Ñembojoja

MOÑEPYRŨ

ÑEMBOJOJA GUARANÍME (LA CONCORDANCIA EN GUARANI)

 Teroñeꞌẽ ha ñeꞌẽtéva ñembojojoa (del Sujeto con el Verbo);
 Ñeꞌẽtéva ha moĩmbaha ñembojoja (del Verbo con sus Modificadores);
 Tero ha teroja tekomeꞌẽva ñembojoja (del Sustantivo con el Adjetivo Calificativo). 

Teroñeꞌẽ ha ñeꞌẽtéva ñembojojoa
Teroñeꞌẽ oñembojoja ñeꞌẽtéva ndive avaite ha papapy ñeꞌẽpehẽtai rupive. 

Techapyrã: 

Tero
Jaꞌekuaa: 	   	Peru    oguata itaꞌýra ndive
Ndajaꞌekuaái:   	Peru    aguata itaꞌýra ndive

Jaꞌekuaa: 	   	Kalo ha Tani ohóta Paraguaýpe
Ndajaꞌekuaái:   	Kalo ha Tani rehóta Paraguaýpe

Terarãngue
Jaꞌekuaa: 	  Che ajogua peteĩ jopói
Ndajaꞌekuaái:     Che rejogua peteĩ jopói

Jaꞌekuaa: 	  Ñande jaguatákuri kuehe kaꞌaru
Ndajaꞌekuaái:     Ñande roguatákuri kuehe kaꞌaru

Jesarekopyrã: Ñeꞌẽteva oñemosusũ jave, avaite peteĩha ha mokõihãme, papyteĩ ha papyetápe, omoambue iñeꞌẽpehẽtai avaite ha papapyguigua (asẽ, resẽ, rosẽ, ñasẽ, pesẽ). Ko mbaꞌe ndojehúi avaite mbohapyha, papyteĩ ha papyetápe, ojepuruhápe peteĩ ñeꞌẽpehẽtai año mokõivévape (haꞌe osẽ --- haꞌekuéra osẽ). 

Ñeꞌẽtéva ha moĩmbaha ñembojoja
Ñeꞌẽtéva naiñambuéi, upévare noñembojojái imoĩmbahakuéra rehe. 

Techapyrã:
1. Che ajoguákuri ao che sýpe  
Ko techapyrãme, ajoguákuri oĩ papyteĩme ha upéicha avei “ao” (papyteĩ). “ao” oĩ moĩmbaha mbohasapyrévarõ.

 Che ajoguákuri aoita che sýpe 
Ko techapyrãme, ajoguákuri oĩgueteri papyteĩme ha “aoita” katu papyetápe. Jepémo péicha, ñeꞌẽjoaju oñeikũmby porã.

2. Nde regueru ajakami nde kypyꞌýpe
Ko techapyrãme, regueru oĩ papyteĩme ha upeicha avei “kypyꞌy” (papyteĩ). “kypyꞌy” oĩ moĩmbaha mbohasapyreꞌỹvarõ.

 Nde regueru ajakami nde kypyꞌykuérape
Ko techapyrãme, regueru oĩgueterei papyteĩme ha “ky-pyꞌykuéra” katu papyetápe. Jepémo upéicha, ñeꞌẽjoaju oñeikũm-by porã.

3. Haꞌe ohovaꞌekue iñangirũ ndive
Ko techapyrãme, ohovaꞌekue oĩ papyteĩme ha upéicha avei “angirũ” (papyteĩ). “angirũ” oĩ moĩmbaha opaichagua moirũ-guávarõ.

 Haꞌe ohovaꞌekue iñangirũnguéra ndive
Ko techapyrãme, ohovaꞌekue oĩgueterei papyteĩme ha “angirũnguéra” katu papyetápe. Jepémo upéicha, ñeꞌẽjoaju oñeikũmby porã.

 Tero ha teroja tekomeꞌẽva ñembojoja 
Guaraníme teroja tekomeꞌẽva naiñambuéi, upévare noñembojojái tero rehe. 

Techapyrã:
 Pe karai  marangatu oguata	
(tero ikuimbaꞌemeñáva ha ipapyteĩva)

 Pe  kuñakarai marangatu oguata	
(tero ikuñameñáva ha ipapyteĩva)

 Umi karai  marangatu oguata	
(tero ikuimbaꞌemeñáva ha ipapyetáva)

 Umi kuñakarai  marangatu oguata	
(tero ikuñameñáva ha ipapyetáva)

Jesarekopyrã: Jahechahaguéicha “Pe karai”, “Pe kuñakarai”, “Umi karai” ha “Umi kuñakarai” iñambue ohóvo, ha “marangatu” katu naiñambuéi. Ko mbaꞌe ohechauka ñandéve Guaraníme tero ha teroja tekomeꞌẽva ndikatuiha oñembojoja.

 Manduꞌapy 
Ohai David Galeano Olivera (GUARANI ÑEꞋẼTE HA ARANDU ANAMANDAJE).

Ñemohenda:avañe'ẽ