Ani hag̃ua oĩ ojejukáva

Ani hag̃ua oĩ ojejukáva ikatu jajapo heta mba'e, ku ojejukáva niko he'ise tapicha omano omanoségui ha ojejukaségui, ha ani hag̃ua ñande rapichakuéra ojejuka oĩ mba'e oporoñangarekóva ha mba'e oporopytyvõva.

 Mba'éichapa ikatu jaikuaa pe ojejukaséva 
Ani hag̃ua oĩ ojejukáva, jaikuaa raẽ oĩpa pe ojejukaséva. Apytu'ũkuaaty niko ombo'e heta mba'e rechaukaha oĩ jaikuaa hag̃ua oĩ peteĩ ojejukaséva. Umíva apytépe jajesarekoite va'erã tapicháre he'íva "ikañyséha" ha "okese ha ndopayveseiha" térã "ohoseha mombyryete", ikatu avei he'i "omanoseha" taha'e ha'éva ipukarãnte.

Jajesareko ko'ã mba'e rehe:
Opitaitereíva Miller M, Hemenway D, Rimm E (May 2000). "Cigarettes and suicide: a prospective study of 50,000 men.". American journal of public health 90 (5): 768–73. PMC 1446219. Iwasaki M, Akechi T, Uchitomi Y, Tsugane S (April 2005). "Cigarette Smoking and Completed Suicide among Middle-aged Men: A Population-based Cohort Study in Japan". Annals of Epidemiology 15 (4): 286–92. 
Ndokeporãiva térã oke vai vai 
Ndokaruporãiva térã ndo'uséiva PREVENÇÃO DO SUICÍDIO: UM MANUAL PARA MÉDICOS CLÍNICOS GERAIS. ORGANIZAÇÃO MUNDIAL DA SAÚDE DEPARTAMENTO DE SAÚDE MENTAL TRANSTORNOS MENTAIS E COMPORTAMENTAIS. Genebra, 2000
Ndojahuséiva ha noñemopotĩséiva
Ipirevaíva, ipochy reíva, oñembyasy meméva, hekokangýva
Ojepy'apyitereíva térã ojepy'apy reíva 
Py'ỹinte ojehechaséva tesaparápe ha noñeñangarekovéimaBrooks-Gunn, J., & Petersen, A. (1991). Studying the emergence of
depression and depressive symptoms during adolescence. Journal of Youth And Adolescence, 2(20), 115-119.
Ipy'atarováva ha ipy'aheta reíva (ikatu iñapytu'ũ jekáva)
Oimo'ã ha ojepy'amongetaitereíva iñemanóre. Júlia Camarotti Rodrigues, Marcelo Tavares. (2009) A entrevista clínica no contexto do risco de suicídio. 
Py'ỹinte ohechase ha ohenduse umi mba'e mano rehegua	
Oñemoha'eñóva ha oikoséva ha'eño;

 Mba'épa ikatu jajapo 
Jaheka va'erã apytu'ũkuaaty ñepytyvõ, taha'e ha'éva apytu'ũ terápia rupive térã ñepohãno ambuéva;
Ñahenói va'erã umi ohayhúva chupe (hogagua, iñemoñare, iñirũnguéra);
Ojehecháramo tesaparápe, ikatu oñemoĩ chupe tasyópe opyta hag̃ua upépe;
Ñamaña ha ñañangareko va'erã hese;
Ani jaheja oipuru rei pohã, droga térã jey'urã oporomonga'úva;
Jaipe'a chugui umi mba'e ha'e ikatu oipuru ojejuka hag̃ua (taha'e ha'éva mboka, kyse,pohã térã vícho jukaha);	
Ñañemongeta va'erã mba'éichapa ikatu jaipe'a umi mba'e ijetu'úva hekovégui.

 Mandu'apy 

 Joajuha 

 Jejukaha rehegua Tesãi Arapygua Atyguasu kuatiaroguépe, karaiñe'ẽme.

Ñemohenda:Mano