Turykía

Turykía (Turykiañe'ẽme: Türkiye), héra teéva Tavakuairetã Turykía, ha'e peteĩ tetã hekosãsóva ojejuhúva mokõi yvyvusúpe, ijyvy apekue pehẽngue tuichavéva Ásia Kuarahyreikeguápe ha vore imichĩva (para Mármara guive kuarahyreike gotyo) Európape, ko tetã yvy apekue oñemyasãi Anatólia yvyapýre ha Kuarahyresẽ Tarásia upe yvyapýpe ojeheróva Vaykã.

Ijerére ojejuhu yvate kuarahyresẽ ngotyo Georgia, kuarahyresẽ ngotyo Ayméña, Irã ha Aservaijã, yvate gotyo Ukyáña yguasu vore para Hũme, yvate kuarahyreike gotyo Vugária ha Gyrésia, kuarahyreike gotyo Gyrésia ypa'ũnguéra para Ehéope, ñemby gotyo para Yvy mbytépe, Chípere yguasu vore, ha tetã Síria, ha ñemby kuarahyresẽ ngotyo Iráke. Para Mármara ombojei Anatólia ha Tarásia ha umi ypo'i Turykía pegua (Bósforo ha Dardanelos), ombojeíva Ásia ha Európa, upévare oje'e Turykía ojejuhuha mokõi yvyvusúpe.

Ymaite guive ko tetãre ohasa opaichagua arandupy ha avano'õ yvy kuarahyresẽyguágui ha kuarahyreikeguágui, ko tetã ojejuhúgui Európa ha Ásia mbytépe ha ijerére oĩgui mbohapy yguasu. Ijyvy apekuére oiko hetaite avano'õ ambuéva ha mba'eguasúva, techapyrãme ititakuéra, Lídia, Urartu, Asíria, Péysia Mburuvi, Gyrésia Ymaguare, Rróma Mburuvi, Mburuvi Visantíno, Mburuvi Selujúsida, Mburuvi Otománo, upéicha avei yvy ojehechahápe yma guive umi avano'õ ha mburuvi tuicha oñorairõ ojuehe areite ipukukuévo.

Turykía niko ha'e tavakuairetã oñesãmbyhýva jekopytyjoja rupi, ijokuái oñemyatyrõ 1923-pe oĩvove Mustafa Kemal Atatürk poguýpe, ho'a rire Mburuvi otománo, Ñorairõ Guasu Peteĩha pahápe. Upe guive, Turykía oñembojave jekupytýpe Európare ha Yvy pehẽngue kuarahyreikeguáre.

 Mandu'apy 

 Joajuha