Terra de Melide (libro)

Terra de Melide, é unha obra colectiva do Seminario de Estudos Galegos que recollía nesta monografía o seu traballo de campo na comarca da Terra de Melide durante o ano 1929. Publicouse o día 7 de xuño do ano 1933 pola editorial Nós, principal editor dos traballos do Seminario de Estudos Galegos. Hoxe en día esta data recórdase e conmemórase co fallo do premio correspondente ó certame literario “Terra de Melide”. 

A primeira referencia ao traballo de campo do Seminario na terra de Melide corresponde ao mes de xuño de 1929. Estas xeiras conxuntas prolongáronse ao longo de tres campañas, amais dalgunhas visitas esporádicas das seccións independentes do SEG. Este carácter colectivo da monografía Terra de Melide fica de manifesto na introdución da obra.

Terra de Melide foi o traballo de maior extensión do SEG con 737 páxinas.

 Edicións 
A obra colectiva Terra de Melide, publicación do Seminario de Estudos Galegos, foi impresa por Nós na rúa do Vilar de Santiago de Compostela en xuño de 1933. Este foi un dos primeiros volumes saídos do novo e definitivo enderezo da editorial Nós na rúa do Vilar, logo de deixar a casa das Hortas onde Ánxel Casal instalou o seu obradoiro ao abandonar A Coruña en 1931. O número final de exemplares publicados do libro foi de tan só 450, tirada moi curta dada a magnitude e o esforzo do traballo levado a cabo. Entre outros, contouse para o mesmo coa colaboración económica do Concello de Melide, que xunto con outras institucións e particulares subvencionaban as diversas actividades do Seminario.

No mes de marzo do ano 1934, case un ano despois de publicado, vendéranse 153 exemplares do libro, a vez que outros 146 tíñaos o Seminario nas súas dependencias do colexio de Fonseca, en Compostela. Restaban pois 151 máis nas mans da editorial “Nós” (exemplares que tempo máis tarde pasarán ó propio Seminario), tal e como testemuña a liquidación que o editor Ánxel Casal lle envía o Seminario.

Unha vez publicado o libro, utilizouse un novo sistema de venda por correo polo que a través dun cupón de subscrición que o Seminario remite os seus socios e que tamén se publica á vez nos principais xornais galegos da época, os interesados nel poderían adquirilo. Descoñécese a cifra final de vendas. Unha vez desaparecido o Seminario de Estudos Galegos, e no inventario feito no ano 1941 dos bens que se lle incautan, aparecen entre eles 178 exemplares do libro. 

Hoxe en día existen 3 exemplares do mesmo accesíbeis ao público xeral: o que podemos ver exposto nas vitrinas do museo da Terra de Melide e máis outros dous que están en poder da Biblioteca da Deputación da Coruña (ambos procedentes dunha doazón). A institución herdeira do Seminario, o Instituto de Estudos Galegos Padre Sarmiento, non conserva ningún dos exemplares orixinais polo que é incerto o paradoiro daqueles 178 exemplares que figuraban no inventario antes citado.

Corenta e cinco anos despois da publicación do libro orixinal, no 1978, Ediciós do Castro de Sada (A Coruña) publicou unha edición facsímile, promovida por Isaac Díaz Pardo, “nova e abondosa” como dicía Xosé Filgueira Valverde no prólogo do mesmo .. En 2017, por iniciativa popular, volveuse reimprimir.

 Estrutura 

 Terra de Melide 
Ramón Otero Pedrayo: Sección de Xeografía (pp. 9 – 29)

 Posición e demarcacións
 Idea xeral do releve
 Zona sub-montana
 Penichán
 Ribeira e bocarribeira ullán
 Rexión do sistema do Iso
 Os pobos
 Paisaxes xeográficos
 Os camiños antigos

220px|dereita

 Prehistoria de Melide  
Florentino López Cuevillas: Sección de Prehistoria (pp. 33 – 134)

 Bibliografía
 As mámoas
 Os obxetos de cobre e bronce
 Os tesouros da edade do bronce
 O catálogo de castros

 Notas históricas  
Antonio Taboada Roca: Sección de Historia (pp. 137 – 250)

 A terra de Abeancos
 A nobleza

 Arqueoloxía relixiosa de Melide  

Xesús Carro García, Emilio Camps Cazarola e Xosé Ramón Fernández Oxea: Sección de Arqueoloxía e Historia da Arte (pp. 253 – 322)

 Eirexas románicas
 Época e arte indetermiñados
 Eirexas oxivás e barrocas

 Estudo etnográfico da Terra de Melide  
Vicente Risco: Sección de Etnografía e Folclore (pp. 325 – 425)

 A cultura material
 Vida social
 Arte popular

miniatura|Nubeiros e escoleres, espiritos do aire galegos
 Folclore de Melide  
Vicente Risco e Amador Rodríguez Martínez: Sección de Etnografía e Folclore (pp. 427 – 425)

 Creencias e práiticas relixiosas
 Mitoloxía popular, leendas e feitizos
 Cencia popular
 Literatura popular

 Folk-Lore musical de Melide  
Eduardo Martínez Torner e Xesús Bal e Gay: Sección de Etnografía e Folclore (pp. 539 – 566)

 Romances
 Aguinaldos
 Alalás
 Berces
 Cantigas
 Bailes
 Formuliñas máxicas ou conxuros infantís
 miniatura |Señor Antón de Ulloa, sabio

 Lembranza biográfica de D. Mateo Segade Bugueiro  
Armando Cotarelo Valledor: Sección de Historia (pp. 569 – 693)

 Familia de Segade Bugueiro
 Primeiros anos de don Mateo
 Don Matero catedrático e coengo
 Segade Bugueiro arcebispo de México
 Goberno da sede mexicana
 Derradeiros autos de Segade en México
 Volta de Segade a Hespaña
 Segade Bugueiro arcebispo-bispo de Cartaxena
 Fundación da Obra Pía de Melide
 Vicisitudes da fundación

O tomo complétase cun índice de lugares, outro de persoas e un índice xeral.

 Notas 

 Véxase tamén 

 Outros artigos 
 Seminario de Estudos Galegos
 Ligazóns externas 
 O libro "Terra de Melide" Asociación Alverde

Categoría:Obras literarias de 1933
Categoría:Obras literarias en galego
Categoría:Ensaio
Categoría:Etnografía galega
Categoría:Melide