Esuatíni

Esuatíni, héra teéva ha'e hína Tavetã Esuatíni (suasi ñe'ẽme: Umbuso eSwatini; ingyaterrañe'ẽme: Kingdom of Eswatini), ha'e peteĩ tavetã hekosãsóva michĩ ha y rembe'y'ỹva opytáva yvyrusu Áfrika iñemby gotyo, kuarahyresẽ gotyo umi Yvytyrysýi Drakensberg, Yvyáfrika ha Mosambíke imbytépe, ko tetã rekuái reko niko oporokuáiva peteĩme pavẽ. Ko tavayguakuéra oguereko tenonderãite umi etnia suazi. Ñe'ẽ ojeipysóva ha'e Swazi (siSwati en forma nativa).  Umi suázi omopyenda irréino sa'ary XVIII mbytépe Ngwane III poguýpe. Tetã ha Swazi oguenohẽ héra Mswati II-gui, mburuvicha guasu sa'ary XIX-pegua, ipoguýpe oñembotuichave ha oñembojoaju tetã;  ijyvy rembe’y ojejapo ary 1881-pe, pe Scramble for Africa mbytépe. Oiko rire Ñorairõ Boer Mokõiha, ko mburuvicha guasu, hérava Suazilandia, ha'e peteĩ tetãvore yvate comisión Vyretáña pegua ary 1903 guive ohupyty jey peve isãsopaite ára 6 jasypoteĩ ary 1968-pe. Jasyrundy ary 2018-pe, oñemoambue héra oficial Reino de Suazilandia-gui Reino de Eswatini-pe, ha'éva pe téra ojeporúva jepi Swazi-pe.

Esuatíni iñemohenda irundy tetãvorére. Oguereko mokõi tavusu: Mbabane, táva ojokuáiva ha Lobamba, táva orekóva tavetã iñemohendaha ha oguerekóva Tetã Tekojoja Ruvicha. Táva orekovéva tapicha kuéra ipype ha'e Manzini, oguerekóva 100.000 tapicha kuéra.


Esuatíni iñemohenda irundy tetãvorére; umíva iñemohenda 55 tinkhundla rehe, ha umíva iñemohenda Imiphakatsi rehe:

 Hhohho
 Lubombo
 Manzini
 Shishelweni

 Mandu'apy 

 Joaju 

 Gobierno de Suazilandia; sitio oficial (ingyaterrañe'ẽme)
 Ministerio de turismo; sitio oficial (ingyaterrañe'ẽme)