سۊماسرا شأرستان

سۊماسرا شأرستان، ايته جه گيلان ٚ شأرستانان ايسه ؤ گيلان ٚ خۊرخۊس ٚ مئن قرار بيگيته. أ شأرستان ۵۶۳ کيلۊمتر مربع مساحت دأره ؤ اۊن ٚ مرکز ني سۊماسرا شأر ايسه. سۊماسرا شأرستان خۊرخۊس ٚ جه ماسال ٚ شأرستان، خۊرتاو ٚ جه رشت ٚ شأرستان، کلسيا جه أنزلي سل ؤ أنزلي شأرستان ؤ نسا جه ني فؤمن ٚ شأرستان-أ فأرسه.

أ شأرستان ٚ جۊغرافیايي عرض سي ؤ هفت درجه ؤ هجده دقیقه ؤ جۊغرافیایي طۊل چهل ؤ نه درصد ؤ هجده دقیقه ایسه. شأرستان ٚ مرکز کي سۊماسرا شأر ايسه گيلان ٚ اوستان ٚ مرکز ٚ أمرأ ۲۳ کيلۊمتر فاصله دأره. أ شأرستان ٚ جمعيت ۱۲۹،۶۲۸ نفر (۱۳۸۵ جمعيت) بۊ کي حۊدۊد اي سوم اۊشان شأر ٚ دۊرۊن زيوده ؤ باخي رۊستا ساکن ايسده.

سۊماسرا شأرستان بر اساس آخري کشوري تقسيمان دارای سۊ ته بخش شامل مرکزي بخش، تؤلم ٚ بخش، ميرزا کۊچي جنگلي بخش ؤ هفت ‌ته دهستان کسما، طاهر گۊراب، ضيابر، هندخاله، تؤلم، گۊراب زرمئخ، مرکيه، ؤ پنج ته شأر سۊماسرا، مرجغل، گۊراب زرمئخ، طاهر گۊراب، ضيابر ؤ ۱۵۲ رۊستا ایسه.

سۊماسرا ناهمواریان ؤ دشت ؤ جۊلگه کلسیا جه أنزلي سل ؤ سل ٚ پألۊ دامانان ؤ نسا جه فؤمن ٚ پۊربار ٚ جۊلگه ؤ بيجاران ؤ خۊرخۊس ٚ جه ماسال ٚ کۊهان ؤ کۊهسساني دامۊنان-أ محدۊد به. أ شأرستان ٚ  مناطق ويشتر گیلان ٚ جلگه‌اي قسمت ٚ مئن قرار دأره ؤ ميرزا کۊچي خان ٚ بخش ٚ دۊرۊن دۊ ته جؤرا منطقه کي اۊشان ٚ نام گندرجي ؤ خۊنپارجي ايسه ارتفاعات ٚ مئن واقع بۊبؤستد.

سۊماسرا سابق ایته جه فؤمن ٚ شأرستان ٚ بخشان به شۊمار أمؤیي.

 کشوري تقسيمان 
سۊماسرا شأرستان ۳ بخش، ۳ شأر ؤ ۷ ته دهستان-أ شامل به ؤ ۱۵۱ ته رۊستا دأره.
بخشبخش ٚ مرکزبخش ٚ جمعيت ۱۳۹۵دهستان ٚ نامدهستان ٚ مرکزدهستان ٚ جمعيت ۱۳۹۵شأرشأر ٚ جمعيت ۱۳۹۵مرکزيسۊماسرا ۵۸,۴۹۹ نفرکسماکسما۷,۶۴۳ نفرسۊماسرا ۴۷,۰۸۳ نفرپيشخانپيشخان ۳,۷۷۳ نفرتؤلممرجغل ۲۵,۷۹۱ نفرهندخالههندخاله ۱۱,۰۱۳ نفرمرجغل  ۶,۷۳۵ نفرتؤلملیفشاگرد ۸,۰۴۳ نفرميرزا کۊچي جنگليگۊراب زرمئخ ۲۱,۱۳۹ نفرگۊراب زرمئخگۊراب زرمئخ ۱۲,۷۷۴ نفرگۊراب زرمئخ ۴,۸۴۰ نفرمرکيهمرکیه ۳,۵۲۵ نفرطاهر گۊراب ٚ بخشطاهر گۊراب ۹,۹۷۲ نفرطاهر گۊرابنوکاشت ۶,۰۴۶ نفرطاهر گۊراب ۱,۱۶۸ نفرأباتراباتر ۳,۹۲۶ نفرضيابر ٚ بخشضيابر ۹,۶۷۳ نفرضيابرچکۊور ۶,۰۰۷ نفرضيابر ۳,۳۸۸ نفربهمبربيشه‌گاه ۳,۶۶۶ نفر

زوان ؤ مردۊم
سۊماسرا شأرستانˇ مردۊم گیلک ايسده ؤ گيلکي زوان-أ سۊماسرايي لئجه أمرأ گب زنن.https://www.ethnologue.com/language/glk

جمعيت
براساس ۱۳۸۵ˇ سالˇ سرايشماردن، سۊماسرا شأرستانˇ جمعيت ۱۲۹،۶۲۸ نفر بۊ.http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}

سۊماسرا دئني جیگایان
آجري مناره، گسکر ٚ منطقه مئن
پۊرد ٚ سر ٚ رۊستا خشتي پۊرد 
هندخاله سل
نرگستان ٚ سل
أبريشم ٚ پارک، سۊماسرا شأر ٚ ورؤدي ورجه
کۊدک ٚ پارک (ملي باغ) سۊماسرا شأر ٚ مئن
سيد خرۊسک ٚ مقبره ضيابر مئن
دليک ٚ رۊخان ٚ خشتي پۊرد
سنگ قبر در محله اروم سادات بهمبر مئن
بالا محله قديمي مسجد هندخاله مئن
مۊرغانه پۊرد خطيبان ٚ مئن
پري سلطان ٚ مقبره، سلطان محمد كيا دختر
بي بي فاطمه بۊقا
آقا سيد ابراهيم ٚ بۊقا گۊراب زرمئخ ٚ مئن
آقا ميرشاه دين ٚ بۊقا دؤگۊر ٚ مئن
پير ولي خان ٚ بۊقا
آقا سيد محمدجان ٚ بۊقا ضيابر ٚ مئن 
آقا سيد مۊلاجان بۊقا ضيابر ٚ مئن

رۊخانان
سۊماسرا سۊته پيله رۊخانان دأره کي اۊشان ٚ نام عبارت ايسه جه:

پیش رۊ

شاندری

پلنگ رۊ

سۊماسرا پيله کسان
ابۊمحمد محي الدين عبدالقادر بن ابۊصالح گيلاني ملقب به غؤث اعظم، علويه سلسله مؤسس
شیخ سید ابۊعبدالله معرۊف به صؤمعه‌اي، چارؤم ؤ پنجؤمي قرن ٚ پيله عارف
حاج أئمد کسمايي، ميرزا کۊچي خان ٚ متحد ؤ جنگل دۊوؤمي مۊهم ٚ شخصيت
سید عبدالوهاب صالح ضيابري، سۊماسرا پيله فقيه ؤ ميرزا کۊچي خان ٚ اۊستا
شیخ علي مستقیم عرباني، کۊجسبان ٚ جۊما ايمام
آیت الله صادق احسانبخش، رشت ٚ جۊما ايمام
کيۊمرث صابري (گل آقا)
پرؤفسؤر انۊش برزيگر
مير ابۊطالب رضوي نژاد سۊماسرايي
دۊکتۊر علي فروحي
دۊکتۊر حميد بهزادي
دۊکتۊر مهدي تجلي پۊر سۊماسرا تئاتر ٚ بناکۊدنکس
پرؤفسؤر أحمد مسعۊد
غلامرضا مرادي، أديب ؤ فيلسۊف
هنگامه اخوان، مزقاندان
ابراهيم رهبر، نيويشتنکسhttp://www.poshtiri.ir/namavaran

 سۊماسرا دانشگايان 
سۊماسرا فني دانشکده (میرزا کوچک خان)
سۊماسرا طبيعي منابع ٚ دانشکده (دانشگاه گیلان)
سۊماسرا پيراپزشکي دانشکده 
سۊماسرا مرکز ٚ علمي - کاربردي دانشگا
سۊماسرا پیام نۊر ٚ دانشگا
دانشگا آزاد اسلامي سۊماسرا واحد

سربس

جرگه:گيلان ٚ شأرستانان