Võru

Võru (en võro: Võro; en alemán: Werro, en ruso: Выру) é unha cidade, que é a capital do condado de Võru, no sueste de Estonia. Como capital do condado, é o centro cultural, económico e educativo do rural circundante. No seu territorio, como noutros asentamentos estonianos, hai varios lagos pequenos e grandes, entre eles o lago Tamula, que forma a fronteira occidental da cidade.
 Xeografía 

 Localización 
Na parte occidental de Võru atópase o lago Tamula, cuxa auga é transportada pola canle Vahejõgi ata o próximo río Võhandu. Máis ao oeste do lago Tamula atópase a vasta extensión do lago Vagula, en cuxas beiras se atopa a aldea de Roosisaare. A cidade está atravesada polo arroio Koreli dende o sueste. As ruínas da fortaleza de Kirumpää son un recordatorio do turbulento pasado da cidade. Hai varios lagos na zona e arredores, como o lago Papp e o lago Verijärv. O centro da cidade está conectado pola rúa Katariina (avenida Katarina) co parque Friedrich Reinhold Kreutzwald e co lago Tamula. 

Võru está a 3,5 horas da capital, Talín, por estrada; como Narva está a 3 horas, Pärnu está a 2,5 horas, Viljandi está a 1,5 horas e Tartu está a só 1 hora. A capital de Letonia, Riga, está a 3 horas e 15 minutos por estrada.

 Clima 
O clima da cidade é continental húmido, con veráns cálidos e invernos fríos. O 11 de agosto de 1992 rexistrouse aquí a temperatura diúrna máis alta xamais rexistrada no país, que foi de 35,6 °C. Debido á proximidade do mar, os invernos son máis suaves e os veráns son máis frescos que noutras zonas de latitudes similares. As masas de aire húmido chegan principalmente á rexión desde o oeste, mentres que as intrusións frías chegan á rexión dende o norte ou o leste. Dado que a cidade está situada na parte leste do país, o clima é máis frío desde o outono ata a primavera que nas zonas costeiras. Debido á súa situación ao sur, as temperaturas nesta rexión son máis altas no verán que nas costas. Na meseta de Haanja próxima, a capa de neve pode durar ata 135 días. A temperatura media en xaneiro no centro e leste do país está entre -6 e -7 °C. O día máis curto no sur de Estonia é de 6 horas e 39 minutos durante o solsticio de inverno, mentres que o día máis longo é de 18 horas e 10 minutos durante o solsticio de verán.
<center>{{Weather box
|location = Võru (normais 1991-2020, extremos 1868-presente)
|metric first = yes
|single line = yes
|Jan record high C = 9.6
|Feb record high C = 12.9
|Mar record high C = 18.2
|Apr record high C = 26.9
|May record high C = 31.1
|Jun record high C = 33.8
|Jul record high C = 35.2
|Aug record high C = 35.6
|Sep record high C = 29.9
|Oct record high C = 22.2
|Nov record high C = 14.2
|Dec record high C = 11.7
|year record high C = 35.6
|Jan high C = -1.8
|Feb high C = -1.3
|Mar high C = 3.7
|Apr high C = 11.4
|May high C = 17.6
|Jun high C = 21.1
|Jul high C = 23.6
|Aug high C = 22.1
|Sep high C = 16.5
|Oct high C = 9.4
|Nov high C = 3.4
|Dec high C = -0.1
|year high C =10.5
|Jan mean C = −4.2
|Feb mean C = −4.5
|Mar mean C = -0.4
|Apr mean C = 6.1
|May mean C = 11.9
|Jun mean C = 15.9
|Jul mean C = 18.4
|Aug mean C = 16.9
|Sep mean C = 11.9
|Oct mean C = 6.2
|Nov mean C = 1.3
|Dec mean C = -2.1
|year mean C = 6.5
|Jan low C = −6.7
|Feb low C = −7.6
|Mar low C = −4.2
|Apr low C = 1.2
|May low C = 6
|Jun low C = 10.7
|Jul low C = 13.3
|Aug low C = 12.1
|Sep low C = 8
|Oct low C = 3.3
|Nov low C = -0.8
|Dec low C = −4.3
|year low C =2.6
|Jan record low C = −43.4
|Feb record low C = −37.9
|Mar record low C = −30.2
|Apr record low C = −18.8
|May record low C = −9.4
|Jun record low C = 1
|Jul record low C = 1.7
|Aug record low C = -1
|Sep record low C = -5
|Oct record low C = -14.4
|Nov record low C = -21.9
|Dec record low C = −40.5
|year record low C = −43.5
|precipitation colour = green
|Jan precipitation mm = 45
|Feb precipitation mm = 36
|Mar precipitation mm = 34
|Apr precipitation mm = 35
|May precipitation mm = 53
|Jun precipitation mm = 83
|Jul precipitation mm = 75
|Aug precipitation mm = 79
|Sep precipitation mm = 57
|Oct precipitation mm = 64
|Nov precipitation mm = 51
|Dec precipitation mm = 45
|year precipitation mm = 672
|unit precipitation days = 1.0 mm
|Jan precipitation days = 11
|Feb precipitation days = 9
|Mar precipitation days = 9
|Apr precipitation days = 7
|May precipitation days = 8
|Jun precipitation days = 10
|Jul precipitation days = 10
|Aug precipitation days = 11
|Sep precipitation days = 11
|Oct precipitation days = 11
|Nov precipitation days = 12
|Dec precipitation days = 12
|year precipitation days = 124.2
|Jan humidity = 88
|Feb humidity = 85
|Mar humidity = 77
|Apr humidity = 69
|May humidity = 67
|Jun humidity = 71
|Jul humidity = 74
|Aug humidity = 77
|Sep humidity = 82
|Oct humidity = 85
|Nov humidity = 89
|Dec humidity = 89
|year humidity = 81
|Jan sun = 29.3
|Feb sun = 60.5
|Mar sun = 136.5
|Apr sun = 194.8
|May sun = 271.8
|Jun sun = 261.1
|Jul sun = 276.1
|Aug sun = 237.4
|Sep sun = 150.8
|Oct sun = 75.2
|Nov sun = 27.3
|Dec sun = 17.3
|year sun = 1780.9
|source 1 = Servizo de meteoroloxía e hidrografía de Estonia|source 2 = 
}}

</center>

 Historia 

 Prehistoria 
O achado arqueolóxico máis antigo da zona actual de Võru é un cranio feminino do período Mesolítico. Este é o cranio máis antigo atopado en Estonia. Os primeiros habitantes de Võrumaa se asentaron nas beiras do río Võhandu: o asentamento de Kääpa é de hai 5.000 anos, Villa é de hai 4.500 anos e o asentamento de Tamula no século I a. C. e. Estivo habitado dende o primeiro cuarto do III milenio a.C. ata a primeira metade do II milenio a.C. 

 Idade Media e Moderna 
O fito da zona é a fortaleza de Kirumpää, situada no extremo norte da cidade, cuxa primeira mención data de 1322. O propósito da fortaleza era protexer a fronteira oriental do bispado de Tartu. Axiña, comerciantes e artesáns asentáronse en gran cantidade arredor da fortaleza de pedra. Võru está situado a un quilómetro da famosa fortaleza. O conxunto de edificios foi destruído en 1656 durante a guerra ruso-sueca, 128 anos antes da fundación de Võru. 

A primeira mención da propiedade de Võru foi en 1590, durante o dominio polaco. Durante a era rusa que comezou despois da Gran Guerra do Norte, a emperatriz rusa Isabel regalou parte da zona arredor da fortaleza ao barón Bestuev-Ryumin. As terras de Kirumpää foron vendidas, pasando máis tarde a propiedade da familia Müller, que vendeu a propiedade de Võru ao gobernador xeral von Mengden, quen quería establecer un novo centro provincial na propiedade. 

En 1783, por orde de Catarina II de Rusia, creouse unha nova provincia a partir das partes sur e sueste de Tartu. Máis tarde, deu a propiedade ao gobernador xeral de Riga, George von Brown coa estipulación de que crease unha cidade no seu territorio. O edificio principal daquela propiedade, transformado, segue en pé na actualidade. O 21 de agosto de 1784, o gobernador xeral emitiu un decreto no que declaraba que o nome da nova cidade era Võru e o 21 de agosto era o día da súa fundación. 

A igrexa luterana foi construída entre 1788 e 1793. En 1785 rematouse un plano da estrutura de rúas da cidade, que funcionaba con interseccións regulares en ángulo recto. A estrutura histórica sobreviviu ata os nosos días, así como o dominio dos edificios dun só piso. Ademais da estrutura regular da cidade, os edificios especiais de madeira fan que a cidade sexa interesante. A igrexa ortodoxa de dúas torres da cidade foi construída entre 1789 e 1806, e a igrexa luterana clasicista entre 1788 e 1793. Esta última lembra a arquitectura de Riga, polo que se sospeita que o seu deseñador puido ser Christoph Haberlandt de Riga.

 Século XX 
Võru foi o centro cultural da rexión durante 215 anos. Nos primeiros anos da cidade, estaba gobernada polos líderes da cidade alemá, e os estonianos só participaron no poder a partir de 1902, cando Adam Tiganik e Johan Lauri foron elixidos para o concello. Võru tamén era unha famosa cidade escolar. En 1827, abriuse o Hospital Municipal de Võru e Friedrich Reinhold Kreutzwald, que viviu e traballou como médico en Võru entre 1833 e 1877, tamén escribiu a epopea nacional de Estonia, Kalevipoeg, en Võru. 

Nas décadas de 1830 e 1840 funcionaban aquí o internado privado de H. Krümmer e o instituto de nenas de Genge. Na segunda metade do século XIX había na cidade 7 escolas con 31 profesores e 317 alumnos. A modo de comparación, en 1884 a poboación da cidade roldaba os 2.700 habitantes. O departamento de bombeiros voluntarios da cidade foi fundado en 1867. En 1884, a poboación da cidade era de 2.697, dos cales 100 eran bombeiros voluntarios. En 1899, o parque de bombeiros e a súa torre de bombeiros foron renovados. A escola de artesanía para nenas abriu en 1914 e a escola industrial en 1925. A comunidade de bombeiros voluntarios foi fundada en 1867, e a comunidade de coros e teatros en 1881. En 1922, o Departamento de Bombeiros Voluntarios de Võru (en estoniano: Võru Vabatahtlik Tuletõrõühing'') recibiu o seu primeiro camión de bombeiros. Na cidade funcionou un teatro oficial entre 1927 e 1948. En 1926, 9 bibliotecas, 36 comunidades e sociedades diferentes enriqueceron a vida cultural de Võru e tamén se publicaron 2 xornais diarios. 

A vida económica creceu no século XIX e nas primeiras décadas do século XX. A liña de ferrocarril, inaugurada en 1889, proporcionaba unha conexión directa coa capital de Letonia, Riga, e a cidade de Pskov en Rusia o que permitiu a Võru  ter unha conexión directa con Riga e con San Petersburgo. Como resultado, desenvolveuse o comercio e construíuse un muíño fariñeiro, un serradoiro e unha destilería. Võru converteuse no centro da zona rural circundantePullat (1984) e dinamizou a súa contorna. A primeira chamada telefónica a Tartu realizouse en 1899 e a electricidade foi introducida en 1915. En 1926, había 31 empresas industriais, 79 talleres de arte, 5 bancos, 4 pensións e restaurantes, 3 saunas e 148 empresas comerciais que operaban na cidade. En 1940, o número de habitantes era de 6.600. Durante o período soviético fundáronse varias grandes empresas: unha fábrica de mobles, unha granxa de leite, unha fábrica de zapatos e unha fábrica de analizadores de gas. A poboación alcanzou os 18 mil. Construíronse grandes urbanizacións nas partes sur e leste da cidade, como resultado do cal a área da cidade aumentou. Despois da caída da Unión Soviética, xurdiron graves problemas económicos e sociais pero o novo sistema económico baseado no mercado tamén proporcionou novas oportunidades de desenvolvemento en todos os ámbitos da vida. Os antigos negocios reorganizáronse segundo as necesidades do mercado.

 Demografía 
A poboación da cidade alcanzou o seu máximo na década de 1980, cunha poboación de máis de 17.000 habitantes. Hoxe, a poboación diminuíu ata as 12.000 persoas, o que supón un descenso do 30 por cento con respecto a 1989. Paralelamente ao descenso da poboación da cidade, o número de nacionalidades que viven aquí tamén diminuíu significativamente.
Evolución demográfica de Võru192219341941195919701979198920002003201120182019202020212022202320245 0775 3317 30010 68915 39816 76717 49614 87914 75012 66712 02211 85911 72711 53311 86712 05512 112
Composición étnica de VõruOrixe19701979Statistikaamet (1990), p. 271989Statistikaamet (1990), p. 3220002011Habitantes%Habitantes%Habitantes%Habitantes%Habitantes%Estonianos12 30779,9313 78382,2014 98585,6513 41490,1511 65191,98Rusos2 27714,792 37814,181 93411,051 1127,478046,35Ucraínos3122,032611,562491,42990,67640,51Belorrusos1120,73960,57900,51440,30300,24Finlandeses910,59770,46810,47610,41400,32Letóns300,19300,18350,20230,15140,11Outros2691,751420,851220,701260,85640,51Total15 39810016 76710017 49610014 87910012 667100

 Transportes 
O transporte e a situación xeográfica da cidade son satisfactorios, o que beneficia a economía e o turismo local. A cabeceira do condado ten unha estación ao longo da liña de ferrocarril Valga-Pskov, pero esta liña só funciona para o transporte de mercadorías desde 2001. Pódese chegar por ferrocarril desde Tartu a través da liña de ferrocarril Tartu-Valga-liña de ferrocarril Valga-Pskov, ou a liña de ferrocarril de Tartu-Pskov-Valga-Pskov. A estrada principal 2 toca a cidade en dirección norte-sur, cunha circunvalación leste, e tamén se atopa aquí o final da estrada principal 64, a estrada principal 65, a estrada principal 66 e a estrada principal 67.

 Cidades irmás 

 Alūksne, 
 Chambray-lès-Tours, 
 Härryda, 
 Joniškis, 
 Kaniv, 
 Laitila, 
 Landskrona, 
 Smolyan,  
 Suwałki, 
 Galería 

 Notas 

 Véxase tamén 

 Bibliografía 



 Outros artigos 
 Lingua võro

Categoría:Cidades de Estonia