Banda Galega

dereita|miniatura|Castelo de El Real de la Jara.
A Banda Galega é un termo da Baixa Idade Media que fai referencia aos enclaves dependentes do Concello de Sevilla que estaban en dirección a Portugal. Xorde en paralelismo co termo Banda Morisca, que facía referencia aos lugares con xurisdición sevillana que estaban preto da fronteira co reino de Granada.

As fortalezas  consideradas como parte da Banda Galega situábanse nas provincias de Huelva, Sevilla e Badaxoz.

 Historia 
A repoboación destes territorios provirá de terras do antigo Reino de León. Nalgúns dos dominios deste reino falábase galego. Os habitantes trouxeron vocábulos e topónimos de orixe leonesa e galega e talvez por isto se denomine a esta zona como Banda Galega.

Un documento de Afonso X do 6 de decembro de 1253 estableceu que pertencerían ao alfoz sevillano diversos enclaves das actuais provincias de Sevilla, Huelva e Badaxoz, así como os castelos Serpa e Moura, no Alentexo portugués. Con todo, estes dous últimos castelos foron tomados por portugueses e pasaron a estar baixo control da Orde de San Xoán de Xerusalén.

A mediados do século XII, en época almohade, construíronse as murallas de Aroche, que foron aproveitadas posteriormente polos cristiáns. Estas murallas pasaron a estar baixo control do Concello de Sevilla.

A mediados do século XIII cabaleiros portugueses da Orde de San Xoán construíron as fortificacións de Torres (situada no termo municipal de Cumes de San Bartolomé), Aracena e Cortegana. En 1253 Afonso X de Castela chegou a un acordo co rei portugués, quedando como casteláns os territorios ao leste do río Guadiana. A cesión formal produciuse co Tratado de Badaxoz do ano 1267.
En 1297 Aroche e Aracena pasaron a depender do Concello de Sevilla. Cortegana figura como xurisdición do Concello de Sevilla desde 1344.

En 1283 Alfonso X devolveu á Orde do Temple o territorio de Fregenal de la Sierra e nestas datas construíuse a súa fortaleza. En 1312, coa disolución dos templarios, o castelo pasou ao control do Concello de Sevilla. Tamén a finais do século  construíuse o próximo castelo de Segura de León, un territorio encomendado á Orde de Santiago.

En 1293 a chancelería real de Sancho IV de Castela autorizou ao Concello de Sevilla a construír dous castelos para a protección das súas fronteiras, o de Cumes Maiores e o de Santa Olalla del Cala.
Entre finais do século  e principios do século  construíuse o castelo de Encinasola.

Tamén pertenceu ao Concello de Sevilla o castelo de Cazalla de la Sierra.

No século XIV construíuse de nova planta a fortaleza do centro urbano de Cumes de San Bartolomé (que interaccionaba co castelo de Torres). Nestas datas construíronse tamén os castelos de Cala e El Real de la Jara. Nas tres fortalezas realizáronse reformas nos séculos XIV e XV, derivadas de enfrontamentos co reino de Portugal, como foron as guerras fernandinas e a guerra de sucesión castelá. A paz con Portugal no segundo conflito mencionado viría co Tratado de Alcazobas de 1479, a partir do cal todos os esforzos bélicos casteláns centráronse no reino nazarí de Granada.

Na década dos 2000 o Concello de Sevilla cedeu algúns dos castelos situados na Banda Galega e a Banda Morisca aos municipios onde realmente se localizan. Os castelos cedidos foron os de Alanís, Alcalá de Guadaíra, Constantina, dentro da provincia de Sevilla; e Aroche, Cortegana e Cumes Maiores, na provincia de Huelva.

 Notas 

 Véxase tamén 
 Bibliografía 


Categoría:Coroa de Castela