Livéria

Tavakuairetã Livéria, ojeikuaa mante Livéria réraicha, ha'e peteĩ tetã hekosãsóva opytáva Áfrika ipehẽngue kuarahyreiképe ha ijerére ojejuhu Sierra Leona kuarahyreike gotyo, tetã Marfil Rembe'y kuarahyresẽ ngotyo ha tetã Gynéa ojejuhu yvate gotyo. Livéria yvy apekue ohupyty amo 111 369 km² ha ipype oiko amo 4 294 000 tekovekuéra.

Ko tetã itavusu ha itáva orekovéva tapichakuéra ipype ha'e táva Monrovia. Livéria iñe'ẽ tee ha'e hína ingleñe'ẽ, oñeñe'ẽramo jepe amo 30 ñe'ẽ ambuéva.

Ary 1822-pe Amérika Kolóniarã Atyvete (American Colonization Society) oiporavo Livéria yvy ogueraha hag̃ua umi tembiguái hekosãsómava Amérika pegua. Umi tapicha ojegueraha va'ekue Áfrika pegua oiko tembiguái ramo Tetãvore Joapykuéra-pe mbueguehápe oñepyrũ oho ko kolónia-pe ojeherókuri Livéria.

Livéria rembiasakuépe ojejuhu mokõi jey umi Livéria retãygua oñorairõ asy, upe Ñorairõ Peteĩha Livéria pegua ary 1989 ha 1996 mbytépe ha upe Ñorairõ Mokõiha Livéria pegua ary 1999 ha 2003 mbytépe, hetaite Livéria retãygua ova ha ohejapa imba'ekuéra osẽ hag̃ua ñorairõgui, upéicha avei ko tetã imba'eheta oñemomichĩ. Jekupytyha py'aguapyrã ojejapókuri ary 2003-pe ha upéicha ojeiporavókuri tendota pyahu ary 2005-pe, kuñakarai Ellen Johnson Sirleaf. Livéria pya'e oñembopyahu ha oñemoporãve, hákatu amo 85% opaite umi Livéria retãygua pegua oiko tekotevẽme. Livéria retãme oiko avei pe mba'asy isarambíva évola 2014 pegua upe tetã Sierra Leona ha Gynéa ndive, amove 4500 tapichakuéra omano ã mbohapy retãme.

 Mandu'apy 

 Joaju