پؤرتؤغال ٚ امپراتۊري

پؤرتؤغال ٚ امپراتۊري (پؤرتؤغالي زوان: Império Português) ايته پيله سامان و ايته پيله‌قۊدرت اۊرۊپا مئن بۊ کي آفريقا نسا، نسايي آمريکا و آسيا مئن مؤستعمره دأشتي. أ سامان، ايسپانيا امپراتۊري أمره، کاوؤش ٚ دؤره-أ بنا بنه و نسايي آمريکا مئن، هسأيي برزيل-أ خۊ مؤستعمره چأکۊد. أ سامان ج سال ۱۴۱۵ تا ۱۹۹۹ وؤجؤد دأشتي.

أ سامان، خۊ اؤج ٚ زمأت ٚ مئن، سال ۱۸۲۰ حدۊد ۵ ميليۊن و ۵۰۰ هزار مۊربع ٚ کيلۊمتر مساحت دأشتي کي ايته ج پيله‌ترين امپراتۊريان دۊنيا مئن بۊ. أولي مؤستعمره کي پؤرتؤغال ٚشين بۊ، سؤبؤته بۊ و آخري ني ماکائؤ بۊ کي سال ۱۹۹۹ مئن، اؤن-أ به چين فأده.

پؤرتؤغاليان، أولي استعمارکۊنان بيد کي بامؤييد به فارس ٚ خليج. آلفؤنسؤ دؤ آلبؤکرکي، سال ۱۵۰۷ مئن هؤرمؤز-أ اشغال بۊکۊد. سال ۱۵۱۵ مئن، شا عباس نظر فأده کي هؤرمؤز-أ وأگردأنيد و اؤشن ني مؤوافقت بۊکۊديد؛ سال ۱۵۲۳ مئن، ميناب ٚ قرارداد ٚ أمره، بحرين، قطيف و عربستان ٚ کلسيايي ساحلان، وأگأرديد به ايران.

 پؤرتؤغال ٚ دۊرۊن‌شؤئؤن به فارس ٚ خليج 
سال ۱۴۹۸ مئن، واسکؤ دؤ گاما، ج نسايي آفريقا ٚ دؤر زئن، بۊشؤ به هند و مۊهم ٚ ايطلاعات به نيشتنگا اۊسي کۊد.
چپ|بندانگشتی|واسکؤ دؤ گاما، ۱۴۹۸
پؤرتؤغاليان، أولي استعمارکۊنان بيد کي به فارس ٚ خليج بامؤييد. آلفؤنسؤ دؤ آلبؤکرکي، سال ۱۵۰۷ مئن هؤرمؤز-أ اشغال کۊد. ج سال ۱۵۰۷ تا ۱۶۲۲ پؤرتؤغاليان، فارس ٚ خليج ٚ مئن تجارت کۊديد. نظامي استحکامات اؤيه چأکۊديد و کاتؤليکان-أ اۊسي کۊديد به فارس ٚ خليج. سال ۱۵۲۳ مئن، ميناب ٚ قرارداد ايمضا بؤبؤست کي هؤرمؤز-أ به‌صؤرت دؤفاکتؤ فأده به پؤرتؤغال؛ و بحرين و قطيف و عربستان ٚ کلسيايي ساحلان، بؤبؤستيد ايرانيان ٚ وأسي.

اينگيليسيان ٚ کۊمک ٚ أمره سال ۱۶۲۲، شا عباس به هؤرمؤز حمله بۊکۊد و پؤرتؤغاليان-أ بيرۊن ٚ کۊد.

 ايبري اتحاديه 
ايبري اتحاديه، ايته اتحاديه بۊ تشکيل بؤبؤسته ج آراگؤن ٚ تاج، پؤرتغال ٚ پادشائي و کاستيا تاج کي ايته شخصي اتحاد ٚ مئن بيد و ج سال ۱۵۸۰ تا ۱۶۴۰ وؤجؤد دأشتي. أ اتحاديه، ايبري شبه‌جزيره و اؤن ٚ مؤستعمرئان-أ دربرگيفتي.
بندانگشتی|300x300پیکسل|سبز: کاستيل ٚ شؤرازرد: آراگؤن ٚ شؤرا

آوي: پؤرتؤغال ٚ شؤراقهوه‌اي: ايتاليا شؤرا

سۊرخ: هند ٚ شؤراصۊرتي: فلاندر ٚ شؤرا

 تيندار ٚ وانيويسان 

 امپراتوری اسپانیا
 امپراتوری بریتانیا
 امپراتوری ژاپن

 سربس