Primeiro ministro de Afganistán

O primeiro ministro de Afganistán, oficialmente primeiro ministro do Emirato Islámico de Afganistán, é o xefe de goberno de Afganistán.

O posto foi creado en 1927 como un cargo nomeado polo rei de Afganistán. O primeiro ministro funcionou principalmente como unha especie de asesor até o final do Reino de Afganistán en 1973. Durante a década de 1980, o primeiro ministro foi o xefe de goberno. O posto foi abolido despois da invasión estadounidense que derrocou ao réxime talibán, despois do cal se estableceu unha forma presidencial de goberno que durou de 2004 a 2021. Trala retirada dos Estados Unidos e o restablecemento do réxime talibán, o cargo foi recuperado.

O primeiro ministro e o goberno están baixo as ordes do líder supremo. O 7 de setembro de 2021, os funcionarios talibán que exercían o control de facto de Afganistán anunciaron ao erudito islámico Hasan Akhund como primeiro ministro interino do novo goberno provisional no restablecido Emirato Islámico de Afganistán. O 15 de agosto de 2025 Akhund e outros membros do seu gabinete, ata entón interinos, foron nomeados sobre unha base permanente.

 Historia 

 Reino de Afganistán 
Durante a época do Reino de Afganistán, o presidente do Consello de Ministros non era o primeiro ministro, senón o rei. Só durante a ausencia deste, era o Primeiro Ministro o presidente interino do Consello.

Até 1963, o rei Mohamed Zahir nomeou a familiares seus como primeiros ministros. O rei tamén tiña o poder de despedir ou cambiar de primeiro ministro. A situación cambiou a partir de 1963, cando se estableceu ao primeiro ministro como xefe do goberno afgán. Era a primeira vez que o rei non xogaba un papel importante no goberno, deixándoo a unha autoridade elixida por el. 

A Constitución de 1964 outorgou ao Primeiro Ministro o poder de convocar ao Colexio Electoral en caso da morte do rei. O primeiro ministro respondía só ante Wolesi Jirga (a cámara baixa do Parlamento) sobre a Política Xeral do goberno, e individualmente polos seus deberes prescritos.

 República Democrática 
En abril de 1978, Mohammad Daoud Khan foi asasinado durante un golpe de estado que iniciou a Revolución Saur . Ese mesmo ano, o Partido Democrático Popular de Afganistán (PDPA) restableceu o cargo de primeiro ministro, que se mantivo durante toda a década de 1980.

O Presidente encargábase do nomeamento do Primeiro Ministro, quen á súa vez nomeaba o seu Consello de Ministros. O propósito declarado do Consello era formular e aplicar políticas internas e externas, formular plans de desenvolvemento económico e orzamentos estatais e garantir a orde pública. O primeiro ministro tiña o poder de disolver o goberno. Varios presidentes afgáns durante a era da República Democrática tamén foron nomeados Primeiro Ministro. Coa invasión soviética de Afganistán, o primeiro ministro xa non estaba a cargo do goberno, exercendo o secretario xeral do PDPA ou o director do KHAD maior poder.

 Estado Islámico 
Despois da caída do goberno de Mohammad Najibullah, creouse un Estado de transición. Houbo friccións constantes entre o presidente e o primeiro ministro durante este período. O Estado derrubouse e non houbo un goberno central efectivo entre 1992 e 1996. Así, o cargo de primeiro ministro era de facto cerimonial, con escaso poder de actuación.

 Emirato Islámico 
O título foi abolido cando as forzas talibán do Emirato Islámico de Afganistán tomaron o control en 1996. O número dous dos talibán era coñecido a miúdo como o primeiro ministro durante todo o seu goberno. Coa morte de Mohammad Rabbani en 2001, os talibán decidiron non manter o cargo. Até setembro de 1997, o goberno que os talibán derrocaran, que permaneceu en rebelión até o final do réxime talibán en 2001, tiña un primeiro ministro no goberno, pero a posición foi abolida.

O 7 de setembro de 2021, os talibán restableceron o cargo de primeiro ministro coa formación dun novo goberno provisional.

 Lista de primeiros ministros 
NomeFotoNacemento-mortePeríodo no cargoPartido políticoInicioFinDuraciónReino de Afganistán (1926–1973)Shir Ahmad100x100px–?25 de outubro de 1927Xaneiro de 19291 ano e 2 mesesIndependenteShir Giyan 100x100px?-1929Xaneiro de 19291 de novembro de 192910 mesesSaqqawistMohammad Hashim Khan139x139px1884–19531 de novembro de 19299 de maio de 1946 16 anos e 189 díasIndependenteAmanat Lewana100x100pxDescoñecidoDescoñecidoShah Mahmud Khan139x139px1890–19599 de maio de 19467 de setembro de 1953 7 anos e 121 díasIndependenteMohammad Daoud Khan145x145px1909–19787 de setembro de 195310 de marzo de 1963 9 anos e 184 díasIndependenteMohammad Yusuf100x100px1917–199810 de marzo de 19632 de novembro de 1965 2 anos e 237 díasIndependenteMohammad Hashim Maiwandwal137x137px1919–19732 de novembro de 196511 de outubro de 1967 1 ano e 343 díasIndependentePartido Progresista DemocráticoAbdullah Yaqta100x100px1914–200311 de outubro de 19671 de novembro de 1967 21 díasIndependenteMohammad Nur Ahmad Etemadi100x100px1921–19791 de novembro de 19679 de xuño de 1971 3 anos e 220 díasIndependenteAbdul Zahir148x148px1910–19829 de xuño de 197112 de novembro de 1972 1 ano e 156 díasIndependenteMohammad Musa Shafiq100x100px1932–197912 de novembro de 197217 de xullo de 1973 247 díasIndependenteCargo abolido (17 de xullo de 1973  – 1 de maio de 1978)República Democrática de Afganistán (1978–1992)Nur Muhammad Taraki135x135px1917–19791 de maio de 197827 de marzo de 1979 330 díasPartido Democrático PopularHafizullah Amin147x147px1929–197927 de marzo de 197927 de decembro de 1979 275 díasPartido Democrático PopularBabrak Karmal142x142px1929–199627 de decembro de 197911 de xuño de 1981 1 ano e 166 díasPartido Democrático PopularSultan Ali Keshtmand100x100px1935-11 de xuño de 198126 de maio de 1988 6 anos e 350 díasPartido Democrático PopularMohammad Hasan Sharq100x100px1925-26 de maio de 198821 de febreiro de 1989 271 díasIndependenteSultan Ali Keshtmand100x100px1935-21 de febreiro de 19898 de maio de 1990 1 anos e 76 díasPartido Democrático PopularFazal Haq Khaliqyar100x100px1934–20048 de maio de 199015 de abril de 1992 1 ano e 343 díasPartido Democrático PopularPartido da PatriaEstado Islámico de Afganistán (1992–2002)Abdul Sabur Farid Kohistani100x100px1952–20076 de xullo de 199215 de agosto de 1992 40 díasHezb-e Islami GulbuddinCargo vacante (15 de agosto de 1992 – 17 de xuño de 1993)Gulbuddin Hekmatyar133x133px1947-17 de xuño de 199328 de xuño de  1994 1 ano e 11 díasHezb-e Islami GulbuddinArsala Rahmani Daulat100x100px1937–201228 de xuño de  19941995≈ 1 anoIttehad-e IslamiAhmad Shah Ahmadzai100x100px1944–2021199526 de xuño de  1996≈ 1 anoIttehad-e IslamiGulbuddin Hekmatyar133x133px1947-26 de xuño de  199611 de agosto de 1997 1 ano e 46 díasHezb-e Islami GulbuddinAbdul Rahim Ghafoorzai100x100px1947–199711 de agosto de 199721 de agosto de 1997 10 díasIndependenteEmirato Islámico de Afganistán (1996–2001)Mohammad Rabbani100x100px1955–200127 de setembro de 199613 de abril de 2001 4 anos e 198 díasTalibánAbdul Kabir135x135px1958-16 de abril de 200113 de novembro de 2001 211 díasTalibánCargo abolido (13 de novembro de 2001 – 7 de setembro de 2021)Estado Islámico de Afganistán (2021–presente)Hasan Akhund133x133pxentre 1945 e 1958-7 de setembro de 2021No cargoTalibánAbdul Kabir135x135px1958-17 de maio de 202317 de xullo de 2023 61 díasTalibán

 Notas 

Categoría:Política de Afganistán
Afganistán
Categoría:Wikipedia:Páxinas con traducións non revisadas