Oenanthe (planta)

Oenanthe é un xénero de plantas da familia Apiaceae. A maioría das especies crecen en terreo húmido, como marismas, pantanos ou na auga.

Varias das especies son extremadamente velenosas e o seu veleno activo é a oenantotoxina. A máis notable destas é o pé de boi ou nabo de San Pedro (O. crocata), que vive en terreos húmidos pantanosos e lembra ao apio con raíces similares a un feixe de grandes cenorias brancas. As follas pode comelas sen perigo o gando, pero os talos e especialmente as raíces ricas en carbohidratos son moito máis velenosas. Os animais que están habituados a comer as follas poden ás veces comer tamén as raíces cando estas quedan ao aire durante a limpeza de regos: unha raíz é velenosa dabondo como para matar unha vaca, e a mortalidade entre as persoas tamén se ten dado. Nalgúns países europeos é considerada a das planta máis velenosa da súa flora, e é considerada especialmente perigosa debido á súa semellanza con varias plantas comestibles.

A especie O. javanica (chamada no Xapón seri; non confundila coa mitsuba ou Cryptotaenia japonica) é comestible e cultívase en varios países do leste de Asia, e tamén en Italia e a India, onde o brote de primavera considérase unha verdura apreciada.

 Taxonomía e nome 
O nome "Oenanthe" era usado en tempos antigos para referirse a diversas plantas, unha das cales foi descrita por Pedanius Dioscorides como planta de "flores brancas... e moitas cabezas [inflorescencias] redondas." Isto foi [mal]interpretado polos herboristas medievais como Filipendula vulgaris ou unha umbelífera.  Linné formalizou o seu nome xenérico na obra Species Plantarum en 1753.

Aínda que a palabra deriva en última instancia do grego antigo οίνος, 'viño', e άνθος, 'flor', isto non ten sentido cando se aplica a algunhas plantas para as que se utilizou, polo que parece un nome arbitrario para o xénero. Outras especulacións que fan referencia ao cheiro das flores ou á intoxicación causada por estas plantas están probablemente erradas.

 Especies 
En 2020 en Plants of the World Online de Kew acepta 33 especies dentro do xénero Oenanthe:
Oenanthe abchasica 
Oenanthe aquatica 
Oenanthe banatica 
Oenanthe benghalensis 
Oenanthe crocata 
Oenanthe cyclocarpa 
Oenanthe fedtschenkoana 
Oenanthe fistulosa 
Oenanthe fluviatilis 
Oenanthe foucaudii 
Oenanthe globulosa 
Oenanthe hookeri 
Oenanthe incrassans 
Oenanthe incrassata 
Oenanthe javanica 
Oenanthe lachenalii 
Oenanthe linearis 
Oenanthe lisae 
Oenanthe mildbraedii 
Oenanthe millefolia 
Oenanthe montis-khortiati 
Oenanthe palustris 
Oenanthe peucedanifolia 
Oenanthe pimpinelloides 
Oenanthe pringlei 
Oenanthe procumbens 
Oenanthe prolifera 
Oenanthe sarmentosa 
Oenanthe silaifolia 
Oenanthe sophiae 
Oenanthe thomsonii 
Oenanthe tricholoba 
Oenanthe virgata 
miniatura|Oenanthe fistulosa.

 Sorriso sardónico 
Os científicos da Università degli Studi del Piemonte Orientale "Amedeo Avogadro" identificaron que a  planta Oenanthe crocata era causante do síntoma sorriso sardónico.News Scan Briefs: Killer Smile, Scientific American, agosto de 2009 Esta planta é un posible candidato para ser a "herba sardónica", que era unha planta neurotóxica mencionada nas historias antigas. Foi utilizada a mantenta para a matanza ritual de persoas anciás e criminais na  civilización nuráxica de Sardeña, os cales eran intoxicados con esta planta e despois esfragados desde unha rocha alta ou golpeados ata morreren.

 Rexistro fósil 
Atopáronse metades de froitas de Oenanthe aquatica fósiles do Mioceno superior de Bulgaria, o Plioceno de Turinxia e o Plioceno e Plistoceno de Polonia.The Pliocene flora of Kholmech, south-eastern Belarus and its correlation with other Pliocene floras of Europe de Felix Yu. Velichkevich e Ewa Zastawniak - Acta Palaeobotanica 43(2): 137–259, 2003

 Galería 

 Notas 

 Véxase tamén 
 Ligazóns externas 


Categoría:Apioideae
Categoría:Taxons descritos por Linné