Umm el-Jimal

Umm el-Jimal (árabe ام الجمال, "Nai dos Camelos"), tamén traducida como Umm ej Jemāl, Umm al-Jimal ou Umm idj-Djimal, é unha aldea no norte de Xordania a uns 17 quilómetros ao leste de Mafraq. É principalmente notable polas substanciais ruínas dunha cidade bizantina e islámica primitiva que son claramente visibles sobre o chan, así como unha aldea romana máis antiga (coñecida localmente como al-Herri) situada ao suroeste das ruínas bizantinas.

 Visión xeral 
Umm el-Jimal é unha gran aldea situada no norte de Xordania a menos de 10 km. da fronteira con Siria. Está situado no Hauran, a rexión desértica setentrional do país. A pesar desta aridez, Umm el-Jimal é sorprendentemente axeitado para a agricultura, e o seu sustento e economía derivan en gran medida do sustento agrícola e pastoral. As ruínas dunha antiga aldea atópanse no medio do moderno Umm el-Jimal. As ruínas datan dos períodos nabateo e abbásida. O terremoto arredor do ano 749 causou grandes danos, pero a comunidade sobreviviu ata ben entrado o período abbásida. A principios do século XX, a zona foi repoboada polos drusos e despois pola tribo beduína Msa'eid.

 Historia 
A aldea de Umm el-Jimal orixinouse no século I d.C. como un suburbio rural da antiga capital nabatea de Bostra. Varias inscricións en  grego antigo e árabe nabateo atopadas no sitio datan a aldea nesta época. Durante o século I, a poboación do lugar estímase en 2.000–3.000 persoas. Tras a fundación de Provincia Arabia no ano 106, os romanos tomaron a aldea mentres o emperador Traxano incorporaba as terras circundantes ao imperio. Na aldea, os romanos erixiron varios edificios, incluíndo o Pretorio e o gran encoro preto do castellum. Despois da rebelión da raíña  Zenobia no ano 275, as contramedidas romanas incluíron a construción dun forte (Tetrárquico castellum) que albergaba unha guarnición militar. A medida que a influencia romana na zona diminuía gradualmente, a zona volveu converterse nunha aldea rural. Durante os séculos V e VI, Umm el-Jimal prosperou como unha cidade agrícola e comercial na que a poboación aumentou a unhas 4.000–6.000 persoas. Non obstante, despois das conquistas musulmás do século VII, a poboación da aldea diminuíu aínda que continuaron a ter lugar proxectos de construción e renovacións. Arredor do ano 749, un terremoto destruíu gran parte da zona e Umm el-Jimal foi abandonada como outras cidades e aldeas. A aldea permaneceu deshabitada durante case mil cen anos ata que a comunidade moderna se desenvolveu no século XX.

 Prehistoria 
Pouco se sabe da prehistoria en Umm el-Jimal, agás os poucos restos dispersos do que parecen ser asentamentos de tribos nómades de cazadores-recolectores. Nalgúns destes lugares é posible atopar pedras de sílex e algunhas ferramentas prehistóricas. Nos uadis próximos atopáronse restos de trampas do deserto, que son grandes trampas para animais. Os pobos prehistóricos usarían estes para capturar grandes grupos de animais á vez.Benjamin Hoksbergen, "The Oldest Components: The Paleolithic at Umm el-Jimal," Annual of the Department of Antiquities of Jordan 54 (Amman 2010).

 Nabatea 
Os pobos nabateos foron os primeiros en construír vivendas permanentes na zona no século I d.C. O asentamento era principalmente unha comunidade agrícola e un posto comercial dependente de Bostra, a capital próxima dos nabateos. Aínda que a evidencia desta aldea só sobrevive en fragmentos, hai numerosas inscricións nabateas deste período, a maioría lápidas. Polo menos dous homes mencionados nelas serviron como membros do Concello de Bostra.Bert de Vries et al, Umm el-Jimal: A Nabataean, Roman, Byzantine and Early Islamic Town in Northern Jordan, Vol. I, Supplement, Journal of Roman Archaeology, 1998.

 Roma temperá 
Mentres os romanos continuaban a súa conquista das zonas circundantes, o rei nabateo viu a desaparición do seu estado como inevitable, polo que cedeu o seu reino ao emperador romano Traxano no ano 106 d.C. Os romanos chamaron ao territorio recentemente adquirido Provincia Arabia e estableceron rapidamente gobernos locais. O Praetorium, chamado así por H. C. Butler en 1905, pode que se construíse para este propósito no século III d.C.

 Roma tardía 

Todo cambiou despois da rebelión liderada pola raíña Zenobia de Palmira no ano 275. A poboación local xa non tiña permitido gobernarse a si mesma, senón que tivo que someterse a un duro dominio estranxeiro. Debido á súa localización na periferia do Imperio, Umm el-Jimal converteuse nun posto militar completo cunha guarnición e un novo forte da era Tetrárquica. A medida que o poder imperial romano comezou a diminuír, este anterior castellum perdeu a súa función militar e Umm el-Jimal transformouse gradualmente dunha estación militar nunha cidade civil. Paradoxalmente, desde o punto de vista dos residentes locais árabes do Hauran, este cambio pode que se vise como unha liberación en lugar de como un declive.

 Bizantina 
Os administradores provinciais romanos foron substituídos por gobernantes bizantinos no século V. Un dos gobernantes, o Dux Pelagius, construíu cuarteis militares máis pequenos. Estes barrios foron o posterior castellum, que agora se coñece como o Cuartel. A medida que a poboación local se convertía gradualmente ao cristianismo, a cidade rexurdiu como unha próspera comunidade agrícola e comercial. As 150 casas que aínda se conservan hoxe en día construíronse neste período, os séculos V e VI. No século VI houbo unha explosión na construción de igrexas, das cales aínda se poden ver hoxe en día. A poboación continuou a crecer, chegando a uns 6.000 habitantes. Non obstante, no século VII, o poder da rexión foi cedido ao Imperio Omeia islámico.

 Omeia 
A era islámica en Umm el-Jimal comezou no ano 640 cando os califas Rashidun tomaron o control da zona. Realizáronse moitas remodelacións en todo o sitio para reutilizar os edificios e adaptalos ás súas propias necesidades. O Pretorio e a Casa XVIII son exemplos de edificios reacondicionados como vivendas, mentres que a Casa 53 posiblemente reacondicionouse como mesquita. A pesar de todo isto, a poboación diminuíu e o sitio abandonouse lentamente coa axuda dun terremoto arredor do ano 749 que destruíu moitos edificios e desequilibrou gran parte da arquitectura. O sitio quedou completamente deserto baixo os califas abasidas no século IX.

 Revolta árabe 
T. E. Lawrence escribiu sobre o "Um el Jemal en ruínas": "Parecía haber evidencias de torpeza mental nestas cidades fronteirizas romanas, Um el Jemal, Um el Surab, Umtaiye. Edificios tan incongruentes, no que era entón e agora un posto de mando no deserto, acusaron aos seus construtores de insensibilidade; case dunha vulgar afirmación do dereito do home (dereito romano) a vivir sen cambios en todos os seus bens".

 Relixión 

 Nabatea 
Hai varios altares dedicados aos deuses nabateos no lugar de Petra, incluído Dushara Aarra. Dushara, un deus de Petra, está ligado a Aarra, o deus patrón de Bostra, que se converteu nunha divindade rexional única. Tanto a versión nabatea como a grega do seu nome pódense ver inscritas no cuño (sección central) dun altar, atopado na zona oeste das ruínas. Outro deus presente no sitio é Zeus Epikoos, unha mestura de Zeus e a divindade local Epikoos. Neste caso, atopouse un altar nun patio, representativo dun deus rexional. O altar atopado en Umm el-Jimal suxire a devoción persoal dun residente local a esta divindade. A terceira divindade atopada en Umm el-Jimal é Solmos, que non se coñece noutros lugares e tamén pode ser unha divindade local, quizais só adorada pola xente de Umm el-Jimal e os seus arredores inmediatos. O seu nome só se atopa unha vez, nunha inscrición nun altar nas ruínas principais de Umm el-Jimal. Debido a que esta é a única evidencia coñecida do culto a Solmos, é razoable crer que os seus adoradores eran relativamente poucos e localizados. Hai evidencias en lápidas e pequenos altares espallados por todo o sitio que suxiren a adoración doutras deidades, quizais deuses persoais ou familiares que non eran adorados comunalmente.Bert de Vries, "Between the Cults of Syria and Arabia: Traces of Pagan Religion at Umm el-Jimal." Studies in the History and Archaeology of Jordan X. Amman: Department of Antiquities of Jordan (2009): 177-192.

 Pagán romana temperán 
Debido á natureza tolerante da ocupación romana temperá, poucas cousas prohibíronse durante este período. A xente da rexión puido continuar coas prácticas relixiosas que seguira antes da ocupación romana. Polo tanto, é probable que moitos dos deuses rexionais, como Zeus Epikoos e Solmos, aínda adoráranse como deidades locais.

 Romana tardía 
Despois da rebelión de Palmira, a maioría das prácticas relixiosas rexionais cesaron por completo. Isto debeuse ás duras restricións que implementou o goberno romano para garantir que o pobo non se volvese levantar. Non obstante, hai probas de que un pequeno santuario romano que sobrevive na Casa 49 puido servir á guarnición que estaba estacionada no castellum tetrarca.

 Cristianismo/Bizancio 
O Imperio Bizantino é representativo da cristianización do Imperio Romano por Constantino a principios do século IV d.C. O cambio na afiliación relixiosa influíu mesmo nos confíns do Imperio, e polo tanto é evidente aquí en Umm el-Jimal. Os símbolos cristiáns pódense atopar por todo o sitio esculpidos en pedra e polas influencias arquitectónicas. O cambio doutrinal nas relacións entre clero e laicos (fregueses) represéntase coa adición de pantallas de altar na parte dianteira das igrexas e nártexs nas súas entradas. Ademais da influencia do cristianismo a través da construción de múltiples igrexas no lugar, algúns complexos puideron ter uso monástico. O posterior castellum (cuartel) converteuse nun mosteiro mediante a adición dunha capela ao edificio principal. As torres, que tamén se engadiron, están inscritas cos nomes dos catro arcanxos e outras inscricións cristiás. As inscricións dan a impresión de que estes residentes exitosos dependían para a súa protección máis directamente de Deus, ao que se sentían próximos, en lugar dun emperador que parecía tan lonxe.Bert de Vries, "Between the Cults of Syria and Arabia: Traces of Pagan Religion at Umm el-Jimal." Studies in the History and Archaeology of Jordan X. Amman: Department of Antiquities of Jordan (2009): 177-192.

 Islam 
O Umm el-Jimal Omeia parece ser en parte cristiá e en parte musulmá, cos dous grupos relixiosos coexistindo baixo a política da Dhimma. Os estudosos debaten a idea de que algunhas das igrexas de Umm el-Jimal convetéronas en mesquitas. Nestas antigas igrexas, a ábsida bloqueouse e o foco do espazo da estrutura desprazouse cara ao sur, cara á Meca. Sexa este o caso ou non, é máis evidente que dúas casas foron convertidas en mesquitas con planos tipicamente omeias e unha pequena torre no exterior da súa cara oeste que indica a presenza dun minarete. A comunidade moderna predominante musulmá conta con varias mesquitas de nova construción fóra das antigüidades.

 Localización 
A aldea de Umm el-Jimal está situada na rexión semiárida de Xordania coñecida como Hauran do Sur, no límite occidental da rexión desértica de Badiya. A zona consiste principalmente en rocha ígnea basalto, que se utilizou como principal material de construción. O basalto tamén servía como illamento natural, o que era extremadamente importante na zona. Nos meses fríos de inverno, os bloques de basalto atrapaban a calor do sol e logo irradiaban esa calor por toda a estrutura, actuando así como unha fonte de calefacción natural. Nos meses calorosos de verán, servía como unidade de refrixeración porque a natureza densa dos bloques atrapaba o aire frío dentro da estrutura, a pesar de que as temperaturas superan os 38 °C. A natureza volcánica do solo converteuno nunha das zonas máis fértiles de Xordania e Siria.

 Demografía 

Descoñécese a poboación estimada durante o período nabateo, porque as fases de construción posteriores eliminaron as evidencias dunha comunidade residencial. Non obstante, debido a que a cidade era probablemente un importante posto comercial na mesma ruta que Bostra, a poboación podería ser de varios miles de persoas. Numerosas lápidas nabateas e gregas testemuñan a súa presenza. Baseándose no número de estruturas, o pico de poboación foi probablemente no século VI, quizais entre 3.000 e 7.000 persoas. Nos períodos bizantino e omeia, as casas estaban ocupadas tanto por persoas como por animais de pastoreo. No período omeia, un número menor sobreviviu en Umm el-Jimal. Aínda que algúns edificios non estaban ocupados, seguía sendo un lugar próspero e construíronse algunhas casas novas de tipo granxa con pesebres característicos omeia. No ano 900, a cidade foi abandonada. Descoñécese o porqué, pero o máis probable é que fose polas mesmas razóns polas que diminuíu a maior poboación da rexión de Siria, é dicir, peste, seca, terremotos, etc. Ademais destas cifras básicas, o rango xeral de fogares pobres e ricos é en gran parte descoñecido para a maioría das diferentes épocas de ocupación. A localización do sitio suxire que era bastante pequeno, pero o número de edificios e igrexas suxire o contrario..Bert de Vries, "Paradox of Power: Between Local and Imperial at Umm El-Jimal," Ch 53 in Crossing Jordan: North American Contributions to the Archaeology of Jordan. Edited by Thomas E. Levy, P. M. Michèle Daviau, Randall W. Younker and May Shaer. Equinox Publishing, Ltd, 2007.  

 Arqueoloxía 
Umm el-Jimal foi redescuberto no século XIX, durante unha época de interese occidental polas antigüidades. A primeira investigación sistemática realizouna a Expedición da Universidade de Princeton ao Sur de Siria en 1905 e 1909.
A primeira visita rexistrada ao sitio foi a de William John Bankes (1786–1855) en 1818, que realizou unha breve descrición de Umm el-Jimal. Entre 1818 e 1905, moitos occidentais pasaron polo sitio e fixeron algúns rexistros, pero todos foron breves e pouco concluíntes.

Howard Crosby Butler liderou a Expedición de Princeton e os seus artigos (PES II: 151) conteñen un relato máis exhaustivo daqueles que chegaron a Umm el-Jimal entre 1818 e 1905. Butler permaneceu no sitio durante dúas semanas, mapeando o sitio e debuxando diagramas de varios dos edificios. O traballo de Butler demostrou ser inestimable para guiar a outros ao sitio e para espertar un maior interese no seu estudo. O seu estudo de 1905 sentou as bases para o traballo de campo que aínda se leva a cabo hoxe en día.

G. Corbett chegou a Umm el-Jimal en 1956 para estudar a igrexa dos Julianos e gran parte do seu traballo corrixiu os erros cometidos por Butler. Corbett tamén refinou a forma en que se concibe Umm el-Jimal hoxe en día, demostrando que moitos dos edificios construíronse reutilizando pezas de edificios anteriores. En 1972, Bert de Vries do Calvin College comezou un traballo exhaustivo en Umm el-Jimal. A antiga aldea mapeouse máis a fondo e realizouse un traballo detallado refinando as teorías que rodean a natureza e a historia da aldea. O traballo incluíu prácticas de conservación. En 1977, os muros dos Cuarteis foron fortificados con cemento para evitar máis colapsos. A zona da porta da Casa XVIII tamén reforzouse en 1983 con cemento moderno. As escavacións realizáronse durante o traballo de campo entre 1972 e 1998, aínda que a natureza das escavacións foi para o estudo e a investigación e non para descubrir ruínas enterradas. Desde 1998, o traballo centrouse na presentación e documentación visual do sitio. Comezado en 2009, actualmente están a levarse a cabo esforzos para facer o sitio máis presentable para o público.Bert de Vries, "The Umm el-Jimal Project, 1993 and 1994 Field Seasons," Annual of the Department of Antiquities of Jordan 39, 1995, pp. 421–435. Un compoñente significativo deste esforzo é o desenvolvemento dun museo virtual con visitas ao sitio, unha recompilación da investigación e publicacións, e a presentación do patrimonio da comunidade moderna e a súa relación coas antigüidades.

En 2014, os saqueadores de tumbas causaron danos considerables no sitio. Provocados por rumores de ouro, os saqueadores destruíron moitas tumbas. "Os saqueadores non só buscan ouro, senón tamén cerámica, cristalería, lámpadas, cachotería e anacos de xoias, que acaban rapidamente no comercio mundial de antigüidades."

Patrimonio da Humanidade da UNESCO
En 2022 presentouse unha solicitude para a inclusión como Patrimonio da Humanidade da UNESCO. En xullo de 2024, Umm el-Jimal foi admitido durante a 46ª sesión celebrada na India.

 Notas 

 Véxase tamén 

 Ligazóns externas 
Enno Littmann, David Magie Jr. e Duane Reed Stuart, Greek and Latin Inscriptions - The Umm el-Jimal Project. Princeton University Archaeological Expeditions to Syria in 1904–1905 and 1909.
Photos of Umm el- Jimal at the American Center of Research
Photos of Umm el-Jimal at the Manar al-Athar photo archive

Categoría:Patrimonio da Humanidade en Xordania