रगत पंगड(Blood Group)

रगत पंगड(Blood Group):रगत जुळणी(Cross Matching)प्रक्रियेक गरजेचे रगत-गट-तांबडे रगतपेशींचे कातीचेर कांय प्रथिनां आसतात. ह्या प्रथिनांच्या आदाराचेर मनशाचो रगत पंगड थरता. देखून तांकां रगत पंगडाचे घटक अशें म्हण्टात. हे घटक अनुवंशीक आसतात. ह्या घटकांचे प्रतिघटक रगतरसांत आसतात. पूण एका रगत-पंगडाचे घटक आनी प्रतिघटक एकठांय(एकाच मनशांत)आसनात. घटक आनी प्रतिघाटक हांचो संयोग जाल्यार तांबडयो रगतपेशी इबाडून त्यो फुटूंकलेगीत शकतात. एका मनशाचें रगत दुसऱ्याक घालचे पयलीं दोगांचेय रगत पंगड जुळटा वा ना हें पळोवंक जाय.

रगत पंगडाचे घटक जरी ३०० वयर आसले तरीय अ, ब आनी आर एच(RH)प्रणाली रगत जुळोवणेंत चड म्हत्वाची मानतात.

अ, ब, रगत पंगड प्रणाली- हे प्रणालींत अ, ब, अब आनी ओ (A,B,AB & o) हे रगत पंगड आस्पावतात.

१)‘अ’ रगतपंगडांत तांबडे रगतपेशींत ‘अ’ पंगडांचे घटक तर रगतरसांत ‘ब’ चे प्रतिघटक आसतात.

२)‘ब’ रगतपंगडात तांबडे रगतपेशींत ‘ब’ घटक तर रगतरसांत ‘अ’ प्रतिघटक आसतात.

३)‘अब’ रगतपंगडांत तांबडे रगतपेशींत ‘अ’ आनी ‘ब’ चे घटक तर रगतरसांत प्रतिघटक आसतात.

४)‘ओ’ रगतपंगडांत तांबडे रगतपेशींचे घटक आसनात तर रगतरसांत अ आनी ब चे प्रतिघटक आसतात.

‘अ’ रगतपंगडाचें रगत ‘अ’ आनी ‘ब’ रगतपंगडाच्या लोकांक दिवंक जाता.

‘ब’ रगतपंगडाचें रगत ब आनी अब रगतपंगडाच्या लोकांक दिवंक जाता.

‘ओ’ रगत पंगडाच्या रगतांत घटक नाशिल्ल्यान तें खंयच्याय रगतपंगडाच्या लोकांक दिवंक जाता. देखून ह्या रगतपंगडाक संवसारीक दाता(Universal donor)म्हणटात.

‘अब’ रगतपंगडाचें रगत फकत ‘अब’ पंगडाच्या लोकांकूच दिवंक जाता. पूण ह्या रगतपंगडांत प्रतिघटक नाशिल्ल्यान खंयच्याय पंगडाचें रगत ह्या पंगडाच्या लोकांक दिवंक जाता. देखून ह्या पंगडाक संवसारीक घेवपी(Universal Receiver)अशें म्हण्टात.

‘ओ’ रगतपंगडाचें रगत जरी सगळ्या रगतपंगडाच्या लोकांक दिवंक जाता आनी ‘अब’ रगतपंगडाच्या लोकांक सगळ्या रगतपंगडाचें रगत घेवंक जाता तरी वैज सरसकट अशें करिनात त्याच रगतपंगडाचें रगत त्याच रगतपंगडाच्या लोकांकूच दितात. रगत घालपाची प्रक्रिया सदांच रगत जुळोवणी(Cross Matching)करूनच जाता.

‘आर एच’(RH) रगतपंगड प्रणाली- ८५% लोकांक ‘आर एच’ चे घटक तांबडे रगतपेशीचेर आसतात तर १५% टक्के लोकांत हे घटक आसनात. ‘आर एच’ चे घटक आशिल्ल्या लोकांक आर एच पोझिटीव(RH+ve)म्हण्टात. जाल्यार हे घटक नाशिल्ल्या लोकांक] आर एच नेगेटीव(RH-ve)म्हण्टात. ‘आर एच’ पंगडाच्या घटकांक प्रतिघटक आसनात.
कोंकणी विश्वकोश खंड ४

संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां