Ñe'ẽpehẽ

Ñeꞌẽpehẽ haꞌe tyapu oñemoĩjoáva ojapo hag̃ua peteĩ ñeꞌẽ. Ipype ikatu jajuhu taipu opaichagua, haꞌéva umi tyapu peteĩ ñeꞌẽtégui. Opaite ñeꞌẽ ojejapo peteĩ jepe ñeꞌẽpehẽgui. Page 254.

Ñeꞌẽpehẽteĩva niko umi ñeꞌẽ peteĩnte ñeꞌẽpehẽ oreko, haꞌeháicha guarani ñeꞌẽme "sy", "pe", "nde", "che" ha eꞌpañañeꞌẽme "no", "sí", "la", "voz" ha heta ambuéva. Orekóramo hetave ñeꞌẽpehẽ ojehero vaꞌerã ñeꞌẽpehẽitáva ha ikatu jaipory peteĩ kyta (.) térã taiky mbytegua (-) ñambovosévo ñeꞌẽpehẽnguéra, umíva apytépe jajuhu, techapyrãme guarani ñeꞌẽme, "va.ka", "ña.nde", "mba.ra.ka.ja". Guarani ñeꞌẽme jajuhúnte ñeꞌẽpehẽ ojejapóva pundiégui iñepyrũme ha puꞌaégui ipahápe, ndajuhumoꞌãi umi opáva pundiépe, oikoháicha eꞌpañañeꞌẽme (re.loj, pan, mar) térã heta ambuévape.

Oĩ ñeꞌẽte oirekóva ñeꞌẽpehẽnguéra oikuaaukáva mbaꞌéichapa ojeiporúvaꞌerã muanduhekuéra, techapyrã, guarani ñeꞌẽme noñemoĩrivaꞌerã muanduhe puꞌatã ñeꞌẽpehẽ pahápe (techapyrã, ojehaívaꞌerã "vaka", ndahaꞌéi "vaká"), ha oĩramo ñeꞌẽpehẽ tĩgua ojeiporúvaꞌerã muanduhe tĩgua.

Heta ñeꞌẽte yvy ape ári oiporu ñeꞌẽpehẽ ohai hag̃ua, oiporu rangue achegety, haꞌeháicha hapõñeꞌẽ. Añetehápe, upe jehai oiporúva ñeꞌẽpehẽ itujavéva achegetýgui, ojejuhu mbaꞌe ojehai vaꞌekue koichagua amo ary 2800 a. C. táva Úrpe, Suméria mbaꞌéva.Geoffrey Blainey, A Short History of the World, p.87, citando a J.T. Hooker et al., Reading the Past: Ancient Writing from Cuneiform to the Alphabet, British Museum, 1993, Ch. 2

 Manduꞌapy 

Ñemohenda:Ñe'ẽkuaaty