Terere

Terere haꞌe peteĩ jeyꞌurã ojejapóva kaꞌa rogue (ilex paraguariensis) ha y roꞌysãgui, ikatúva oñembojeheꞌa pohã ñanáre. Ko ñanary ojeipuru Ñembyamérikape umi Europagua ñeguahẽ mboyve, ha oiko chugui mbaꞌe teéva ojejapóva oikohápe guaranikuéra, oñemombareteve tuichaitépe oikóvo Paraguáipe umi franciscano ha hesuíta, oñemombeꞌuháicha kuatiáre saroꞌy XVI, XVII ha XVIII pegua. Oĩ avei pe terere ojejapóva yva rykue reheva, péva ojehero epañañeꞌẽme "tereré de jugo". Ára 17 jasypakõi 2020 jave, Unesco heꞌi terere haꞌeha tekopy tee ojehechakuaaꞌỹva Yvypóra reko pegua, ko mbaꞌépe oĩ terere jeꞌu ha pohã ñana jeporu.

Terere niko ojogua kaꞌay – ñanary ambuéva ojejapo avei kaꞌágui –, hákatu terere niko jayꞌu vaꞌerã roꞌysãitehápe. Kóva hína Paraguái mbaꞌe tee, ko tetãme ojehechakuaa terere haꞌeha arandupy mbaꞌe tee. Koꞌágã katu hetaite umi otereréva Pindoráma vore ñembyguápe,Vorívia vore kuarahyresẽyguápe ha ñembyguápe ha Arhentína vore yvateguápe (umi tetãme tuichaitépe hoꞌu hikuái terere yva rykuére).

Terere oñembosakoꞌi vaꞌerã peteĩ mbaꞌyrúpe, y ryrúpe térã "tykuador"-pe otykuáva kaguápe orekóva kaꞌa  (pe kagua ojeheróva "guampa" Paraguáipe ha "mate" Arhentínape), upégui ojesyryku vaꞌerã peteĩ jepyteha rupive ojeheróva vombíja (bombilla karaiñeꞌẽme). Pyꞌỹinte jahecha terere pohã ñana reheve (kaꞌavo ombopiroꞌýva ha omohesãiha), umíva ojeipuruvéva hína sedron, mentaꞌi, kokũ, ménta, juꞌapekã, aguarachaꞌĩ ruguai, kaꞌa jagua (ojeheróva ave "vurríto"), kaꞌa jaꞌi, jety kaꞌa, verbena, kapiꞌi katĩ, ahẽho ha heta ambuéva. Koꞌágã, heta umi oñemúva yrypyꞌa pohã ñana térã yva reheve oñembojeheꞌa hag̃ua terere rehe, tahaꞌe haéva Paraguáipe ha Arahentína vore yvateguápe.

Terere oikóma Paraguái jeyꞌurã teéva ramo ha tetã rekopy tee rembiejakue ramo. Opaite jasykõi arapokõi pahague ojegueromanduꞌa "Terere Ára". Tembiapoukapy 219/2019 rupive, Tetã Arandupy Sãmbyhyha heꞌi terere ha pohã ñana jeporu haꞌeha Tetã rekopy tee rembiejakue japokokuaaꞌỹva. Upéicha avei, táva Itakyrýpe ojejapo pe "Terere Arete Guasu" ary 1998 guive.

 Jeyꞌuhápe 
Oñembojeheꞌa vaꞌerã y roꞌysã porã ha kaꞌa, umíva hese ikatu oñembojeheꞌa avei pohã ñana opaichagua, umi ojeipuruvéva hína kokũ, kapiꞌikatĩ, paraparaꞌi, mentaꞌi, santa lucía morotĩ, limõ, aguakáte rogue ha ambuéva rykuére.

Oĩvoi oguerekóva hembipuru apytépe peteĩ anguꞌaꞌi oipurúva ojoso hag̃ua pohã roꞌysã.

Oĩ avei terere rupa haꞌéva tembiꞌumi terere mboyvegua. Umi ojeꞌuvéva hína rora kyra, revíro, chipa, fariña kyra, tortilla mandiꞌomíre térã empanada ỹrõ mortadelami. Avei tembiꞌu koꞌẽngue ojekuaavéva ype rovápe. Asaje katu, jekaru mboyve, oĩ terere jopy.

 Manduꞌapy 

 Joajuha okapeguándi 

Ñemohenda:Jey'urã