Hyãsia

Frãsia terã Hyãsia (frãsiañeꞌẽme: France), héra tee Tavakuairetã Frãsia (République française), haꞌe niko peteĩ tetã hekosãsóva, oĩva Európa Joajú, oñesãmbyhýva tavakuairetã mburuvichavy rapépe. Ijyvy apekue, oguerekóva heta ypaꞌũ ha tetãmi opytáva yguasu rembeꞌy ambuéva, oguereko 643 801 km². Ary 2015 jave, Frãsia oguereko kuri ipype 66,3 sua yvypóra oikovéva ipype, 64,2 sua Hyãsia retã Európape ha 2,1 sua umi ypaꞌũme ha tetãmíme opytáva yguasu rembeꞌy ambuéva.

Hyrãsia retã, ijapekue oĩva Európape,Hyãsiaygua oje'e l'Hexagone (upe tetã orekóva poteĩ yke) ojoguágui peteĩ poteĩkejojáva. opyta ku yvyrusu ikuarahyreiképe, ha ijerére ojejuhu ñemby ngotyo upe para Yvy mbytépe, Mónako (4,4 km) ha Itália (488 km) avei; ñemby kuarahyreike gotyo ojejuhu ku tetã Ehpáña (623 km), Andórra (56,6 km) ha upe Para Kantambriapegua; kuarahyreike gotyo ojejuhu Paraguasu Atrántiko; yvate gotyo, upe ypoꞌi la Mancha rire, Tavetã Joaju, upe Para Yvatepegua ha Vérhika (620 km), ha kuarahyresẽ ngotyo ojejuhu upe tetã Luysembúrgo (73 km), Alemánia retã (451 km) ha Suísa retã avei (573 km). Ypaꞌũ Frãsiapeguakuéra oĩva Európa yvyrusúpe haꞌe pe ypaꞌũ hérava Kórsega, para Yvy mbytépe kuarahyreike gotyo, ha heta ypaꞌũ atykuéra oĩva Hyãsia rembeꞌy Paraguasu Atlántikope. Yvyrusu Amérikape ojejuhu Guajána Frãsiapegua, niko tetãvore isãsoꞌỹva, iñemby gotyo ojejuhu Tetã Pindoráma (673 km)La mayor frontera francesa con sus países vecinos ha Surinã (510 km), ha ypaꞌũnguéra ha ypaꞌũ aty hetáva Martiníka, Guadalúpe, Sã Mbartolome, Sã Martĩ ha ypaꞌũaty Sã Pédro ha Mikelõ. Upe Paraguasu Índiko oguereko ypaꞌũnguéra Mayotte ha Reunión, oguereko avei umi ypaꞌũ aty Polinésia, Wallis ha Futuna ha Kaledónia Pyahu Paraguasu Pyꞌaguapýpe.

Frãsia niko upe tetã virumombaꞌapohavéva poteĩha ha ijepokuaa ojeikuaaite heta tetãme. Oĩ ko aty G8-pe, Éuro joatýpe Schengen joajúpe avei.

Sa ary-ha XIX jave, Frãsia haꞌe akue peteĩ tetã mbareteite, ojapo heta kolónia ha oñemu heta, ha heta ary jave iñeꞌẽ, frãsiañeꞌẽ haꞌe akue ñeꞌẽ tenondeguavéva ojeipururã tetã ñeporombuekoviáva, ko ñeꞌẽ niko opuꞌãvéva umi rrománika paꞌũme haꞌe hyãsiañeꞌẽ, térã imombyryvéva lasioñeꞌẽmegua. Ko ára jave, hyãsiañeꞌẽ ojeipuruite heta tetãme ha imbaꞌeguasuite.

 Yvy ñemohenda 
Hyãsia yvy apekue oñemohenda tetãvore, departamento, distrito, cantón, ha municipio (térã komúna) rupive. Upéicha avei oĩ ipoguýpe heta yvy ambuéva, pe tetãvore tuichavéva haꞌe Gujánia Frãsiapegua, ijyvy apekue ohupyty 91 000 km².

 Manduꞌapykuéra 

*