رۊسيه امپراتۊري

رۊسيه امپراتۊري (رۊسي زوان: Российская империя) کي ني به‌نام امپراتۊريْ روسيه شناخته به، ايته پيله حکۊمت و ايته پيله‌قۊدرت اۊرۊپا و آسيا مئن بۊ کي ج ۱۷۲۱ ٚ نؤوامبر تشکيل بؤبؤست و تا جؤمۊري بؤبؤستن ۱۹۱۷ مئن ادامه دأشتي. أ سامان ايته پيله وخش ج آلاسکا تا خۊرتاوي اۊرۊپا-أ حکۊمت کۊدي. خۊ اؤج ٚ زمأت، نؤزدهؤمي قرن ٚ أواخر ٚ مئن، حدۊد ۲۲٬۸۰۰٬۰۰۰ کيلۊمتر مۊربع-أ دربرگيفتي؛ يعني تقريباً اي‌شيشؤم ج زيمين ٚ کؤره ٚ خۊشکيان و ج ه نظر، بريتانيا امپراتۊري و مؤغؤل ٚ امپراتۊري پسي، سۊوؤمي پيله سامان تاريخ ٚ کؤل ٚ مئن بۊ. ني رۊسيه ۱۷۹۹ تا ۱۸۶۷ ٚ سالان ٚ مئن، آلاسکا-أ خۊ مؤستعمره چأکۊده بۊ. سال ۱۸۹۷ ٚ مئن کي سرشۊماري بۊکۊده‌بيد، أ سامان حدۊد ۱۲۵ ميليۊن نفر جمعيت دأشتي کي ج نظر قؤميت، زوان، دين، فرهنگ و ايقتيصاد همديگر ٚأمره تفاوؤت دأشتيد.

ج دهؤمي قرن تا هيفدهؤمي قرن، رۊسان تحت ايته أشرافي طبقه به‌نام بؤيار بيد کي اؤشن ٚ رأس، تزار قرار دأشتي. أ سامان ٚ حکؤمت، مؤطلقه پادشائي بۊ. رۊسيه امپراتۊري ٚ پايئان، توسؤط سۊوؤمي ايوان بنا بنه‌بؤست؛ ج ۱۴۶۲ تا ۱۵۰۵ ميلادي. ايوان خۊ قلمرؤ-أ پيله کۊد و ايته مؤستقل ٚ حکؤمت چأکۊد و ج تاتاران، استقلال به‌دس بأوأره. اؤن ٚ نوه، چارؤمي ايوان، کي ج ۱۵۳۳ تا ۱۵۸۴ حکؤمت بۊکۊد، سال ۱۵۴۷ ٚ مئن خۊره پادشا چأکۊد و به‌نام رۊسيه کؤل ٚ تزار، تاج‌نهأن بۊکۊد. بين ۱۵۵۰ تا ۱۷۰۰، رۊسيه دؤلت سالي حدۊد ۳۵٬۰۰۰ کيلۊمتر مۊربع رؤشد بۊکۊد.

پيله پتر، ج رؤمانؤف ٚ دۊدمان، رۊسيه-أ تبديل به ايته پيله سامان و ايته امپراتۊري بۊکۊد و چندين جنگ ٚأمره ايته پيله‌قۊدرت اۊرۊپا مئن چأکۊد. پيله پتر يازدأؤمي و آخري تزار رۊسيه مئن بۊ کي ج ۱۶۸۲ تا ۱۷۲۱ به‌نام رۊسيه کؤل ٚ تزار حکؤمت کۊدي، و ج ۱۷۲۱ تا خۊ مرگ ٚ زمأت ۱۷۲۵ ٚ مئن، به‌عؤنوان أولي رۊسيه کؤل ٚ امپراتۊر حکؤمت بۊکۊد. اؤن ٚ پادشائي زمأت معرؤف بؤبؤست به پترين ٚ دؤره کي رۊسيه ايته پيله‌قۊدرت اۊرۊپا مئن بؤبؤست و اصلاحات ٚأمره رؤبه‌رؤ بؤبؤست. اؤن ٚ زمأت، نيشتنگا ج مؤسکؤ به سن‌پترزبۊرگ بۊشؤ و ايته فرئنگي اينقيلاب رۊسيه مئن اتفاق دأکأفت کي رۊسيه-أ مؤدرن چأکۊد. پيله کاترين، پتر ٚ سياستان-أ دۊمبال ٚ کۊد و رۊسيه-أ ويشتر پيله چأکۊد. پيله کاترين ج ۱۷۶۲ تا ۱۷۹۶ حکؤمت بۊکۊد. 
بندانگشتی|رۊسيه بيدۊق ج ۱۸۵۸ تا ۱۸۹۶ 
بندانگشتی|پیله پتر
بندانگشتی|پیله کاترین

 سربس 
جرگه:سابق ٚ کيشوران
جرگه:رۊسيه