Celulosa sintase (formadora de UDP)

Celulosa sintase redirixe aquí.

A celulosa sintase formadora de UDP () é o principal encima que produce celulosa. Sistematicamente coñécese en encimoloxía como UDP-glicosa:(1→4)-β-D-glucano 4-β-D-glicosiltransferase. Cataliza a seguinte reacción química:

 UDP-glicosa + [(1→4)-β-D-glicosil]n  UDP + [(1→4)-β-D-glicosil]n+1

Como utiliza a UDP-glicosa para introducir un residuo de glicosa máis nunha cadea de glucano, un dos produtos finais que forma é o UDP libre, xunto cunha cadea de glucano agrandada nun residuo.

Outro encima similar utiliza a GDP-glicosa, dá lugar á formación de GDP e denomínase celulosa sintase (formadora de GDP) ().

Esta familia de encimas atópase en bacterias e plantas. Os membros desta familia propios das plantas xeralmente coñécense como CesA (celulosa sintase) ou o provisional CslA (similar á celulosa sintase), mentres que os membros bacterianos desta familia de encimas poden denominarse ademais BcsA (celulosa sintase bacteriana) ou CelA (simplemente "celulosa"). As plantas adquiriron a CesA a partir dun evento de endosimbiose que produciu o cloroplasto. Esta familia pertence á súa vez á familia da glicosiltransferase 2 (GT2). As glicosiltransferases interveñen na biosíntese e hidrólise da maior parte da biomasa da biosfera. Coñécense unhas sete subfamilias dentro da superfamilia da CesA de plantas, ou dez na superfamilia combinada de plantas e algas. Os urocordados son o único grupo de animais que posúen este encima, que adquiriron por transferencia horizontal de xenes hai máis de 530 millóns de anos.

 Celulosa 

A celulosa é unha agregación de cadeas de polímeros de residuos de glicosa unidos por enlace glicosídico β-(1→4) que constitúe unha gran porción da parede celular primaria e secundaria. Aínda que importante para as plantas, tamén a sintetizan as algas, algunhas bacterias e uns poucos animais (urocordados). En todo o mundo, prodúcense 2 × 1011 toneladas de microfibrilas de celulosa, que serven como unha fonte importante de biocombustibles renovables e doutros produtos de base biolóxica, como madeira, combustible, pensos, papel e algodón.

 Propósito da celulosa 
As microfibrilas de celulosa fabrícanse na superficie da membrana celular para reforzar a parede celular, o que foi intensamente estudado polos bioquímicos vexetais e biólogos celulares porque regulan a morfoxénese celular e serven, xunto con outros constituíntes (lignina, hemicelulosa, pectina) da parede celular, como un forte soporte estrutural e dan forma á célula. Sen estas estruturas de soporte, o crecemento celular causaría que a célula se inchase e expandise en todas direccións, perdendo así a súa forma viable.

 Estrutura do encima 
Resolvéronse varias estruturas da celulosa sintase BcsAB. O encima bacteriano consta de dúas subunidades diferentes: a BcsA catalítica no lado citoplásmico, e a BcsB reguladora no lado periplásmico. Están acopladas por medio dunha serie de hélices transmembrana, denominadas pola base de datos CATH 4p02A01 e 4p02B05. (Noutros modelos son similares, como en ). O encima é estimulado polo di-GMP cíclico. In vivo, pero non in vitro, é necesaria outra subunidade chamada BcsC formada por un barril beta de 18 febras.  Algunhas bacterias conteñen subunidades periplásmicas extra non esenciais.

A BcsA ten unha disposición dos dominios citoplasmáticos que fai un sándwich entre o dominio transmembrana C-terminal e o N-terminal. Ten o dominio 2 GT típico da familia encimática (4p02A02) cunha estrutura de pregamento GT-A. No extremo C-terminal hai un dominio PilZ conservado en bacterias, que forma parte da superficie de unión do di-GMP cíclico xunto coa BcsB e o dominio de barril beta (4p02A03). Ademais do dominio TM C-terminal, a BcsB esta feita de dúas repeticións, cada unha das cales consiste nun módulo de unión a carbohidratos 27 (CATH 2.60.120.260) e un sándwich alfa-beta (CATH 3.30.379.20).

A BcsA e a BcsB xuntas forman unha canle a través da cal sae da célula a celulosa sintetizada, e as mutacións dos residuos que tapizan esta canle reducen a actividade deste encima. Un bucle que serve de porta na BcsA pecha a canle, e abre cando o o di-GMP cíclico se une ao encima.

 Plantas 

Nas plantas a celulosa sintetízase por grandes complexos de celulosa sintase (CSCs), que consta de isoformas da proteína sintase (CesA) que se dispoñen nunha soa estrutura hexagonal coñecida como “partícula roseta” de 50 nm de ancho e 30–35 nm de alto. Hai máis de 20 destas proteínas integrais de membrana de lonxitude completa, cada unha das cales ten arredor de 1.000 aminoácidos de longo. Estas rosetas, denominadas gránulos, descubríronse en 1972 por microscopia electrónica en especies de algas verdes dos xéneros Cladophora e Chaetomorpha. A dispersión de raios X en solución mostrou que a CesAs están na superficie da célula da planta e son monómeros alongados con dous dominios catalíticos que se fusionan formando dímeros. O centro dos dímeros é o punto principal da actividade catalítica, e os lobos crese que conteñen as rexións conservada en plantas (P-CR) e específica de clase (CSR) específicas de plantas. Como a celulosa se fabrica en todas as paredes celulares, as proteínas CesA están presentes en todos os tecidos e tipos celulares de plantas. Porén, hai diferentes tipos de CesA, e algúns tipos de tecidos poden ter concentracións diversas dun tipo ou doutro. Por exemplo, a proteína AtCesA1 (RSW1) está implicada na biosíntese de paredes celulares primarias en toda a planta, mentres que a proteína AtCesA7 (IRX3) só se expresa no talo para a produción da parede celular secundaria.

Comparado co encima bacteriano, as versións que teñen as plantas son moito máis difíciles de cristalizar, e en agosto de 2019 non se coñecían estruturas atómicas experimentais da celulase sintase catalítica de plantas. Porén, polo menos predixéronse dúas estruturas con alta fiabilidade destes encimas. A máis ancha destas dúas estruturas (Sethaphong 2013), que inclúe o dominio citoplasmático medio enteiro (de novo en sándwich entre hélies TM), dá unha visión útil de como é este encima: dúas insercións específicas de plantas chamadas P-CR (rexión conservada en plantas, similar en todas as plantas) no extremo N-terminal e CSR (rexión específica de clase, que determina o número da subclase que vai despois da abreviatura CesA) no extremo C-terminal aparecen no corazón catalítico GT usual, probablemente proporcionando a función formadora da roseta da CesA de plantas. (Algunhas proteínas CesA posúen unha inserción adicional.) A estrutura parece explicar os efectos de moitas mutacións coñecidas. Porén, a posición das dúas insercións non se corresponde co resultado da dispersión feita por Olek 2014. Un modelo experimental de 2016 do dominio P-CR () axuda a encher este oco, xa que mellora moito a correspondencia en contra dos resultados previos de Olek. Tamén cadra ben coa predición de Sethaphong de 2015 da existencia dun pozo superenrolado antiparalelo. Os dous grupos de investigadores continuaron aumentando a comprensión da estrutura da CesA, enfocándose Olek et al nas estruturas experimentais e Sethaphong et al nos estudos de plantas e construíndo mellores modelos computacionais.

Outras diferenzas respecto da BcsA bacteriana son un número de hélices TM diferentes (a BcsA ten 4 hélices en cada extremo; a CesA ten dúas no extremo N-terminal e 6 no C-terminal), e a presenza dun dedo de cinc () no N-terminal.

 Actividade 
A biosíntese da celulosa é o proceso durante o cal se sintetizan cadeas de β-(1→4)-glucano homoxéneas separadas, cunha lonxitude entre 2.000 e 25.000 residuos de glicosa, e despois establecen inmediatamente enlaces de hidróxeno entre elas para formar estruturas ríxidas cristalinas, que son as microfibrilas. As microfibrilas da parede celular primaria teñen aproximadamente 36 cadeas de longo, mentes que as da parede secundaria son moito máis grandes, contendo ata 1200 cadeas de β-(1→4)-glucano. A uridín difosfato-glicosa (UD-glicosa), que xera o encima sacarosa sintetase (SuSy) e que transporta a UDP-glicosa á membrana plasmática é o substrato utilizado pola celulosa sintase para producir as cadeas de glucano. A velocidade á que se sintetizan os residuos de glicosa por cadea de glucano vai de 300 a 1.000 residuos de glicosa por minuto, e unha maior velocidade é máis común nas partículas da parede secundaria, como as do xilema.

 Estruturas de soporte 
A síntese de microfibrilas está guiada por microtúbulos corticais, que están situados baixo a membrana plasmática das células en elongación, porque forman unha plataforma sobre a cal a CSCs pode converter moléculas de glicosa nas cadeas cristalinas. A hipótese do aliñamento de microtúbulos–microfibrilas propón que os microtúbulos corticais de debaixo da membrana plasmática das células en elongación proporcionan pistas para a CSCs, que converte as moléculas de glicosa en microfibrilas de celulosa cristalina. A hipótese directa postula algúns tipos de ligazón directa entre os complexos de celulosa sintases (CESA) e os microtúbulos. Ademais, pénsase que a proteína KORRIGAN (KOR1) é un compoñente crítico da síntese de celulosa porque actúa como unha celulase na interface membrana plamática-parede celular. A KOR1 interacciona con dúas proteínas CesA específicas, posiblemente para unha corrección de erros e aliviando o estrés creado pola síntese da cadea de glucano, ao hidrolizar a celulosa amorfa desordenada.

 Influencia medioambiental 
A actividade da síntese de celulosa está afectada por moitos estímulos ambientais, como as hormonas, luz, estímulos mecánicos, nutrición e interaccións co citoesqueleto. As interaccións con estes factores poden influír na deposición de celulosa, xa que afectan a cantidade de substrato producido e a concentración e/ou a actividade da CSCs na membrana plasmática.

 Notas 

 Véxase tamén 
 Outros artigos 
 Celulosa sintase (formadora de GDP)

 Bibliografía 



Categoría:Transferases