રાત્રિ સ્ખલન

નિદ્રા સમયે પુરુષોના સંદર્ભમાં થતું વીર્ય સ્ખલન (ejaculation) અને સ્ત્રીઓ ના સંદર્ભમાં થતાં યૌન સ્ત્રાવ (vaginal lubrication )ને રાત્રિ સ્ખલન કહે છે.  આને સ્વપ્નદોષ પણ કહે છે. અંગ્રેજીમાં આને વેટ ડ્રીમ અર્થાત ભીનું સ્વપ્ન પણ કહે છે. આને એક પ્રકારનું આકસ્મિક રતિક્ષણ (spontaneous orgasm) પણ કહે છે. આને સ્વપ્નદોષ કહે છે પણ આધુનિક વૈજ્ઞાનિક મતાનુસાર આમાં દોષ જેવું કશું નથી.   

રાત્રિ સ્ખલન તરુણાવસ્થામાં યુવા વયની શરૂઆતી કાળમાં વધુ પ્રમાણમાં અનુભવ કરાય છે. જો કે પ્રજનન ક્ષમતા (puberty) પામ્યા પછીના કોઈ પણ સમયે રાત્રિ સ્ખલનનો અનુભવ થઈ શકે છે. આ સ્ખલન શિશ્ન ઉત્થાન (erection) થઈને કે થયા વગર પણ થઈ શકે છે. આવા સ્ખલન દરમ્યાન ઊંઘ ઊડી જાય તેમ પણ થઈ શકે છે અથવા તો જાણ બહાર નિદ્રામાં જ પણ થઈ શકે છે. રાત્રિ સ્ખલન સામાન્ય રીતે પુરુષો દ્વારા અનુભવાય એમ મનાય છે પણ સ્ત્રીઓ દ્વારા પણ તે અનુભવી શકાતો હોય છે.  

પુનરાવૃત્તિ

રાત્રિ સ્ખલનની પુનરાવૃત્તિ એ વ્યક્તિ અનુસાર ઘણા કારણો ને લીધે બદલાતી રહે છે. અમુક લોકો તેમની તરુણાવસ્થા દરમ્યાન ખૂબ વધારે રાત્રિ સ્ખલન અનુભવે છે જ્યારે અમુક ને તેનો અનુભવ સુદ્ધાં થતો નથી. એક સર્વેક્ષણ અનુસાર ૮૩% ટકા અમેરિકન પુરુષો જીવનમાં એક યા બીજા તબક્કે રાત્રિ સ્ખલન નો અનુભવ કરે છે.Kinsey, Alfred C. Sexual Behavior in the Human Male, p. 519 એક અભ્યાસ અનુસાર કુંવારા ૧૫ વર્ષ સુધીના લોકોમાં રાત્રિ સ્ખલનનો અનુભવનો દર ૦.૩૬ વખત પ્રતિ અઠવાડિયે જેટલો હતો જ્યારે ૪૦ વર્ષસુધીના કુંવારાઓમાં આ દર ૦.૧૮ વખત પ્રતિ અઠવાડિયે જેટલો હતો.  પરણેલા ૧૯ વર્ષના પુરુષોનો  આ દર ૦.૨૩ થી લઈને ૫૦ વર્ષના પરિણીત લોકોમાં આ દર ૦.૧૫ જેટલો હતો.Kinsey, Alfred C. Sexual Behavior in the Human Male, p. 275 વિશ્વના અમુક ભાગોમાં રાત્રિ સ્ખલન બહુ જ સામાન્ય છે. ઈન્ડોનેશિયાના સર્વેક્ષણ પરથી જણાયું હતું કે ૯૭% પુરુષોએ ૨૪ વર્ષની ઉંમર સુધીમાં રાત્રિ સ્ખલનનો અનુભવ કરી લીધો હતો.

અમુક લોકોમાં આ સ્વપ્નો અમુક ઉંમર દરમ્યાન આવે છે જ્યારે અમુક લોકોને આવા સ્વપ્નો પ્રજનન ક્ષમતા પ્રાપ્તિ પછી પૂર્ણ જીવન દરમ્યાન  સ્વપ્નો આવે છે. રાત્રિ સ્ખલનની પુનરાવૃત્તિને સીધી રીતે હસ્તમૈથુનની પુનરાવૃત્તિ સાથે ચોક્કસ સંબંધ હોય તેવું સાબિત કરી શકાયું નથી. અલ્ફ્રેડ કિન્સે એ શોધી કાઢ્યું હતું કે હસ્તમૈથુન અને રાત્રિ સ્ખલન કે સ્વપ્નદોષ વચ્ચે કોઈ સંબંધ હોઈ શકે છે. સામાન્ય રીતે જે પુરુષોમાં રાત્રિ સ્ખલન નો દર વધુ હોય છે તેમનામાં હસ્તમૈથુન કરવાનો દર ઓછો હોય છે. અમુક લોકો વધુ રાત્રિ સ્વપ્ન અનુભવ કરવાનું કારણ તેમનું હસ્તમૈથુન ન કરવાને આપે છે; પણ એ પણ શક્ય છે કે તેઓ હસ્તમૈથુન નથી કરતા કેમકે તેમને ઘણાં સ્વપ્નદોષ થાય છે."Kinsey, Alfred C. Sexual Behavior in the Human Male p. 511.

એક અન્ય કારક જે રાત્રિ સ્ખલન ની પુનરાવૃત્તિ પર અસર કરે છે  તે છે ટેસ્ટોસ્ટેરોન આધારિત દવાઓ લે છે કે કેમ. ૧૯૯૮માં હાથ ધરાયેલ એક અભ્યાસમાં જણાયું કે છોકરાઓમાં ટેસ્ટોસ્ટેરોનનું પ્રમાણ વધારી દેતા તે છોકરાઓમાં રાત્રિ સ્ખલન અનુભવ ૧૭% થી વધી ૯૦% થઈ ગયો હતો.

પ્રજનન ક્ષમતા  પ્રાપ્તિ સમયે ૧૩% પુરુષો તેમનું પ્રથમ સ્ખલન સ્વપ્નદોષને કારણે અનુભવે છે.Kinsey, Alfred C. Sexual Behavior in the Human Male p. 190 કિન્સે એ એ પણ શોધી કાઢ્યું હતું કે હસ્તમૈથુન દ્વારા પ્રથમ સ્ખલન અનુભવ કરનારાની ઉંમર કરતાં રાત્રિ સ્ખલન દ્વારા પ્રથમ સ્ખલન કરનારાની ઉંમર વધુ હતી. અભ્યાસમાં એ પણ જણાયું કે રાત્રિ સ્ખલન દ્વારા પ્રથમ સ્ખલન બાહ્ય ઉત્તેજના દ્વારા મેળવાતા પ્રથમ સ્ખલન નો અનુભવ ૧ વર્ષ જેટલું મોડું થતો હોય છે. અર્થાત પુરુષોમાં આ સ્ખલનની શક્તિ રાત્રિ સ્ખલનની એક વર્ષ પહેલાં જ હોય છે પણ હસ્તમૈથુન જેવી બાહ્ય ઉત્તેજનાને અભાવે તે એક વર્ષ મોડી પડે છે..Kinsey, Alfred C. Sexual Behavior in the Human Male p. 299

સ્ત્રીઓમાં થતા આવા આર્દ્ર સપના વિષે આટલો ઊંડો અભ્યાસ થયો નથી.

 સપના 
હકીકતમાં સપના ના પ્રકારો માં ઘણી વિવિધતા હોય છે. આ સપના ઉત્તેજક, કામુક, સમજાતીય કામુકતા કે સમજાતીય સ્ત્રી મૈથુન (લેસ્બિયન) ના હોઈ શકે છે. અમુક લોકો આનો આનંદ ઉઠાવે છે કેમકે સપનામાં દેખાતા દ્રશ્યો ની ઘટનાઓ હકીકતમાં ઘડવી અશક્ય હોય છે જ્યારે અમુક લોકો માટે તે અસમંજસકારક અને ખલેલકારી હોય છે.

સ્પર્મેટોરિયા
૧૮મી અને ૧૯મી સદી દરમ્યાન જો કોઈ વ્યક્તિ મૈથુન (સંભોગ) સિવાય વીર્ય સ્ખલન (ejaculation)કરતો કે સામાન્ય સ્તર કરતાં વધુ વીર્ય સ્ખલિત કરે તો તેને સ્પર્મેટોરિયા કે વીર્ય નબળાઈ નામના રોગથી પીડિત મનાતો. આ રોગના ઈલાજ માટે વિવિધ દવાઓ લખી અપાતી. આ સાથે સાથે આ કાલ્પનિક રોગના ઈલાજ માટે સુન્નત (circumcision) કે ખસી (castration) પણ ઈલાજ તરીકે વપરાતી. William Acton. "Victorian London - Disease - Spermatorrhoea." From Prostitution, considered in its Moral, Social, and Sanitary Aspects. 2nd edition, 1870. Compiled in Lee Jackson's The Victorian Dictionary. અમુક વૈકલ્પિક ચિકિત્સકો આજે પણ આ રોગ વિરુદ્ધ દવાઓ આપે છે જોકે મુખ્ય ધારાની વૈદ્યકીય ચિકિત્સામાં આ રોગને  સ્થાન નથી.

ધાર્મિક દ્રષ્ટિકોણ 

રાત્રિ સ્ખલનને લાગતા ઘણાં ધાર્મિક દ્રષ્ટિકોણ છે તેમાંના અમુક આ પ્રમાણે છે

પ્રાચીન ખ્રિસ્તી દ્રષ્ટિકોણ 

ઓગસ્ટાઇન નામના સંત માનતા હતાં કે હસ્તમૈથુન થી વિપરિત રાત્રિ સ્ખલન માણસની નૈતિકતા ને પ્રદૂષિત નથી કરતો કેમકે તે સ્વૈચ્છીક કર્મ નથી અને આથી તેને પાપ નગણી શકાય.This view is confirmed by the Protestant theologian Philip Schaff. S.23 જોકે ઓગસ્ટાઈન એમ પ્રાર્થના કરતાં કે પ્રભુ તેમને કામવાસનાથી બચાવે.  અને પ્રભુ પાસે આવા સર્વ દૈહિક મમત્વ સામે લડવા પ્રભુ પાસે આજીજી કરી.Confessions, Book X, Chapter XXX

યહૂદી અને સમારીટન દ્રષ્ટિકોણ

બાઈબલના મોઝેક કાયદા અનુસાર જો કોઈ પુરુષ રાત્રિ સ્ખલન અનુભવે તો તે ધાર્મિક વિધી માટે અપવિત્ર ગણતો. તેણે પૂર્ણ સ્નાન કરવો પડતો.  

જ્યુડાઈસ્મ માં ટિક્નુન લહક્લાલી કે સામાન્ય ઉપાય તરીકે ઓળખતી દસ કડીની સ્તુતિ ગવાય છે જે આ સ્ખલનનો પશ્ચાતાપ મનાય છે. મોટા ભાગના રબ્બી માને છે કે રાત્રિ સ્ખલન નો સંબંધ દિવસ દર્મ્યાન કરેલ વિચારોને લીધે હોય છે 
,અને  અશ્લીલ સ્વપ્નથી પીડિત લોકો માટે ડહાપણની શિખામણ પણ કરાયેલ છે.. રાત્રિ સ્ખલનના સપનાનો અભાવ એ  પવિત્રતાની નિશાની મનાય છે.

ઈસ્લામિક દ્રષ્ટિકોણ
મુસ્લિમ મતાનુસાર વીર્ય સ્ખલન આત્મીક રીતે અપવિત્ર ગણાય છે પછી તે ગમે તે કારણે હોય;તે અનુસાર મુસ્લિમ કે જેણે સ્ખલન કર્યું હોય તે નમાજ ન પઢી શકે કુરાન હાથમાં ન લઈ શકે કે મસ્જીદમાં ન જઈ શકે સિવાય કે તે ઘુસલ તરીકે ઓળખાતું પૂર્ણ સ્નાન ન લઈ લે.

જો કે ઈસ્લામમાં સ્વપ્નદોષ પોતાનામાં કોઈ પાપ નથી ગણાતો. જોકે રમજાન દરમ્યાન જો કોઈ વ્યક્તિ સંભોગ,હસ્તમૈથુન આદિ દ્વારા વીર્ય સ્ખલન કરે તો તેનો ઉપવાસ તૂટી ગયેલો મનાય છે, જો કે રાત્રિ સ્વપ્ન પાપ કે ઉપવાસ ભંગનું કારણ હોઈ ન  શકે. જો કે તે સ્થિતિમાં પણ માણસ કે સ્ત્રી દ્વારા સ્નાન કે ધાર્મિક વિધી કરવું બંધનકર્તા છે.

મધ્યયુગિન માન્યતા

મધ્ય તયુગિન પાશ્ચાત્ય તંત્ર વિદ્યા અનુસાર રાત્રિ સ્વપ્ન સુક્યુબસ તરીકે ઓળખતી કામુક ડાકણ ને લીધે આવે છે.

સંદર્ભ

સ્ત્રોત

શ્રેણી:મૈથુન
શ્રેણી:જાતીય શિક્ષણ