شلمؤن

شٚلمؤن ایته جه گیلان ٚ شأران، لنگؤرۊد ٚ شأرستان ؤ اتاقور ٚ بخش ٚ مئن ایسه.اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران ۱۳۸۳خ.

بر اساس ۱۳۹۵ سال ٚ سرایشماردن، شلمؤن ٚ جمعیت ۵,۱۸۴ نفر بۊ.http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰ | ناشر =معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران) |تاریخ =۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲ |تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲}}

شَله‌مؤن رۊدسر – لنگؤرۊد ٚ ارتباطي مسير ؤ گیلان ٚ خۊرتاو ٚ دۊرۊن قرار بیگیفته. شله‌مؤن بالامحله، بيجارپشت محله، خالجير، سیدعلي کيا، قاضي محله ؤ شوره باغ (شروع باغ) ٚ محله‌ئن ٚ جه تشکيل بۊبؤسته دره.

نام
أ شأرˇ نام أول به صۊرت شَله مؤن بۊ ؤ یعني جيگايي کي اۊنˇ مئن شَلِه (اي نؤع جه أبريشم کرم) پرورش دهده ؤ مؤن ني مکان ؤ جيگا پسوند ایسه.

زوان ؤ مردۊم
أ شأرˇ مردۊم گیلک ایسده ؤ اۊشانˇ زوان ني گیلکی ایسه.

 کيشاورزي 
«بج» شله‌مؤنˇ کيشاورزي عمده محصۊل ایسه ؤ نؤغانداري ني اۊيه رؤنق خاصي دره.
شله‌مؤنˇ أراضي جه نؤع گيلانˇ جیردي (جلگه‌اي) أراضي محسۊب به کي مناسب اقليمي شرایط، خۊجير خاک ؤ فراوان آو وأسي أیه ایته خۊرۊم جيگا کیشاورزي ره ايسه ؤ اۊنˇ زمينانˇ مئن اي سري محصۊلان بج، چئی، انواع سبزي، صیفي ؤ مرکباتˇ مأنستن کشت به.
أ شأر مئن پيله وارش‌ئان شهریورˇ آخران ؤ پئیزˇ أوائل واره ؤ هأنˇ وأسي هر سال أ ماه‌ئانˇ دۊرۊن رۊخانان طغیان کۊنن کي باعث به کيشاورزي زمینان ؤ محصۊلان خسارت بيدينن.

 شله‌مؤنˇ محلي بازار 
أ شأرˇ دۊشمبه بازار ني، ويشتر جه ده سال ایسه کي دوشمبه رۊجˇ مئن ؤ باخي گیلانˇ محلي بازاران مأنستن أ شأرˇ مرکزˇ مئن برپا به. جؤز أ بازار، شله‌مؤنˇ دائمي بازار ني پۊر رؤنق دره ؤ کيشاورزان ايته بخش جه خۊشانˇ محصۊلان-أ هأ دۊکان‌ئانˇ جۊلؤب فرۊشده. أ بازارˇ مکان، شأرداري خيابانˇ جه اۊساده بۊبؤسته ؤ قاضي محله ورۊدي خيابانˇ أول-أ انتقال بيافته.

 شله‌مؤنˇ دئني جيگایان 
أ شأرˇ دئني جيگایانˇ جه شأ باغ فلات ؤ  شله‌مؤنˇ رۊخان-أ ایشاره گۊدن. هأتو ني تۊتˇ باغان ؤ بیجاران ؤ امام زاده شاه اؤلیا جه باخي أ شأرˇ دئني جيگایان ایسن.

 شله‌مؤنˇ رۊخان
شله‌مؤنˇ رۊخان، ألبۊرزˇ کۊهان جه سرچشمه گيره ؤ کۊه ؤ جيردي جيگایانˇ جه گۊذره ؤ آخرپسي ني کاسپينˇ گرˇ مئن فیوه.

أ رۊخان، شله‌مؤن-أ دۊ ته خۊرخۊسي ؤ خۊرتاوي منطقه مئن تقسيم-أ کۊنه. قاضي محله، سید علي کيا ؤ خالجير خۊرتاوˇ بخش، شأر مرکزي بازار، بيجارپشت محله ؤ بالا محله، خۊرخۊسˇ بخشˇ مئن نهأده. 

پيشتر ماهي گيفتن ؤ مالايي ايته جه شله‌مؤن أصلي شغلان بۊ کي هأ شله‌مؤنˇ رۊخانˇ مئن أنجام گيفتي ولي أ رۊج‌ئان، ماهيانˇ گۊنه کم-أ بؤستن ؤ فقط اي سري محدۊد ماهيانˇ جه أ رۊخانˇ مئن پیدا بده، هأنˇ وأسي دئه أ رۊخانˇ مئن گاگلف ماهي گيرده ؤ هسأ ويشتر دئه ايته تفريحي حرکت ايسه تا ايته أصلي شغل.

شله‌مؤنˇ خشتي پۊرد 
خشتي پۊرد، ايته جه أ شأرˇ قديمي بنایان ايسه کي شله‌مؤنˇ رۊخانˇ سر چأکۊده بۊبؤسته بۊ. أ پۊرد جه کي ظاهرا چار ته دهنه دشتي، آثاري پۊردˇ نسا ۱۰۰ متري مئن  فأنرسه به شله‌مؤنˇ فۊتبالˇ زمين بيده به.

سربس
جرگه:گيلان ٚ شأران