A paréntese de Gutenberg

A Paréntese de Gutenberg é unha teoría formulada orixinalmente polo profesor Lars Ole Sauerberg do Institute for Literature, Media and Cultural Studies da Universidade de Dinamarca do Sur. En 2007 lanzouse o proxecto “The Gutenberg Parenthesis Research Forum“, cuxas conclusións sosteñen que o período da imprenta é unha paréntese entre a primeira oralidade (é dicir, preimprenta) e a terceira oralidade, ou sexa o actual período da predominancia da Internet.

 Orixes 
No ano 1440 Johannes Gutenberg, un ourive alemán crea a imprenta con tipos móbiles moderna e cambia o mundo drasticamente. Os textos xa non eran só para algúns priviligiados, senón que comezaron a ser máis accesibles, o que deu un grande impulso ao desenvolvemento da sociedade, facilitando a ampliación da escolarización, os mercados editoriais, a expansión de distintas culturas, entre outras cousas.

Durante 500 anos, desde o 1500 ao 2000, prodúcense unha infinidade de libros, os cales se converten en sinónimo de relevancia cultural e coñecemento. Eses 500 anos foron analizados por Thomas Pettitt, da University of Southern Denmark, e na súa exponencia sobre The Gutenberg Parenthesis: Oral Tradition and Dixital Technologies e pon en xaque aos estudosos da era dixital e nomea a ese período de tempo como "A paréntese de Gutenberg".

 Desenvolvemento 
A invención da imprenta de tipos móbiles trouxo consigo un cambio drástico nas condicións de acceso e distribución de coñecemento, deixando de ser algo para privilexiados e tomando un carácter máis popular. Este cambio non só afectou as condicións materiais que facilitaron o acceso á información a través da distribución masiva de libros como os coñecemos, senón que tamén, afectouse a natureza mesma do coñecemento. É dicir, o modo de produción propio da imprenta desenvolveu a forma na que a sociedade valora o rol do autor e as formas de produción intelectual. Un libro é un texto elaborado, que unha vez que o autor ou os autores chegan á versión final de leste, comezan a producilo en masa e distribuílo, daquela os lectores comezan a lelo e o seu contido convértese en algo imposible de cambiar. Ata ese momento da historia, esa noción de edición era descoñecida xa que a cultura oral predominaba sobre a escrita e a copia era manuscrita.

Paradoxalmente o Internet e a cultura dixital colócanos nun panorama máis similar á cultura oral que existía antes da paréntese de Gutenberg, onde o texto é algo editable e en constante revisión, xa que o autor deixa de ser autor de orixe para converterse en reprodutor doutras voces, unha dinámica de copy/paste que define a nova forma de produción textual.

 O "retroceso" 
O interesante da cuestión de "A Paréntese" é que propón un "retroceso" de certos valores consolidados durante cinco séculos de libros impresos, valores que teoricamente foron os causantes de cuestións como o individualismo, o pensamento crítico e a modernidade. O desenvolvemento do coñecemento no panorama actual ten unha das súas bases no que representa a autoría das obras e a teoría de Pettitt expón que isto está a cambiar.

O «retroceso» sería en realidade un regreso a unha tradición onde a oralidade, a remestura, o fragmentario e a produción impersonal e colectiva eran o paradigma dominante.

 Notas 
Categoría:Comunicación