Parque Nacional de Komodo

O Parque Nacional de Komodo (en ) é un parque nacional de Indonesia situado dentro das Illas menores da Sonda na rexión fronteiriza entre as provincias de Nusa Tenggara Oriental e Nusa Tenggara Occidental. O parque inclúe as tres illas máis grandes de Komodo, Padar e Rinca, e 26 máis pequenas, cunha superficie total de 1733 km², con 603 km² de terra. O parque nacional fundouse en 1980 para protexer o dragón de Komodo, o lagarto máis grande do mundo. Posteriormente dedicouse a protexer outras especies, incluídas as especies mariñas. En 1991, o parque nacional declarouse Patrimonio da Humanidade pola UNESCO e Reserva da Biosfera. Está considerado un dos 25 puntos de biodiversidade do mundo.

O Parque Nacional de Komodo foi seleccionado como unha das Novas 7 Marabillas da Natureza.New 7 Wonders of the world, consultado o 29 de decembro de 2011 As augas que rodean a illa de Komodo conteñen unha rica biodiversidade mariña. As illas de Komodo tamén forman parte do Triángulo de Coral, que contén parte da biodiversidade mariña máis rica da Terra.

Tamén é unha Ecorrexión mariña do Global 200 do WWF, un Centro de Diversidade Vexetal do WWF/UICN, unha das Áreas de Aves Endémicas do mundo e un Parque Patrimonial da ASEAN.

Historia
miniatura|O Parque Nacional de Komodo aparece no reverso do billete de 50.000 rupias.

A illa de Padar e parte de Rinca foron establecidas como reservas naturais en 1938.

A illa de Komodo declarouse reserva natural en 1965,, e en xaneiro de 1977 como reserva da biosfera no marco do Programa sobre o Home e a Biosfera da UNESCO.

En 1980, as illas de Komodo, Padar, Rinca e Gili Motong e as augas circundantes foron declaradas parque nacional, cun total de 7500 km².

En 1984, o parque nacional ampliouse a 219322 ha para incluír a área mariña de Mbeliling/Ngorang 31000 ha e os parques recreativos de Wae Wuul/Mburak (3000 ha) na illa de Flores, na parte continental. A zona mariña abrangue o 60 % da superficie do parque nacional.

En 1991, o parque nacional declarouse Patrimonio da Humanidade pola UNESCO.

En 2005, designouse Parque Patrimonial da ASEAN.

O parque fundouse inicialmente para conservar o singular dragón de Komodo (Varanus komodoensis), descuberto por primeira vez polo mundo científico en 1912 a través do tenente J.K. H. van Steyn van Hensbroek, administrador civil en Reo, illa de Flores. Desde entón, os obxectivos de conservación ampliáronse para protexer toda a biodiversidade da rexión, tanto mariña como terrestre.

Está considerado un dos 25 puntos de biodiversidade do mundo, unha designación de Conservation International. Tamén é unha das 200 Ecorrexións mariñas do WWF, unha reserva do Home e a Biosfera da UNESCO, un Centro de Diversidade Vexetal do WWF/UICN e unha das Áreas de Aves Endémicas do mundo.

Xeografía e clima

O parque comprende unha sección costeira do oeste de Flores, as tres illas máis grandes de Komodo, Padar e Rinca, 26 illas máis pequenas e as augas circundantes do estreito de Sape. As illas do parque nacional son de orixe volcánica. O terreo é xeralmente accidentado, caracterizado por outeiros redondeados, con altitudes de ata 735 m. O clima é un dos máis secos de Indonesia, con precipitacións anuais de 800 a 1000 mm. As temperaturas na estación seca, de maio a outubro, rondan os 40 °C.

 Asentamentos humanos 
 Historia da poboación 
Pouco se sabe da historia temperá dos habitantes das illas de Komodo. Eran súbditos do Sultanato de Bima, aínda que o afastamento da illa de Bima significaba que os seus asuntos probablemente non eran moi afectados polo Sultanato, agás polas ocasionais esixencias de tributos.

A maioría da xente que vive no parque e arredores son pescadores, orixinarios de Bima (Sumbawa), Manggarai, Flores do Sur e Célebes Meridional. Os de Sulawesi do Sur son dos grupos étnicos Sama-Bajau ou Bugis. Os sama-bajau eran orixinalmente nómades e mudábanse dun lugar a outro na rexión de Sulawesi, Illas menores da Sonda e as Maluku para gañarse a vida. Os descendentes do pobo orixinal de Komodo, os Ata Modo, aínda viven en Komodo, pero non quedan ata modo de raza pura, e a súa cultura e lingua están a integrarse lentamente cos migrantes recentes.

A poboación humana dentro do parque esparexíase por catro asentamentos (Komodo, Rinca, Kerora e Papagaran), todos os cales existían antes de 1980, cando a área foi declarada parque nacional. En 1928 só había 30 persoas vivindo na Aldea de Komodo (coñecida localmente como Kampung Komodo), e aproximadamente 250 persoas na Illa de Rinca en 1930. A poboación aumentou rapidamente e, en 1999, había 281 familias que sumaban 1.169 persoas na illa de Komodo.

A aldea de Komodo tivo a maior poboación dentro do parque, principalmente debido á migración de persoas de Sape, Manggarai, Madura e Sulawesi Meridional. O número de edificios na aldea de Komodo aumentou rapidamente de 30 casas en 1958 a 194 casas en 1994 e 270 casas en 2000. A aldea de Papagaran ten un tamaño similar, con 258 familias que suman un total de 1.078 persoas.
No censo de 2010, a aldea de Komodo tiña 1.508 habitantes e a aldea de Papagaran tiña 1.262 habitantes.
En 1999, a poboación de Rinca era de 835 habitantes e a de Kerora de 185 persoas.

En 2004, a poboación total que vivía no parque era de 3.267 persoas, mentres que 16.816 persoas vivían na zona que rodea inmediatamente o parque.

 Economía 
En 2007, o 97 % das persoas que vivían no parque dependían dos recursos mariños como única fonte de ingresos.. Citado en . Estaban empobrecidos polas restricións no acceso aos recursos xunto co aumento do custo da vida, unha poboación crecente e a falta de alternativas de subsistencia sostibles, todo o cal aumenta a presión sobre os recursos.. Citado en .

 Ingresos do turismo e comunidades locais

A nivel local, o turismo converteuse nunha industria importante desde finais da década de 1980 e a de 1990, pero este desenvolvemento trouxo poucos beneficios ás comunidades locais dentro do parque. Esta industria non só ten a súa sede principalmente fóra do parque en Labuan Bajo; ademais, a maioría dos beneficios así xerados fíltranse fóra da rexión a grandes operadores turísticos nacionais ou internacionais. Cited in .

Educación
O nivel medio de educación nas aldeas do Parque Nacional de Komodo é o cuarto grao da escola primaria. Hai unha escola primaria en cada unha das aldeas, pero non se admiten novos estudantes cada ano. De media, cada aldea ten catro clases e catro profesores. A maioría dos nenos das pequenas illas de Kecamatan Komodo (Komodo, Rinca, Kerora, Papagaran, Mesa) non rematan a escola primaria. Menos do 10 % dos que se gradúan na escola primaria continúan no instituto, xa que a principal oportunidade económica (a pesca) non require máis educación. Os nenos deben ser enviados a Labuan Bajo para asistir ao instituto, pero isto raramente se fai nas familias de pescadores.

Saúde
A maioría das aldeas situadas dentro e arredor do parque teñen poucas instalacións de auga doce dispoñibles, se é que hai algunha, especialmente durante a estación seca. A calidade da auga diminúe durante este período e moitas persoas enferman. As empresas tamén consomen grandes cantidades de auga para usos turísticos, a miúdo obtendo un custo por unidade menor que os locais. A malaria e a diarrea están descontroladas na zona. Na illa de Messah, cunha poboación de 1.969 habitantes, non hai auga doce dispoñible. A auga doce ten que ser traída en bidóns en barco desde o continente. O custo da auga doce para cada familia é de 100.000 rupias ao mes. Case todas as aldeas teñen un centro médico local con persoal e polo menos un paramédico. A calidade das instalacións de atención médica é baixa.

Condicións socioculturais e antropolóxicas
As comunidades tradicionais de Komodo, Flores e Sumbawa estiveron sometidas a influencias externas e a influencia dos costumes tradicionais está a diminuír. A televisión, a radio e o aumento da mobilidade xogaron un papel na aceleración da taxa de cambio. Houbo unha afluencia constante de migrantes á zona. Neste momento, case todas as aldeas constan de máis dun grupo étnico.

Flora e fauna
O clima cálido e seco do parque, caracterizado pola vexetación de sabana, convérteo nun bo hábitat para o endémico dragón de Komodo (Varanus komodoensis). As súas poboacións están restrinxidas ás illas de Komodo (1.700), Rinca (1.300), Gili Motang (100), Gili Dasami (100) e Flores (aprox. 2.000), mentres que se extinguiu en Padar.

Os bosques nubrados só aparecen nalgunhas zonas por riba dos 500 metros, pero proporcionan hábitat a varias floras endémicas. A vexetación costeira inclúe bosques de mangleiros, que xeralmente aparecen nas baías abrigadas das tres illas máis grandes.

Os arrecifes de coral franxeiros e en parches son extensos e están mellor desenvolvidos na costa nordeste de Komodo. O parque é rico en vida mariña, incluíndo tiburón balea, peixe roda, raia manta, raia aguia, cabalo de mar pigmeo, falsos peixes agulla, peixes sapo pallaso, lesma de mar, polbos de aneis azuis, poríferos, tunicados e coral.

Variedades de cetáceos habitan nas augas adxacentes, desde golfiños máis pequenos ata cachalotes. e mesmo baleas azuis. Confirmouse a presenza de rorcuais de Omura, un dos rorcual menos coñecidos, en augas dentro do parque.Kahn, B. 2001. "Komodo National Park Cetacean Surveys: April 2001 and 1999–2001 survey synopsis". Presented working paper CMS/SEAMAMSII/24. United Nations Environment Programme – Convention on the Conservation of Migratory Species of Wild Animals (UNEP/CMS) Second International Conference on the Marine Mammals of Southeast Asia. July 22–23, 2002. Demaguette, Philippines. 39pp. Os dugongos en perigo de extinción aínda viven tamén nas zonas de Komodo.

A fauna terrestre ten unha diversidade bastante baixa en comparación coa fauna mariña. O número de especies animais terrestres que se atopan no parque non é elevado, pero a zona é importante desde a perspectiva da conservación, xa que algunhas especies son endémicas. Moitos dos mamíferos son de orixe asiática, incluíndo o cervo rusa, o xabarín, o búfalo de auga, o macaco cangrexeiro e a civeta. Varios dos réptiles e aves son de orixe australiana, como o paxaro de patas laranxas, a cacatúa de crista amarela e o paxaro frade con casco.

O réptil máis famoso do Parque Nacional de Komodo é o dragón de Komodo (Varanus komodoensis). É o lagarto máis grande do mundo e está entre os réptiles máis grandes do mundo, as femias poden alcanzar unha lonxitude de 2 a 2,5 m e un peso de 70 kg, os machos unha lonxitude de 3 m e ata 136 kg de peso, pero a media é respectivamente dun peso de 68 a 73 kg para unha lonxitude de 2,29 m e dun peso de 79 a 91 kg para unha lonxitude de 2,59 m.

Doce especies de serpes terrestres atópanse na illa ademais de especies mariñas. As serpes inclúen a cobra cuspidora de Xava (Naja sputatrix), víbora de Russell oriental (Daboia siamensis), víbora de labios brancos (Trimeresurus alboladataudaa lablupped) krait]] (Laticauda laticaudata), e Timor python (Python timoriensis). Os lagartos inclúen nove especies de eslizóns (Scinidae), lagartos (Gekkonidae), lagartos sen extremidades (Dibamidae) e os lagartos monitores como o dragón de Komodo (Varanidae). Entre as ras inclúense a ra touro asiática (Kaloula baleata), a endémica ra cruzada de Komodo (Oreophryne jeffersoniana) e a Oreophryne darewskyi. As ras adoitan atoparse en altitudes máis altas e húmidas. O crocodilo de auga salgada (Crocodylus porosus) estivo presente noutro tempo no parque en zonas costeiras, incluídos os mangleiros, pero agora está extinto na zona.

Entre os mamíferos que se atopan no parque están o cervo rusa de Xava (Cervus timorensis), a principal presa do dragón de Komodo, os cabalos (Equus sp.), o búfalo de auga (Bubalus bubalis), o xabaril (Sus scrofa vittatus), o macaco cangrexeiro (Macaca fascicularis), a civeta das palmeiras asiática (Paradoxurus hermaphroditus lehmanni), a rata rinca endémica (Rattus rintjanus) e os morcegos da froita. Entre os mamíferos domésticos que se atopan no parque inclúense cabras, gatos e cans, que son salvaxes.

Unha das principais especies de aves é o Megapodius reinwardti (Megapodius reinwardti), unha ave terrestre. En zonas de sabana, observáronse 27 especies. A pomba cebra (Geopelia striata) e a pomba manchada (Spilopelia chinensis) foron as especies máis comúns. No hábitat tropical mixto caducifolio, observáronse 28 especies de aves, e a paxaro común con casco (Philemon buceroides), a pomba imperial verde (Ducula aenea) e a pomba de ventre limón (Zosterops chloris) foron as máis comúns. Outras aves inclúen especies de cores vibrantes como a galiña da selva verde (Gallus varius), o papagaio de bico grande (Tanygnathus megalorynchos) e a cacatúa de crista de xofre menor (Cacatua sulphurea) en perigo crítico de extinción. No parque atópanse dúas especies de aguias, a aguia mariña de ventre branco e a extremadamente rara aguia falcón de Flores, que está presente en Rinca e Flores e que se rexistrou pero non se confirmou na illa de Komodo.

 Xestión 

O Parque Nacional de Komodo (PKN) creouse como unha Unidade de Implementación Técnica da Dirección Xeral de Protección Forestal e Conservación da Natureza (PHKA), do Ministerio Forestal. A súa xestión está dirixida pola Autoridade do Parque Nacional de Komodo, en Flores Occidental. Tamén en Flores Occidental, pero como unha unidade separada, está a Dirección de Áreas de Conservación. The Nature Conservancy (TNC, unha organización ambientalista estadounidense), é director do Programa Costeiro e Mariño.

The Nature Conservancy asociouse co Departamento de Silvicultura e Conservación (Perlindungan Hutan dan Pelastrian Alam/PHPA) en 1995 para xestionar o Parque Nacional de Komodo durante 25 anos.

No ano 2000, elaborouse un plan de xestión en colaboración coa TNC para abordar o problema da crecente explotación dos recursos, tanto mariños como terrestres. O plan contou co apoio do Banco Mundial, pero enfrontouse a obxeccións dalgunhas persoas locais e ONG locais que argumentaron que non foran consultadas polo plan e que non compartirían os beneficios. A maior parte da presión sobre os recursos mariños provén das comunidades pesqueiras e das empresas comerciais de fóra do parque. +Non obstante, as regulacións e restricións sobre o uso dos recursos afectan principalmente aos residentes do parque, que teñen poucas opcións para gañarse a vida pero dependen do que o parque ofrece. A provisión de medios de subsistencia alternativos forma parte da estratexia xeral de xestión, pero as comunidades dentro do parque aínda non se benefician das medidas axeitadas que aborden as súas necesidades.Friends of the Earth Indonesia (WALHI) 2004

Creouse unha empresa conxunta sen ánimo de lucro, PT Putri Naga Komodo (PT PNK), para operar instalacións turísticas coa esperanza de que finalmente o parque sexa financeiramente autosuficiente. PT PNK financiouse parcialmente polo TNC e o Banco Mundial. Despois de 5 anos de funcionamento, en 2010 o permiso de Putri Naga Komodo (PNK) viuse comprometido. Despois diso, chegaron máis pescadores ilegais a medida que a aplicación da lei diminuíu considerablemente tras a saída do TNC, que axudara a combater as prácticas de pesca destrutivas. A principios de 2012, operadores de mergullo e conservacionistas atoparon moitos sitios de coral desolados, que lembran paisaxes lunares grises. Os pescadores ilegais continúan a explotar sitios con "bombas" nun proceso coñecido como pesca con explosión. Os pescadores usan unha mestura de fertilizante e queroseno en botellas de cervexa como explosivos, ou usan botellas de presión para inxectar cianuro no coral co fin de atordar e capturar peixes. Nos últimos dous anos arrestáronse máis de 60 pescadores ilegais. Un dos sospeitosos foi asasinado a tiros despois de intentar evitar a captura lanzando bombas de peixe aos gardas forestais.

Os xestores do parque estiveron a realizar estatísticas demográficas das poboacións actuais de dragóns de Komodo no Parque Nacional de Komodo. O Parque Nacional de Komodo contén cinco illas que habitan poboacións de dragóns de Komodo, que conteñen os recursos máis desexables para a especie protexida. Dúas das illas grandes, Komodo e Rinca, albergan dúas das maiores poboacións da illa, sendo as tres máis pequenas Padar, Gili Motang e Nusa Kode. Para axudar a aumentar a poboación de dragóns de Komodo no parque, a xestión do hábitat céntrase no mantemento dos ambientes da illa de Komodo, como as sabanas, os pasteiros e os bosques. Isto aumenta a poboación de especies presa como o cervo de Timor para o dragón de Komodo ao manter o hábitat favorecido. Os resultados das dúas poboacións aquí presentadas demostraron ter taxas de crecemento poboacional medias case estables ou estables no tempo. Os esforzos de conservación nas illas máis pequenas aumentaron debido a que teñen poboacións máis pequenas, o que aumentou as taxas de extinción.

 Conflitos entre as autoridades conservacionistas e a comunidade local 
A morte de varios pescadores está rodeada de controversia desde a década de 1980. As circunstancias da morte dos pescadores son controvertidas. Mentres que as patrullas do parque (incluíndo, nese momento, persoal policial e naval) afirman que actuaron en defensa propia, as comunidades pesqueiras acusan á xestión do parque de matar deliberadamente os pescadores.

A finais de febreiro de 2014, a Policía Especial de Brimob matou a tiros a dous cazadores furtivos de cervos, cando abriron fogo coas súas armas de fogo caseiras.

Turismo
O mergullo é unha actividade popular debido á alta biodiversidade mariña do parque. Seis lugares de mergullo coñecidos son Manta Alley, Crystal Rock e Castle Rock, Batu Bolong, Yellow Wall, o Cauldron e Tatawa Besar.

O desenvolvemento do ecoturismo, en gran parte baseado no mar, é a principal estratexia para que o parque se autofinancie e xere ingresos suficientes a través de taxas de entrada e licenzas turísticas para cubrir os custos operativos e de xestión. Con este fin, unha empresa conxunta entre TNC e un operador turístico obtivo unha concesión turística que tamén implica amplos dereitos de xestión do parque. Esta concesión xerou unha controversia continua. A empresa conxunta foi acusada de tomar decisións a porta pechada, e moita xente de Komodo e os seus arredores afirma que non foron consultados con respecto ás decisións que en última instancia afectan as súas vidas.Friends of the Earth Indonesia (WALHI) 2003,  O crecemento do sector turístico tamén levou a unha extensa apropiación de terras nas zonas que rodean o parque, xa que a xente máis pobre vende as súas terras a investidores comerciais estranxeiros.

A illa de Komodo e Rinca formaron parte de Flores e están separadas da gran illa de Sumbawa ao oeste polo estreito de Sape. O océano no estreito descende centos de metros. O océano Pacífico ao norte e o océano Índico ao sur están en realidade a diferentes alturas, polo que o fluxo de correntes do Pacífico ao Índico durante os intercambios de mareas fai que as correntes estean entre as máis fortes do mundo. Nas augas (relativamente) pouco profundas da costa leste de Komodo cara a Labuan Bajo, estas correntes poden ser extremadamente perigosas con guías sen experiencia.

O número de visitantes ao parque aumentou de 36.000 en 2009 a 45.000 en 2010. A maioría dos visitantes eran turistas estranxeiros, xa que o elevado custo do transporte a esta localización remota é menos accesibles para os visitantes locais. O parque pode acoller ata 60.000 visitantes ao ano segundo a axencia de turismo local.

Hai varios tipos de excursións en barco que atravesan o parque nacional, incluíndo cruceiros de mergullo de luxo, excursións curtas diarias de snorkel e 4 "barcos turísticos" de día e 3 de noite entre Lombok e Flores. Os barcos turísticos circulan con moita frecuencia, pero teñen un historial de seguridade incerto. Nun incidente en agosto de 2014, un destes barcos turísticos afundiuse e 2 turistas perderon a vida. Fortes correntes e ondas separaron os pasaxeiros e a tripulación varados que flotaban no mar con chalecos salvavidas.

Impacto na poboación local

O desenvolvemento turístico do goberno indonesio centrouse en converter o Parque Nacional de Komodo nun "destino turístico superpremium" (desde 2019), para atraer visitantes máis ricos. Isto provocou cambios de zonificación que reducen o acceso á terra para a poboación local e provocaron a deforestación. Ademais, a política do goberno apoia as organizacións turísticas corporativas como unha forma de axudar a desenvolver o status de "destino turístico superpremium". Unha das tribos locais, os Ata Modo, teñen profundos lazos culturais co dragón de Komodo, e un mito mesmo afirma que son xemelgos. A tribo intentou establecer opcións turísticas locais culturalmente relevantes, baseándose na súa conexión co dragón de Komodo como unha forma de competir cos operadores turísticos estranxeiros. En 2019, o gobernador da provincia de Nusa Tenggara Oriental fixo un anuncio de prensa sobre o traslado dos pobos indíxenas da illa de Komodo a algunhas das zonas circundantes, o que se recibiu con grandes protestas por parte da poboación local. A partir de 2021, o goberno pareceu retractarse desta afirmación.

Peche do parque

A principios de 2019, o gobernador provincial de Nusa Tenggara Timor (NTT), Viktor Laiskodat, anunciou un plan para pechar unha sección do parque (unha sección principal na illa de Komodo) durante un ano para facer melloras. A suxestión era que outras partes do parque, incluídas as illas Rinca e Padar e certas partes da illa de Komodo, permanecesen abertas. O plan do gobernador atopouse coa oposición da comunidade local e dalgúns sectores do público en xeral. En resposta, a ministra de Medio Ambiente e Silvicultura de Indonesia, Siti Nurbaya, dixo que convocaría representantes da administración da NTT para debatelas, sinalando que as decisións sobre as áreas de conservación estaban baixo a xurisdición do goberno central. Esperábase que o goberno central anunciase unha decisión final sobre o peche proposto a mediados de 2019.Liza Yosephine, 'Government to go ahead with Komodo National Park closure in 2020', The Jakarta Post, 12 de febreiro de 2019.

En xullo de 2019, confirmouse que a illa de Komodo estaría pechada durante aproximadamente un ano a partir de principios de 2020. O gobernador Laiskodat dixo que se proporcionaría un orzamento de 100.000 millóns de rupias (uns 7,2 millóns de dólares estadounidenses) para apoiar o programa de conservación. O plan é controvertido: o gobernador Laiskodat suxeriu que se lles cobre unha taxa de entrada cara aos turistas estranxeiros, mentres que os aldeáns locais que viven na illa de Komodo están preocupados pola posible perda de ingresos. O parque estivo pechado durante case seis meses debido á pandemia da COVID-19, pero reabriu a turistas locais o 6 de xullo de 2020, despois a turistas nacionais en agosto de 2020 e posteriormente a turistas estranxeiros. En decembro de 2022, confirmouse que o goberno indonesio estaba cancelando o controvertido aumento previsto das taxas de entrada, que xa fora aprazado 5 meses.

Espérase que os peches periódicos do parque teñan lugar a mediados de 2025 para axudar a aliviar a presión sobre o fráxil ecosistema do parque.

 Notas 

 Véxase tamén 

 Bibliografía 



 Ligazóns externas 
 Komodo National Park website
 Official UNESCO website

Categoría:Patrimonio da Humanidade en Indonesia