Luciana Stegagno Picchio

Luciana Stegagno Picchio, nada en Alessandria, Piemonte, o 26 de abril de 1920 e finada en Roma o 28 de agosto de 2008, foi unha filóloga, historiadora cultural e crítica literaria italiana, especializada en literatura medieval galego-portuguesa, historia do teatro portugués, estudos sobre Pessoa e literatura brasileira do século XX.

Faleceu aos 88 anos e foi autora de máis de 500 publicacións dedicadas ás literaturas e culturas en lingua portuguesa, o que lle valeu o título de erudita luso-brasileira máis importante de Europa.

 Traxectoria 
Despois do ensino secundario en Alessandria, Luciana Picchio estudou filoloxía clásica e arqueoloxía na Universidade de Turín e na Universidade La Sapienza de Roma, onde se graduou en 1942 cunha tese sobre arqueoloxía clásica. En 1944 casou co doutor Giannantonio Stegagno. O seu contacto coa comunidade intelectual portuguesa en Roma, á que deu clases de italiano, levouna a estudar portugués (1943), e despois comezou a publicar artigos sobre literatura española e portuguesa e traducións (1951-56). En 1956 converteuse en axudante universitaria, ensinando portugués de 1959 a 1968 na Universidade de Pisa e desde 1969 na Universidade de Roma. A súa casa na Via Civitavecchia converteuse axiña no punto de referencia para intelectuais e artistas de todo o mundo: entre os seus amigos máis coñecidos lembramos a Roman Jakobson, Murilo Mendes, José Saramago e Jorge Amado. 

Durante os seus anos de ensino en Pisa, tivo entre os seus alumnos a Antonio Tabucchi, con quen sempre mantivo un vínculo de profunda estima e amizade, e foi grazas ás súas ensinanzas que este último coñeceu a obra de Fernando Pessoa e comezou a súa aventura literaria e académica no ámbito portugués, como el mesmo lembra no artigo que lle dedica o día seguinte á súa morteAntonio Tabucchi, Ascolta la voce di Luciana, in La Repubblica Cultura, 29 Agosto 2008. en La Repubblica Cultura - o mesmo xornal co que Luciana Stegagno Picchio colaborara durante vinte anos. 

Fundou e dirixiu a revista Quaderni Portoghesi (entre 1977 e 1984) e foi codirectora da revista Letteratura d'America. 

A súa bibliografía dende 1951 ata 1999 inclúe máis de cincocentos títulos entre volumes, ensaios e artigosGuia Boni e Rita Desti (a cura di), Luciana Stegagno Picchio dal 1951 al 1999.. A mediados dos anos setenta (1974-1976) escribiu para Paese Sera na columna Libri; de 1977 a 1987 colaborou co xornal La Stampa para a páxina cultural Tuttolibri; mentres que co xornal La Repubblica tivo unha colaboración que durou case vinte anos, de 1988 a 2006, e os seus artigos constitúen unha refinada antoloxía de crítica da literatura lusófona. De novo con La Repubblica, en 2004 publicouse o volume Poesia straniera Portoghese e Brasiliana, que tamén contén textos de autores africanos de expresión portuguesa e constitúe unha obra única no campo das antoloxías de poesía portuguesa, ofrecendo unha suma e unha visión moi completa do panorama literario lusófono nos diferentes continentes.Antologia della poesia portoghese e brasiliana diretta da Luciana Stegagno Picchio. 

Entre os moitos ensaios de crítica literaria, destaca un precioso poemario, A terra dei Lotofagi, no que a crítica se converte en poeta e cunha técnica refinada e sabia dá voz ao seu propio eu lírico. 

En 2005, o seu último libro, unha edición na páxina oposta das Cuartetas de Fernando Pessoa, foi publicado por Passigli; en 2018, dez anos despois da súa morte, publicouse postumamente a edición italiana da súa obra José Custódio de Faria (Abate Faria), titulada Della causa del sonno lucido o studio sulla natura dell'uomo (Lithos Publishing). 

En 2015, inaugurouse o Fondo Luciana Stegagno Picchio no Instituto Sant'Antonio dei Portoghesi de Roma, que consiste no legado de 14.000 volumes deixados pola erudita. 

 Obra 

 Storia del teatro portoghese (1969). Roma: Edizioni dell'Ateneo 1964 e Lisboa.
 Profilo storico della letteratura drammatica portoghese (1967). Milano,:Vallardi.
 Ricerche sul teatro portoghese (1969). Roma: Edizioni dell'Ateneo.
 Storia della letteratura brasiliana (1972). Sansoni Firenze; (1997). Einaudi, Torino.
 (RO) Literatura braziliana (1986). Bucarest .
 (PT) História da literatura brasileira (1997 e 2004). Rio de Janeiro.
 (CS) Dějiny brazilské literatury (2007). Praga.
 A lição do texto. Filologia e literatura. 1. Idade média (1979). Lisboa: Ediçoes 70.
 (FR) La littérature brésilienne (1981 e 1996). París.
 Literatura brasileira. Das origens a 1945 (1988). San Paulo.
 (FR) La méthode philologique. Ecrits sur la littérature portugaise. I. La poésie. II. La prose et le théâtre (1982). París.
 Profilo della letteratura brasiliana (1992). Roma: Editori Riuniti.
 La terra dei lotofagi. Poesie con note (1993). Milano: Ed. All'insegna del pesce d'oro di Vanni Scheiwiller. (1000 copias numeradas)
 (PT) Mare aperto. Viaggio dei portoghesi(FR). (1999). Lisboa
 José Saramago. Istantanee per un ritratto (2000). Florencia: Passigli,.
 Prefazione al romanzo di Anna Luisa Pignatelli, L'Ultimo Feudo (2022). Faenza: Mobydick.
 Nel segno di Orfeo. Fernando Pessoa e l'avanguardia portoghese (2004). Genova: Il Melangolo.
 Breve storia della letteratura brasiliana (2005). Genova.

 Edicións 

 Antologia della poesia portoghese e brasiliana, Roma, La Biblioteca di Repubblica, 2004 (supplemento al quotidiano)
 Herausgabe von Werken von acqua Murilo Mendes, Fernando Pessoa, Josè Saramago, Jorge Amado e Jorge de Sena.
 José Custódio de Faria (Abate Faria) Della causa del sonno lucido o studio sulla natura dell'uomo, Edición italiana de Luciana Stegagno Picchio e Giona Tuccini (2005). Roma: Ed. Lithos.

 Recoñecementos 

 O 3 de marzo de 1988, foille outorgada a categoría de Gran Oficial da Orde Militar de Santiago de Espadas, de Portugal.
 Membro correspondente da Academia Brasileira de Letras (2000)
 Honoris Causa da Universidade de Lisbona (1997/1998)
 Socia da Academia das Ciências de Lisboa
 Premio Roma-Brasilia Città della Pace (1998)
 O Concello de Lisboa decidiu, en abril de 2014, consagrar o nome da filóloga na toponimia da cidade a través da rúa Luciana Stegagno Picchio, que foi inaugurada en xaneiro de 2016 na urbanización do estadio do Benfica, na parroquia de São Domingos de Benfica.

 Notas 

 Véxase tamén 

 Biografía 

 Luciana Stegagno Picchio, A Língua Outra, Uma Fotobiografia, a cura di Alessandra Mauro, Instituto Camões, Lisboa 2001 http://cvc.instituto-camoes.pt/conhecer/biblioteca-digital-camoes/biografias-1.html
 La lingua altra. Una autobiografia in forma di intervista, Pomezia 2008, traduzione italiana di A Lìngua Outra
 Estudos Portugues. Homenagem a Luciana Stegagno Picchio, A.A.V V., Lisboa, Difel1991
 Luciana Stegagno Picchio dal 1951 al 1993, ed. di Guia Boni e Rita Desti, Napoli, 1994
 Luciana Stegagno Picchio dal 1951 al 1999 a cura di G. Boni e R. Desti, Enchiridion, Bibliografie n. 7, Istituto Universitario Orientale, Napoli 1999
 E Vós, Tágides minhas, Miscellanea in onore di Luciana Stegagno Picchio, a cura di Maria José de Lancastre, Silvano Peloso e Ugo Serani, Baroni, Viareggio 1999

Categoría:Doutores honoris causa pola Universidade de Lisboa
Categoría:Escritores de Italia
Categoría:Finados en 2008
Categoría:Nados en 1920
Categoría:Nados no Piemonte
Categoría:Filólogos de Italia
Categoría:Alumnos da Universidade de Turín
Categoría:Alumnos da Universidade Sapienza de Roma
Categoría:Profesores da Universidade de Pisa
Categoría:Profesores da Universidade Sapienza de Roma