Trisomía X

A trisomía X, tamén coñecida como síndrome triplo X, síndrome XXX, e caracterizada por presentar un cariotipo 47,XXX, é un trastorno cromosómico aneuploide humano no cal unha muller ten unha copia extra do cromosoma X. Isto crea un cariotipo XXX con 47 cromosomas en vez do XX normal de 46 cromosomas. É relativamente común e ocorre nunha de cada 1.000 mulleres, pero raramente chega a ser diagnosticada; menos do 10 % das persoas con esta condición saben que a teñen.

Os síntomas que ás veces aparecen son leves. Os que teñen síntomas presentan discapacidades de aprendizaxe, leves características dismórficas, como hipertelorismo (ollos moi separdos) e clinodactilia (dedos maimiños curvados), menopausa temperán, e un incremento de estatura. Como os síntomas da trisomía X non adoitan ser graves dabondo como para motivar que se faga un test de cariotipo, moitos casos desta trisomía son diagnosticados antes do nacemento en tests de cribado prenatal como a amniocentese. A maioría das mulleres con trisomía X viven vidas normais, aínda que se comprobou que o seu status socioeconómico é máis reducido que o da poboación xeral.

A trisomía X orixínase por un proceso chamado non-disxunción, no cal a división celular normal queda interrompida e dá luga a gametos con exceso ou defecto de cromosomas. A non-disxunción ocorre ao chou e a maioría das rapazas e mulleres con trisomía X non teñen unha historia familiar de aneuploidía cromosómica. Ter as nais fillos a idade avanzada está feblemente asociado coa trisomía X. As mulleres con trisomía X poden ter fillos, os cales na maioría dos casos non teñen un risco maior de presentar trastornos cromosómicos; as mulleres con trisomía X en mosaico, que teñen no seu corpo unha mestura de células 46,XX (o cariotipo feminino típico) e 47,XXX (aneuploides), si poden presentar un maior risco de ter fillos con anormalidades cromosómicas.

Esta condición foi descuberta en 1959 pola xenetista Patricia Jacobs, e entendeuse inicialmente como unha discapacidade debilitante observada en mulleres internadas en institucións. Desde a década de 1960 os estudos das persoas con aneuploidías nos cromosomas sexuais desde o necemento á idade adulta atoparon que o máis común é que só se vexan afectadas lixeiramente, encaixando coa poboación xeral, e que moitas nunca precisarán atención clínica por ter esta condición.

 Presentación 

A trisomía X ten efectos variables, que van desde non ter síntomas en absoluto a unha discapacidade significativa, pero en xeral son leves. A gravidade varía entre as persoas diagnosticadas prenatalmente e posnatalmente, e os casos posnatais son máis graves como media. Entre os síntomas asociados coa trisomía X están: estatura alta, leve atraso no desenvolvemento, anomalías físicas ou esqueléticas sutís, aumento da taxa de doenzas mentais, e ter a menopausa a unha idade máis temperá do habitual.

 Efectos fisiolóxicos 

Os efectos físicos e fisiolóxicos da trisomía X adoitan ser sutís. A estatura alta é unha das principais asociacións físicas da trisomía X. Antes dos catro anos, a maioría das nenas con trisomía X teñen a estatura media normal; o crecemento acelérase a partir desa idade, e é especialmente rápido entre os catro e oito anos. Entre as rapazas con trisomía X entre os 6 e 13 anos, o 40 % están por riba do percentil 90º de altura. A altura adicional na trisomía X afecta principalmente aos membros, xa que teñen pernas longas, pero unha altura medida sentadas máis baixa. Aínda que a circunferencia da cabeza está xeralmente por debaixo do percentil 50º, a microcefalia (circunferencia da cabeza por debaixo do percentil 5º) é rara.

Tamén asociadas coa trisomía X anomalías menores esqueléticas e craniofaciais. Obsérvanse dismorfismos sutís nalgunhas femias con trisomía X, como o hipertelorismo (ter os ollos moi separados), epicantos (un pregamento adicional da pel nos cantos mediais dos ollos como os dos chineses e outros orientais), e fisuras palpebrais inclinadas cara a arriba (as aperturas entre as pálpebras). Estas diferenzas son xeralmente pequenas e non afectan as vidas diarias das rapazas e mulleres con esta condición. Outras anomalías esqueléticas asociadas coa trisomía X son: clinodactilia (dedos maimiños curvados), sinostose radioulnar (fusión dos ósos longos do antebrazo, cúbito e radio), pés planos, e articulacións hiperextensibles. Estas características non son exclusivas da trisomía X, senón que se dan na maioría dos trastornos aneuploides dos cromosomas sexuais.

As doenzas internas graves son raras nesta trisomía. As condicións xenitourinarias son máis comúns que na poboación xeral, especialmente malformacións de riles e ovarios. A doenza autoinmune lupus eritematoso sistémico é máis común en mulleres que en homes nun factor de 9 e o este risco está máis exacerbado na trisomía X nun factor de aproximadamente 2,5. Segundo un estudo sobre a síndrome de Sjögren, esta é tamén máis común en casos de trisomía X que na poboación xeral. Condicións como a apnea do sono, asma, escoliose e displasia de cadeira foron ligadas tamén a aneuploidías dos cromosomas sexuais en xeral, incluíndo a trisomía X. Aínda que os defectos cardíacos son comúns na pentasomía X, non son máis frecuentes na trisomía X que na poboación xeral.

A puberdade empeza aproximadamente na idade esperada e progresa como é normal. Os niveis medios de hormona antimülleriana son máis baixos correspondendo cunha menor reserva ovárica, a menopausa empeza cinco anos antes como media e hai un maior risco de insuficiencia ovárica prematura. Entre as mulleres con insuficiencia ovárica prematura a trisomía X está sobrerrepresentada nun factor de 5 e aqueles que teñen á vez trisomía e unha doenza autoinmune teñen un risco alto extra. A taxa de abortos naturais é a normal e a fertilidade non se ve afectada ou é algo inferior ao que se espera. Raramente é necesario recorrer á fecundación in vitro (FIV) e intervencións similares.

 Efectos no neurodesenvolvemento 

miniatura|upright=1.2|Curva de CI (cociente intelectual ou IQ) para a curva da trisomía X comparada cos controis.
O funcionamento cognitivo xeral está reducido na trisomía X, cun cociente intelectual (CI ou IQ) de 85-90. O CI de rendemento tende a ser maior que o CI verbal. Aínda que a discapacidade intelectual é rara, é máis prevalente que na poboación xeral, e ocorre en aproximadamente o 5-10 % das femias con trisomía X comparado con aproximadamente o 1 % da poboación xeral. Aínda que a media de intelixencia está diminuída, o efecto da trisomía X varía substancialmente, e algunhas destas mulleres son moi intelixentes.

Os fitos das etapas da infancia son normais ou están lixeiramente atrasados. O atraso no comezo da fala é máis común que os atrasos na función motora temperá. Necesitan terapia da fala o 40-90 % das nenas con trisomía X nalgún momento das súas vidas. Máis do 75 % experimentan discapacidades de aprendizaxe, frecuentemente relacionadas coas habilidades de escritura, pero as habilidades de linguaxe expresiva adoitan estar máis afectadas que as habilidades receptivas. A habilidade visuespacial pode tamén estar diminuída.

As neuroimaxes obtidas en casos de trisomía X demostran a diminución do volme cerebral total, correlacionada co funcionamento intelectual global, aínda que o grosor cortical non está afectado. Estes descubrimentos son comúns ás síndromes de polisomía do cromosoma X, como a síndrome de Klinefelter. A epilepsia ou anormalidades no electroencefalograma poden ser máis comúns en persoas con trisomía X, especialmente nos que teñen discapacidades intelectuais. A epilepsia nas aneuploidías dos cromosomas sexuais é suave, doada de tratar, e a miúdo atenúase ou desaparece co tempo. Informouse de tremores en aproximadamente unha cuarta parte das mulleres con trisomía X, que responden aos mesmos tratamentos que na poboación xeral.

A disfunción executiva, na que as persoas teñen dificultade para regular as súas accións e emocións, é máis frecuente entre os que teñen trisomía X que na poboación xeral. Os trastornos do espectro autista son máis comúns nesta trisomía, e aproximadamente o 15 % das nenas con trisomía X teñen síntomas significativos indicativos de ditos trastornos, comparadas con menos do 1 % das nenas na poboación xeral. O risco de TDAH está tamén incrementado e ata o 50 % das que teñen trisomía X están afectadas.

 Efectos psicolóxicos 

A alteración da regulación social é máis común na trisomía X, e é en parte dependente da disregulación emocional, pero tamén dependente de factores ambientais. As rapazas que crecen en ambientes estables con vidas familiares sas tenden a ter un funcionamento adaptativo e social relativamente alto, mentres que os problemas de comportamento e psicolóxicos significativos danse predominantemente nos que teñen ambientes sociais problemáticos. Aínda que as nenas con  trisomía X xeralmente teñen boas relacións cos seus iguais, teñen tendencia á inmadureza; algúns problemas de comportamento en nenas con trisomía X pénsase que son consecuencia da desconexión entre a idade aparente, entendida polo aumento de altura, e a madureza cognitiva e emocional que favorece ter expectativas difíciles de conseguir. As nenas cuxas habilidades motoras e de linguaxe están máis gravemente afectadas pola trisomía X a miúdo experimentan unha baixa confianza e autoestima. Estas características varían en gravidade; aínda que algunhas mulleres con trisomía X están significativamente alteradas, moitas están dentro do intervalo normal de desviación, e algunhas presentan funcionamentos e logros altos.

Algúns problemas de saúde mental son máis frecuentes en mulleres con trisomía X. A distimia e a ciclotimia, formas suaves de depresión e de trastorno bipolar, respectivamente, son máis comúns que na poboación xeral. As mulleres con trisomía X teñen unha media de esquizotipia máis alta, con niveis de introversión máis altos, pensamento máxico e impulsividade. Arredor do 30 % están afectadas por problemas de pensamento e o 13 % foron diagnosticados con trastornos psicóticos ou bipolares. As mulleres esquizofrénicas é máis probable que teñan trisomía X que a poboación feminina xeral. A prevalencia da trisomía X en mulleres con esquizofrenia de comezo na idade adulta estímase en arredor dunha de cada 400, compardo cunha de cada 1.000 no total das mulleres; a prevalencia da esquizofrenia de comezo na infancia non está clara, pero pode ser dunha de cada 40. Unha de cada cinco mulleres con trisomía X ten niveis clinicamente significativos de ansiedade. As estimacións da prevalencia de depresión clínica varían entre o 18 e o 54 %. As mulleres con trisomía X adoitan ser nestas cuestións "de desenvolvemento tardío", e experimentan altas taxas de angustia psicolóxica a inicio da adultez, pero aos trinta e tantos anos de idade teñen lazos interpersoais máis fortes e relacións sas. O estudo da saúde mental na trisomía X é complicado porque as nenas e mulleres que foron diagnosticadas antes do nacemento parecen ser afectadas de xeito máis suave que as diagnosticadas despois. Por exemplo, informouse de dores de estómago psicoxénicas nun número desproporcionado de pacientes diagnosticadas posnatalmente, pero son menos nas diagnosticadas prenatalmente.

 Formas en mosaico 
O cariotipo máis común na trisomía X é 47,XXX, no que todas as células teñen unha copia adicional do cromosoma X. O mosaicismo, no que están presentes tanto liñas celulares 47,XXX coma outras, ocorren nun 30 % dos casos. A trisomía X en mosaico pode ter diferentes resultados que a condición completa (non en mosaico) e contribúe adicionalmente á variabilidade observada na trisomía X. As formas en mosaico comúns observadas inclúen as 46,XX/47,XXX, 45,X/47,XXX (cunha liña celular con monosomía X), e a 47,XXX/48,XXXX (cunha liña celular con tetrasomía X). Tamén se dan casos de mosaicismo complexo, con liñas celulares como as do mosaico 45,X/46,XX/47,XXX.

 46,XX/47,XXX 
A forma máis simple de mosaico na trisomía X, cun cariotipo 46,XX/47,XXX, é máis suave comparada coa trisomía X completa. Aínda así hai un incremento de casos de defectos conxénitos, así como trastornos da pel e uroxenitais. O desenvolvemento cognitivo é máis típico, con resultados na vida a longo prazo mellores. Aínda que son xeralmente leves, o mosaicismo 46,XX/47,XXX está asociado cun maior risco de anomalías cromosómicas na descendencia que a trisomía X completa. Hipotetizouse que o incremento do risco de ter descendencia anormal no mosaicismo é unha consecuencia da anormalidade dos ovocitos en mulleres 46,XX/47,XXX non observado nas que son completamente 47,XXX. Algúns autores recomendaron que as mulleres con cariotipos 46,XX/47,XXX realicen cribados para buscar trastornos cromosómicos durante o embarazo.

 45,X/47,XXX 
miniatura|Unha nena de 9 anos con cariotipo 45,X0/47,XXX.
Arredor do 5 % das femias con síndrome de Turner, definidas por un cariotipo cunha soa copia do cromosoma X, ten unha liña celular 47,XXX. Os cariotipos en mosaico con algunhas células 45,X e outras 47,XXX considéranse con síndrome de Turner en vez de con trisomía X, pero a presenza de células 47,XXX inflúe neste trastorno, con efectos máis suaves que a síndrome de Turner non en mosaico. De todos os xeitos, a maioría está afectada por baixa estatura e a insuficiencia ovárica prematura temperá (antes dos 30 anos) é común, pero unha maioría chegan á puberdade e á menarquia espontaneamente. Case todas as mulleres con síndrome de Turner ordinario son estériles, pero as que teñen liñas celulares 47,XXX son xeralmente fértiles. Aínda que as mulleres con trisomía X teñen un CI menor que a poboación xeral e as mulleres con síndrome de Turner non, a discapacidade intelectualy non parece ser máis común na forma da síndrome de Turner en mosaico que na non en mosaico. As mulleres con síndrome de Turner en mosaico tenden a ter carcterísticas dismórficas similares ás de síndrome de Turner non en mosiaco, pero menos marcadas, e algunhas non teñen ningunha das características visibles tradicionais da síndrome de Turner.

 47,XXX/48,XXXX 
O mosaicismo con liña celular con tetrasomía X parece xeralmente máis grave que a trisomía X típica. Igual que a trisomía X, a tetrasomía X ten un fenotipo variable confundido pola baixa diagnose. A tetrasomía é xeralmente máis grave que a trisomía; a discapacidade intelectual é carcterística, as características dismórficas son máis visiles e a miúdo a puberdade está alterada.

 Causas 

A trisomía X, igual que outros trastornos aneuploides, é causada por un proceso chamado non-disxunción. A non-disxunción ocorre cando os cromosomas homólogos ou as cromátides irmás non conseguen separarse correctamente durante a primeira ou segunda divisións da meiose, respectivamente, a cal é proceso de división celular que produce os gametos (óvulos ou espermatozoides), e o resultado é a formación de gametos con exceso ou con falta dalgún cromosoma. A non-disxunción pode ocorrer durante a gametoxénese, de maneira que a trisomía estea presente desde o momento da concepción, ou tamén pode ocorrer durante o desenvolvemento do cigoto, onde a trisomía aparecería despois da concepción. Cando a non-disxunción ocorre despois da concepción, o cariotipo resultante é xeralmente un mosaico xenético, no que se forman liñas celulares 47,XXX e outras con outros cariotipos.

A maioría dos casos de trisomía X prodúcense por non-disxunción materna, e arredor do 90 % dos casos poden rastrearse ata erros na ovoxénese. A gran maioría dos casos de trisomía X ocorren ao chou; non teñen nada que ver cos cromosomas dos proxenitores e teñen poucas probabilidades de volver a aparecer na familia. A non-disxunción está relacionada coa idade avanzada da nai, e parece que na trisomía X especificamente o efecto da idade materna é pequeno pero significativo. Nunha cohorte de mulleres con trisomía X nacidas na década de 1960, a media de idade materna era de 33 anos. O risco que teñen as mulleres con trisomía X completa de teren fillos cromosomicamente anormais é baixa, probablemente menor do 1 %. Pode producirse recorrencia se a nai ten mosaicismo para a trisomía X, especialmente nas células ováricas, mais isto supón só unha pequena fracción dos casos.

Os mecanismos propostos para explicar o fenotipo da trisomía X inclúen a inactivación do cromosoma X incompleta, e os cambios correspondentes na metilación do ADN e na expresión xénica en todo o xenoma. A inactivación do X nunca é total e arredor do 15 % dos xenes do segundo cromosoma X quedan desactivados só parcialmente, pero non se sabe en que medida os xenes do terceiro cromosoma X escapan á inactivación. Con respecto a xenes específicos, o aumento do número de copias do xene SHOX do cromosoma X foi ligado co aumento de estatura.

 Diagnose e diagnose diferencial 

As aneuploidías cromosómicas como a trisomía X diagnostícanse por medio do cariotipo, o procedemento polo cal se testa a composición cromosómica de células do sangue, medula ósea, líquido amniótico ou placenta. Como a trisomía X é xeralmente leve ou asintomática, a maioría dos casos nunca chegan a ser diagnosticados. Arredor do 10 % dos casos de trisomía X son diagnosticados durante a vida da persoa; moitos son determinados accidentalmente durante probas prenatais por amniocentese ou biopsia das vilosidades coriónicas, que se adoitan realizar de forma rutineira en casos de idade materna avanzada. Os tests posnatais realízanse normalmente en caoss de estatura alta, hipotonía, discapacidades do desenvolvemento, característica dismórficas leves, como o hipertelorismo ou a clinodactilia, e insuficiencia ovárica prematura.

miniatura|esquerda|Cariotipo con trisomía X.
A tetrasomía X, caracterizada por ter catro copias do cromosoma X, ten algúns signos en común cos casos máis graves de trisomía X. A discapacidade intelectual, xeralmente leve, vese máis frecuentemente na tetrasomía que na trisomía. Hai maior tendencia a ter características dismórficas visibles, como o hipertelorismo, clinodactilia e epicantos. A diferenza da trisomía X, aproximadamente a metade das mulleres con tetrasomía X non teñen desenvolvemento puberal ou este é incompleto. Aínda que na maioría dos casos de tetrasomía X son significativamente máis graves que a trisomía X, algúns casos de tetrasomía X son leves, e algúns casos de trisomía X graves. Igual que a trisomía X, o rango fenotípico completo da tetrasomía X é descoñecido debido a ser pouco diagnosticada. A pentasomía X, na que hai cinco cromosomas X, pode raramente ser unha diagnose diferencial para a trisomía X. O fenotipo da pentasomía é máis grave que o da trisomía ou tetrasomía X, presentando discapacidades intelectuais significativas, defectos cardíacos, microcefalia e baixa estatura.

Debido ao solapamento das características dismórficas, como os epicantos e fisura palpebral inclinada cara a arriba, algúns casos de trisomía X poden ser determinados porque había sospeita dun caso de síndrome de Down. Cando o síntoma primario é a estatura alta, a trisomía X pode considerarse xunto con outras condicións dependendo do resto do fenotipo. A síndrome de Marfan pode ser considerada debido á desproporción entre a lonxitude dos membros e do torso observada en ambas as síndromes, así como porque ambas presentan problemas nas articulacións. A síndrome de Beckwith-Wiedemann, outra síndrome con estatura alta desproporcionada, pode causar unha discapacidade de desenvolvemento similar á observada nalgúns casos de trisomía X.

Como a diagnose por cariotipo é concluínte, a diagnose diferencial pode ser abandonada en favor do cariotipo na maioría dos casos de trisomía X. Porén, debido á frecuencia relativamente alta da trisomía X, poden darse outros trastornos conxénitos adicionais xunto cun cariotipo 47,XXX. A diagnose diferencial segue sendo indicada cando o fenotipo é máis grave do que se explicaría só por ter un cariotipo 47,XXX, como as discapacidades intelectuais graves ou malformacións significativas.

 Prognose 

A prognose da trisomía X é bastante boa, adquirindo o individuo independencia durante a idade adulta na maioría dos casos, aínda nos casos en que esta se atrasa. A maioría dos adultos levan unha vida normal, desenvolvendo a súa educación, emprego ou tarefas do fogar. A infancia e adolescencia, especialmente na educación obrigatoria, adoita ser máis difícil nos que teñen trisomía X que a súa vida adulta. Os pais informan que as súas fillas tiveron certas dificultades académicas e sociais na escola, especialmente durante a educación secundaria, mentres que de adultos tiveron unha mellor adaptación despois de acabaren na escola e entraren na vida laboral. Das mulleres duns estudos en cohortes feitos despois do inicio da idade adulta, 7 dun total de 37 abandonaron o instituto, mentres que 3  estudaron na universidade. Comparados coas mulleres de igual idade da poboación xeral, as mulleres con trisomía X teñen un 68 % máis de posibilidades de vivir cunha parella, 64 % máis de ter fillos, 36% máis de ter títulos de ensinanza superior, e case dúas máis de chegar a xubilarse na súa vida laboral.

A súa saúde física é xeralmente boa e moitas mulleres con trisomía X viven ata a vellez. Hai poucos datos sobre a vellez na trisomía X. Os datos do Rexistro Central Citoxenético Danés, que comprende un 13 % das mulleres con trisomía X de Dinamarca, suxiren unha esperanza de vida de 71 anos para as mulleres con trisomía X completa e 78 para as en mosaico, comparadas con 84 anos para os controis. O limitado da mostra, composta soamente por mulleres con trisomía X que tiveron que recibir atencións médicas, levou a especular que esta cifra está subestimada.

As mulleres con trisomía X que foron diagnosticadas prenatalmente tiveron mellores resultados que o grupo diagnosticado posnatalmente, e os mosaicos 46,XX/47,XXX tivéronos mellores que os que tiñan trisomía X completa. Parte dos resultados mellores en diagnose prenatal parecen ser función do status socioeconómico máis alto dos pais.

 Epidemioloxía 
A trisomía X é un trastorno xenético relativamene común, que ocorre en aproximadamente unha muller de cada  1.000 nacidas. Debido aos seus efectos sutís, como máximo só se diagnostican o 10 % dos casos durante a vida do individuo. Estudos citoxenéticos amplos feitos en Dinamarca atoparon unha prevalencia diagnosticada de 6 de cada 100.000 femias, arredor do 7 % do número real de rapazas e mulleres con trisomía X que se espera existan na poboación xeral. A diagnose no Reino Unido é especialmente baixa, e estímase que é dun 2 % dos casos recoñecidos medicamente. Entre as 244.000 mulleres que figuran nas mostras de investigacións de UK Biobank, 110 tiñan cariotipos 47,XXX, correspondentes a aproximadamente a metade da cantidade esperada na poboación. Que este número sexa reducido comparado coa poboación máis ampla pénsase que é un efecto de que os participantes no UK Biobank teñen menos probabilidade de ter un CI e status socioeconómico baixo que a poboación xeral, que son dúas características máis frecuentes na trisomía X.

A trisomía X só ocorre en femias, xa que o cromosoma Y cómpre na maior parte dos casos para o desenvolvemento sexual masculino. Ademais da súa alta taxa de base, a trisomía X é máis común nalgunhas subpoboacións clínicas. O cariotipo trisómico aparece no 3 % das mulleres con menopausa temperá, nunha de cada 350 con síndrome de Sjögren, e nunha de cada 400 con lupus eritematoso sistémico.

 Historia 
O primeiro caso coñecido de trisomía X, nunha muller de 176 cm de altura que tivo insuficiencia ovárica prematura aos 19 anos, foi diagnosticado en 1959 por un equipo liderado por Patricia Jacobs. A finais da década de 1950 e principios da de 1960 realizáronse frecuentes constatacións da existencia de aneuploidías dos cromosomas sexuais antes descoñecidas, co descubrimento no mesmo ano dos cariotipos 47,XXX, 45,X e 47,XXY. Os primeiros estudos sobre aneuploidías de cromosomas sexuais cribaban os pacientes que estaban internados en institucións, presentando os cariotipos como incapacitantes; xa nese momento, estas investigacións foron criticadas por ofrecer un retrato inexacto da aneuploidía de cromosomas sexuais. Os primeiros informes de mulleres con trisomía X foron desde entón criticados por teren unha perspectiva capacitista deshumanizadora, mostrando fotografías espidas de mulleres internadas descritas como "pacientes con deficiencias mentais".

En resposta ao nesgo dos primeiros estudos, comezou a aplicarse na década de 1960 un programa de cribado de neonatos para os trastornos por aneuploidías dos cromosomas sexuais. Cribáronse case 200.000 neonatos en Aarhus, Toronto, New Haven, Denver, Edimburgo e Winnipeg; aos que nestes estudos se atopou que tiñan aneuploidías dos cromosomas sexuais fíxoselles un seguimento durante 20 anos á maioría das cohortes, e durante un tempo maior ás cohortes de Edimburgo e Denver. O cariotipo dos nenos e nenas con trisomía X e síndrome de Klinefelter revelouse aos seus pais, pero debido á percepción que había daquela da síndrome XYY como asociada coa criminalidade violenta, estes últimos diagnósticos foron ocultados á familia.

Estes estudos fixeron desaparecer a idea de que as aneuploidías nos cromosomas sexuais eran "equivalentes a graves hándicaps para a vida" e revelaron a súa gran frecuencia na poboación. Proporcionaron ampla información sobre os resultados da trisomía X e outras aneuploidías dos cromosomas sexuais, formando boa parte da literatura médica sobre o tema ata hoxe. Porén, os pequenos tamaños de mostra dos seguimentos a longo prazo en particular dificultaban a extrapolación; á altura de 1999, en Edimburgo só se estaba facendo o seguimento de 16 mulleres. En 2007, Nicole Tartaglia fundou a eXtraordinarY Kids Clinic en Denver para estudar nenos con aneuploidías dos cromosomas sexuais; arredor dun quinto dos pacientes da clínica tiñan trisomía X en 2015. Desde entón abriron varios centros seguindo o modelo desa clínica en todo Estados Unidos. En 2020, ela introduciu o eXtraordinarY Babies Study, unha cohorte planeada para estudar persoas diagnosticadas prenatalmente de aneuploidías de cromosomas sexuais.

A primeira descrición da trisomía X usaba o termo "superfemia" para describir o cariotipo por analoxía coas moscas Drosophila, un termo que foi inmediatamente discutido. Curt Stern propuxo o uso de "metafemia", que Jacobs criticou como medicamente inexacto e un "produto ilexítimo da alianza greco-romana". Bernard Lennon, opoñéndose ao uso de "superfemia" como termo que crea confusión e posúe un "elemento emocional" inapropiado, suxeriu o nome "sindrome XXX". Durante algúns anos entre esta desorde predominou denominala "síndrome triplo X" ou "triplo X", aínda que agora se desaconsella este último nome. En 2022 a trisomía X incluíuse xunto co XYY no 3º Obradoiro Internacional sobre a Síndrome de Klinefelter, que concluíu que o corpo de investigacións era insuficiente para formular directrices firmes para a trisomía X.

 Sociedade e cultura 
A conciencia e diagnose das aneuploidías dos cromosomas sexuais está incrementándose. A finais da década de 2010, varios gobernadores de estados dos Estados Unidos declararon o mes de maio como o Mes da Conciencia Nacional sobre a Variación nos Cromosomas X & Y.

As descricións da trisomía X consideran abrumadoramente o cariotipo desde unha perspectiva médica, en vez de desde unha perspectiva sociolóxica ou educativa. Un tema na discusión sociolóxica da trisomía X e outras aneuploidías dos cromosomas sexuais é o aborto selectivo por discapacidade. Os fetos con aneuploidías nos cromosomas sexuais é máis probable que se decida abortalos, aínda que os fetos con trisomía X son os que con menos probabilidade son abortados dentro dos que teñen ese tipo de condicións. Unha revisión na literatura de 19 estudos atopou que se fixo abortar case un terzo dos embarazos cun feto con trisomía X; tamén se atopou que se os pais eran aconsellados por un asesoramento xenético con experiencia en aneuploidías dos cromosomas sexuais, en lugar de por obstetras ou xinecólogos, era menos probable que decidisen abortar. As taxas de abortos en casos de aneuploidías dos cromosomas sexuais decreceu co paso do tempo coa mellora do asesoramento.

 Noutros animais 

A trisomía X observouse noutras especies que usan o sistema de determinación do sexo XY. Rexistráronse seis casos de trisomía X en cans, nos cales o cariotipo era 79,XXX comparado co 78,XX das cadelas euploides (normais). A diferenza dos humanos, a trisomía X en cans está fortemente ligada á infertilidade, sexa por un anestro primario ou infertilidade cun ciclo estral polo demais normal. A trisomía X canina pénsase que está moi infradetectada, xa que a maioría dos cans de compañía son castrados e así non se poderá descubrir a infertilidade subxacente. Tres dos seis casos coñecidos de trisomía X canina demostraban ter problemas de comportamento, como ser temerosos, o que incitou á especulación sobre a relación entre ese cariotipo e problemas psicolóxicos nos cans como os vistos nos humanos con esta condición. Outro can adicional con fertilidade normal e sen problemas de comportamentos atopouse que tiña un cariotipo en mosaico 78,XX/79,XXX. O cromosoma X canino ten unha rexión pseudoautosómica especialmente grande, e os cans en consecuencia teñen unha taxa inferior de monosomía X que a observada noutras especies; porén, unha rexión pseudoautosómica grande non se considera unha contraindicación para a trisomía X, e a trisomía X canina pode ter unha prevalencia comparable á da forma humana.

A trisomía X tamén se observou no gando vacún, onde se corresponde co cariotipo 61,XXX. Un exame de 71 xovencas que non conseguían quedar preñadas despois de dúas temporadas de cruzamento atopou dous casos de trisomía X. En 2021 identificáranse un total de oito xovencas con trisomía X, sete delas infértiles. A condición tamén afecta o búfalo acuático (Bubalus bubalis) e os tres casos coñecidos eran estériles.

 Notas a rodapé 

 Notas 

 Véxase tamén 
 Outros artigos 
 Síndrome XYYY
 Tetrasomía X
 Pentasomía X

 Bibliografía 



 Ligazóns externas 

 NLM (2008). Triple X syndrome Genetics Home Reference

Categoría:Anormalidades cromosómicas
Categoría:Síndromes
Categoría:Aneuploidías dos cromosomas sexuais