Európa

Európa (Paramboypýi) ha'e peteĩ yvyvusu oĩva upe yvyvusu guasu Eurásiape, opytáva umi paralélo 36º ha 70º mbytépe, yvate gotyo ñande Yvy pehẽnguépe. Európa yvy rembe'y ojekuaavéva ha'e pe opytáva kuarahyresẽ mbytépe gotyo yvy pehẽngue yvatéva, ojejuhu yvate gotyo paraguasu Árktiko ha ñemby gotyo ojejuhu upe para Yvy mbytépe. Kuarahyreike gotyo ojejuhu paraguasu Atlántiko; kuarahyresẽ gotyo ojejuhu pe yvyvusu Asia, omboja'óva umi yvyty Urales, pe ysyry Ural, pe para Káspio, pe yvytyrysýi Káukaso, pe para Hũ ha umi ypo'i Bósforo ha Dardanelos.

Európa ha'e yvyvusu michĩvéva mokõiha, ijyvy apekue ha'e 11 000 000 km2. Oguereko ipype heta tetãnguéra hekosãsóva, pe guasuvéva ha'e Rrúsia ha pe michĩvéva ha'e Táva Vatikano. Ha umi mokõi tetãnguéra ha'e avei pe oguerekovéva tapicha kuéra ipype (Rrúsia) ha pe oguereko sa'ivéva tapicha ipype (Vatikáno). Európa ha'ehína irundyha yvyvusu orekovéva tapicha kuéra ipype, Asia, Áfrika ha Amérika rire, ogureko 739.000.000 tapicha.

Európape oñepyrũ opaite Yvy kuarahyreike rembiapo tee. Saro'y XVI guive, heta tetã Európa pegua ipu'akaitéva, oñembojára rire (saro'y XVII - XVIII pukukuévo) heta tendápe Áfrikape, Amérikape, Ásiape, ha upéi amo Oseaníape. Pe Ñorairõ Guasu Peteĩha ha pe Ñorairõ Guasu Mokõiha omomichĩ Európa ñemotenonde ha pu'aka, ha upéi Tetãvore Joapykuéra ha Joaty Soviétiko oñemotenonde. Upe Ñorairõ Ro'y ojapo umi mokõi tetã guasuvéva ha omotenondevéva (EEUU - URSS) omboja'o Európa "mongoraha hatã" rupive (cortina de hierro). Európa ombojoajúvo oñepyrũ pe Európa Ñemoñe'ẽrenda ha pe Európa Joaju kuarahyreike Európape.

 Tetãnguéra 
Umi tetã hekosãsóva opytáva Európa, héra tee avañe'ẽme.http://www.google.com/language_tools?hl=gn
 Poyvi Héra Apekue(km2) Tekovekuéra Tekove apekuére(por km2) Tavusu 20px Araváña 28.748 2.831.741 98.5 Tirána 20px Alemaña 357.021 83.251.851 233.2 Berlín 20px Andorra 468 68.403 146.2 Andorra la Vieja 20px Armenia 29.800 3.229.900 101,0 Ereván 20px Áuteria 83.858 8.169.929 97.4 Viena 20px Aservaijã 86.600 9.165.000 105.8 Bakú 20px Véyhika 30.528 11.007.000 360.6 Bruselas 20px Vielorrúsia 207.560 9.458.000 45.6 Minsk 20px Vonia ha Hesegovina 51.129 3.843.126 75.2 Sarajevo 20px Vugaria 110.910 7.621.337 68.7 Sofía 20px Chipre 9.251 788.457 85.0 Nicosia 20px Kyoasia 56.542 4.437.460 77.7 Zagreb 20px Ndinamayka 43.094 5.564.219 129,0 Copenhague 20px Elovákia 48.845 5.422.366 111,0 Bratislava 20px Elovéña 20.273 2.050.189 101,0 Liubliana 20px Epáña 504.851 47.059.533 93.2 Madrid 20px Etoña 45.226 1.340.194 29.0 Tallin 20px Hĩlandia 336.593 5.157.537 15.3 Helsinki 20px Hyãsia 547.030 63.182.000 115.5 Parĩ 20px Georgia 69.700 4.661.473 64.0 Tiflis 20px Gyresia 131.957 10.815.187 80.7 Atenas 20px Hungyria 93.030 10.075.034 108.3 Budapest 20px Ilandia 70.280 4.234.925 60.3 Dublín 20px Iylanda 103.000 307.261 2.7 Reikiavik 20px Italia 301.230 59.530.464 197.7 Roma 20px Kazajistán 2.724.900 15.217.711 5.6 Astaná 20px Letoña 64.589 2.067.900 34.2 Riga 20px Liechytenteĩ 160 32.842 205.3 Vaduz 20px Lituania 65.200 2.988.400 45.8 Vilna 20px Luxemburgo 2.586 448.569 173.5 Luxemburgo 20px Yvate Masendoña 25.713 2.054.800 81.1 Skopie 20px Malta 316 397.499 1257.9 La Valeta 20px Moldavia 33.843 4.434.547 131,0 Chisináu 20px Mónaco 1,95 31.987 16403.6 Mónaco 20px Montenegro 13.812 616.258 44.6 Podgorica 20px Noruega 324.220 5.018.836 15.5 Oslo 20px Tetãnguéra Yvýi 41.526 16.318.199 393,0 Ámsterdam 20px Polóña 312.685 38.625.478 123.5 Varsovia 20px Portugal 91.568 10.409.995 110.1 Lisboa 20px Tavetã Joaju 244.820 61.100.835 244.2 Londres 20px Chekia 78.866 10.256.760 130.1 Praga 20px Rrumaña 238.391 21.698.181 91.0 Bucarest 20px Rrúsia 17.075.400 142.200.000 8.3 Mosku 20px San Marino 61 27.730 454.6 San Marino 20px Sevia 88.361 7120.666 91.9 Belgrado 20px Suesia 449.964 9.090.113 19.7 Estocolmo 20px Suísa 41.290 7.507.000 176.8 Berna 20px Tuykia 783.562 75.627.384 98.0 Ankara 20px Ukyaña 603.700 48.396.470 80.2 Kiev 20px Ciudad del Vaticano 0,44 900 2045.5 Táva Vatikano Opa 10.180.000 731.000.000 70.0

Oĩva avei umi tetã ha tenda hekosãsóva nunga, umíva tetãnguéra hekosãsóva tee ojekuaavy tekosãso ko'ã tetãgua. Ndaipóri umíva oĩha hekopete ONU-pe:

 Poyvi Héra Apekue(km2) Tekovekuéra Ava tendáre(km2) Tavusu 20px Abjasia 8432 216000 29.0 Sujumi 20px Kosovo 10887 1804838 220,0 Pristina 20px República de Nagorno Karabaj 11458 138800 12.0 Stepanakert 20px República Turca del Norte de Chipre 3355 265100 78.0 Nicosia 20px Osetia del Sur 3900 70000 18.0 Tsjinval 20px Transnistria 4163 537000 133,0 Tiráspol

 Mandu'apy