Humaita

Umaita haꞌe peteĩ tavaguasu Paraguáipe, oiméva Tetãvore Ñeꞌẽmbukúpe, oĩmeva Ysyry Paraguái ñemby rembeýpe.

Kóva ojehayhuterei Paraguáipe, ojepurúakue Ñorairõ Paraguaiguape. Heta ñorairõ oikó kóvape ha umi yvy ijykereguape, Paraguái rembiasakuepe oñemanduporãiterei.

 Tenda rerarapokuaa 

Héra ou avañeꞌẽgui yma heꞌiséva ymaguáre ha ita. Umaita heꞌiséva ita ymaguaréva.

 Yvyrapekuaa

Yvyrapekuaa oñemombaretéva koꞌã tendáre haꞌe peteĩ sávana yvy ipéva, ijyvy morotĩ, ndojehechái oñemokoníha. Péva hiꞌaguĩva ysyry jerégui, péva oguahẽvo y ojupi jave, upévare tuicha mbaꞌevaꞌekue geopolítica ohasáva upérõ. 

 Ararova 

Ararova imarangatu, katuetéva ohechauka ha oñeñandu temperatura tropical, ohóva mínima 0 ºC araroꞌýpe, ha arahakúpe 40 ºC rupi.

 Avaitakue 
Tavaguasu yvypóra ndahetáiva ipype.

 Tembiasakue
Kóva haꞌevaꞌekue peteĩ Umaita peteĩ fortaleza oñemohendáva Ysyry Paraguái asúpe, amo 430 km yvy gotyo Paraguaýgui.

Ojegueromanduꞌavo Guerra de la Triple Alianza (1864-1870), ko tenda guive oĩ ñangareko vía fluvial jeike tavaguasu, Paraguaýpe, omopyendáva ñemombarete ha kyhyje upe complejo ojeguerekóva defensa paraguayaramo.

Sistema ojeporúva defensaramo Umaita oipuru ñepyrũ Carlos Antonio López (1790-1862). Péva oheróva ysyry ojerévo hapépe, omopyendáva defensa ramo heta jey, upéicha yvy rupive ysyry gotyo. Avei mokõi muro orekóva casamata artillada pohýiva, orekóva umi kuartel tropa oficial, depósito munición, ñorãirõ ombojurúva, ofisína, tupão, tyvyty ha karugua área ojeréva, omoꞌãva heta kilómetro trinchera. Péicha hupáramo oreko ysyryguasu, mina ha mbohapy hilera kakuaa itasãva ohapejokóva navegación upe trecho ohenóiva fortaleza.

Pe kuartel heneral haꞌéva centro del poder militar Francisco Solano López, poderoso complejo defensivo, imbyte rypyꞌỹme, oiméva artillado ysyry gotyo haimete poapypa piésa rupi, ha yvy ykére gotyo ohasáva sa tatarendýpe upe reducto tenda ombohováiva ysyryguasu.

Upéva rire ojokóva progreso fuerzas aliadas haimete mokõi ary jey 1866 ha 1868, ndaipórigui ñangareko insalubridad oĩgui upe tendáre, atáke paraguaigua, vanguardia mbaretépe ha mbaꞌeve ndojejapóigui. Péva 1867 guive ombohapévo Marquês de Caxias (1803-1880), posición oñepyrũ hoꞌa ha opyta haꞌeño, oipyhýramo umi tropa aliada conquista Tajýgui (2 jasypateĩ 1867), oikytĩva comunicación fluvial ha yvy Umaita oiko tavaguasúramo. 

Ipahápe oatáka tropa 3º Cuerpo de ejército vrasilgua omotenondéva Mariscal del Campo Manuel Luís Osório (1808-1879), ombotovéva umi atáke 21 jasyapy guvie 17 jasypokõi 1868. Ohejáva fuerzas paraguayas, oiporúva tropa vrasilgua, péva 25 jasypokõi 1868 ha upe ára guive oiporu omopyendávo operación campaña aliadokuéra.

Oime gueteri upe contiendape upe tupão ruina, hoꞌapavaꞌekue ombokapúgui guarini ambue tetãguáva. 

Museo Histórico tavaguasúpe, haꞌevaꞌekue kuártel Mariscal López, hetaiterei trofeo ojeguereko ko ñorãirõgui.

 Economía 

Oikóva ipype ombaꞌapo ganaderíape, koꞌãva ñemitỹ mbovýve ha peteĩ parte oñemombaꞌeguasúva avaita omombaꞌapóva pirakutu ha iñekuaveꞌẽ.

 Mbaꞌeporã ha Artesanía 
Péicha koꞌã tembiapo ou porãva umi tavayguakuéra oike artesanía, cuadro ojejapóva arpillera, florero, manopla, esponja vegetalpe ombaꞌapóva ha oñeikuaveꞌẽva. Avei ombaꞌapo alfómbra ha tápiz rústico, mantel ha umi mbaꞌe ojejapóva krochépe.

 Mbayrumýi 
 Mbaꞌéichapa oñeguahẽ 
Ko tavaguasúpe oñeguahẽ, Paraguay guive Tape Guasu 1 rupi, ha tavaguasu San Iynásio, oipyhýva desvío Pilar. Oñeguahẽ Pilar, ha ojehasa tavaguasu yvy gotyo, ojehóvo 40 km-ve upe rrúta terraplenada, ndorekóiva asfalto ári. 

Ojeguereko umi ómnibus osẽva terminal Paraguay guive Pilar peve, ha péva línea de omnibus interurbano oguahẽva Umaita peve. Upe tenda guive ikatu oñeguahẽ Tape Guasu 6 rupive, oñeguahẽ Ẽkarnasiõme ha ojeju jey Paraguay gotyo, ha upéi oñeguahẽ San Iynásio oĩ koꞌápe upe desvío ohóva Pilar peve.

 Patrimonio 
Kóva haꞌe patrimonio histórico de la ciudad hetaiterei mbaꞌe ogueromanduꞌágui. Oñemombaretevaꞌekue ñorãirõme, ha ndaipóri peteĩ táva ojeporuvéva ko tendáicha Ñorãirõ Guasu Triple Alianza-pe, ohapejokóva invasión aliada. Kóva oime jave jhaꞌeño ha kaneꞌõme, hoꞌa bastión, ñorãirõ oñemohuꞌã.

 Turíhmo 
Umaitápe oñeguahẽ propósito turísticope. Ou umi delegación temimboꞌe opavate tenda Paraguáigui oguahẽva, milíko paraguaigua, vrasilgua, arhentinagua, yvypóra tetãvorejoajugua ha europaguakuéra, oikuaaséva umi mbaꞌe hembýva Guerra de la Triple Alianzagui ohechavaꞌerãva.

Ruina Umaita, haꞌéva tupão Sã Kárlo Vorroméo, ombokapúva flota aliada, orekóva komunida símboloramo .

 Ruina Umaita: opytáva ha ohechaukáva ombokapu hague tetã ambue guarini ñorãirõ guasu jave. Péva tupão Sã Kárlo Vorroméo, omondóva omopuꞌã hague Carlos Antonio López ha oinauguráva 1 jasyteĩ 1861 jave. Upérõ, oñembojerovia haꞌeha Amérikape iporãvéva ojeguerekóva.

 Muséo López kuártelkue:orekóva 3 koty koꞌápe ojehechauka umi reliquia ojuhúva okñemotenonde hague batalla; fusil vála, kañón, estrivo, espuela, espada ha ambue tembiporu ojeporúva ñorãirõ aja.
 Itapytapúnta
 kurupayty
 Estero Bellaco
Ojeguereko umi tenda ojepytuꞌúha, haaꞌéva Hotel Municipal, arkiteytúra mboitaliaguáva, omopuꞌãva sa ary XIX jave, koꞌápe memorioso, haꞌéva heta ára tenda opytuꞌuhágue gral. Stroessner, oiko jave revolución 1947.

Gastronomía 
Oñeemotenondévo upe plazoleta yvyramáta mbytépe õmbojeguáva tajy ha eukalipto henyhẽva umi tuꞌĩ ha iñeꞌẽme opurahéiva, opuꞌãva complejo gastronómico La Terraza, ipyahúva. Restaurante, oipeꞌava hokẽ arakõi guive arakõi meve, okikuaveꞌẽva mbohapy tembiꞌu ára ha ára: oñerambosa, ojekaru ha ojekaru pyhare.

Tenda pirakutuha 

Ko tenda oiméva tenda ndaijojaháiva porãgui oĩva ysyry Paraguái rembeꞌýpe ha oñemoaguĩva Ysyry Paranágui, Umaita oikuaveꞌẽ pira ñegueno{e ysyrýgui. Opáichagua mymba ypégua oiméva ko ysyrýpe haꞌéva boga, mandiꞌi, bagre, pirãi, armado, pico de pato, piraju, suruvi, paku, karimbata ha ambue mymba mimi omeꞌẽva pirakutuharakuérape viru okaru haguã. Péicha milanesa suruvígui ojejapóva haꞌe plato gastronómico ojeguerohoryvéva bar ha restaurant upe távape oñemombaꞌeguasúva. Oñemotenonde vaꞌerã mbaꞌejerúre, ani haguã oĩ tapykue, ikatu haguã oñemohenda hekopete ojerurévo upe tembiꞌu hérava chupín pirágui ojejapóva ha ojeguerohoryetéva.

 Manduꞌapy
Diario ABC Color, arateĩ 2 jasyapy 2008.

Category:Paraguái tava
Ñemohenda:Tetãvore Ñe'ẽmbuku