace was built for Rao Pragmalji II (1860-75) by the British architects and the Kutchi builders

 વિશેષતાઓ 
 મુખ્ય ખંડ, જેની દિવાલ પર પશુઓના મસાલા ભરેલા માથા લટકાવ્યા છેJane Yang. Let's Go India & Nepal. Let's Go (2003), pp. 218-19. ISBN 9780312320065.
 દરબાર ખંડ, જેમાં તૂટેલાં ઝુમ્મર અને પ્રતિમઓ છે 
 કોરીન્થીયન થાંભલા 
 યુરોપીયન વનસ્પતિઓ અને પ્રાણીઓના કોતરકામ વાળું જાળી કામ 
 મહેલના પ્રાંગણમાં પાછળના ભાગે આવેલું નાનકડું મંદિર જેમાં સુંદર નક્શીકામ કરેલા પત્થરો જડેલા છે

 ચલચિત્રોમાં 
હમ દિલ દે ચૂકે સનમ અને લગાન જેવી બોલીવુડની પ્રખ્યાત ફીલ્મો અને ઘણી ગુજરાતી ફીલ્મોનું શુટીંગ અહીં થયું છે.Joe Bindloss & Sarina Singh. India. Lonely Planet (2007), p. 760. ISBN 9781741043082.

આજની સ્થિતિ
૨૦૦૧માં ગુજરાતમાં આવેલા ધરતીકંપમાં આ મહેલને ઘણું નુકશાન થયું હતું.Rabindra Seth. Tourism In India: An Overview, vol. 2. Gyan Publishing House (2005), p. 173. ISBN 9788178353289.S.K. Agrawal. "Seismic rehabilitation of heritage buildings in India - problems and prospects". Structural Analysis of Historical Constructions (Claudio Modena, Paulo B. Lourenc̦o & P. Roca, eds.). Taylor & Francis (2004), p. 5. ISBN 9780415363792. ૨૦૦૬માં આ મહેલને લૂંટવામાં આવ્યો હતો, ચોરો પ્રાચીન કલાકૃતિઓને લઈ ગયા અને ઘણી તોડ ફોડ કરી ગયાં. આજે, આ મહેલ ભૂતિયા ખંડેર જેવી સ્થિતીમાં છે.

આ મહેલમાં પ્રવાસીઓ મુખ્ય ખંડમાં પ્રવેશીને ટાવરના પગથિયા ચઢીને ઉપર જઈ શકે છે. આ ટાવર પરથી આખું શહેર દેખાય છે."પ્રાગ મહેલ" . ગુજરાત પ્રવાસન. અમિતાભ બચ્ચને મહેલના પુન:નિર્માણમાં અંગત રસ લીધો હતો અને મહેલનો કેટલોક ભાગ સમારકામ કરવામાં આવ્યો છે.

સંદર્ભ

શ્રેણી:ગુજરાતના મહેલો
શ્રેણી:કચ્છ જિલ્લો
શ્રેણી:ભુજ તાલુકો
શ્રેણી:ગુજરાતના સંગ્રહાલયો