જુવાર

જુવાર એ ભારતમાં પ્રચલિત એકદળ અનાજ છે.  આને અંગ્રેજીમાં સોર્ગમ (Sorghum) કહે છે. જુવારના દાણાનો ઉપયોગ ભોજન માટે અને એનો છોડ પ્રાણીઓના ચારામાં વપરાય છે. આમ ક્યારેક ચારા માટે પણ જુવારની ખેતી કરવામાં આવે છે. ગરમ વાતાવરણ ધરાવતા પ્રદેશોમાં સમગ્ર વિશ્વમાં જુવારની ખેતી થાય છે.

વાવેતર અને વપરાશ
જુવારની એક પ્રજાતિ સોર્ગમ બાઈકલર તરીકે ઓળખાય છે. આ પ્રજાતિ વિશ્વનો એક પ્રમુખ પાક છે. એના દાણા ખોરાક તરીકે વપરાય છે. આ સિવાય તેનો ઉપયોગ માદક પીણા બનાવવામાં, ચારા તરીકે અને જૈવિક ઈંધણ તરીકે પણ થાય છે. આ પ્રજાતિ વિશ્વનું પાંચમુ સૌથી મહત્ત્વપૂર્ણ અનાજ છે. Sorghum, U.S. Grains Council. આ પ્રજાતિને આફ્રિકા, દક્ષિણ એશિયા અને મધ્ય અમેરિકામાં વિપુલ પ્રમાણમાં ઊગડવામાં આવે છે. જુવારની મોટા ભાગની દરેક પ્રજાતિઓ ગરમી અને શુષ્ક વાતાવરણ પ્રત્યે સહનશીલ હોય છે. આને કારણે શુષ્ક ગરમ આબોજવા ધરાવતા પ્રદેશમાં જુવાર એ રોજિંદો આહાર હોય છે.  

જુવારની મૌક પ્રજાતિ તેના વિકાસના શરૂઆતના સમયમાં ભયજનક માત્રામાં હોર્ડેનાઈન નામનું હાયડ્રોજન સાયનાઈડ તત્ત્વ ધરાવે છે. આવા છોડ તેને ચરનારા પ્રાણી માટે ઘાતક નીવડી શકે છે. દુકાળ કે શુષ્ક વાતાવરણમાં પણ જુવારના છોડવામાં સાયનાઈડ અને નાઈટ્રેટનું પ્રમાણ ઝેરી સ્તર સુધી વધી શકે છે. Cyanide (prussic acid) and nitrate in sorghum crops - managing the risks. Primary industries and fisheries. Queensland Government. http://www.dpi.qld.gov.au/4790_20318.htm . 21 April 2011.

ઝોન્સન ઘાસ નામની જુવારની પ્રજાતિને અમેરિકાના ખોરાક અને ઔષધ ખાતાએ આક્રમક પ્રજાતિ ઘોષિત કરી છે.Johnson Grass , U.S. Department of Agriculture, Accessed 2257 UDT, 12 March, 2009.

જુવારની અન્ય પ્રજાતિ શોરગમ વલ્ગેર અને ટેક્નીકમને બ્રુમ કોર્ન પણ કહે છે. Broomcorn, Alternative Field Crops Manual, Purdue University, Accessed 14 Mar 2011.

જુવારનો જીનોમ
૨૦૦૯માં આંતરરાષ્ટ્રીય સંશોધકોએ જુવારનો જીનોમ ઉકેલ્યાને જાહેરાત કરી હતી.Sequencing of sorghum genome completed  EurekAlert, January 28, 2010, Retrieved August 30, 2010

સંદર્ભ

Watson, Andrew M. Agricultural Innovation in the Early Islamic World: The Diffusion of Crops and Farming Techniques, 700–1100. Cambridge: Cambridge University Press, 1983. ISBN 0-521-24711-X.

બાહ્ય કડીઓ

 Species Profile- Johnsongrass (Sorghum halepense) , National Invasive Species Information Center, United States National Agricultural Library.  Lists general information and resources for Johnsongrass.
Crop Wild Relatives Gap Analysis Portal  reliable information source on where and what to conserve ex-situ, regarding Sorghum genepool
 FAO Report (1995) "Sorghum and millets in human nutrition" 
 FAO "Compendium on post-harvest operations" —Contains discussion on origin, processing and uses of sorghum
 Grain Sorghum Irrigation 
 Sorghum on US Grains Council Web Site
 National Grain Sorghum Producers
 National Sweet Sorghum Producers and Processors Association 
 Sorghum handbook , US Grain Council
 Sorghum Growth Stages 
 Sweet Sorghum Ethanol Association, organization for the promotion and development of sweet Sorghum as a source for biofuels, especially ethanol
 Milo, Grain Sorghum
 Cyanide (prussic acid) and nitrate in sorghum crops - managing the risks 

શ્રેણી:અનાજ
શ્રેણી:ધાન્ય