Vangalande

Vangalande (Vengali ñe'ẽme: বাংলাদেশ), héra tee hína Vangalande Tetarã Retã (Vengali ñe'ẽme: গণপ্রজাতন্ত্রী বাংলাদেশ), ha'e peteĩ tetã hekosãsóva ojejuhúva Ñemby Ásiape. Ijyvy apekue jerére oĩ Índia, peteĩ vorekue'ínte oñemohembe'y Miama rehe. Ko tetã oĩ yvy porãme   ysyry Ganges ñesẽhápe, upévare sapy'ánte oiko upépe ysyrysẽ ha arapochy. Ojoajúvo Índia retãvore Kuarahyreike Vengálare, ojapo pe yvy ijypykue ha iñe'ẽ peteĩva hérava Vengála. Añetehápe katu, vengali ñe'ẽme, ko téra «Bangladesh» he'ise «Vengála retã».

Hembe'y ko'agãgua oñemopyenda oikokuévo Vengala ñembovo mokõiha ary 1947 jave, oikórõguare chugui vorekue kuarahyresẽygua pe tetã oñemosãsoramóva Pakitã megua. Jepémo, ojejuhu mombyryete hetã vorekue kuarahyreikeguágui oĩgui amo 1600 km Índia yvy apekuégui ko'ã vorekue apytépe. Ary 1971 jave, oñemboykeve ko vorekue ñesãmbyhy ha ñe'ẽ tee, upéicha avei ojeheja rei ivirurekokuaa, upévare oñepyrũ oñokarãi vai Pakitã ndive, oiko peve ñorairõ isãsorã ha oñemopyenda peve Vangalande peteĩ tetã hekosãsóva ramo. Isãso rire, ohasa'asy ko tetã ñembyahýi guasúgui, arapochyitégui ha mboriahu oparupiguágui, upéicha avei oiko upépe heta sarambi ñesãmbyhýpe ha golpe de Estado ojapóva umi milíko. Heñói jey jekopytyjoja ary 1991-me ha upéicha ojehecha py'aguapy ha virurekokuaa oñemoporãva.

Vangalande ha pe tetã 8ha orekovéva tapichakuéra yvy ape ári. Ojehecha heta tapicha imboriahúva; jepémo, ary 1975 guive okakuaa mokõi jey  iPIB per cápita ha oguejy mboriahu retakue amo 20% oñepyrũ guive 1990. Upéicha, ko tetã oĩ «umi 11 oútava» apytépe, peteĩ aty orekóva tetã okakuaátava. Ndáka, itavusu, ha heta tavaguasu ambuéva omokyre'ỹ okakuaa hag̃ua tetã.

Vangalande ñesãmbyhy oguata jekopytyjojápe ha amandaje rapépe. Upéicha avei, oĩ Tetãnguéra Ñembojoajúpe ha heta tetã aty imba'eguasúvape. He'iháicha Viruróga Yvoragua, ko tetã oñemotenonde porãite yvypóra ñakãrapu'ãme, tuichaitépe ñañe'ẽvo ñemoñe'ẽkuaáre, kuimba'e ha kuña ijoja ohupytývo tekombo'épe rehe, ha oñemomichĩgui tetãygua retakue ñemboheta. Jepémo, oĩ gueteri heta mba'e ohupyty va'erãva oñemoporãve hag̃ua, umíva apytépe oĩ oipe'a va'erã ipokarẽva tetã ñesãmbyhýgui ha ñemboguatágui, ombokatupyryve va'erã ivirurekokuaa, ohechakuaa va'erã hetaitereiha hetãyguakuéra ha imboriahupa, ijyvy oñemboja'oha joja'ỹre ha ikatu ohasa'asytaha oñemomichĩrõ ysyrykuéra yvy ñembyaku rehe.

 Mandu'apy