ઇસરો

ભારતીય અંતરિક્ષ અનુસંધાન સંગઠન (Indian Space Research Organisation) જેનુ મુખ્યાલય બેંગ્લોર શહેરમાં આવેલુ છે. અહી અંદાજે ૧૭,૦૯૯ (૨૦૨૧ મુજબ) Annual Budget  લોકો કામ કરે છે. ઇસરો વડે ભારત અને અન્ય દેશોના અવકાશયાન અવકાશમાં મોકલવામાં આવે છે. ઇસરોનો સમાવેશ વિશ્વની સૌથી છ (૬) મોટી સરકારી સ્પેસ એજન્સીઓમાં થાય છે, જેમાં તેની સાથે નાસા, Roscosmos, ESA, CNSA, અને JAXA નો પણ સમાવેશ છે. તેનો પ્રાથમિક હેતુ સ્પેસ ટેકનોલોજીને  આગળ વધારવાનો અને તેના એપ્લિકેશન્સનો ઉપયોગ રાષ્ટ્રીય લાભ માટે કરવાનો છે.

ભારતના પ્રથમ ઉપગ્રહ આર્યભટ્ટને ઇસરો દ્વારા બાંધવામાં આવ્યું હતું અને ૧૯૭૫માં સોવિયેત યુનિયન દ્વારા લોન્ચ કરવામાં આવ્યું હતું. રોહિણી પ્રથમ ઉપગ્રહ જેને ભારત-સર્જિત લોન્ચ વ્હીકલ SLV-3 દ્વારા ભ્રમણકક્ષામાં મુકવા માટે, ૧૯૮૦માં લોન્ચ કરવામાં આવ્યું હતું. ઇસરોએ ત્યારબાદ બે અન્ય રોકેટો વિકસાવ્યા: PSLV (Polar Satellite Launch Vehicle /ધ્રુવીય ઉપગ્રહ લોન્ચ વાહન) અને GSLV (Geosynchronous Satellite Launch Vehicle). ૨૦૦૮માં ભારતના પ્રથમ ચંદ્ર મિશનના ભાગ રૂપે ચંદ્રયાન-૧ લોન્ચ કરવામાં આવ્યું હતું.

 સંગઠન ની સંરચના અને સુવિધાઓ
338x338px|thumb|અંતરિક્ષ વિભાગ, ભારત સરકાર નું માળખું 
ભારતીય અંતરિક્ષ અનુસંધાન સંગઠન (ઈસરો) નું સંચાલન ભારત સરકાર નો અંતરિક્ષ વિભાગ કરે છે. અંતરિક્ષ વિભાગ ખુદ અંતરિક્ષ આયોગ ના હેઠળ આવે છે તે નિમ્નલિખત સંગઠનો અને સંસ્થાનો સંભાળે છે: 

 ભારતીય અંતરિક્ષ અનુસંધાન સંગઠન (ઈસરો)
 એનટ્રિક્સ કોર્પોરેશન (Antrix) - ઈસરો બેંગ્લોર નું માર્કેટિંગ સહાયક
 ભૌતિક અનુસંધાન પ્રયોગશાળા (PRL), અમદાવાદ
 રાષ્ટ્રીય વાયુમંડલીય અનુસંધાન પ્રયોગશાળા (NARL), ગડાંકી, આંધ્ર પ્રદેશ
 ન્યુ સ્પેસ ઇન્ડિયા લિમિટેડ (NSIL) - ઈસરો બેંગ્લોર નું વ્યાપારિક સહાયક
 ઉત્તર પૂર્વીય અંતરિક્ષ ઉપયોગ કેન્દ્ર  (NE-SAC), ઉમિયમ
 સેમિકન્ડક્ટર પ્રયોગશાળા (SCL), મોહાલી
 ભારતીય અંતરિક્ષ વિજ્ઞાન અને પ્રોધોગિકી સંસ્થાન (IIST), તિરુવનંથપુરમ – ભારત ની અંતરિક્ષ વિશ્વવિદ્યાલય

 સંદર્ભો

બાહ્ય કડીઓ


category:ભારતીય અવકાશ કાર્યક્રમ
શ્રેણી:ભૌતિકવિજ્ઞાન
શ્રેણી:ખગોળશાસ્ત્ર