Haiti

Haiti, héra tee hína Tavakuairetã Haiti (Haiti krióllo: Repiblik d’Ayiti; Hyãsiañe'ẽme: République d'Haïti), ha'e peteĩ umi 13 tetã hekosãsóvagui oĩva Karíve-pe, ypa'ũnguéra Karíve pegua atýpe, ha peteĩ umi 35 tetã hekosãsóvagui Amérika pegua. Itavusu ha itáva orekovéva tekovekuéra ipype ha'e Puerto Príncipe.

Haiti ojejuhu umi Antillas imbytépe, upe ypa'ũ La Española ipehẽngue kuarahyreike, ijerére ojejuhu yvate gotyo paraguasu Atlántiko, kuarahyresẽ ngotyo ojejuhu upe Tetã Ndominikagua, tetã ambuéva oĩ ypa'ũ La Española ipehẽngue kuarahyresẽ, ñemby gotyo ojejuhu para Karíve ha kuarahyreike gotyo, yguasu rupive, ojejuhu Kuva.

Ijapekue hína amo  upévare ha'e tetã tuichavéva mbohapyha Karíve pegua —tetã Kuva ha Tetã Ndominikagua rire—, ary 2005-pe ojeipapa  amo  tekovekuéra oiko Haitípe, upévare ko tetã ha'e tetã orekovéva tapichakuéra ipype mbohapyha, tetã Kuva ha Tetã Ndominikagua jey rire.World Population Prospects, Table A.1. Naciones Unidas Ijapekue pype oike avei upe ypa'ũ Gonâve, ypa'ũ Tortuga, ypa'ũ Vaches, upe ypa'ũ aty Kaimíto, ha hetaite ypa'ũmi ha ypa'ũ aty ambuéva ojejuhúva ijerére.

Haiti léi guasu ary 1987 he'i tetã ha'eha tavakuairetã mburuvichavy rapépe, hákatu heta jey aty ojokuáiva tetãre omboyke léi guasu, heta golpe de estado rupive.

Haiti ha'e tetã mboriahuvéva Amérikape, ha peteĩ umi tetã mboriahuvévagui opaite Yvýpe avei,Datos del FMI. FMI. amo 80% opa Haiti retãyguágui oiko tekotevẽme he'iháicha The World Factbook, heta tapicha oñemitỹ hógape térã oipirakutu oiko porãve hag̃ua. Haiti apekuére heta oiko avei yvysyry ha hi'yvy naiporãi oñemitỹ hag̃ua oimeraẽ mba'e.Dossier de Haiti. Biblioteca del Congreso de EE. UU.

Haiti oñembokuaa isãsoha ára 1 jasyteĩ ary 1804-pe, tetã isãsóva mokõiha opaite Amérikape, peteĩha ha'e akue Tetãvore Joapykuéra, Hyãsia retã pegua.

 Mandu'apy 

 Joaju