જીવનચરિત્ર

જીવનચરિત્ર એ કોઇકના જીવનનું વિસ્તૃત વર્ણન અથવા ખુલાસો છે. જીવનચરિત્ર એ અવ્યક્તિગત વાસ્તવિકતાઓ (શિક્ષણ,કાર્ય,સંબંધો, અને મૃત્યુ)ની વિગતોથી કંઇક વધારે છે, અને સાથે તે કર્તાના તે ઘટનાઓ વિશેના અનુભવોનું પણ વર્ણન કરે છે. રેખાચિત્ર અથવા અધ્યયનની સૂચિ (સારાંશ)ની જેમજ,જીવનચરિત્ર કર્તાની વાર્તાને રજૂ કરે છે, તેના અથવા તેણીના અનુભવોની ખાનગી વિગતો સમાવિષ્ટ વિવિધ રૂપોને ચિન્હાંકિત કરે છે,અને કદાચ કર્તાના વ્યક્તિત્વના પૃથક્કરણનો પણ સમાવેશ કરી શકે છે.

એક આત્મચરિત્ર  કર્તાની પોતાની જાત દ્વારા જ લખાય છે.

એક કૃતિ જીવનચરિત્રાત્મક કહેવાય જો તે વ્યક્તિના સમગ્ર જીવનને આવરી લેતી હોય. આ જ રીતે,જીવનચરિત્રાત્મક કૃતિઓ મોટેભાગે અકલ્પિત હોય છે, પણ વ્યક્તિના જીવનનું ચિત્રાંકન કરવા કલ્પનાઓનો પ્રયોગ પણ ક્યારેક કરવામાં આવે છે. એક જીવનચરિત્રાત્મક વ્યાપક વિસ્તારના ઊંડાણ પૂર્વકના પ્રકારને વારસાગત લખાણ કહે છે.  સુસંગઠિતપણે, સાહિત્યમાં, ફિલ્મ,અને મિડીયાના બીજા પ્રકારોની તમામ જીવનચરિત્રાત્મક કૃતિઓ શૈલીઓ બનાવે છે જેને જીવનચરિત્ર કહેવાય છે.

યુરોપના પૂર્વકાલીન મધ્યયુગમાં (એડી (AD) 400 થી 1450) શાસ્ત્રીય સંસ્કૃતિની જાગરુકતામાં ઘટાડો દેખાયો હતો.. આ સમય દરમ્યાન,યુરોપમાં રોમન કેથોલિક ચર્ચ પૂર્વકાલીન ઇતિહાસની જાણકારી અને નોંધોનું એકમાત્ર સંગ્રહસ્થાન હતું. સંન્યાસીઓ,મઠવાસીઓ અને પુરોહિતોએ આ ઐતિહાસીક કાળનો ઉપયોગ પહેલા આધુનિક જીવનચરિત્રો લખવા માટે કર્યો હતો. સામાન્યત: તેમનો વિષય ચર્ચના પાદરીઓ,શહીદો,પોપો અને સંતોપૂરતો મર્યાદિત હતો. તેમનું કાર્ય લોકો માટે પ્રેરણાત્મક સાબિત થયું,ખ્રિસ્તી ધર્મમાં પરિવર્તન લાવવા માટેનું માધ્યમ. જુઓ સંતચરિત્રો. પોતાના દરબારી ઈનહાર્ડ દ્વારા લખાયેલું ચાર્લમેગ્નેનું જીવન આ કાળના જીવનચરિત્રનું એક અર્થપૂર્ણ ઉદાહરણ છે જે તદ્દન યોગ્ય રીતે તે ઢાંચામાં બેસતુ નથી. 

મધ્યયુગીન ઈસ્લામીક સંસ્કૃતિના સમયગાળા દરમ્યાન,જીવનચરિત્રની પરંપરાઓના ભવિષ્યસૂચક ઉદ્દભવ સાથે,જીવનચરિત્રોએ મોટા પાયા પર(આ) લેખોના આગમન સાથે બહાર આવવાની શરુઆત કરી હતી .  આના કારણે નવી સાક્ષરતા શૈલીનો આરંભ થયો હતો.:જીવનચરિત્રાત્મક સંદર્ભગ્રંથ. 9મી સદી બાદ મુસ્લિમ વિશ્વમાં પહેલો જીવનચરિત્રાત્મક સંદર્ભગ્રંથ લખાયો હતો. કોઇપણ બીજા પૂર્વ-ઔધૌગિક સમાજ કરતાં વધારે તેમાં જનસંખ્યાના અધિક વિભાગ માટે સામાજીક માહિતીનો સમાવેશ  હતો.  પહેલાના જીવનચરિત્રોના સંદર્ભગ્રંથો પ્રારંભમા ઇસ્લામના પેગંબરો અને તેના સહયોગીઓના જીવન પર કેંદ્રિત કરતા હતા,તેમાનું એક ઉદાહરણ ઇબ્ન સા'દ અલ-બઘવાડી દ્વારા લખાયેલી ધ બુક ઓફ ધ મેજર ક્લાસીસ  છે,અને ત્યારબાદ બીજા ઘણી ઐતિહાસીક કલ્પનાઓ(શાસકોથી લઇને શિષ્યો સુધી)ના કે જેઓ મધ્યયુગીન ઇસ્લામીક વિશ્વમાં જીવતા હતા તેઓની નોંધ લેવાની શરુઆત થઈ હતી. .

અંતિમ મધ્યયુગના નજીકના સમયમાં,રાજાઓ,સરદારો અને સત્તાધીશ વ્યક્તિઓના જીવનચરિત્રોની શરુઆત થવાના કારણે યુરોપમાં જીવનચરિત્રો બહુ ઓછા ચર્ચ-સ્થાપિત બન્યા હતા. સર થોમસ મેલોરી દ્વારા લખાયેલુ "લી મોર્ટે દી'આર્થર"આવા પ્રકારના વધારે પ્રખ્યાત જીવનચરિત્રોમાનું એક હતું. આ બુક બનાવટી રાજા આર્થર અને તેના ગોળમેજી પરિષદના સરદારોના જીવનનો ખુલાસો કરે છે. મેલોરી પછી,સંક્રાન્તિ દરમ્યાન માનવતાવાદ પર નવીન પ્રાધાન્યએ ધર્મનિરપેક્ષ વિષયો જેવા કે કલાકારો અને કવિઓ પર કેંદ્રીકરણની સ્થાપના કરી હતી,અને ઘરગથ્થુ ભાષા પરના લખાણને પ્રોત્સાહન આપ્યુ હતુ.  
જ્યોર્જીઓ વાસરીની લાઇવસ્ ઓફ ધ આર્ટીસ્ટસ્ (1550) ધર્મનિરપેક્ષ જીવનો પર કેંદ્રીત કરતું સીમાચિહ્ન જીવનચરિત્ર હતું. લાઇવસ્  આગળ "બેસ્ટ સેલર" બનવાના કારણે,વાસરીએ પોતાના વિષયોની કીર્તીઓની રચના કરી. બે બીજી પ્રગતિઓ નોંધપાત્ર હતી:પંદરમી સદીમા પ્રીન્ટીગ પ્રેસનો વિકાસ અને સાક્ષરતામાં ક્રમશ: વધારો. હેનરી આઠમાના શાસન દરમ્યાન અંગ્રેજી ભાષામા જીવનચરિત્રો લખાવાની શરુઆત થઇ.થોમસ ફુલરની લોકોના જીવન પરના વિશિષ્ટ કેંદ્રીકરણ સાથેની ધ હીસ્ટ્રી ઓફ ધ વર્ધીસ્ ઓફ ઇગ્લેંડ (1662)ને અનુસરીને,જોન ફોક્ષની એક્ટસ્ અને મોન્યુમેન્ટસ્ (1563),સારી રીતે તેને ફોક્ષની હુતાત્માઓની બુક કહેવાય છે, ખરી રીતે તે યુરોપના જીવનચરિત્રોનો પહેલો સંદર્ભગ્રંથ હતો. સાહિત્યની ઉઠાંતરી કરનારાઓની પ્રચલિત કલ્પનાઓની રચનામાં પ્રભાવક,અ જનરલ હીસ્ટ્રી ઓફ પીરેટ્સ (1724) એ એક ઘણા જાણીતા ઉઠાંતરી કરનારાઓના જીવનચરિત્રોનું મુખ્ય સ્ત્રોત છે.નામચીન ઉઠાંતરી કરનારાઓના લૂંટફાટ અને ખૂનોનો સામાન્ય ઇતિહાસ . ચાર્લ્સ જોહ્સન દ્વારા ડેવીડ કોર્ડીન્ગલી મારફત પ્રસ્તાવના અને ટીકા. કોનવે મેરીટાઇમ પ્રેસ(2002).

 આધુનિક જીવનચરિત્રો 
અંતિમ અઢારમી સદીમાં અંગ્રેજી જીવનચરિત્રોનો "સોનેરી કાળ" અસ્તિત્વમાં આવ્યો,તે સદી કે જેમાં શબ્દ"જીવનચરિત્ર"અને "આત્મચરિત્ર" અંગ્રેજી શબ્દકોશમાં દાખલ થયા. સામૌલ જોહ્સનની ક્રીટીકલ લાઇવસ્ ઓફ ધ પોયેટસ્ (1779-81) અને જેમ્સ્ બોસવેલની વિશાળ લાઇફ ઓફ જોહ્સન (1791) જેવી ઐતિહાસીક કૃતિઓ તે કાળમાં હતી. બોસવેલીનએ જીવનચરિત્ર "પોતાની જોતે બોલે" તે વિષયને છાપવા અને પદાર્થોને પ્રગટ કરવા પર ભાર મૂક્યો હતો. જ્યારે બોસવેલ સંકલન કરતો,ત્યારે સામૌલ જોહ્સન રચના કરતો. જોહ્સન કર્તાના જીવનનું કાલક્રમિક વર્ણનને અનુસરતો નહોતો પણ ટૂચકાઓ અને ઘટનાઓનો પસંદગી પ્રમાણે પ્રયોગ કરતો હતો.  જોહ્સને ઘટનાઓ યથાર્થતાને પ્રગટ કરે છે તે વિચારોનો અસ્વીકાર કર્યો હતો. તેનો મત હતો કે થોડા જાણીતા બનાવો અથવા ટૂચકાઓ કે જે પાત્રનું વર્ણન કરે છે તેને ગોતવા જીવનચરિત્રકારોએ પોતાના વિષયોને "કૌટુંબીક એકાંત" માં મેળવવાનો પ્રયત્ન કરવો જોઇએ. (કેસ્પર,1999)

રોમેન્ટિક જીવનચરિત્રકારોએ જોહ્સનના ધણા અભિપ્રાયોનો વિરોધ કર્યો. જીન જેક્વેસ રૌસીઔસની કન્ફેસનસ્ (1781-88)એ રોમેન્ટિક દ્રષ્ટિકોણ અને આત્મસ્વીકૃતિ પ્રથાનો પોતાના કામોમાં સમાવેશ કર્યો હતો. પુરીતન અને ક્વેકર સ્મૃતિકારો દ્વારા પરંપરા અને આત્મસ્વીકૃતિઓ નવા વિશ્વમાં લાવવામાં આવ્યા અને નોંધ રાખનારાઓએ તેને પ્રભાવક બનાવવા અવિરત રાખ્યું. અમેરીકન વિજય વાર્તા માટે બેન્જામીન ફ્રેન્કલીનના આત્મચરિત્ર(1791) એ લાક્ષણિક નમૂનો પૂરો પાડ્યો. (સ્ટોન,1982) આત્મચરિત્ર એ જીવનચરિત્રાત્મક લખાણો માટેનું પ્રભાવક રુપ રહ્યુ હતું.

મોટેભાગે અમેરીકન જીવનચરિત્રો અંગ્રેજી પ્રતિકૃતિઓને અનુસરતા હતા,સાથે થોમસ કાર્લેલેનો મત કે જીવનચરિત્રો ઇતિહાસનો એક ભાગ છે તેનો સમાવેશ કરતા હતા. કાર્લાઇલે જાહેર કર્યુ કે સમાજને અને તેના કાયદાઓને સમજવા મહાન વ્યક્તિઓના જીવનો મહત્વના છે.  જ્યારે પૂર્વકાલીન અમેરીકન જીવનચરિત્રોમાં ઐતિહાસીક પ્રેરણા એ એક પ્રબળ ઘટક રહ્યુ,તે સમયે અમેરીકન લેખકોએ પોતાના સ્વતંત્ર ચોક્કસ અભિગમો રજૂ કર્યા. જે પણ અસ્તિત્વમા આવ્યુ તે  રાષ્ટ્રીય પાત્રોને વ્યાખ્યાકિત કરવાની પ્રક્રિયામાં ચોક્કસ જીવનચરિત્રોનું ઉપદેશાત્મક રુપ હશે જે વાચકોના વ્યક્તિગત ચરિત્રને રુપ આપવામાં મદદ કરશે. (કેસ્પર,1999)

ઓગણીસ સદીના વચગાળામાં સામુદાયિક જીવનચરિત્રો અને સાહિત્યીક જીવનચરિત્રો વચ્ચેનો ભેદ અસ્તિત્વમાં આવ્યો તેણે ઉચ્ચ સંસ્કૃતિ અને મધ્યમ વર્ગીય સંસ્કૃતિ વચ્ચેના ભેદોને પરાવર્તિત કર્યા. દેશના બીજા ભાગો માટે આ વિભાગોને ટકાવવામાં આવે છે. નવી પ્રકાશકીય પ્રાવૈધિક પ્રક્રિયાઓ અને વિસ્તરતી વાંચન કરવાવાળી જનતા માટે જીવનચરિત્રોએ ઔપચારીક આભાર માનવાની શરુઆત કરી છે. પ્રકાશકીય બુકોમા આવેલી ઉત્ક્રાંતિએ  વાચકોના વિશાળ વર્ગને તે ઉપલભ્ય કરી આપી. સદીના પહેલા બે દાયકાઓમાં અસ્તિત્વમાં આવ્યા કરતા લગભગ દશ ગણાં વધારે 1840 થી 1860મા ઘણા જીવનચરિત્રો અસ્તિત્વમાં આવ્યા. અધિકમાં,પહેલી વાર પ્રચલિત રાજલ કાગળની જાડી બાંધણીવાળા પુસ્તકોની આવૃતિ પ્રકાશમાં આવી. તેમજ,અમેરીકન નિયતકાલીકોએ જીવનચરિત્રાત્મક રેખાચિત્રોની શ્રેણીઓને પ્રકાશિત કરવાની શરુઆત કરી. (કેસ્પર,1999) વિશિષ્ટ મહત્વ પ્રજાસત્તાક રાજ્યના નાયકોથી ખસીને સ્વયં-ઊભા થયેલા સ્ત્રી અને પુરુષો પર પરિવર્તિત થયું.

અંતિમ 19મી સદીના ઘણા જીવનચરિત્રો કેવળ સૂત્રગત રહ્યા. નોંધપાત્ર રીતે,19મી સદીમાં બહુ ઓછા જીવનચરિત્રો લખાયા. બુકર.ટી.વોશિંગ્ટનની ,અપ ફ્રોમ સ્લેવરી (1901)ની શરુઆત સાથે આત્મચરિત્રોની સંક્રાન્તિની સાક્ષી નિમ્નલિખિત સદીએ પૂરી હતી,અને તેને અનુસરીને હેનરી આદમની એજ્યુકેશન (1907),એક સ્વયં-વ્યાખ્યાયિત નિષ્ફળતાની નોંધ કે જેણે પ્રબળ અમેરીકન વિજય વાર્તાની વિરુધ્ધ પરવાનો જાહેર કર્યો હતો. સ્ત્રી અને પુરુષ બન્ને દ્વારા સામાજીક મહત્વના આત્મચરિત્રોનું પ્રકાશન સમૃધ્ધ થયું. (સ્ટોન,1982)

માનસશાસ્ત્ર અને સમાજશાસ્ત્રના સત્તાધિકારો પ્રભાવી હતા અને નવી સદીના જીવનચરિત્રો પર તેમણે તેમના નિશાન બનાવ્યા છે.. (સ્ટોન,1982) "મહાન માનવી"ઇતિહાસના  સિધ્ધાંતનું સમર્પણ અસ્તિત્વમાં આવવાવાળા પૂર્વગ્રહોનું સૂચક  હતું.  ડાર્વીવીનના સિધ્ધાંતો દ્વારા માનવીય વર્તણૂકનું વર્ણન કરવામાં આવ્યું હતું. વાતાવરણના પરિણામે "સમાજશાસ્ત્રીય" જીવનચરિત્રો પોતાના વૈષયિક કાર્યોની કલ્પનાઓ કરાવે છે, અને વ્યક્તિગતતાનું મહત્વ ઓછું કરે છે.  મનોવિષ્લેષણના વિકાસે જીવનચરિત્રાત્મક વિષયોની વધારે સ્પષ્ટ અને વ્યાપક સમજણ તરફ ધ્યાન દોર્યુ છે,અને બાલ્યાવસ્થા અને કિશોરાવસ્થા પર વધારે પ્રાધાન્ય દેવા માટે જીવનચરિત્રકારોને પ્રેરિત કર્યા છે. દેખીતી રીતે,આત્મચરિત્રોની સંસ્કૃતિના વિકાસને કારણે કે જેમાં પોતાની સ્વતંત્ર વાર્તા રજૂ કરવી તે મનોચિકિત્સાનું રુપ છે તેના પરિણામે,મનોવૈજ્ઞાનિક વિચારોએ અમેરીકનોની જીવનચરિત્રોના વાંચન અને લખવાની પધ્ધતિમાં પરિવર્તન લાવ્યું છે. (કેસ્પર,1999)

વ્યક્તિત્વનું મનોવૈજ્ઞાનિક નિરીક્ષણ સાથેના મંતવ્યોમાં રાષ્ટ્રીય નાયકોની પ્રણાલીગત વિભાવનાઓ અને વિજયકથાઓ લુપ્ત થઇ ચૂકી છે.  જીવનચરિત્રોનું નવું જૂથ પ્રચલિત માન્યતાઓનું ખંડન કરનારાઓ,વૈજ્ઞાનિક પૃથક્કરણો,અને કાલ્પનિક જીવનચરિત્રકારોની વિશિષ્ટ લાક્ષણિકતાઓ બતાવે છે. આ આંદોલનોમાં બીજા બધાઓમાં ,લાયટોન સ્ટ્રેચે,ગેમેલીએલ બ્રેડફોર્ડ,એન્ડ્રે મૌરોઇસ અને ઇમીલ લુડવીગનો સમાવેશ થાય છે. સ્ટ્રેચેના જીવનચરિત્રોનું એક જેવું વર્ચસ્વ હતું કે જેવું સામૌલ જોહ્સને પહેલા માણ્યુ હતું. 1920 અને 30માં જીવનચરિત્રાત્મક લેખકોએ સ્ટ્રેચેની લોકપ્રિયતાને વટાવી ખાધી હતી અને તેના સાહિત્યોનો પરિચય આપ્યો હતો. સ્ટ્રેચેની બનાવટોમાના "અસલ જીવનચરિત્રો" નું અનુસરણ કરતાં લોકોનો રોબર્ટ ગ્લેવ્સ(આઇ,ક્લૌડીયસ, 1934)એ પ્રતિકાર કર્યો હતો. સદીના પૂર્વકાલીન દશકાઓમાં "પ્રતિષ્ઠિત દર્શનરતિ"ની ગોઠવણી દ્વારા પ્રચલિત જીવનચરિત્રોમાં સાહિત્યીક.જીવનચરિત્રોના વલણની સહાયકારી ભૂમિકા હતી. પાછળથી વાચકો માટે આ આકર્ષણ નશ્વરતા અથવા દેશદાઝ કરતાં વધારે કુતૂહલતા પર આધારિત હતું.

પહેલા વિશ્વયુધ્ધ દરમ્યાન,સોંઘી મજબૂત આવરણવાળી આવૃતિઓ પ્રચલિત બની હતી. 1920ના દાયકાઓએ જીવનચરિત્રાત્મક "લોકપ્રિચતા"ની સાક્ષી પૂરી  હતી. 1929માં, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં લગભગ 700 જીવનચરિત્રો પ્રકાશીત થયા હતા,અને અમેરીકન જીવનચરિત્રોનો પહેલો શબ્દકોશ અસ્તિત્વમાં આવ્યો હતો. તેના પછીના દાયકામાં,આર્થિક મંદી હોવા છતાં પણ સંખ્યાબંધ જીવનચરિત્રો પ્રકાશીત થવાના ચાલુ રહ્યા  હતા. તેઓ સસ્તી શૈલી દ્વારા અને સાર્વજનિક પુસ્તકાલયો મારફત વધતા દર્શકો સુધી પહોંચ્યા હતા.

અંતિમ નારીવાદી વિદ્વાન કેરોલીન હીલબ્રને અવલોકિત કર્યુ કે સ્ત્રીઓના જીવનચરિત્રો અને આત્મચરિત્રોએ નારીવાદી સક્રીયતાવાદના બીજા આંદોલન દરમ્યાનની ભૂમિકાઓમાં પરિવર્તન લાવ્યુ હતુ.  તેણીએ રજૂ કર્યુ કે નેન્સી મીલફોર્ડનું 1970નું જીવનચરિત્ર ઝેલ્ડા "સ્ત્રીઓના જીવનચરિત્રોના નવા યુગની શરુઆત હતી,કારણ કે " માત્ર 1970માં જ્યારે આપણે ઝેલ્ડાજ નહી જેનો નાશ ફીટ્ઝેરેલ્ડકરેલો તેને વાંચવા તૈયાર હતા પણ તેણીને ફીટ્ઝરેલ્ડ કહેલું :તેણીની વાર્તાઓ ચડિયાતી નથી તે પણ જાણવા તૈયાર હતા. મે સાર્ટોન્સની જર્નલ ઓફ સોલીટ્યુડ ના પ્રકાશન સાથેના કાળને, હીલબ્રમે 1973ને સ્ત્રીઓના જીવનચરિત્રો માટેનો સંક્રાન્તિકાળ બતાવ્યો,તે એક પહેલો દાખલો હતો જેમાં સ્ત્રી પોતાની જીવન વાર્તા જણાવે છે,"દર્દમાં પણ સુંદરતા"ની શોધ તરીકે કે અને "આધ્યાત્મિક ઉપાદાનોમાં પ્રકોપ"ની રુપાંતરિતા તરીકે નહી પણ,સ્ત્રીઓ પરના પહેલાના સુગમ્ય પ્રતિબંધોની સ્વીકારિતા સાથે:તેમની પીડાઓ,તેમના પર કરેલા પ્રકોપો,અને તેઓની"પોતાના જીવન પરના નિયંત્રણો અને અધિકારો માટેની આકાંક્ષાની જાહેર કબૂલાત".હીલબ્રમ,કેરોલીન જી. રાઇટીંગ એ વુમન્સ લાઇફ . (ન્યુયોર્ક: ડબલ્યુ.ડબલ્યુ.નોર્ટોન,1988),12,13.

 વિવિધમાધ્યમોના પ્રકારો 
અંતિમ 20મી અને પૂર્વકાલીન 21મી સદીમાં રચાયેલા પ્રાવૈધિક પ્રક્રિયાત્મક ઉન્નતિઓની સાથે,જીવનચરિત્રોના વિવિધમાધ્યમીક પ્રકારો વ્યક્તિત્વના સાહિત્યીક પ્રકારો કરતાં વધારે લોકપ્રિય બન્યા છે. એ&ઇ (A&E),જીવનચરિત્રનું માધ્યમ,ઐતિહાસીક માધ્યમ અને આંતર્રાષ્ટ્રીય ઇતિહાસના,જેવા કેબલ અને સેટેલાઇટ ટેલીવીઝન નેટવર્કોના નિર્માણને કારણે આ પ્રકારના જીવનચરિત્રોની લોકપ્રિયતા ઉન્નત બની છે. જીવનચરિત્રોની દસ્તાવેજી ફિલ્મો સાથે,હોલીવુડે મહાન માણસોના જીવન પર આધારિત સંખ્યાબંધ વ્યાવસાયિક ફિલ્મો રજૂ કરી છે. તેમજ,Annoknips.com  જેવા નવા વેબ 2.0 અરજીનો,સમગ્ર વિશ્વના વપરાશકારોને સ્વયંનું જીવનચરિત્ર સંકલન કરવાની અને બીજા માનવીઓના ચિત્રો સાથે તેને સરખાવવાની સમર્થતા આપે છે.

હમણાં-હમણાં તો વધારે,સીડી-રોમ (CD-ROM) અને ઓનલાઈન જીવનચરિત્રો અસ્તિત્વમાં આવ્યા છે. બુકો અને ફિલ્મોની જેમ,તે વારંવાર કાલક્રમિક વાર્તાઓ કહેતા નથી; તેના બદલે,વીડીયો ક્લીપ,ફોટોગ્રાફ્સ અને શાબ્દીક આર્ટીકલો સમાવિષ્ટ,વ્યક્તિગત માનવી સંબંધિત ઘણાં અનન્ય મિડીયા ઘટકોનું તેઓ ઐતિહાસીક અભિલેખ છે. મિડીયા વિદ્વાન લેવ મેનોવીચ કહે તે કે આ પ્રકારના ઐતિહાસીક અભિલેખોના  માહિતીકોષના પ્રકારોને દ્રષ્ટાંત પૂરું પાડે છે,ઉપાદાનોને વિવિધ પ્રકારે પ્રવાસીત થવાની રજા આપે છે(મેનોવીચ 220).

 પુસ્તક પુરસ્કાર 
પ્રતિવર્ષે,કેટલાક દેશો પોતાના લેખકોને જીવનચરિત્રો લખવા માટે એક વિશિષ્ટ ઈનામ અર્પણ કરે છે,જેવા કે:

ડ્રેઇની-ટેયલોર જીવનચરિત્ર ઈનામ-કેનેડા
રાષ્ટ્રીય જીવનચરિત્ર અવોર્ડ – ઓસ્ટ્રેલીયા
જીવનચરિત્ર અથવા આત્મચરિત્ર માટે પુલીટ્ઝર ઈનામ –યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ
સર્વોત્તમ જીવનચરિત્ર માટે વ્હાઇટબ્રેડ ઈનામ – યુનાઇટેડ કીંગડમ
આત્મચરિત્ર માટે જે.આર.એકર્લે ઈનામ –યુનાઇટેડ કીંગડમ
પ્રીક્સ ગોનકોર્ટ ડી લા બાયોગ્રાફી – ફ્રાન્સ

 આ પણ જુઓ 

 આત્મચરિત્રો
 સાયન્સ ઓફ હેડીથમાં સમાવિષ્ટ અનુશાસનોનું જીવનચરિત્રાત્મક મૂલ્યાંકન
 Biography: A Brief History  (બુક)
 રાષ્ટ્રીય જીવનચરિત્રોનો શબ્દકોશ (ડીએનબી (DNB), બ્રીટીશઇતિહાસ દ્વારા નોંધપાત્ર ગણતરીઓ)
 પારીવારિક ઇતિહાસ
 ઐતિહાસીક દસ્તાવેજો
 જીવનચરિત્રકારોની યાદી
 રાજકીય વ્યવસાયિક જીવનચરિત્રોની યાદી
 લોકોની યાદીઓ
 એનએનડીબી (NNDB) (મહત્વશીલ નામોના માહિતીકોષ)
 લોકો
 બિનસત્તાવાર જીવનચરિત્રો
 વ્હુસ્ હુ 

 નોંધ 

 સંદર્ભો 
 કેસ્પર,સ્કોટ ઈ. કન્સ્ટ્રક્ટીંગ અમેરીકન લાઇવસ્: બાયોગ્રાફી એન્ડ કલ્ચર ઇન નાઇનટીથ-સેન્ચુરી અમેરીકા.  ચેપલ હિલઃ યુનિવર્સિટી ઓફ નોર્થ કેરોલિના પ્રેસ, પેજીઝ
 હીલબ્રમ,કેરોલાઇન જી. રાઇટીંગ એ વુમન્સ લાઇફ . ન્યુયોર્ક: ડબલ્યુ.ડબલ્યુ.નોર્ટોન,1988.
 લી, હરમીઓન. બાયોગ્રાફી: અ વેરી શોર્ટ ઈન્ટ્રોડક્શન , ઓક્સફોર્ડ યુનીવર્સીટી પ્રેસ,2009. આઇએસબીએન 978-0-19-953354-1
 મેનોવીચ,લેવ ધ લેન્ગવેજ ઓફ ન્યુ મીડીયા  કેમ્બ્રીજ,એમએ: એમઆઇટી પ્રેસ, 2001.
 સ્ટોન,આલ્બર્ટ ઈ. ઓટોબાયોગ્રાફીકલ અકેસન્સ એન્ડ ઓરીજીનલ એક્ટસ્ . ફિલાડિલ્ફિયા: યુનિવર્સિટી ઓફ પેન્સિલવેનિયા પ્રેસ, 1951.

 વધુ વાંચન 
એમ્સ નોએલ. ધીસ વન્ડરફુલ પીપલ: ઇન્ટીમેટ મોમેન્ટસ્ ઈન ધેર લાઇવ્સ્ , 1947.

 બાહ્ય લિંક્સ 

શ્રેણી:જીવનચરિત્ર