Vía Flaminia

A Vía Flaminia era unha antiga vía romana que conducía desde Roma polos Montes Apeninos ata Ariminum (Rimini) na costa do Mar Adriático, e debido a orografía das montañas era a principal opción que tiñan os romanos para viaxar entre Etruria, Lacio, Campania e Val do Po. A sección que atravesa o norte de Roma é onde Constantino o Grande, supostamente, tivo a súa famosa visión do Crismón, o que levou á súa conversión ao cristianismo e á cristianización do Imperio Romano.

Hoxe a mesma ruta, aínda chamada co mesmo nome en gran parte da súa distancia, está paralela ou superposta pola Strada Statale (SS) 3, tamén chamada Strada Regionale (SR) 3 en Lazio e Umbría, e Strada Provinciale (SP) 3 en Marche. Sae de Roma, remonta o Val Tevere ("Val do Tíber") e entra nas montañas no Castello delle Formiche, ascende a Gualdo Tadino, continuando sobre a divisoria do Passo della Scheggia, 575 m. ata Cagli. Desde alí descende polas vías fluviais da vertente oriental entre os Apeninos toscano-emilianos e os Apeninos de Umbría ata Fano na costa e vai cara ao norte, paralelo á estrada A14 cara a Rímini.

Esta ruta, antes conveniente para os cidadáns romanos e outros viaxeiros, agora está congestionada polo intenso tráfico entre o norte de Italia e Roma, a capital. Segue sendo unha estrada rural, mentres que o tráfico cruza por ferrocarril e autoestrada a través de decenas de túneles entre Florencia e Boloña, unha ruta máis curta e directa baixo as dorsais e pasos case inaccesibles.

Historia
Construída por Gaius Flaminius durante o seu mandato de censor, arredor do 220 a.C. As fontes mencionan frecuentes melloras que se lle fixeron durante o período imperial. Octavio Augusto instituíu unha restauración xeral das estradas de Italia, asignando a supervisión de diferentes rexións a varios senadores do Senado romano. Reservou a Flaminia para si e reconstruíu todas as pontes, excepto a Pons Mulvius, pola que atravesa o Tíber, 3 km. ao norte de Roma (construído por Marcus Aemilius Scaurus,  109 a.C. un Pons Minucius descoñecido. Erixíronse Arcos de triunfo na súa honra na antiga ponte e en Ariminum, a última das cales aínda se conserva. Vespasiano construíu un novo túnel polo paso de Intercisa (Furlo), no ano 77 d. C., e Traxano, como mostran as inscricións, reparou varias pontes ao longo da estrada. 

Durante o período de expansión romana nos séculos III e II a. C., a Flaminia converteuse, coa ruta marítima, nun eixe principal de transporte polo cal o trigo do val do Po abastecía a Roma e ao centro de Italia. Unha serie de batallas importantes libráronse na Vía Flaminia ou preto, por exemplo en Sentinum (preto do moderno Sassoferrato) e preto de Tadinum (o moderno Gualdo Tadino). A famosa Batalla da Ponte Milvio de Constantino I o Grande tamén ocorreu na estrada, despois do seu soño próximo co Crismón (o que levou á súa conversión e á do Imperio Romano ao cristianismo).

Na antigüidade tardía, a Vía Flaminia seguía sendo a arteria principal de Roma tanto ao Adriático como a Italia ao norte dos Apeninos. O Itinerarium Burdigalense e os Priscilianistas que foran expulsados ​​das súas sedes tomaron esta ruta a Roma a pesar da súa lonxitude.

Despois da caída do Imperio Romano occidental, a ruta mantívose en uso, e cando o rei Teodato do Reino Ostrogótico partiu de Rávena cara a Roma cara ao ano 535, unha carta de Casiodoro menciona os traballos realizados para reparar a estrada. Despois de que o emperador Xustiniano invadise Italia, a competencia entre godos e romanos polas fortificacións da estrada provocou unha maior actividade a través dunha ruta que discorreu lixeiramente cara ao norte por Perugia, a antiga Via Amerina etrusca. A conquista lombarda resultou finalmente na ruptura da Vía Flaminia. A finais do século VI a Vía Flaminia cortouse polo establecemento do ducado longobardo de Spoleto, coa fronteira arredor da disputada Narni. No seu lugar estableceuse o 'corredor bizantino', unha nova ruta que unía Roma e Rávena que partía de ambas as cidades pola Vía Flaminia pero que por circunstancias políticas se viu obrigada a pasar por Perugia no canto de Spoleto.

Na Idade Media era coñecida como a estrada de Rávena, xa que conducía á entón cidade máis importante de Rávena. Tras o final do Exarcado de Rávena, caeu en desuso durante o período Longobardo, pero reconstruíuse parcialmente na época do Renacemento e continuou tendo importancia militar ata a Era napoleónica e a Segunda Guerra Mundial. Como a SS3 (Strada Statale 3) segue sendo unha das principais estradas de Roma á costa adriática.

Ruta antiga
A Vía Flaminia comezaba na Porta Fontinalis, unha porta da Muralla Servia na antiga Roma, na ladeira norte do Outeiro Capitolino. Seguía a Via Lata dende o Campidoglio ata a Porta Flaminia, unha porta da cidade das Murallas Aurelianas, e o Piazzale Flaminio.Lugli, Giuseppe. " Flaminia, Via", Treccani, 1932 Esta parte pódese considerar o tramo urbano da Via Flaminia. Despois, a estrada cruza o Tíber na Ponte Milvio. Mentres a Vía Cassia se separaba cara ao norte, a Via Flaminia viraba cara ao leste antes de virar de novo cara ao norte para seguir o Tíber, e continuar ata Saxa Rubra e Prima Porta. Nun outeiro á dereita da Vía Flaminia, un pouco máis aló da Prima Porta, atópanse as ruínas de Ad Gallinas, unha vila que pertencía a Livia, a esposa de Octavio Augusto.Plin. xv. 30. s. 40; Suetonio|Suet. Galb. 1.

Desde alí dirixiase ata Ocriculum (Otricoli) e Narnia (Narni), onde cruza o Río Nera pola Ponte d'Augusto, a ponte romana máis grande que xamais construída, unha espléndida estrutura de catro arcos á que alude Marcial,Epigr. vii. 93, 8 un arco dos cales segue en pé. Continua, seguido nun primeiro momento pola estrada moderna cara a Casuentum (San Gemini) que pasa por dúas antigas pontes moi ben conservadas, a través de Carsulae ata o Vicus Martis Tudertium (preto da moderna Massa Martana), logo Mevania (Bevagna), e de alí ata Forum Flaminii (S. Giovanni Profiamma). Máis tarde, adoptouse unha ruta máis tortuosa desde Narnia ata Forum Flaminii, aumentando a distancia en 12 millas romanas (18 km) e pasando por Interamna Nahars (Terni), Spoletium (Spoleto) e Fulginium (Foligno) da que diverxeu un ramal a Perusia (Perugia).

Desde Forum Flaminii, onde se reunían os dous ramais, a Flaminia continuaba ata Nuceria Camellaria (Nocera Umbra) de onde un ramal ía ata Septempeda e desde alí ata Ancona ou ata Tolentinum (Tolentino) e Helvillum (sitio incerto, probablemente Sigillo, pero posiblemente Fossato di Vico), para atravesar a crista principal dos Apeninos, un templo de Xúpiter Apenino situado no cume do paso ou preto do cumio do paso, segundo un autor antigo. Desde alí descendía ata Cales (Cagli), onde viraba cara ao nordés seguindo as gargantas do Burano. O paso máis estreito atravesouse por medio dun túnel cicelado na roca sólida, un primeiro túnel aparentemente do século III a.C. substituíuse por un túnel adxacente obra de Vespasiano. Trátase da moderna Gola del Furlo, cuxo antigo nome, Intercisa, significa "cortado" en referencia a estes túneles. A moderna estrada de dous carrís, a SS3 Flaminia, aínda usa o túnel de Vespasiano, a inscrición dedicatoria do emperador aínda está no seu lugar. Tamén se poden ver restos do túnel anterior.

A Flaminia xurdía das gargantas dos Apeninos en Forum Sempronii (Fossombrone) e chegaba á costa do Adriático en Fanum Fortunae (Fano). Desde alí, discorría cara ao noroeste a través de Pisaurum (Pesaro) ata Ariminum (Rimini). A distancia total desde Roma era de 210 millas romanas, 296 km. pola estrada máis antiga e 222 millas romanas, 328 km. pola máis nova. A estrada deu o seu nome a un distrito xurídico de Italia a partir do século II, o antigo territorio dos Senones, que nun principio estivo asociado coa Umbría (coa que efectivamente baixo Augusto formara a sexta rexión de Italia chamada Umbria et Ager Gallicus), pero que despois de  Constantino foi sempre administrado con Picenum.

 Vía Flaminia menor  
A Vía Flaminia minor (Via Flaminia Militare) foi unha ruta máis occidental, construída por Gaius Flaminius (fillo do antigo Gaius Flaminius) no 187 a.C. Aos poucos caeu en desuso, e desapareceu despois da Idade Media. Descoñécese o seu trazado exacto aínda que en 1977 Franco Santi e Cesare Agostini afirmaron atopar restos, aínda sen confirmar.Cesare Agostini, Franco Santi, La strada Bologna-Fiesole del II secolo a.C. (Flaminia Militare), Clueb, Bologna (2000) 

 Galería de imaxes 

Notas

Referencias

Véxase tamén

Bibliografía

Outros artigos
 Lista de vías romanas

Ligazóns externas
1960 Summer Olympics official report.  Volume 1. p. 84.
1960 Summer Olympics official report.  Volume 2, Part 1. p. 319.
The Via Flaminia at LacusCurtius
Omnes Viae: Via Flaminia on the Peutinger Map

Categoría:Vías romanas