Angóla

Angóla, héra tee niko Tavakuairetã Angóla (peroñe'ẽme, República de Angola), ha'e peteĩ tetã hekosãsóva ojajuhúva Áfrika vorekue yvyvoguápe ha oñohembe'ýva Namíviare ñemby gotyo, Sámbia ñemby kuarahyresẽ ngotyo, Kóngo Jekopytyjoja Retã yvate gotyo ha Tavakuairetã Kóngo yvate kuarahyreike gotyo, paraguasu Atlántiko rembe'y katu ojejuhu kuarahyreike gotyo. Itavusu hína Luánda ha ko tetã okápe yvate gotyo ojejuhu yvy vorekue hérava Kavínda.

Umíva Poytuga pegua omopu'ã va'ekue hekoharã Angóla rembe'y paraguasúpe sa'ary XVI guive ha upépe oiko umi Angóla ypykuévandi. Sa'ary XIX pukukuévo, umi Poytugagua ipu'akave Angólape ha oikepa tetã mbytépe, upéicha ojapo hikuái ikolónia, jepémo ndaikatúi ipu'akaite ohenonde'a peve umi Mbundakuérare ary 1920 jave ha omoinge rire ka'irãime imburuvichavete Mwene Mbandu Kapova I.

Angóla oñemosãso Poytuga poguýgui ára 11 jasypateĩ 1975, oiko rire ñorairõ mbuku vaíva (ojepysóva 1961 guive amo 1975 peve). Jepémo, isãsopa rire, ko tetã ojehecha jey ñorairõ guasúpe oikokuévo Angóla retãygua ñorairõ, oñepyrũ ary 1975 ha opa 2002 jave, ombojetu'u va'ekue ko ñorairõme umi ipiretĩva Yvyáfrika apartheid pegua oporomboykéva ipiresa'ýre ha upe dictador Mobutu Sese Seko tetã Sáire pegua. Angóla yvy guýpe henyhẽmba kuarepotígui ha itakyrágui, imba'ehetave arykuéra 1990 guive, tuichaitépe opa rire ñorairõ guasu.

 Mandu'apy