Gales

Gales (Gales ñe'ẽme: Cymru; ingleñe'ẽme: Wales) ha'e peteĩ tetã oĩva Tavetã Joajúpe.Statistics.gov.uk. Los países del Reino Unido. Ojejuhu peteĩ yvyapýpe upe ypa'ũ Vyretáña Guasu pehẽngue kuarahyreikeguáre, omohembe'yhápe kuarahyresẽ ngotyo Ingyatérra ha kuarahyreike gotyo umi para Irilandagua ha Sélta, paraguasu Atlántiko-pe. Ko tetãme oiko amo mbohapy sua tapicha ha iñe'ẽ tee mokõiva, Gales ñe'ẽ ha ingleñe'ẽ.

Gales oĩ tetãnguéra sélta apytépe ha heko tee ae arandupýpe ha tavarandúpe, ko tetã reko tee oñemombarete osẽ rire Rróma mburuvi Vyretáña Guasúgui.John Davies, A History of Wales, Penguin, 1994, "Welsh Origins", p. 54, ISBN 0-14-014581-8 Eduardo I ipu'aka rire Llewelyn rehe saro'y XIII-pe, Ingyatérra retãyguakuéra oñepyrũ oñembojára Gales rehe. Ingyatérra omoĩ ijyvy apekuépe Gales retã upe Tekorã Rhuddlan pegua rupi, ary 1284-pe ojejapóva, ha upéi upe Kuatia Joajurã ary 1536 pegua, upéicha ojejapo ku tetã ko'ãga ñambohéra Ingyatérra ha Gales. Saro'y XIX-pe oñepyrũ oñemboguata ojehe oporokuái ae. Ary 1955-pe, oiporavo Cardiff itavusurã ha 1999-pe ojejapo Gales Retã Amandaje, oñangarekóva tetã mba'ére. Itekuái ruvicha ojehero sãmbyhyhára peteĩha (First Minister).

Ko tetã itavusu ha itáva tuichavéva ha'e Cardiff (Gales ñe'ẽme: Caerdydd), oikóva ko távape 354 000 tekove. Heta ary aja, ko táva ha'e akue ygarupa mba'eguasuvéva omoñemu hag̃ua tatapỹi  ha, sa'i ary aja Ñorairõ Guasu Peteĩha mboyve, ko táva rapekuéra rupi ohasave mba'yrumýi Londye-gui ha Liverpool-gui. Mbohapýgui mokõi Gales retãyguágui oiko Ñemby Gales-pe, ojehecha avei heta tapicha oiko Yvate Gales pehẽngue kuarahyreikeguápe. Saro'y XIX guive, ojehechakuaa ko tetã itavarandu mba'eguasuiteha ha oñepyrũ oñemoherakuã, upéicha oiko oñepyrũgui ojegueromandu'a jey upe tavarandu arete guasu hérava eisteddfod.The Welsh Academy Encyclopaedia of Wales. Cardiff: University of Walesitnñal¿a
 Press 2008. Táva Londres rire, Cardiff ha'e ojejuhuvehápe aty omomarandúva opaite Tavetã Joajúpe.«Tongue tied.», BBC News. Consultado el 25 de julio de 2009.

 Mandu'apy 

 Joajuha 

 Portal Oficial del País de Gales.