René Descartes

René Descartes (latinañe'ẽme: Renatus Cartesius; upe héragui ou ko ñe'ẽ cartesiáno; La Haye en Touraine, 31 jasyapy 1596-Estocolmo, 11 jasykõi 1650) ha'e akue peteĩ arandu Hyãsia pegua, papapykuaáre ha mba'erekokuaáre oñemoarandúva, ojegueromandu'a chupe pe omboypýva ramo pe ysajarekokuaa ohesa'ỹijóva ha arandupykuaaty ko'ãgagua, upéicha avei ojehechakuaa chupe peteĩ umi tembikuaaty ñepu'ã apohára tenondegua.Ribnikov. Historia de la matemática.

Arandupykuaaty ha tembikuaaty rape ha'e ojapóva, ha'e omohechaukáva iñarandukápe hérava Tekorã ñasãmbyhy hag̃ua ñane apytu'ũre (1628) ha omyesakã porãve iñarandukápe hérava Aporeko ñemombe'u (1637), umíva rupive omohenda peteĩ juavy hesakãva oñemomombyrývo pe escolástica oñembo'éva mbo'ehaorusúpe. Hembiapokue ndahasýi ha ndaipukúi —iñarandukápe hérava Aporeko ñemombe'u ohechaukánte irundy tekorã— ha ojokase umi jepy'amongeta ijapyra'ỹva escolástica rehegua. Oipuru papapykuaa imba'e rechapyrã ramo, opaségui pe silogismo Aristóteles omboypýva ha Ára Mbytegua pukukuévo yvypóra oipuru. Heta mba'e Descartes arandupykuaatýpe ou Aristóteles ñeimo'ãgui, estoicismo pyahúgui saro'y XVI megua ha umi iñarandúvagui Ára Mbyteguápe. 

Iñe'ẽnga arandu herakuãvéva niko "Ajepy'amongeta, upéi aime",(latinañe'ẽme: cogito, ergo sum) oĩva iñarandukápe hérava Aporeko ñemombe'u (1637) ha iñarandukápe Arandupykuaaty rekorãnguéra (1644), mba'e tuichaitéva py'amongeta rapépe ojejapóva Yvy vore kuarahyreikeguápe, ombohováiva pe mba'eandugua reko rehe ojejapóva Ingyatérrape.

Mba'e ituichaitéva René Descartes rembiapokue tembikuaatýre ha papapykuaáre. Oipytyvõ avei mba'erekokuaa ha tesapekuaa ñemyesakãhápe. Pe ypykatu omohendáva cartesiáno ogueraha Descartes réra. Oje'e hese ha'eha pe omboypýva ysajarekokuaa ohesa'ỹijóva, mba'e ombojoajúva álgebra ha ysajarekokuaa, upe mba'égui osẽ jeipapa sa'ikue rehegua.

 Marandumi 

 Mandu'apy 

Ñemohenda:Tekove Hyãsiagua