Márta Svéd

Márta Svéd, nada en 1910 e finada o 30 de setembro de 2005, foi unha matemática húngara que marchou a Australia na década de 1930 e chegou a ser profesora de matemáticas na Universidade de Adelaida. Tiña 75 anos cando completou o seu doutoramento en 1985. Escribiu o libro Journey into Geometries  (1991), e gañou o Premio BH Neumann en 1994 polas súas contribucións ao ensino das matemáticas en Australia.

O seu nome de solteira era Márta Wachsberger. Tamén pode aparecer como Wachsberger Márta, pois en húngaro escríbese primeiro o apelido.

 Traxectoria 
Márta Svéd foi compañeira de clase no instituto en Budapest de Esther Klein. (obituary of George and Esther Szekeres) 
Interesouse polas matemáticas a través da Középiskolai Matematikai Lapok (KöMaL), unha revista húngara para secundaria, e pola súa columna de resolución de problemas, onde Paul Erdős era tamén un contribuidor habitual.

Obtivo o terceiro posto no seu ano na competición nacional húngara de matemáticas para institutos, por diante de Pál Turán pero detrás do seu futuro marido, o enxeñeiro civil George Svéd. Debido ás  restricións impostas aos xudeus en Hungría a finais dos anos 20, só dúas estudantes da a súa clase poderían estudar ciencia ou matemáticas na universidade en Budapest; Márta escolleu a opción de matemáticas, mentres que Esther Klein estudou física.

Svéd e o seu marido marcharon a Australia en 1939 e tiveron un fillo e unha filla. Chegou a ser a directora do departamento de matemáticas na Wilderness Eschool, un instituto feminino privado de  Adelaida, e nese mesmo ano axudou a fundar a primeira revista de matemáticas de secundaria de Australia .

A súa vella amiga Klein, mentres, casara co matemático George Szekeres, quen fuxiron de Europa para Shanghai; despois de que a II de Guerra Mundial finalizara, as familias Szekeres e Svéd  compartiron un  pequeno apartamento  en Adelaida.

Svéd morreu o 30 de setembro de 2005, dous días despois da morte dos seus amigos, George e Esther Szekeres, quen morreran cunha diferenza dunha hora despois dunha vida xuntos.

 Contribucións 
En 1985, Svéd completou o doutoramento na Universidade de Adelaida, aos 75 anos. A súa disertación, On finite linear and Baer structures,  trataba sobre xeometría finita, e foi supervisada por Rey Casse. O seu  libro de 1991, Journey into Geometries (MAA Spectrum), foi descrito polo crítico  David A.Thomas como  un "Alicia no país das marabillas" viaxando por unha xeometría non euclidiana, escrito en forma dialogada.Reviews of Journey into Geometries:

Svéd  publicou postumamente  Two Lives and a Bonus (Peacock Publications, 2006) documentando a súa vida en Budapest.

 Premios e honras 
Svéd gañou o Premio BH Neumann Premio da Australian Mathematics Trust en 1994. O premio destacaba a súa contribución ao florecemento de competicións de matemáticas en Australia e o éxito de Australia nas competicións de matemáticas internacionais.

A Universidade de Adelaida ofrece unha bolsa para mulleres matemáticas co seu nome para honrar a memoria de Svéd.

 Notas 


 Véxase tamén 
 Outros artigos 
 Teorema de Svéd-Vázsonyi
 Ligazóns externas 
 A curiosa xeometría euclidiana de Márta Svéd. Introdución (1)
 A curiosa xeometría euclidiana de Márta Svéd. O desprazamento (2)
 A curiosa xeometría de Márta Svéd. O V postulado e máis alá (e 3)

Categoría:Nados en 1910

Categoría:Profesores da Universidade de Adelaida
Categoría:Alumnos da Universidade de Adelaida
Categoría:Finados en 2005
Categoría:Matemáticos de Hungría