Guarani ñe'ẽjoaju pypegua

Guarani ñe'ẽjoaju pypegua ()

Mbotovéva 
 Teroñeꞌẽ (sujeto)
 Teroñeꞌẽjeꞌéva (predicado)
 Teroñeꞌẽ pypegua (elementos del sujeto)
 Teroñeꞌẽjeꞌéva pypegua (elementos del predicado)

 1. Teroñeꞌẽ

Ogueru heta mbae che sy.

Teroñeꞌẽ niko pe máva oñe'ẽvagui ñe'ẽjoajúpe. 

Techapyrã: 
Amo karai Irala marangatuete Choreygua ojoguákuri

Teroñe'ẽ		                   Teroñe'ẽje'éva

 2. Teroñeꞌẽjeꞌéva 

Teroñeꞌẽjeꞌéva niko oje'éva guive teroñe'ẽre. 

Techahpyrã: 
(Amo karai Irala) ojoguákuri ao Kamépe kuehe nendive

Teroñe'ẽ		               Teroñe'ẽje'éva

 3. Teroñeꞌẽ pypegua 

3.1. Teroñe'ẽte (Núcleo del Sujeto)
3.2. Tero moĩmbaha (Complementos o modificadores del Sustantivo)

3.1. Teroñe'ẽte
Teroñeꞌẽ pýpe, haꞌehína ñeꞌẽ oñemombaꞌeguasuvéva. 

Techapyrã:		

                Amo      karai  Irala    marangatu  Chorey-    -gua               ojoguákuriÑeꞌẽysajakuaa:    teroja  tero     tero      teroja        tero    ñeꞌẽriegua  ñeꞌẽtévaÑeꞌẽjoajukatu:  T e r o ñ e ' ẽ  	  T e r o ñ e ' ẽ          T e r o ñ e ' ẽ         T e r o ñ e ' ẽ       T e r o ñ e ' ẽ   Teroñe'ẽje'éva     Teroñe'ẽje'éva		                   Teroñe'ẽte   

3.2. Tero moĩmbaha
3.2.1. Moĩmbaha Moteĩva (Complemento determinativo)
3.2.2. Moĩmbaha Teróva (Complemento apositivo)
3.2.3. Moĩmbaha Tekome'ẽva (Complemento atributivo)
3.2.4. Moĩmbaha Mba'éva (Complemento diferencial o especificativo)

3.2.1. Moĩmbaha Moteĩva: Ha'e pe teroja moteĩva (Techaukarã, mba'éva, papapýva, térã kuaa'ỹva) omoambuéva terópe.

Techapyrã: 
                       Amo	       karaiÑeꞌẽysajakuaa:		teroja	      tero			moteĩvaÑeꞌẽjoajukatu:		  t  e  r  o  ñ  e  ꞌ  ẽt  e  r  o  ñ  e  ꞌ  ẽ                        moĩmbaha   teroñeꞌẽte                        moteĩva

3.2.2. Moĩmbaha Teróva: Ha'e pe tero omoambuéva terópe. Mokõive oĩvaꞌerã ojoykére.

Techapyrã:
			Amo      karai       Irala   marangatueteÑeꞌẽysajakuaa:		teroja         tero            tero           teroja			moteĩva		            tekomeꞌẽva Ñeꞌẽjoajukatu:		 t   e   r   o   ñ   e   ꞌ   ẽ t   e   r   o   ñ   e   ꞌ   ẽ t   e   r   o   ñ   e   ꞌ   ẽ  t   e   r   o   ñ   e   ꞌ   ẽ                       moĩmbaha moĩmbaha  teroñeꞌẽte                       moteĩva      teróva 

3.2.3. Moĩmbaha Tekome'ẽva: Ha'e pe teroja tekome'ẽva omoambuéva terópe. 

Techapyrã:
			Amo        karai       Irala   marangatueteÑeꞌẽysajakuaa:		teroja           tero            tero            teroja			moteĩva                                        tekomeꞌẽva Ñeꞌẽjoajukatu: t   e   r   o   ñ   e   ꞌ   ẽt   e   r   o   ñ   e   ꞌ   ẽt   e   r   o   ñ   e   ꞌ   ẽt   e   r   o   ñ   e   ꞌ   ẽ                moĩmbaha   moĩmbaha   teroñeꞌẽte  moĩmbaha		      moteĩva         teróva                         tekomeꞌẽva

3.2.4. Moĩmbaha Mba'éva: Ñe'ẽriregua "gua" ojoaju peteĩ teróre ha péicha -oñondive- omoambue hikuái peteĩ terópe. 

Techapyrã:
	         		Amo      karai       Irala   ChoreyguaÑeꞌẽysajakuaa: 	teroja         tero          tero        tero     ñeꞌẽriregua          		Moteĩva			         iñeꞌẽpehẽteĩva Ñeꞌẽjoajukatu: t   e   r   o   ñ   e   ꞌ   ẽ t   e   r   o   ñ   e   ꞌ   ẽ t   e   r   o   ñ   e   ꞌ   ẽ 	 t   e   r   o   ñ   e   ꞌ   ẽ		                          moĩmbaha  moĩmbaha teroñeꞌẽte moĩmbaha                        moteĩva       teróva                       mbaꞌéva

 Jesarekopyrã 

Sapyꞌánte moĩmbaha mbaꞌévagui ojehekýi térã noñembojoapýi pe ñeꞌẽriregua “gua”, jepémo upéicha haꞌe gueterei moĩmbaha mbaꞌéva. Noĩmbáinte.

Techapyrã:
		      Amo       kure      kaꞌaguy      oñani       pyaꞌeÑeꞌẽysajakuaa:        teroja         tero  tero          ñeꞌẽtéva      ñeꞌẽteja		       moteĩva                                          tekoguáva Ñeꞌẽjoajukatu:	 	t   e   r   o   ñ   e   ꞌ   ẽ  t   e   r   o   ñ   e   ꞌ   ẽ  t   e   r   o   ñ   e   ꞌ   ẽ teroñeꞌẽjeꞌéva  teroñeꞌẽjeꞌéva                 moĩmbaha   teroñeꞌẽte  moĩmbaha teroñeꞌẽjeꞌete moĩmbaha		   moteĩva                mbaꞌéva               opaichagua   tekoguáva

Ñeꞌẽjoaju “Amo kure kaꞌaguy oñani pyaꞌe” jaꞌétarõ hekopete, jaꞌevaꞌerã “Amo kure kaꞌaguygua oñani pyaꞌe”.

 4. Teroñeꞌẽjeꞌéva pypegua 

4.1. Teroñeꞌẽjeꞌete (Núcleo del Predicado)
4.2. Ñeꞌẽtéva moĩmbaha (Complementos o Modificadores del Verbo)

4.1. Teroñeꞌẽjeꞌete

Péva haꞌe ñeꞌẽtéva, haꞌégui pe ñeꞌẽ tee térã katu ñeꞌẽ oñemombaꞌeguasuvéva teroneꞌẽjeꞌévape. 

Techapyrã:
                    Irala ojoguákuri    ao      Kamépe            kueheÑeꞌẽysajakuaa:        tero      ñeꞌẽtéva        tero        tero ñeꞌẽiregua    ñeꞌẽteja			                      	            iñeꞌẽpehẽteĩva araguáva Ñeꞌẽjoajukatu:	  teroñeꞌẽ           t   e   r   o   ñ   e   ꞌ   e   j   e   ꞌ   é   v   at   e   r   o   ñ   e   ꞌ   e   j   e   ꞌ   é   v   a t   e   r   o   ñ   e   ꞌ   e   j   e   ꞌ   é   v   a t   e   r   o   ñ   e   ꞌ   e   j   e   ꞌ   é   v   a		 	   Teroñeꞌẽjeꞌete  

4.2. Ñeꞌẽtéva Moĩmbaha
4.2.1. Moĩmbaha mbohasapyréva (Complemento Directo)
4.2.2. Moĩmbaha mbohasapyreꞌỹva (Complemento Indirecto)
4.2.3. Moĩmbaha Opaichaguáva (Complemento Circustancial)

4.2.1. Moĩmbaha mbohasapyréva: Haꞌe pe ñeꞌẽ térã ñeꞌẽ aty hoꞌáva ári ñeꞌẽtéva mbohasapyréva remiandu. Haꞌe avei pe ombohováiva porandu “mbaꞌépa”. 

Techapyrã:
			Amo       karai    ojoguákuri	 aoÑeꞌẽysajakuaa:   	teroja        tero           ñeꞌẽtéva      tero			moteĩva                mbohasapyréva Ñeꞌëjoajukatu:      	         teroñeꞌẽ	      teroñeꞌẽ     teroñeꞌẽjeꞌéva teroñeꞌẽjeꞌéva			                               teroñeꞌẽjeꞌete     moĩmbaha					                         mbohasapyréva

4.2.2. Moĩmbaha mbohasapyreꞌỹva: Haꞌe pe moĩmbaha mbohasapyre rireguáva, hoꞌáva ári avei ñeꞌẽtéva remiandu. Haꞌe avei pe ombohováiva porandu “mávape”. 

Techapyrã:
		     Amo    karai     ojoguákuri    ao         KamépeÑeꞌẽysajakuaa:	     teroja    tero       ñeꞌẽtéva       tero          tero    ñeꞌẽriregua		     moteĩva     mbohasapyréva      mbohasapyréva                    iñeꞌẽpehẽteĩva Ñeꞌẽjoajukatu:             teroñeꞌẽ	       teroñeꞌẽ   t   e  r  o  ñ  e  ꞌ  ẽ  j  e  ꞌ  é  v  a  t   e  r  o  ñ  e  ꞌ  ẽ  j  e  ꞌ  é  v  at   e  r  o  ñ  e  ꞌ  ẽ  j  e  ꞌ  é  v  a				            teroñeꞌẽjeꞌete  moĩmbaha  moĩmbaha			        		   mbohasapyréva mbohasapyreꞌỹva

4.2.3. Moĩmbaha Opaichaguáva:
4.2.3.1. Araguáva (de tiempo):
4.2.3.2. Tekoguáva (de modo):
4.2.3.3. Maꞌereguáva (de causa):
4.2.3.4. Tendaguáva (de lugar):
4.2.3.5. Moirũguáva (de compañía):
4.2.3.6. Mbaꞌepeguáva (de medio):

4.2.3.1. Araguáva: Haꞌe ñeꞌẽteja araguáva omoambuéva ñeꞌẽtévape. Ombohovái porandu “arakaꞌápa”. 

Techapyrã:
			Amo   karai   ojoguákuri	ao	     kueheÑeꞌẽysajakuaa:             teroja     tero      ñeꞌẽtéva          tero           ñeꞌẽteja			moteĩva                                                      araguáva Ñeꞌẽjoajukatu:   	    teroñeꞌẽ	    teroñeꞌẽ	   t  e  r  o  ñ  e  ꞌ  ẽ  j  e  ꞌ  é  v  a  t  e  r  o  ñ  e  ꞌ  ẽ  j  e  ꞌ  é  v  a t  e  r  o  ñ  e  ꞌ  ẽ  j  e  ꞌ  é  v  a                                                  		          moĩmbaha  moĩmbaha			 		    mbohasapyréva opaichagua		    	                                                   araguáva

4.2.3.2. Tekoguáva: Haꞌe ñeꞌẽteja tekoguáva ha papyguáva omoambuéva ñeꞌẽtévape. Ombohovái porandu “mbaꞌéichapa”. 

Techapyrã:

Pe  kuñataĩ  oguata  porã
ñeꞌẽteja
moĩmbaha
opaichagua
tekoguáva

4.2.3.3. Maꞌereguáva: Ko moĩmbaha haꞌehína pe ombohováiva porandu “mbaꞌére”. 

Techapyrã: 

Kalo   ndoúi    hasykatúgui
moĩmbaha 
opaichagua
mbaꞌereguáva

4.2.3.4. Tendaguáva: Ko moĩmbaha haꞌehína ombohováiva porandu “moõ” térã “mamo”. 

Techapyrã:

Kalo  ojogua  ijao  Paraguaýgui
moĩmbaha 
opaichagua
tendaguáva

4.2.3.5. Moirũguáva: Ko moĩmbaha ombohovái porandu “máva ndive”. 

Techapyrã: 

Peru   ojoguákuri    ao    nendive
moĩmbaha
opaichagua
moirũguáva

4.2.3.6. Mbaꞌepeguáva: Ko moĩmbaha ombohovái porandu “mbaꞌépe”. 

Techapyrã: 
            Tani   ohókuri   mbaꞌyrú--peÑeꞌẽysajakuaa:	             tero      ñeꞌẽtéva         tero  ñeꞌẽriregua						      Iñeꞌẽpehẽteĩva	 Ñeꞌẽjoajukatu:	         teroñeꞌẽ	  t e r o ñ e ꞌ ẽ j e ꞌ é v a t e r o ñ e ꞌ ẽ j e ꞌ é v a t e r o ñ e ꞌ ẽ j e ꞌ é v a		           		                    moĩmbaha                                                  opaichagua		       	                               mbaꞌepeguáva

 Ehecha avei 
Ñe'ẽjoaju Guaraníme
Ñembojoja

Ñemohenda:Avañe'ẽ