Terarãngue Guaraníme

Terarãngue guaraníme (el pronombre en guarani)

Terarãngue
 He'iséva (concepto)
 Terarãngue ñemohenda (clasificación)

He'iséva
Ha'e ñe'ẽ omyengoviáva térape. Ñe'ẽ rekovia jaipurúva, hendaguépe. Techapyrã: 

Ha'e      oho        Chive     ndiveTerarãngue   ñe'ẽtéva      tero      ñe'ẽriregua                                     Iñe'ẽpehẽ'etávaPeru      oho        Chive      ndive	Tero          ñe'ẽtéva     tero       ñe'ẽriregua		   	              iñe'ẽpehẽ'etáva

Jajesarekoporãrõ, jahechakuaáta “ha'e” (terarãngue) om-yengoviaha Perúpe (tero).

Terarãngue ñemohenda
2.1. Terarãnguete (pronombre personal)
2.2. Terarãngue Techaukarã (pronombre demostrativo)
2.3. Terarãngue Mba'éva (pronombre posesivo)
2.4. Terarãngue Kuaa'ỹva (pronombre indefinido)

2.1. Terarãnguete (pronombres personales)
2.1.1.Terarãnguete teroñe'ẽramo (Pronombre Personal como Sujeto)
2.1.2.Terarãnguete moĩmbaha mbohasapyrévaramo (Pronombre Personal como Complemento Directo)
2.1.3.Terarãnguete moĩmbaha mbohasapyre'ỹvaramo (Pronombre Personal como Complemento Indirecto)
2.1.4.Terarãnguete moĩmbaha opaichaguávaramo (Pronombre Personal como Complemento Circunstancial)

2.1.1. Terarãnguete Teroñe'ẽramo
PapyteĩPapyetaChe		Ñande Nde		Ore Ha'e		Peẽ 		Ha'ekuéra			

Techapyrã: 
Che aju         Ñande jajuNde reguata	Peẽ peho

2.1.2.Terarãnguete Moĩmbaha Mbohasapyrévaramo 
Héra he’iháicha, ko’ãvagui oiko –ñe’ẽjoajukatúpe- moĩmbaha mbohasapyréva. Ojepuru avaite peteĩha ha mokõiháme, papyteĩ ha papyetápe. Techapyrã: 
PapyteĩPapyetaChe             Ñande-ÑaneNde-Ne-Ro	Ore		Pende-Pene 	

Nde cherenói   /	
Ha'e ndejuhu   /	
Ha'e ñanenupã   /

2.1.3. Terarãnguete Moĩmbaha Mbohasapyre'ỹvaramo 

Héra he’iháicha, ko’ãvagui oiko –ñe’ẽjoajukatúpe- moĩm-baha mbohasapyre’ỹva. Techapyrã:
PapyteĩPapyetaChéve		Ñandéve  Ndéve		Oréve Ichupe		Peẽme	 	Ichupekuéra

Ogueru chéve /	
Ogueraha ndéve /	
Ojerure oréve /

Ja’ekuaa avei oĩha terarãnguete oikóva ichuguikuéra terarãnguete moĩmbaha mbohasapyre’ỹva. Umíva hína: 
PapyteĩPapyetaChehegui	Ñandehegui  Ndehegui	Orehegui Ichugui		Pendehegui	 	Ichuguikuéra

Techapyrã:
Peru ojogua kuatia chehegui /
Umi kuñataĩ onohẽ ao ichugui /
Amo jagua omonda so’o pendehegui / 

PapyteĩPapyetaCherehe		Ñanderehe  Nderehe		Orerehe Ijehe		Penderehe	 	Ijehekuéra

Techapyrã:
Peru omombo pakova pire nderehe /
Umi kuñataĩ omboja hete nderehe /
Amo mitã omonde ao ijehe /

2.1.4. Terarãnguete Moĩmbaha Opaichaguávaramo
2.1.4.1. Terarãnguete moĩmbaha opaichagua tendaguávaramo (de lugar)
2.1.4.2. Terarãnguete moĩmbaha opaichagua moirũguávaramo (de compañía)

2.1.4.1. Terarãnguete Moĩmbaha Opaichagua Tendaguávaramo
PapyteĩPapyetaChepype		ÑandepypeNdepype		OrepypeIpype		Pendepype		Ipypekuéra

Techapyrã:	

Mborayhu oĩ ndepype

4.1.4.2. Terarãnguete Moĩmbaha Opaichagua Moirũguávaramo
PapyteĩPapyetaChendive	ÑanendiveNendive         OrendiveHendive        	Penendive                Hendivekuéra

Techapyrã:	

Ha'e ou orendive

2.2. TERARÃNGUE TECHAUKARÃ: Ko’ãva heñói ñambo-joapývo teroja moteĩva techaukarãre ñe’ẽpehẽtai upeigua “va”. Ñe’ẽjoajukatúpe, oiko chuguikuéra teroñe’ẽ. 
PapyteĩPapyetaKóva   	        Ko'ãva Péva   		Ãva      Amóva	        Umíva 	

Techapyrã:
Kóva oguata porã
Péva ijyva puku
Amóva hova apu'a
Ko'ãva oguata mombyry
Ãva okaru pya'e
Umíva opurahéi ñandéve

Upéicha avei oiko umi teroja moteĩva techaukarã tovake’ỹguágui. 
Upéva
Aipóva 

Techapyrã:
Upéva ndoúi kuehe
Aipóva oguerúta ama ko'ẽrõ

2.3. TERARÃNGUE MBA'ÉVA: Ko’ãva heñói ñambojoapývo teroja moteĩva mba’évare, ñe’ẽpehẽtai upeigua "mba'e".
PapyteĩPapyetaChemba'e   	Ñanemba'eNemba'e 	Oremba'e	Imba'e 		Penemba'eImba'ekuéra

Techapyrã:	
Pe apyka chemba'e
Ko'ã kavaju ñanemba'e

2.4. TERARÃNGUE KUAA'YVA: Ko’ãva avei heñói ñambo-joapývo teroja moteĩva kuaa’ỹvare ñe’ẽpehẽtai upeigua “va”. 

Techapyrã: 	
maymáva / 
oimeraẽva / 

Techapyã:
Maymáva ohóta ko'ẽrõ nendive

JESAREKOPYRÃ

Umi terarãnguete teroñe’ẽramo oĩva, terarãnguete mba’eva ha terarãnguete kuaa’ỹva, ombojoapy sapy’apy’a ñe’ẽpehẽtai kokatuguigua. 

Techapyrã:  
chete / ndete / ha’ete  (aháta chete  /  chete ajapóta)

ñanemba’ete (jaguerosapukáike ñanemba’ete)
maymaite (maymaite ojoguákuri ijaorã)

 Fuente 
Por David Galeano Olivera (ATENEO DE LENGUA Y CULTURA GUARANI)

Ñemohenda:avañe'ẽ