Hiperglicemia

A hiperglicemia é unha condición na que no sangue hai cantidades anormalmente altas de glicosa. Defínese como un nivel sanguíneo de glicosa superior a 6,9 mmol/L (125 mg/dL) despois de estar en xaxún 8 horas ou a 10 mmol/L (180 mg/dL) dúas horas despois de comer.

 Etimoloxía 
O termo procede do prefixo grego ὑπέρ- hyper- 'sobre-', e das raíces γλυκός glycos 'viño doce', e, αἷμα haima 'sangue', co sufixo -ία, -εια -ia usado para nomes abstractos femininos.

 Indicacións do nivel de glicosa sanguíneo 
+CondiciónRango dos niveis de azucre sanguíneosTempo de medidaNormalentre 3,9 mmol/L (70 mg/dL) e 5,6 mmol/L (100 mg/dL)Xaxún 8 horasnon superando os 7,8 mmol/L (140 mg/dL)Postprandial 2 horasRelativamente altaentre 5,6 mmol/L (100 mg/dL) e 6,9 mmol/L (125 mg/dL)Xaxún 8 horasentre 7,8 mmol/L (140 mg/dL) e 10 mmol/L (180 mg/dL)Postprandial 2 horasHiperglicemiapor riba de 6,9 mmol/L (125 mg/dL)Xaxún 8 horaspor riba de 10 mmol/L (180 mg/dL)Postprandial 2 horas

Aos pacientes diabéticos recoméndaselles evitar superar o limiar postprandial recomendado de 160 mg/dL (8,89 mmol/L) para un control glicémico óptimo. Os valores de azucre en sangue maiores de 160 mg/dL clasifícanse como hiperglicemia "moi alta", unha condición na cal circula unha cantidade excesiva de glicosa (glicotoxicidade) no plasma sanguíneo. Estes valores son maiores que o limiar renal de 10 mmol/L (180 mg/dL) ata o cal a reabsorción de glicosa mantense en taxas fisiolóxicas e a terapia de insulina non é necesaria. Os valores de glicosa sanguínea maiores do nivel límite de 11,1 mmol/L (200 mg/dL) utilízanse para diagnosticar a  diabetes melitus tipo 2 (DMT2) e están fortemente asociados con trastornos metabólicos, aínda que os síntomas poden non empezar a ser detectables mesmo ata valores máis altos como 13,9–16,7 mmol/L (~250–300 mg/dL). Un individuo cuns valores de glicosa sanguínea consistentes entre 5,6–7 mmol/L (~100–126 mg/dL) (segundo as directrices da American Diabetes Association) considérase lixeiramente hiperglicémico, e por riba de 7 mmol/L (126 mg/dL) considérase xeralmente que ten diabetes. Para os diabéticos os niveis de glicosa que se consideran demasiado hiperglicémicos poden variar de persoa a persoa, principalmene debido ao limiar renal da glicosa da persoa e a tolerancia á glicosa global. Como media, niveis crónicos por riba de 10–12 mmol/L (180–216 mg/dL) poden producir danos significativos nos órganos co tempo.

 Signos e síntomas 
O grao de hiperglicemia pode cambiar co tempo dependendo da causa metabólica, por exemplo, a alteración da tolerancia á glicosa ou glicosa no xaxún, e pode depender do tratamento. A hiperglicemia temporal adoita ser benigna e asintomática. Os niveis de glicosa sanguínea poden elevarse bastante por riba do normal e causar cambios patolóxicos e funcionais durante períodos significativos sen produciren ningún efecto ou síntoma permanentes. Durante este período asintomático, pode producirse unha anormalidade no metabolismo de carbohidratos, o cal pode ser testado medindo a glicosa no plasma. A hiperglicemia crónica por riba dos niveis normais pode producir unha variedade moi ampla de complicacións graves nun período de anos, como danos renais, neurolóxicos, cardiovasculares, na retina ou en pés e pernas. A neuropatía diabética pode ser o resultado da hiperglicemia a longo prazo. Poden ocorrer alteracións do crecemento e susceptibilidade a certas infeccións como resultado da hiperglicemia crónica.

A hiperglicemia aguda con niveis de glicosa que son extremadamente altos é unha emerxencia médica e pode producir rapidamene graves complcacións (como perda de líquidos por diurese osmótica). Dáse a miúdo en persoas con deabetes insulino-dependente non controlada.

Os seguintes síntomas poden estar asociados coa hiperglicemia aguda ou crónica, e os tres primeiros constitúen a tríade hiperglicémica clásica:
 Polifaxia – fame frecuente, fame especialmente pronunciada
 Polidipsia – sede frecuente, sede especialmente excesiva
 Poliuria – aumento do volume da urina (non un incremento da frecuencia da micción, aínda que tamén é unha consecuencia común)
 Visión borrosa
 Fatiga
 Axitación
 Non se mantén o peso: perda de peso ou aumento de peso
 Mala curación das feridas (cortes, rabuñazos etc.)
 Boca seca
 Pel seca ou con proídos
 Formigo en pés e talóns
 Disfunción eréctil
 Infeccións recorrentes, infeccións do oído externo (otite externa)
 Atraso do baleirado gástrico
 Arritmia cardíaca
 Estupor
 Coma
 Convulsións

A fame frecuente sen outros síntomas pode tamén indicar que o nivel de azucre sanguíneo é demasiado baixo. Isto pode ocorrer cando persoas que son diabéticas toman demasiada medicación hipoglicémica ou insulina para a cantidade de comida que comen. A baixada resultante do nivel de azucre sanguíneo por debaixo do valor normal produce unha resposta de fame.

A polidipsia e poliuria prodúcense cando os niveis de glicosa aumentan dabondo como para resultar nunha excreción do exceso de glicosa polos riles, o cal orixina glicosuria (presenza de glicosa na urina). Isto produce unha diurese osmótica.

Signos e síntomas da cetoacidose diabética son:
 Cetoacidose
 Respiración de Kussmaul (respiración rápida e profunda)
 Confusión ou unha diminución do nivel de consciencia
 Deshidratación debida á glicosuria e diurese osmótica
 Aumento da sede
 Cheiro "frutal" do alento (presenza de acetona)
 Sensación de dozura que se sente na boca sen razón
 Náuseas e vómitos
 Dor abdominal
 Alteración das funcións cognitivas, xunto con aumento da tristura e ansiedade
 Perda de peso

A hiperglicemia causa unha diminución do rendemento cognitivo, concretamente na velocidade de procesamento, función executiva e rendemento. A diminución do rendemento cognitivo pode causar perdas de memoria e de concentración.

 Complicacións 
Na hiperglicemia non tratada, pode desenvolverse unha condición chamada cetoacidose porque os niveis de insulina baixos incrementan a actividade da lipase sensible a hormona. A degradación dos triacilglicéridos pola lipase sensible a hormona produce ácidos graxos que son finalmente convertidos en acetil-CoA por beta-oxidación.

A cetoacidose é unha condición que pode ser mortal, o cal require un tratamento inmediato. Os síntomas inclúen: dificultades respiratorias, alento con cheiro frutal, náuseas e vómitos e boca moi seca. A hipergliemia crónica dana o corazón en pacientes sen unha historia de doenzas cardíacas ou diabetes e está fortemente asociado cun ataque ao corazón e morte en suxeitos sen enfermidade cardíaca coronaria ou historia de insuficiencia cardíaca.

Ademais, unha consecuencia da hiperglicemia que pode poñer en perigo a vida pode ser a sindrome hiperosmolar non cetótica.

A hiperglicemia perioperativa foi asociada coa inmunosupresión, aumento de infeccións, diurese osmótica, atraso na curación das feridas, atraso no baleirado gástrico, estimulación simpato-adrenérxica e incremento da mortalidade. Ademais, reduce o éxito dos enxertos de pel, exacerba os danos no cerebro, medula espiñal e riles por isquemia, empeora os resultados neurolóxicos e as lesións traumáticas na cabeza, e está asociada coa disfunción cognitiva postoperatoria despois de CABGCABG = coronary artery bypass grafting = enxerto de bypass de arteria coronaria. (bypass coronario).Miller, Miller's Anesthesia, 7ª edición, pp. 1716, 2674, 2809.

Ademais, a hiperglicemia foi ligada ao aumento da susceptibilidade a un conxunto de doenzas infecciosas. Esta susceptibilidade pode atribuírse á distorsión da resposta do sistema inmunitario, que con frecuencia está comprometido en condicións hiperglicémicas. A hiperglicemia tamén orixina cambios bioquímicos no corpo; ambos os factores resultan no aumento da gravidade das infeccións respiratorias e a vulnerabilidade aos patóxenos. Os individuos hiperglicémicos teñen o risco máis pronunciado por ese tipo de doenzas, como a tuberculose, arrefriados, e COVID-19. Estes riscos poden ser agravados aínda máis polos efectos do estrés fisiolóxico.

Un feito importante é que a hiperglicemia afecta a función dos neutrófilos, que son os leucocitos que responden á infección. En individuo hiperglicémicos, a capacidade dos neutrófilos de se desprazaren cara aos sitios de infección, fagocitaren as bacterias, e matalas adoita estar alterada, causando unha redución da efectividade da loita contra as infeccións.

A hiperglicemia tamén crea cambios microbiolóxicos no corpo: pode causar cambios rápidos no pH do sangue e a viscosidade celular, debilitando as células e favorecendo que os axentes infecciosos prosperen e suavicen as respostas inflamatorias. Isto débese a que a hiperglicemia afecta algúns factores como o microambiente das células inmunitarias ou mesmo a subministración de enerxía ás bacterias, engadindo estrés ao metabolismo de proliferación bacteriana.

O estado inflamatorio crónico inducido polos niveis altos de glicosa pode orixinar tamén disfuncións en varias partes do sistema inmunitario. Por exemplo, os produtos finais da glicación avanzada, que son máis frecuentes en condicións hiperglicémicas, poden interferir coa función normal do sistema inmunitario e contribuíren á patoxénese das infeccións. Os produtos finais da glicación avanzada, cuxas interaccións son permanentes, continuarán danando os tecidos circundantes ata que as proteínas sexan destruídas. Ademais, poden interaccionar co receptor RAGE para causar estrés oxidativo, apoptose e inflamación.

Debido aos cambios nos neutrófilos, aos cambios microbiolóxicos e á inflamación crónica, os pacientes con hiperglicemia son máis propensos a infeccións respiratorias graves. Este aumento do risco é especialmente pronunciado con patóxenos como Mycobacterium tuberculosis (a bacteria causante da tuberculose) e os arrefriados. Na historia recente, os individuos hiperglicémicos responderon de forma máis grave aos síntomas da COVID-19. Outro exemplo é a diabetes. A hiperglicemia e o risco de resultados graves de infeccións poden incluso complicarse máis polo estrés fisiolóxico. Por exemplo, os niveis de glicosa sanguínea elevados poden contribuír activamente á fisiopatoloxía desta doenza, ao exacerbaren a infalmación existente, distorsionado as respostas inmunes celulares, e incrementando o estrés oxidativo, o cal tamén pode causar unha infección máis grave. Ademais, os paciente con hiperglicemia aguda que non teñen unha historia de diabetes poden experimentar taxas altas de mortalidade e complicacións.

Os niveis hiperglicémicos postprandiais de ata 8,6 mmol/L (155 mg/dL) a 1 hora están asociados coas complicacións relacionadas coa diabetes mellitus tipo 2 (DMT2), que empeoran a medida que aumenta o grao da hiperglicemia.

 Causas 
A hiperglicemia pode ser causada por: diabetes, varios trastornos endócrinos non diabéticos (como a resistencia á insulina e os trastornos de tiroide, adrenais, pancreáticos e pituitarios), a sepse e certas infeccións, doenzas intracraniais, como por exemplo, encefalite, tumores cerebrais (especialmente se están preto da glándula pituitaria), hemorraxias cerebrais e meninxite (frecuentemente pasadas por alto), convulsións, enfermidades terminais no último estadio, cirurxías prolongadas ou maiores, estrés, e comer cantidades excesivas de carbohidratos.

 Endócrinas 

A hiperglicemia persistente crónica é na maioría dos casos o resultado da diabetes. Varias hormonas actúan incrementan os niveis de glicosa sanguínea e poden así causar hiperglicemia cando están presentes en exceso, incluíndo: cortisol, catecolaminas, hormona do crecemento, glicagón, e hormonas tiroides. A hiperglicemia pode observarse en: síndrome de Cushing, feocromocitoma, acromegalia, hiperglicagonemia, e hipertiroidismo.

 Diabetes mellitus 
A hiperglicemia crónica que persiste mesmo en estados de xaxún é na maior parte dos casos causada pola diabetes mellitus. De feito, a hiperglicemia crónica é a característica definitoria desa doenza. A hiperglicemia intermitente pode aparecer en estados prediabéticos. Os episodios agudos de hiperglicemia sen unha causa obvia pode indicar o desenvolvemento da diabetes ou unha predisposición ao trastorno.

Na diabetes mellitus a hiperglicemia é normalmente causada polos niveis baixos de insulina (diabetes mellitus tipo 1) e/ou pola resistencia á insulina a nivel celular (diabetes mellitus tipo 2), dependendo do tipo e estado da doenza. Os niveis baixos de insulina ou a resistencia á insulina impiden que o corpo converta a glicosa en glicóxeno (unha fonte de enerxía similar ao amidón almacenada principalmente no fígado), o cal á súa vez fai difícil ou imposible eliminar o exceso de glicosa no sangue. Con niveis de glicosa normais, a cantidade total de glicosa no sangue nun momento dado é só suficiente para proporcionar enerxía ao corpo durante 20–30 minutos, e así os niveis de glicosa deben manterse de forma o máis precisa posible polos mecanismos de control do corpo. Cando os mecanismos fallan de maneira que a glicosa chega a niveis anormais, o resultado é a hiperglicemia.

A cetoacidose pode ser o primeiro síntoma da diabetes mediada pola inmunidade, especialmente en nenos e adolescentes. Ademais, os pacientes con diabetes mediada pola inmunidade poden cambiar desde unha leve hiperglicemia no xaxún a unha grave hiperglicemia e mesmo a cetoacidose como un resultado do estrés ou unha infección.

 Resistencia á insulina 

A obesidade contribuíu ao incremento da resistencia á insulina na poboación global. A resistencia á insulina aumenta a hiperglicemia porque o corpo queda sobresaturado de glicosa. A resistencia á insulina desensibiliza os receptores de insulina, impedindo que a insulina faga baixar o nivel de azucre no sangue.

A principal causa da hiperglicemia na diabetes tipo 2 é a imposibilidade de que a insulina suprima a produción de glicosa por glicoxenólise e gliconeoxénese debido á resistencia á insulina. A insulina normalmente inhibe a glicoxenólise, mais non consegue facelo se hai resistencia á insulina, o que resulta nun incremento da produción de glicosa. No fígado, a proteína Fox06 normalmente promove a  gliconeoxénese en estado de xaxún, pero a insulina bloquea Fox06 despois de comer. Nunha condición de resistencia á insulina, esta hormona non pode bloquear Fox06, o que orixina unha gliconeoxénese continua mesmo despois de comer.

 Medicamentos 

Certos medicamentos incrementan o risco de hiperglicemia, como ocorre cos seguintes: corticosteroides, octreotide, beta bloqueantes, epinefrina, tiazida diuréticos, estatinas, niacina, pentamidina, inhibidores da protease, L-asparaxinase, e antipsicóticos. A administración de anfetaminas produce inicialmente hiperglicemia pero despois produce hipoglicemia.https://www.pcdsociety.org/resources/details/minimising-the-risks-of-amphetamine-use-for-young-adults-with-diabetes

As tiazidas úsanse para tratar a hipertensión na diabetes tipo 2, pero tamén poden causar hiperglicemia.

 Estrés 
Unha alta proporción de pacientes cun episodio de estrés agudo, como un accidente cerebrovascular ou infarto de miocardio, poden desenvolver hiperglicemia, mesmo en ausencia dun diagnóstico de diabetes.  Estudos en humanos e animais indican que non é un estado benigno, e que a hiperglicemia inducida por un estrés está asociada cun alto risco de mortalidade despois do accidente cerebrovascular ou o infarto de miocardio. A hipocalemia inducida pola aldosterona e os somatoestatinomas poden causar hiperglicemia, mais usualmente desaparece despois de extirpar o tumor.

O estrés causa hiperglicemia por medio de varios mecanismos, incluíndo os cambios metabólicos ou hormonais, e polo incremento de citocinas proinflamatorias que interrompen o metabolismo de carbohidratos, orixinando unha excesiva produción e redución da captación de glicosa nos tecidos.

Hormonas como a hormona do crecemento, glicagón, cortisol e as catecolaminas, poden causar hiperglicemia cando están presentes no corpo en cantidades excesivas.

 Diagnose 

 Monitorización 
É fundamental que os pacientes aos que se lles está monitorizando os niveis de glicosa en casa sexan conscientes das unidades de medida que utiliza o seu glicosímetro.

Os niveis de glicosa poden medirse en dúas unidades:
 Milimoles por litro (mmol/L), que é a unidade estándar do SI usada na maior parte dos países do mundo.
 Miligramos por decilitro (mg/dL), que é a unidade usada nalgúns países como os Estados Unidos, o Xapón, Francia, Exipto e Colombia.

As revistas científicas están preferindo cada vez máis o uso de mmol/L; algunhas revistas usan agora mmol/L como unidade principal pero citan entre paréntese os mg/dL.

Os niveis de glicosa varían antes e despois das comidas, e nos varios momentos do día; a definición de "normal" varía entre os profesionais médicos. En xeral, os valores normais para a maior parte da xente (adultos en xaxún) é duns 4 a 6 mmol/L ou 80 a 110 mg/dL. (onde 4 mmol/L ou 80 mg/dL é o "óptimo".) Un suxeito con valores consistentes por riba de 7 mmol/L ou 126 mg/dL considérase xeralmente como hiperglicémico, mentres que uns valores consistentes por debaixo de 4 mmol/L ou 70 mg/dL considéranse hipoglicémicos. En adultos en xaxún, a glicosa no plasma sanguíneo non debería exceder de 7 mmol/L ou 126 mg/dL. Niveis máis altos sostidos de azucre sanguíneo causan danos aos vasos sanguíneos e aos órganos que estes regan, orixinando as complicacións da diabetes.

A hiperglicemia crónica pode medirse polo test HbA1c. A definición de hiperglicemia aguda varía segundo o estudo, desde niveis de 8 a 15 mmol/L (en mg/dL sería de 144 a 270).

Defectos na secreción de insulina, na acción da insulina ou en ambas as cousas, teñen como resultado a hiperglicemia.

A hiperglicemia crónica pode medirse por medio dun análise de urina que pode detectar o azucre na urina ou a microalbuminuria que podería ser un síntoma de diabetes.
miniatura|Exercicio aeróbico en grupo.

 Tratamento 
O tratamento da hiperglicemia require a eliminación das causas subxacentes, como a diabetes. A hiperglicemia aguda pode tratarse pola administración directa de insulina na maioría dos casos e pode diminuírse pola inxesta dalgúns compostos naturais. Por exemplo, unha soa dose de canela antes dunha comida que conteña carbohidratos complexos diminúe a hiperglicemia postprandial (maior de 140 mg/dL; >7,8 mmol/L) en pacientes de diabetes tipo 2. A hiperglicemia grave pode tratarse con terapia hipoglicémica oral e a modificación do estilo de vida.
miniatura|Substituír o pan branco por pan de trigo integral pode reducir a hiperglicemia. A redución progresiva do pan e carbohidratos pode axudar aínda máis.

Na diabetes mellitus (con diferenza a causa máis común de hiperglicemia), o tratamento trata de manter o nivel de glicosa sangúineo o máis próximo posible ao normal, para evitar complicacións graves a longo prazo. Isto faise por medio da combinación dunha dieta axeitada, exercicio regular e insulina ou outros medicamentos como a metformina.

Os pacientes de hiperglicemia pode tratarse con sulfonilureas ou metformina ou ambos. Estes fármacos axudan a mellorar o control glicémico. O inhibidor da dipeptidil peptidase-4 administrado só ou en combinación con insulina basal pode usarse como tratamento para a hiperglicemia en pacientes ingresados en hospitais.

A hiperglicemia pode tamén mellorar con cambios menores no estilo de vida. Incrementando o exercicio aeróbico a polo menos 30 minutos diarios causa que o corpo faga un mellor uso da glicosa acumulada, xa que a glicosa estará converténdose en enerxía para o músculos. A monitorización de calorías, con restricións cando son necesarias, pode reducir o exceso de alimentación que contribuiría á hiperglicemia.

As dietas ricas en graxas insaturadas saudables e carbohidratos de trigo integral como a dieta mediterránea poden reducir a inxestión de carbohidratos para controlar mellor a hiperglicemia.

 Epidemioloxía 

 Factores ambientais 
A hiperglicemia é menor nos grupos de poboación con maiores ingresos económicos, xa que teñen acceso a unha mellor educación, atención sanitaria e recursos. Os grupos de ingresos medios-baixos son os máis proclives a desenvolver hiperglicemia, debido en parte a un acceso máis limitado á educación e reducida dispoñibilidade de opcións de saúde e alimenticias debido a cuestións económicas. Vivir en climas cálidos pode reducir a hiperglicemia debido ao incremento de actividade física, mentres que as persoas tenden a ser menos activas en climas máis fríos.

 Poboación 
A hiperglicemia é un dos principais síntomas da diabetes e afecta substancialmente as poboacións, converténdose nunha verdadeira epidemia debido ao aumento de consumo de calorías entre a poboación. Os servizos sanitarios están tratando de traballar máis de preto coa xente para que teñan máis liberdade de intervir na mellora do seu estilo de vida. A inactividade física e o aumento do consumo de calorías fai que as persoas sexan máis susceptibles a desenvolver hiperglicemia. A hiperglicemia é causada pola diabetes tipo 1 e comprobouse que os individuos non-brancos teñen unha maior susceptibilidade a ela.

 Notas 

 Véxase tamén 
 Outros artigos 
 Acarbose (Glucobay)
 Αlfa-amilase
 Inhibidor da alfa-glicosidase
 Canela
 Prediabetes
 Valores de referencia para análises de sangue

 Ligazóns externas 
 Hyperglycemia in infants – de MedlinePlus

Categoría:Síntomas
Categoría:Análises de sangue
Categoría:Trastornos do páncreas endócrino