Liga Aquea

A Liga Aquea () foi unha federación de cidades-estado gregas que xurdiu na rexión de Acaia a principios do século -III e se estendeu a outras polis por todo o Peloponeso. Xogou un papel de aliado no conflito político entre Roma e o Reino de Macedonia, e acabou disolvéndose no ano  -146, coa súa incorporación á República Romana.

 Historia 
Ao principio, o embrión da futura liga non era máis que unha unión informal de cidades aqueas. O mito conta que, cando os aqueos conquistaron Acaia e expulsaron os xonios, se organizaron en doce cidades porque ese era o número de cidades que tiñan os xonios. Na época de HeródotoHeródoto, Histarias, I 145. estas cidades eran Pelene, Exira, Egas, Bura, Hélice, Exio, Ripas, Patras, Faras, Ólenos, Dime e Tritea. Tres séculos despois, Polibio inclúe Leontio e Cirenea no lugar de Rípas e Exio, que entraran en decadencia. A máis importante das cidades era Hélice, e o deus tutelar era Poseidón, pero despois de que un terremoto destruíu a cidade no ano -373, a sede pasou a Exio, e máis tarde os deuses protectores pasaron a ser en Zeus e Deméter.
miniatura| Grecia durante a Guerra de Cleómenes
Os aqueos mantivéronse en gran medida á marxe dos acontecementos políticos da Grecia do século -V e principios do -IV. Pero no ano -330 todas as cidades aqueas, agás Pelene, uníronse a  Axis III, rei dos espartanos, en oposición a Alexandre o Grande. A derrota supuxo un golpe para a liga que a deixou afectada durante un tempo, pero acendeu o espírito aqueo contra o poder macedonio e, así, cando tiveron a oportunidade, establecéronse como un bastión resistente. Así, tras a morte de Lisímaco no ano -281, Patras e Dime foron as primeiras cidades en expulsar os macedonios, seguidas axiña por Tritea e Faras. As invasións dos galos impediron a reacción macedonia. Estas catro cidades renovaron a Liga Aquea no ano -280 e axiña se lles uniron primeiro Exio e Bura (-275) e, máis tarde, Cirenea, Leontio, Exira e PeleneDas doce cidades da antiga unión, Hélice xa no existía e Ólenos, Egas e Ripas estaban deshabitadas ou en decadencia.. Finalmente, as tres uníronse e así se formou unha liga de 10 cidades. A nova liga ascendeu ata converterse na potencia política máis importante de Grecia e devolveu os aqueos ao centro político helénico desde a Idade Heroica.

A Liga adquiriu grande importancia cando Arato de Sición, tras liberar a cidade de Sición do seu tirano Nicocles, persuadiu os sicionios para que se unisen á Liga Aquea, trinta anos despois de que esta se formalizase. A partir de entón dirixiu a liga, seguindo principalmente a política de liberar as cidades do Peloponeso dos seus tiranos, a miúdo colaboradores do Reino de Macedonia contra os intereses dos seus cidadáns. Os principais opoñentes foron os reis de Macedonia, Antígono Gónatas e Demetrio, o seu sucesor, que se aliaron coa veciña Liga Etolia para se enfrontar a eles. Pero a política de Arato prevaleceu, e Corinto, Mégara, Treso e Epidauro expulsaron os seus tiranos e uníronse á Liga. No -239. uniuse Megalópolis e no -236, Argos. Con todo, Esparta non cedeu ás presións aqueas e, no ano -227, comezou a guerra de Cleómenes III. Os aqueos, ante a derrota, aliáronse co seu inimigo histórico, o Reino de Macedonia, cuxo rei naquel momento era Antígono Doso; A coalición aqueo-macedonia resultou vitoriosa na batalla de Selasia no ano -222, e así tanto a Liga como Esparta quedaron subordinadas a Macedonia.

Entre o -220 e o -217 tivo lugar a Guerra Social, na que os aqueos, aínda liderados por Arato, volveron pedir axuda ao rei de Macedonia para facer fronte aos invasores etolios. Malia a vitoria, o seu poder reducírase moito, xa que a súa dependencia de Macedonia se consolidaba cada vez que se atopaban en apuros, e isto tivo un custo que os converteu en satélites de Macedonia. Catro anos despois, no -213, morreu Arato, a alma da Liga durante as últimas catro décadas.
miniatura| A Liga no ano -188.
Tras a morte de Arato, seguiu o liderado de Filopemén, que reformou o exército aqueo. Na Segunda Guerra Macedónica aliáronse cos romanos, que derrotaron a Filipo V de Macedonia e así se restableceu a independencia da Liga. Na guerra contra Nabis derrotaron aos espartanos, e deste xeito conseguiron finalmente que Esparta se unise á Liga, no ano -192. Un ano despois, os mesenios e os eleuterios, aliados espartanos, tamén se uniron á Liga, e así todo o Peloponeso uniuse nunha confederación de polis.
miniatura| O cónsul Flaminio diríxese ao Consello dos aqueos ( Alessandro Allori, ca. 1580)
Pero a protección romana tivo un custo, e o Senado romano comezou a regular as decisións da Liga. O partido de Filopemén, do que tamén formaba parte o historiador Polibio, loitou contra estas regulacións; e, na oposición, o partido liderado por Calícrates, partidario da causa romana. No -167 elaborou unha lista de cidadáns das polis da Liga que foran encarcerados polos romanos e levados a Roma como reféns. O propio Polibio estaba entre estes reféns, e así comezou a relación do historiador arcadio cos Escipións, a familia que o acolleu.

No -147 xurdiu un conflito entre Esparta e o resto da Liga, e o Senado romano ordenou a Esparta, Corinto e Argos, entre outras cidades, que abandonasen a Liga. Os aqueos non aceptaron esta interferencia e, polo tanto, liderados polo seu estratego Critolao, rebeláronse contra os romanos. Marcharon cara a Beocia, pero tiveron que se retirar. Os fuxitivos reorganizáronse en Corinto, onde derrotaron as tropas do cónsul Lucio Mumio na batalla de Corinto (-146). Pero os romanos derrotaron facilmente os aqueos e vingaronse dos corintios: pasaron os homes a espada, escravizaron as mulleres e os nenos, saquearon e espoliaron os edificios e, finalmente, incendiaron a cidade.

Co fin de Corinto chegou o fin da Liga Aquea e o fin da Grecia libre, que se converteu nunha provincia romana. Porén, os romanos reconstruíron Corinto e puxéronlle á nova provincia o nome da Liga, que gañara un gran prestixio, e a partir de entón o nome de Acaia tamén comezou a asociarse a todo o Peloponeso. Noutros momentos da historia habería outras entidades políticas na área do Peloponeso que tamén tomaron o nome de Acaia, como o Principado de Acaia, na Idade Media.

 Organización interna 
O obxectivo principal da liga acordada no -280 era lograr unha unión política máis estreita entre os membros. Polo tanto, ningunha cidade membro podía facer ningún tratado, nin de paz nin de guerra, sen a participación de toda a liga, excluíndo os asuntos internos.

O poder descansaba nunha asemblea federal (σύνοδος, ἐκκλησία ou συνέδριον), que se celebraba dúas veces ao ano primeiro en Exio e máis tarde en Corinto e outros lugares, despois de que se incorporasen cidades de fóra de Acaia. Calquera cidadán da liga maior de trinta anos podía participar nesta asemblea. A maioría non se acadaba por unha maioría de cidadáns, senón por unha maioría das cidades membros. Ademais desta asemblea había un consello (βουλή) que decidía previamente as cuestións que se ían debater na asemblea.

 Cargos 
O xefe da liga era o estratego, o cargo máis importante, encargado principalmente dos asuntos militares, pero tamén dos civís. Ata o ano -255 houbo dous coestrategos, pero a partir de entón só nomearon un á vez. Parece que o estratego tiña un segundo (ὑποστρατηγός), pero descoñécense as súas funcións ou a súa relación co primeiro estratego. Ademais do estratego, hai probas da existencia dun secretario (γραμματεύς) e dez demiúrgos, que formaban un comité permanente e que representaban, polo menos ao principio, as dez cidades aqueas que compoñían a liga. A elección era por un ano e, aínda que se permitía a reelección, requiríase un intervalo dun ano entre os mandatos.

 Referencias 

Categoría:Ligas da Grecia Antiga
Categoría:Historia de Grecia