Ñemongaru vai

Ñemongaru vai ha'e ndajakaru porãivo ha noguahẽi ñande retepýpe umi nutriente oikotevẽva.Defición de malnutrición en la RAE Ikatu avei oiko jakaru vaírõ, ho'uitévo tembi'u nahesãiriva ha ombyaikuaáva ñande rete.

Ñemongaru vai ojehecháva tetãnguéra naimboriahúivape jepivénte oiko tapichakuéra ohechagígui mba'e ho'úva ha hembi'u oñemopyenda umi hi'upy naiporãiva ja'uitérõ rehe (ha'eháicha umi avatimirĩ, arro ha asukágui ijapopyre), kyra ha ñandyry yvypóra ojapóva. Ko'ã "tembi'u pyahu" omyengovia ha omboyke tembi'u tee opaichagua, jepivénte tembi'u tee iporãve ñande retépe. 

Ñemongaru vaígui ikatu ou mba'asy opaichagua, odependéva mba'épa ja'uiterei, mba'épa ja'u'i térã mba'épa ndaja'úi. Mokõichagua oĩ:
 Oĩrõ tapicha sa'imiete okarúva ha hetépe noguahẽi nutriente oikotevẽva. Kóva ojehero avei "ñemongaru'i". 
 Oĩrõ tapicha okaruitéva, jepémo naiporãi ha nahesãiri hembi'u ndoguerekóigui nutriente oĩ va'erã tembi'úpe.  

Tesãi Arapygua Atyguasu he'i ñemongaru vai ha'eha mba'e tuichavéva ikatu oporombohasa'asy yvy ape ári. Ñemongaru porã rupivénte ojehecha ikatuha oñepytyvõite. Umi mba'e oipytyvõ hagẽva apytépe ha'e oñeme'ẽvo hasývape micronutriente ho'u hag̃ua tembi'u ku'i térã tembi'u oñemohu'ũmby ramoguáicha, térã oñeme'ẽvo tembi'ujoapy (suplemento dietético). 

Umi mba'e oipytyvõva heta ára pukukuévo apytépe jajuhu oñemoporãvévo ñemitỹ ndaiporihápe tembiporu ha mákina omongakuaaite koga'a ha hekópe oñemoguahẽvo y oñemitỹhápe. No obstante, los programas del Banco Mundial suelen restringir los subsidios públicos de los gobiernos locales a los agricultores y el uso de fertilizantes es contestado por algunos grupos de defensa del medio ambiente.

Yvypóra oikotevẽ tembi'u mbarete ha hesãi, ho'u va'erã mba'e opaichagua ha'éva so'o, ka'avo, yva, kamby ha heseguáva, umívagui oguenohẽ mayma nutriente (eleménto kímiko ñande rete oiporukuaáva omba'apo porã hag̃ua).

 Mandu'apy 

Ñemohenda:Ñemongaru