મહારાષ્ટ્ર

મહારાષ્ટ્ર ક્ષેત્રફળ પ્રમાણે ભારતનું ત્રીજા નંબરનું રાજ્ય છે અને વસ્તીની દ્રષ્ટીએ ઉત્તર પ્રદેશ પછી દ્વીતીય રાજ્ય છે. મહારાષ્ટ્રની સીમાએ ગુજરાત, મધ્ય પ્રદેશ, છત્તીસગઢ, તેલંગાણા, કર્ણાટક, ગોવા તથા કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ દાદરા અને નગર હવેલી આવેલા છે. પશ્ચિમ દિશામાં અરબી સમુદ્ર આવેલ છે. મુંબઇ (કે બૉમ્બે), ભારતનું સૌથી મોટું શહેર અને મહારાષ્ટ્ર રાજ્યનું પાટનગર છે. તે ૧૧.૨ કરોડથી વધુ રહેવાસીઓ અને તેની રાજધાની મુંબઈ તેની વસ્તી આશરે ૧.૮ કરોડ છે જે તેને ભારતમાં સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતું શહેરી વિસ્તાર બનાવે છે. નાગપુર રાજ્ય વિધાનસભાના શિયાળાના સત્રનું આયોજન કરે છે. અનેક જાણીતી શૈક્ષણિક સંસ્થાઓની હાજરીને લીધે પુણેને 'પૂર્વના ઓક્સફર્ડ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

ગોદાવરી અને કૃષ્ણા રાજ્યની બે મુખ્ય નદીઓ છે. નર્મદા અને તાપી નદીઓ મહારાષ્ટ્ર અને મધ્યપ્રદેશ અને ગુજરાત સરહદની નજીક વહે છે.

ઋગ્વેદમાં મહારાષ્ટ્રનો ઉલ્લેખ "રાષ્ટ્ર" તરીકે, અશોકના શિલાલેખમાં "રાષ્ટ્રીક" તરીકે થયો છે. પાછળથી "મહારાષ્ટ્ર"ના નામે ઓળખાયુ, જેની નોંઘ હુએન-ત્સંગ તથા અન્ય મુસાફરોએ લીધી છે.

 જિલ્લાઓ 
મહારાષ્ટ્ર રાજ્યમાં કુલ ૩૫ જિલ્લાઓ આવેલા છે.
 અકોલા જિલ્લો
 અમરાવતી જિલ્લો
 અહમદનગર જિલ્લો
 ઔરંગાબાદ જિલ્લો
 બાંદ્રા ઉપનગર જિલ્લો (શહેરી વિસ્તાર)
 બીડ જિલ્લો
 ભંડારા જિલ્લો
 બુલઢાણા જિલ્લો
 ચંદ્રપૂર જિલ્લો
 ધુલિયા જિલ્લો
 ગડચિરોલી જિલ્લો
 ગોંદિયા જિલ્લો
 હિંગોલી જિલ્લો
 જલગાંવ જિલ્લો
 જાલના જિલ્લો
 કોલ્હાપૂર જિલ્લો
 લાતૂર જિલ્લો
 મુંબઈ જિલ્લો
 નાગપૂર જિલ્લો
 નાંદેડ જિલ્લો
 નંદરબાર જિલ્લો
 નાસિક જિલ્લો
 ઉસ્માનાબાદ જિલ્લો
 પરભણી જિલ્લો
 પુના જિલ્લો
 રાયગડ જિલ્લો
 રત્નાગિરી જિલ્લો
 સાતારા જિલ્લો
 સાંગલી જિલ્લો
 સિંધુદુર્ગ જિલ્લો
 સોલાપૂર જિલ્લો
 થાણા જિલ્લો
 વર્ધા જિલ્લો
 વાશીમ જિલ્લો
 યવતમાળ જિલ્લો

સંસ્કૃતિ
મહારાષ્ટ્રીયન ખોરાક
મહારાષ્ટ્ર રાંધણકળા હળવો લઇને ખૂબ મસાલેદાર વાનગીઓ માટે એક શ્રેણી આવરી લે છે. ઘઉં, ચોખા, જુવાર, બાજરી, શાકભાજી, દાળ અને મહારાષ્ટ્રીયન ખોરાક ફળ સ્વરૂપ મુખ્ય ખોરાક છે. લોકપ્રિય વાનગીઓ કેટલાક પુરાણ પોલી, મોદક, અને બટાટા વડા સમાવેશ થાય છે.

પોશાક
પરંપરાગત રીતે મરાઠી સ્ત્રીઓ સામાન્ય રીતે ઘણી વખત સ્પષ્ટ રીતે સ્થાનિક સાંસ્કૃતિક રિવાજો મુજબ રચાયેલ સાડી પહેરતી હતી.

સંગીત અને નૃત્ય
મહારાષ્ટ્ર લોકગીતમાં સમૃદ્ધ છે. ગૂંચવણ, રોપણી, અખંડ ભારુદ અને મૂકે પ્રકારો લોકપ્રિય છે.

 સંદર્ભ 

 બાહ્ય કડીઓ 


સરકાર
 મહારાષ્ટ્ર સરકારની અધિકૃત વેબસાઇટ
 મહારાષ્ટ્ર પ્રવાસન વિભાગની અધિકૃત વેબસાઇટ

શ્રેણી:ભારતનાં રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો