Javier Pérez González

Javier Pérez González, nado en Bilbao o 31 de decembro de 1968, é un artista visual español contemporáneo. É coñecido polas súas instalacións de arte de gran formato e o seu traballo multidisciplinar, que inclúe escultura, debuxo, fotografía, videoinstalación e arte performativa. A súa práctica artística explora a miúdo temas como o corpo, a identidade, a memoria e a transformación. 

En 1998, recibiu o Premio Gure Artea do Goberno Vasco e o Premio Ojo Crítico de Radio Nacional de España. En 2002, representou España na 49.ª Bienal de Venecia (Italia). 

 Traxectoria 

 Vida temperá e formación 
Javier Pérez naceu en Bilbao, no País Vasco, o 31 de decembro de 1968. É o máis novo de tres irmáns nunha familia de mestres. Estudou Belas Artes na Universidade do País Vasco, combinando a súa formación académica cos estudos de danza contemporánea. Licenciouse en 1992, despois de participar en programas de intercambio Erasmus na Karl Hofer Gesellschaft en Berlín e na École Nationale Supérieure des Beaux-Arts (ENSBA) en París.

En 1993 recibiu unha bolsa do Consello Provincial de Biscaia para apoiar o desenvolvemento artístico no estranxeiro, o que lle permitiu cursar un mestrado na mencionada ENSBA de París, onde tamén continuou a súa formación en danza. En 1994, unha bolsa do Ministerio de Cultura francés permitiulle prolongar a súa estancia en Francia.

 Carreira profesional 
En 1995, a súa obra incluíuse na exposición Passions privées no Musée d'Art Moderne de París. En 1996 celebrou a súa primeira exposición individual, Rester à l'intérieur, na Galerie Chantal Crousel en París, co apoio dunha subvención da Délégation aux Arts Plastiques.

En 1997 o seu traballo foi seleccionado polo historiador da arte Georges Didi-Huberman para a exposición L'empreinte, no Centre Pompidou. Máis tarde ese ano, presentou Estancias, a súa primeira exposición individual nun museo, no Musée d'Art Moderne et Contemporain de Strasbourg.

Trasládase a Barcelona en 1998 despois de pasar cinco anos na capital francesa, e dende entón traballa alí de xeito continuo. Ese mesmo ano, presentou Hábitos no Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía (MNCARS) en Madrid e recibiu o Premio Gure Artea 98 do Goberno Vasco. No 2000, a súa obra incluíuse en La torre herida por el rayo: Lo imposible como meta, unha exposición colectiva de artistas vascos no Museo Guggenheim Bilbao, na que o autor presentou unha das súas primeiras instalacións sonoras de gran formato: La torre de sonido.

En 2001 Pérez representou España na 49.ª Bienal de Venecia coa instalación Un pedazo de cielo cristalizado. Esta é tamén unha instalación a gran escala, neste caso con son e movemento. A peza, creada orixinalmente para o Pabillón Español, adaptouse para unha instalación permanente no vestíbulo do Artium Museoa (Museo de Arte Contemporánea do País Vasco) en Vitoria-Gasteiz (España), en 2002. Isto coincidiu cunha retrospectiva da obra do artista da década anterior.
esquerda|miniatura|Mutaciones | Palacio de Cristal, 2004
En 2004 o Museo Nacional de Arte Reina Sofía encargoulle a Pérez a creación dunha instalación no Palacio de Cristal, un invernadoiro do século XIX situado no Parque do Retiro en Madrid, que o museo utiliza para instalacións de arte. Para esta ocasión, presentou Mutaciones, unha obra a grande escala composta por tres pezas —Olivo, Tempus Fugit e Mutaciones— na que, segundo o crítico de arte español Fernando Samaniego, o artista incorporou a luz cambiante e a vexetación circundante como parte da instalación.

En 2008 Pérez creou Lamentaciones, unha instalación para o claustro da catedral de Burgos. A obra consistía en dezasete grandes campás de vidro soprado suspendidas ao redor do claustro. Para este proxecto, incorporou por primeira vez a voz humana, empregando unha composición escrita especificamente para a ocasión polo compositor catalán Joan Sanmartí. Algunhas das campás soaban cando eran activadas por un mecanismo motorizado, mentres que outras contiñan unha das oito voces gravadas individualmente, producindo un efecto polifónico superposto. A instalación acompañábase coa peza Rosario (Memento mori), composta por cincuenta e nove cranios humanos de bronce a tamaño real dispostos como os grans dun rosario.miniatura|Presencias Ausencias | Sala Kubo, Donostia 2023En 2012, o Festival de Salzburgo encargoulle a Pérez a creación dunha obra en resposta ao estrea de Die Soldaten, unha ópera do compositor alemán Bernd Alois Zimmermann. A súa instalación El carrusel del tiempo, presentada na Karl Böhm Saal do Haus für Mozart, presentaba unha estrutura motorizada con trinta e catro pares de zapatos suspendidos por fíos finos, que xiraban lixeiramente por riba do chan nun movemento continuo que suxería unha presenza humana ausente. Para o historiador e comisario español Alfonso de la Torre: «Somos transportados de novo a outro tempo ao contemplar esta "espiral de movemento que alude á soidade, á falta de comunicación"»
En 2022, presentou unha exposición retrospectiva titulada Presencias Ausencias, que abrangue os últimos quince anos da carreira do artista ata a data, na Sala Kubo do Centro Kursaal en Donostia, España.

Entre as súas exposicións colectivas están El Ángel Exterminador. A Room for Spanish Contemporary Art  no Palais des Beaux-Arts de Bruxelas (2010), unha exposición institucional con artistas contemporáneos españois; Glasstress no Museum of Arts and Design de Nova York (2012), centrada na arte do vidro contemporáneo; Sections Intersections / 25 de la Colección del Museo Guggenheim Bilbao (2022), organizada para conmemorar o 25.º aniversario do museo; e Lives / 10th Anniversary Exhibition no Museo de Arte do Vidro de Toyama en Xapón (2025).

Estilo e temas
miniatura|Brotes, 2017 | bronce.
A obra de Javier Pérez foi descrita polos críticos como unha exploración da condición humana, abordando ideas como a impermanencia, a temporalidade, a transformación biolóxica e a fragilidade do corpo. Segundo o Museo Reina Sofía en Madrid, a súa práctica artística vai máis alá dunha perspectiva antropocentrica tradicional ao situar o corpo humano en diálogo con outros organismos, materiais e procesos naturais. As súas obras foron interpretadas como unha exploración das tensións entre conceptos como a vida e a morte, a pureza e a corrupción, e a solidez e a transitoriedade, abordando a miúdo temas relacionados coa identidade, a memoria e o paso do tempo.

"Gústame tratar os puntos de encontro entre o espírito e a carne, entre a pureza e a impureza, entre a beleza e o horror, entre a atracción e a repulsión. [...] A idea é confrontar a humanidade coa súa propia condición, e que todo aquilo que á humanidade lle resulta aterrador adquira un encanto irresistible. A idea é que a humanidade se sinta atraída polas súas propias vísceras.

Pérez traballa en múltiples medios, incluíndo escultura, debuxo, fotografía, videoinstalación, performance e instalación artística.  O seu uso de materiais abrangue desde substancias orgánicas como o crina os pupas de seda e os intestinos de animais —como se observa en Capilares (2008), Hábito (1996) e Barroco (1996)— ata materiais fráxiles como o vidro soprado e a porcelana, presentes en Carroña (2011) e Anatomía del deseo (2000). Materiais máis duradeiros como o bronce e o mármore aparecen en obras como Anatomía del deseo (2000) e Nightmares (2017). Algunhas instalacións, incluíndo La torre de sonido (1999), Aria da capo (2008) e Tango (2013), incorporan elementos como o son e o movemento.

O debuxo permaneceu como unha constante na carreira de Pérez. En 2004, o Museo Reina Sofía publicou unha monografía sobre a súa serie Metamorfosis, composta por 53 debuxos, cuxos orixinais forman parte da colección do Centre Pompidou de París. En 2008, produciu a edición bibliófila El bebedor de lágrimas, consistente en vinte serigrafías acompañadas por un texto do escritor español Miguel Ángel Hernández, seguida do libro de artista Somnia In Somnia, que inclúe trinta e tres debuxos, actualmente na colección do Museo de Bellas Artes de Bilbao; e Passion for drawing no Museo Albertina de Viena,  en 2019.miniatura|333x333px|Carroña, 2012Recepción crítica
As respostas críticas á obra de Pérez a miúdo enfatizaron a súa natureza conceptual e a súa abordaxe de temas de transformación, decadencia e impermanencia material.

O comisario Alfonso de la Torre describiu a práctica de Pérez como "máis ligada ao pensamento que ás formas, creando unha obra misteriosa — coma unha perda, unha chispa" ("máis ligado ao pensamento que ás formas... coma unha divagación, un lóstrego").

O xornal Deia caracterizou a súa instalación Carroña (2011) como "unha grotesca festa de corvos e restos de vidro que transforma a noción de luxo no seu contrario" (traducido do español), relacionándoa co concepto barroco de tempus fugit.

O historiador ecrítico de arte Francisco Calvo Serraller, escribindo en Babelia (El País), situou a obra de Pérez nunha cosmoloxía de transformación e metamorfose continuas, sinalando que el "construíu unha cosmografía na que morrer é só un episodio na danza infinita das mutacións" (traducido do español).miniatura|333x333px|Levitas, 1998  |  Museo Guggenheim BilbaoO Museo Raíña Sofía, no seu texto expositivo para Hábitos (1998), afirmou que a obra de Pérez xira arredor das ideas de metamorfose e decadencia, empregando materiais perecedoiros para cuestionar os límites entre o humano e o carnal.

Coleccións públicas
 Centro Pompidou, París, Francia.
 Museo Nacional Centro de Arte Raíña Sofía, Madrid, España.
 Museo Guggenheim Bilbao, Bilbao, España.
 Museo de Arte Contemporáneo del País Vasco-Artium Museoa, Vitoria-Gasteiz, España.
 Museo de Bellas Artes de Bilbao, España.
 DA2, Domus Artium 2002, Salamanca, España.
 Speed Art Museum, Louisville, USA.
 Tenerife Espacio de las Artes, Tenerife, España.
 Toyama Glass Art Museum, Toyama, Xapón.
 Musée Réattu, Arles, Francia* Corning Museum of Glass, Nova York, EUA.
 Colección Würth, Künzelsau, Alemaña.
 Es Baluard Museu d'Art Contemporani, Palma de Mallorca, España.
 Biblioteca Pública de Nova York, Nova York, EUA.
 Colección de Arte Contemporánea Mirabaud, Xenebra, Suíza.
 MOCAK, Museum of Contemporary Art in Krakow, Cracovia, Polonia.
 Museo de Arte Moderna e Contemporánea de Estrasburgo, Francia.
 FNAC, Fonds national d'art contemporain, Puteaux, Francia.
Premios e recoñecementos
Premio Gure Artea 98, outorgado polo Goberno Vasco. España en 1998.
Premio Critical Eye de Radio Nacional de España en 1998.
Representou a España na 49.ª Bienal de Venecia, Italia en 2001.
Nominación ao Premio de Debuxo da Fundación de Arte Contemporánea Daniel e Florence Guerlain,  Francia en 2007.
Premio Ciutat de Palma Antoni Gelabert de Artes Plásticas, Palma de Mallorca, España en 2008.
Premio Ercilla, FIG Feira de Arte de Bilbao, España en 2014.

 Notas 

 Véxase tamén 

 Bibliografía 

Ligazóns externas
Ministerio de Cultura e Deporte de España | Oral Memories | Monografía
Metrópolis Radio Television Española | Monografía

Categoría:Nados en 1968
Categoría:Nados en Bilbao
Categoría:Artistas do País Vasco
Categoría:Escultores do século XX
Categoría:Escultores do século XXI
Categoría:Nados en 1968
Categoría:Alumnos da Universidade do País Vasco