Luiza Neto Jorge

Luiza Neto Jorge, nada María Luísa Neto Jorge en Lisboa o 10 de maio de 1939 e finada en Lisboa o 23 de febreiro de 1989, foi unha tradutora e poeta portuguesa .

 Biografía 

 Infancia e xuventude 
Maria Luísa Neto Jorge naceu en São Sebastião da Pedreira, Lisboa, o 10 de maio de 1939, no seo dunha familia burguesa. Cando aínda era unha nena, os seus pais separáronse, e ela primeiro foi vivir co seu pai á antiga parroquia de Anjos, e despois coa súa nai, á zona do Chiado.

Por problemas de saúde quedou atrasada nos seus estudos, e aos dezaoito anos matriculouse na Facultade de Letras da Universidade de Lisboa, no curso de Filoloxía Románica, que non completou, aínda que obtivo o título de bacharelato. Durante a súa etapa universitaria incorporouse ao movemento estudantil con ideais de esquerdas, e formou parte do Grupo de Teatro de Letras, que axudou a fundar, e onde coñeceu ao futuro poeta Gastão Cruz. 

Estivo na facultade ata principios dos anos 60, cando casou co escritor António Barahona da Fonseca. A parella trasladouse ao Algarve, onde vivían como hóspedes de Gastão Cruz. En 1960 publicou o seu primeiro libro, Noite Vertebrada. 

 Traxectoria profesional e artística 
Luísa Neto Jorge comezou a súa carreira como profesora no curso 1961-1962, no Liceu de Faro. Nesa cidade formou parte dun grupo de artistas que se reunían no Café Aliança, e que era frecuentado especialmente por escritores e poetas, como José Afonso, Gastão Cruz, Casimiro de Brito ou António Ramos Rosa. Daquela publica o seu primeiro traballo, A Noite Vertebrada, e colabora na revista Poesia 61. Foi considerada a personalidade máis destacada do grupo de poetas que se congregaron arredor do movemento Poesia 61, dentro do cal publicou a obra Quarta Dimensão.  

O matrimonio con António Barahona só durou uns dous anos, el marchou a Mozambique e Luísa Neto Jorge a París.  Na capital francesa, continuou escribindo mentres traballaba, e algunhas das súas poesías foron publicadas en Portugal. Volveu a Portugal varias veces durante a súa estancia en Francia, aínda que só regresou definitivamente a Portugal uns oito anos despois. En 1969 publicou a colección Dezanove Recantos, que se inspirou principalmente na cidade de Silves, no Algarve. Comezou a vivir con Manuel João Gomes (Coimbra, 1948 - 2007), tradutor, escritor, actor e crítico de teatro   co que tivo o seu único fillo, Dinis, nacido en 1973, e co que casaría en 1987.  Ese ano publicou a obra Sítios asediados.  Aínda que non deixou unha gran obra escrita, foi unha das autoras portuguesas máis coñecidas entre os anos sesenta e oitenta, varios dos seus libros foron traducidos a varios idiomas  e publicados na maioría das antoloxías de poesía portuguesa contemporánea. Ademais de poemas individuais nalgunhas publicacións, como a revista Colóquio-Letras, non publicou ningún libro nos últimos dezaseis anos da súa vida. 

Tras a súa morte, a familia publicou varias obras ao seu nome, baseadas en borradores deixados pola autora.  En 1993 recolleuse a obra ccompleta. Comezou a traballar como tradutora, despois de traballar nas obras de Paul Verlaine, Marguerite Yourcenar, Boris Vian, Paul Éluard, Marquis de Sade, Goethe (Fausto), Jean Genet, Witold Gombrowicz, Apollinaire, Karl Valentin, García Lorca, entre outros, Oscar Panizza etc.   Destacou nesta actividade, ao recibir o premio de tradución do PEN Club portugués pola súa interpretación da obra Morte a Crédito de Louis-Ferdinand Céline.

Tamén traballou na adaptación de textos para o teatro, a partir de obras de diversos autores, entre eles Denis Diderot.  

Axudou a varios cineastas nacionais na produción de diálogos para películas, entre eles Paulo Rocha e Solveig Nordlund, escribiu os argumentos de Os Brandos Costumes, de Alberto Seixas Santos, en 1975, e prestou asistencia literaria en Relação Fiel e Verdadeira, de Margarida Gil, en 1989.   Tamén destacou como artista plástica no debuxo e a cerámica, e especialmente na pintura, tendo realizado exposicións no Círculo de Artes Plásticas, entidade na que tamén foi directora. Tamén fixo varias ilustracións para portadas de libros.

 Morte 
Luíza Neto Jorge morreu o 23 de febreiro de 1989, na cidade de Lisboa, vítima dunha enfermidade pulmonar.  

 Homenaxes 
O nome de Luísa Neto Jorge colocouse en rúas das localidades de Leça da Palmeira, Carnaxide, Famões e Lisboa, nun colexio de primaria de Marvila, na cidade de Lisboa  e tamén nunha praza da parroquia de Brandoa.

 Obras 
Entre as súas obras destacan   

 A Noite Vertebrada (1960)
 Quarta Dimensão
 Terra imóvel : poemas  (1964)
 O Seu a Seu Tempo
 Dezanove recantos : epopeia sumária (1969)
 Os sítios sitiados (1973), poesia
 A lume (1989)
 Poesia : 1960-1989 : os sítios sitiados : a lume : dispersos (1993) 
 Par le feu (1996)
 Corpo insurrecto e outros poemas (2008)
 Poesia traduzida (2011). 2022: Ediçöes Afrontamento.

 Notas 

 Véxase tamén 

 Bibliografía 



 Ligazóns externas 

 Luiza Neto Jorge declama o poema Margnólia no disco entre nós e as palavras, música Rodrigo Leão e Gabriel Gomes
 Ensina RTP | Joana Seixas declama o poema Minibiografia de Luiza Neto Jorge
 Casa de Fernando Pessoa | Poema A CASA DO MUNDO de Luiza Neto Jorge 

Categoría:Tradutores ao portugués
Categoría:Tradutores de Portugal
Categoría:Poetas de Portugal
Categoría:Nados en Lisboa
Categoría:Finados en 1989
Categoría:Nados en 1939