Ñe'ẽjoajukatu

Ñe'ẽjoajukatu () ha'e ñe'ẽtekuaa vore ñenerekombo'éva mba'éichapa ñambojoajuva'erã ñe'ẽ ñe'ẽjoajúpe. 

 Ñemboja'o 
 Ñe'ẽjoajukatuete 
Ñe'ẽjoajukatuete () ha'e pe ñanerekombo'éva mba'eichapa ñambojoajukatuva'erã ñe'ẽ ñe'ẽjoajúpe. Ñamohendaraẽva'erã teroñe'ẽ ha upéi ae teroñe'ẽje'éva. 

Techapyrã:

Pe karai marangatu  oguata pya'e iñangirü ndive
teroñe'ẽ		teroñe'ẽje'éva
(Sujeto)		(Predicado)

Kalo, Luchi ha Chive   ojoguákuri peteĩ jopói isýpeTeroñe'ẽ			Teroñe'ëje’éva

 Ñe'ẽjoajukatu ha'angáva 
Ñe'ẽjoajukatu ha'angáva () ha'e pe ñanerekombo'éva mba'éichapa jaipurukatuva'erã ñe'ẽ hemiandu porã ha hemiandu mbareteve hag̃ua. Oñemboja'ojey kóicha:		

 Temiandu ta'ãnga puru (Figuras de Pensamiento) 
 Mbojoavýva (antítesis): Kóva ojehu ojehu jave peteĩ ñe’ẽjoajúpe mokõi temiandu ojoavýva. 

Pe karai oñe'ẽrõ nde rekirirĩ.

 Mbosyrysóva (apóstrofe): Kóva ojehu ñañehendukárõ ñande remiandu (ñande py’aite guive osẽva) peteĩ tapicha añóme.

Che ru! rohechaga'u jepémo remanóma.

 Moñondivéva (comparación): Kóva ojehu ñambojoja jave mokõi temiandu ha jajuhu ndojoavyiha, Ojojogua hikuái. 

Pe mitã iporã yvotýicha.

 Mbotuicháva (hipérbole): Kóva ojehu ñambotuichaitereírõ peteĩ mba’e.

Hova atãve itágui.

 Mbojoguáva (metáfora): Kóva ojehu jaipurúrõ ñe’ẽ jere ja’e hag̃ua peteĩ mba’e, ambue ñe’ẽ térã ñe’ẽ’apesã rupive.	

Nde resa kuarahy'ãme tapytu'u.

 Mbo'aváva (personificación): Kóva ojehu ñambohekovérõ peteĩ mba’e hekove’ỹva. 	

Yvága ohekuavo hesay nembyasývo.

 Ta'ãnga apopygua puru (Figuras de Construcción) 
 Moimba'ỹva (elipsis): Kóva ojehu nañamoĩmbáirõ ñane remiandupegua. Sapy’ánte peteĩ ñe’ẽjoajúpe tero ipore’ỹ, ndaipóri ha katu oñeñandu oĩha.	

...resẽta che ndive.

 Mboje'ejeýva (pleonasmo): Kóva ojehu ñambojo’áro peteĩ ñe’ẽ (ña-mombaretevévo upe ja’eséva),  jepémo natekotevẽi. 	

Che resa rupi ahecha.

 Ñe'ẽmomýiva (hipérbaton): Ñe’ẽjoajúpe oĩ ñe’ẽ omyikuaáva hendágui ha jepémo upéicha naiñambuéi pe he’iséva.

Kalo oguata kuehe
Kuehe Kalo oguata
Oguata kuehe Kalo

 Ñe'ẽjoajukatu apopyguáva 
Ñe'ẽjoajukatu apopyguáva () ha'e pe ñanerekombo'éva mba’éichapa ñambojoajuva'erã ñe'ẽ ñe'ẽjoajúpe hesakã ha oñeikümbyporãhag̃uáicha. 

Techapyrã:
Oguata Kalo pya'e katupyry ndive Peru mitãrusu peve Chore (Ndaja’ekuaái).
Kalo, mitãrusu katupyry, oguata pya'e Peru ndive Chore peve (Ja’ekuaa).

 Ñe'ẽjoajukatu poguyguáva 
Ñe'ẽjoajukatu poguyguáva () ha'e pe ñanerekombo'éva mba'éichapa jaipurukatuva'erã ñe'ẽ ha ñe'ẽpehẽtai moĩmbahárõ. Techapyrã: 
Pe mitã ou ñúgui (Ja’ekuaa)
Mitã pe ou gui ñu (Ndaja’ekuaái).

"Gui" niko ñe’ẽriregua, upévare -héra he’iháicha- oñemohenda’arã ñe’ẽ rire mante, araka’eve ñe’ẽ mboyve. Upéicha avei, teroja moteĩva techaukarã "pe", katuete oñemohendava’erã tero mboyve, araka’eve tero rire.

 Ñe'ẽjoajukatu mbojojáva 
Ñe'ẽjoajukatu mbojojáva () ha'e pe ñanerekombo'éva mba'éichapa ñambojojakatuva'erã umi ñe'ẽ ñe'ẽjoajúpe. Techapyrã: 
Pe mitãita oguata pya'e (Ndaja’ekuaái)
Pe mitã oguata pya'e  (Ja’ekuaa)
Mitãita oguata pya'e (Ja’ekuaa)
Pe karai oguatajoa korapýre (Ndaja’ekuaái)
Umi karai oguatajoa korapýre (Ja’ekuaa)
Ore jaguapy oñondive (Ndaja’ekuaái)
Ñande jaguapy oñondive (Ja’ekuaa)

 Mandu'apy 
Por David Galeano Olivera (ATENEO DE LENGUA Y CULTURA GUARANI)

Ñemohenda:avañe'ẽ