Piya

Piya (Allium sativum de'uyito-yito tanggulo pilomulo lonto genus Allium pe'enta olo tanggulo lonto umbi u dihasilkan. Oluwo sojarah hepopohunawa lo tau solama lebe mao 7.000 tawunu, terutama tilumulo to Asia Tengah,Ensminger, AH (1994). Foods & nutrition encyclopedia, Volume 1. CRC Press, 1994. ISBN 0-8493-8980-1. p. 750 wawu malo hihewo lowali bahan lo u'alo to lipu sekitar Laut Tengah, wawu ramba umum to Asia, Afrika wawu Eropa. Ilotawa to tuladu lo Mesir mulolo, hepohunaliyo hepongulawu liyo to u'alolo meyalo hepohunemiyo. Umbi lo pilomulo piya de'uyito-yito bahan utama lo ramba-ramba lo u'alolo to Indonesia

Piya menggo polu-polu wolo senyawa-senyawa sulfur, maso-maso zat kimia u hetanggulaliyo alliin u hemo'o hutuwa piya menggo rasaliyo motopolodu meyalo angur.

 Huna 
Piya hepohunaliyo lowali ramba-ramba lo depula u hepomakeliyo to timiidu lo u'alol to Indonesia. To'u dipo hepomake mowali ramba, piya hepeta'oliyo lo pito to'u dipo popo aruti liyo wawu tilumiti to ulongo wolo yinulo. piya mowali olo po arutiyolo wolo tilolahepa lo ramba uwewo.

Piya oluwo khasiati mowali antibiotik alami todelomo ilanggango tau . Uwewoliyo lowalu antibiotik wawu ramba lo u'alo, piya olo o manfaati ode sehati lo lu'obu u molu'apo wawu molipa. Caraliyo, hamamayi ngo tumbi piya lapata'o alipalo wawu ilitolo. pomadetamota piya um he'ili-ilita ode yitato tudu lo lu'obu u moluapo.

 Efek samping wawu toksikologi 
Piya ilotawa mowali mo'o bola ngango halitosis wawu bolo ilanggango, u gembarioliyo mowali  "bau bawang" u motibola da'a. Hale botiye ilo sababu lo allyl methyl sulfide (AMS). AMS de'uyito-yito cairan volatil u heintopaliyo ode delomo duhu selama metabolisme senyawa sulfur u asaliliyo lonto piya; lonto duhu, zat boyito lapata'o tumolohu ode polantapo. Zat botiye olo terakumulasi to alipo, to'utonu tiyo dipancarkan melalui pori-pori lo alipo. mongulo alipo wolo sabongi bo mohinggi ma'o ngoidi wawu dila sempurna u monhinggi boliyo. Studi malo putunumayi de'uyito-yito mongilu susu to saati sama-sama wolo monga piya dapat secara signifikan menetralisir bolo ngango. mongulawu piya wawu susu to delomo ngango to u dipo tolololo mohinggi noidi bolo ngango daripada mengilu susu lapatiyo ma'o . Taluhu, jamur wawu kemangi olo mowali mohinggi bolo; Campuran lemak wolo taluhu u hemotapu todelomo susu, de'uyito-yito paling efektif.

 Referensi 

Dalala:WikiPolohungo
Dalala:Pilomulo Wunemo