Arquipélago dos Bijagós

O Arquipélago dos Bijagós, tamén escritas Bijagos (portugués: Arquipélago dos Bijagós) e anteriormente coñecidas como 'Bissagos', son un grupo duns 88 illotes e illas situados no Océano Atlántico fronte á costa de Guinea-Bissau.

Xeografía
O arquipélago formouse a partir do antigo delta dos ríos Geba e Grande de Buba e abrangue unha área de 12.958 km². Vinte das súas illas están poboadas todo o ano, incluída a illa máis poboada, Bubaque. A capital administrativa, Bolama, está situada na illa de Bolama.

Medio ambiente
Existe unha gran diversidade de ecosistemas: mangleiros con zonas intermareais, bosques de palmeiras, bosques secos e semisecos, bosques secundarios e degradados, sabana costeira, bancos de area e zonas acuáticas. O arquipélago declarouse Reserva da Biosfera da UNESCO en 1996. O sitio designouse Zona Importante para as Aves (IBA) por BirdLife International porque as súas marismas e mangleiros intermareais albergan poboacións significativas de aves acuáticas que non reproducen nin invernan, especialmente un gran número de aves limícolas paleárticas, gaivotas e  carráns migratorios, así como flamengos e pelicanos rosados.

Demografía
Estímase que a poboación é de 30.000 habitantes (2006) e predomina o grupo étnico Bissago pp) (portugues: Bijagó). Ten unha poboación relativamente nova debido ás altas taxas de natalidade e á baixa esperanza de vida.

Economía
A economía é maioritariamente rural, con moitas familias que viven da agricultura e a pesca de subsistencia. Hai algunha actividade turística, principalmente alugueiros de barcos desde o veciño Senegal. A falta de infraestruturas e enlaces de comunicación impiden o desenvolvemento do potencial turístico das illas. A partir de principios dos anos 2000, varias das illas comezaron a utilizarse como depósitos de tránsito para o narcotráfico,Guiné-Bissau: Arquipélago dos Bijagós utilizado como depósito dos narcotraficantes – Governo, Agência Lusa, Visão magazine que está a cambiar rapidamente o tecido social e económico das illas.

Historia
Na época colonial preeuropea, as illas eran fundamentais para o comercio ao longo da costa de África Occidental e construíron unha poderosa armada. En 1532, o rei Xoán III de Portugal cedeu un dereito nominal sobre as illas ao seu irmán Luís, duque de Beja, así como xenerosos dereitos comerciais. En 1535, Dom Luis enviou unha forza para conquistar as illas, pero a forte armada dos insulares destruíuna, deixando poucos superviventes. Durante anos despois, os Bijagós negáronse a comerciar cos portugueses e trataron con dureza a calquera mariñeiro náufrago, ata que se restableceron as relacións arredor de 1550. Os insulares de Bissago convertéronse entón en importantes provedores de escravos para os portugueses, deixando de lado as rivalidades interinsulares para atacar o continente.

En 1849, co pobo dos Bijagós aínda ferozmente independente, os británicos e os franceses organizaron unha expedición conxunta para "pacificar" as illas, pero foron rexeitados. Os portugueses intentaron varias veces reprimir as "revoltas fiscais" nas illas a principios do século XX, pero fracasaron en gran medida. Portugal non anexionou formalmente as illas ata 1937.

Os Bijagós foron visitados polo antropólogo e fotógrafo austríaco Hugo Bernatzik en 1930–1931, quen documentou a vida cotiá entre o pobo bidyogo.Geheimnisvolle Inselntropen Afrikas: Frauenstaat und Mutterrecht der Bidyogo; ein Forschungsbericht 1933

A Escola de Hixiene e Medicina Tropical de Londres está a levar a cabo investigacións aquí para estudar curas para algunhas das enfermidades infecciosas máis mortais do mundo. Debido a que as illas están tan illadas, hai menos perigo de contaminación dos resultados que noutros lugares.

En 2025, as illas designáronse como Patrimonio da Humanidade pola UNESCO.

Cultura
Debido ás dificultades de comunicación coa Guinea-Bissau continental que persisten ata os nosos días, a poboación ten un grao considerable de autonomía e protexeu a súa cultura ancestral da influencia externa. A lingua bijago fálase xunto co portugués e o crioulo.

O autor Paulo Feytor Pinto escribiu que, arredor do ano 2024, o kriol guinensi é a lingua máis destacada nas cidades, mentres que o bidyogo é a lingua máis destacada no campo, sendo o kriol guinensi unha segunda lingua. Segundo Pinto, no que respecta ao portugués, "non se usa a miúdo, nin sequera na escola nin entre os profesores".

Algúns autores argumentan que a cultura Bijago tende a ser matriarcal, coas mulleres xestionando o fogar, a economía, a lei, así como iniciando o cortexo (as mulleres escollen os seus maridos e rescinden o matrimonio).Guinea, Borders, and G. M. T. Time. "Guinea-Bissau." CABO 25.17 (2014): 17. Outras fontes discuten isto e suxiren que un exame máis detallado revelou unha sociedade fundamentalmente patriarcal onde as mulleres, a pesar da súa substancial participación na produción material e os seus importantes papeis en asuntos sociais, políticos e relixiosos, seguen sendo esencialmente desiguais cos homes.Historical Dictionary of the Republic of Guinea-Bissau, 2013, page 51 Un estudo de 2016 suxeriu que o status feminino na sociedade Bijagós diminuíu durante a era do comercio de escravos (probablemente debido á influencia europea) pero volveu ser máis valorado en tempos máis recentes.Lundy, B., Fernandes Jr, R. M., & Lartley, K. (2016). The Integrity of Women in Re-making a Nation: The Case of Guinea-Bissau. Journal of Global Initiatives: Policy, Pedagogy, Perspective, 11(1), 4.

En 2012, un estudo do sociólogo bissau-guineano Boaventura Santy examinou as representacións sociais da xente da illa de Formosa Bijagó sobre as posibles ameazas do cambio climático. O estudo concluíu que para "os Bijagó o natural e o social están inextricablemente ligados, ata o punto de que unha crise no sistema social tería efectos negativos" sobre o sistema natural.Santy, B. R. V. H. (2012). As representações sociais das mudanças do clima e suas implicações no processo de territorialização: Os Bijagós da ilha de Formosa, Guiné-Bissau. En particular, foi a falta de harmonía entre a comunidade, os antepasados ​​e o mundo sobrenatural o que foi visto como causante de disonancia ambiental. 

Desde 2024 algunhas persoas dos países de fala francesa veciños están nas illas e usan o francés, xunto con turistas de Países francófonos.

Arte

Os pobos Bijagós producen moitos artefactos para o uso diario e rituais seguindo unha iconografía tradicional que é única da súa cultura e mostra variacións dunha illa a outra. Entre as pezas de arte Bidyogo máis rechamantes están os santuarios portátiles dos antepasados ​​("irán") e as máscaras zoomorfas que representan vacas ("vaca-bruta"), tiburóns, raias e, ocasionalmente, outros animais locais. Tamén se producen artefactos decorados tradicionalmente para cerimonias de maior idade "fanado" (máscaras de madeira, lanzas, escudos, tocados, pulseiras), actividades cotiás (pesca, agricultura) e uso persoal (taboretes, cestería, utensilios de comida). A súa estética única fai que a arte Bidyogo se distinga facilmente doutras artes tribais africanas.

 Notas 

 Véxase tamén 

 Bibliografía 
 "Bijagós Islands." Enciclopedia Británica
 An article about the land and the people of Bijagós Archipelago

 Ligazóns externas 
 Saving Paradise: Bijagós Archipelago

Categoría:Guinea-Bissau
Categoría:Patrimonio da Humanidade en Guinea-Bissau